Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Tích Cấu Trúc Thu Nhập và Rủi Ro Ngân Hàng Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh bank income structure and risk an empirical analysis of vietnam commercial banks, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Trần Đình Khải
• Người hướng dẫn: Dr. Võ Xuân Vinh
• Trường học: University of Economics Hochiminh City
• Chuyên ngành: Business Administration
• Đề tài: Bank Income Structure and Risk: An Empirical Analysis of Vietnam Commercial Banks
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. BACKGROUND
• 1.2. RESEARCH PROBLEM
• 1.3. RESEARCH OBJECTIVE
• 1.4. RESEARCH METHODOLOGY AND SCOPE
• 1.5. STRUCTURE OF RESEARCH
• 2. CHAPTER 2: BASIC THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW
• 2.1. BANK RISK
• 2.2. BANK INCOME
• 2.3. DIVERSIFICATION
• 2.4. BANK RISK AND DIVERSIFICATION
• 3. CHAPTER 3: DATA AND RESEARCH METHODS
• 3.1. BANK RISK MEASURES
• 4. CHAPTER 4: RESULTS AND DISCUSSION
• 4.1. UNIVARIATE MEAN TESTS
• 4.2. BANK RISK AND INCOME STRUCTURE
• 4.3. INCOME STRUCTURE AND BANK CHARACTERISTICS
• 4.4. MULTIVARIATE REGRESSION ANALYSIS
• 4.5. RECOMMENDATIONS FOR FUTURE RESEARCH
• LIST OF TABLES
• ABBREVIATIONS

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cấu Trúc Thu Nhập Ngân Hàng Tại Việt Nam

Cấu trúc thu nhập ngân hàng tại Việt Nam đã trải qua nhiều biến đổi trong những năm gần đây. Sự chuyển mình này không chỉ phản ánh sự phát triển của nền kinh tế mà còn là kết quả của những thay đổi trong chính sách tài chính và quản lý ngân hàng. Cấu trúc thu nhập ngân hàng chủ yếu bao gồm hai thành phần chính: thu nhập từ lãi và thu nhập không từ lãi. Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, các ngân hàng đã tìm cách đa dạng hóa nguồn thu nhập của mình để giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng sinh lời.

1.1. Định Nghĩa Cấu Trúc Thu Nhập Ngân Hàng

Cấu trúc thu nhập ngân hàng được định nghĩa là tỷ lệ giữa thu nhập từ lãi và thu nhập không từ lãi. Thu nhập từ lãi chủ yếu đến từ hoạt động cho vay, trong khi thu nhập không từ lãi bao gồm các khoản phí dịch vụ, hoa hồng và lợi nhuận từ giao dịch tài chính.

1.2. Tình Hình Cấu Trúc Thu Nhập Ngân Hàng Tại Việt Nam

Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thu nhập không từ lãi đã chiếm khoảng 20% tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2008-2011. Sự gia tăng này cho thấy xu hướng chuyển dịch từ các hoạt động truyền thống sang các hoạt động tạo ra thu nhập không từ lãi.

II. Vấn Đề Rủi Ro Tài Chính Ngân Hàng Tại Việt Nam

Rủi ro tài chính trong ngân hàng là một trong những vấn đề quan trọng nhất mà các ngân hàng thương mại tại Việt Nam phải đối mặt. Các loại rủi ro này bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường. Việc quản lý rủi ro hiệu quả là rất cần thiết để đảm bảo sự ổn định và bền vững của hệ thống ngân hàng.

2.1. Các Loại Rủi Ro Trong Ngân Hàng

Ngân hàng phải đối mặt với nhiều loại rủi ro khác nhau, bao gồm rủi ro tín dụng khi khách hàng không trả được nợ, rủi ro thanh khoản khi không đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng, và rủi ro thị trường khi giá trị tài sản giảm.

2.2. Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Ngân Hàng

Quản lý rủi ro ngân hàng tại Việt Nam gặp nhiều thách thức do sự biến động của thị trường tài chính và sự thiếu hụt thông tin. Các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại để giảm thiểu tác động tiêu cực từ các loại rủi ro này.

III. Phương Pháp Phân Tích Cấu Trúc Thu Nhập Ngân Hàng

Phân tích cấu trúc thu nhập ngân hàng là một quá trình quan trọng giúp các nhà quản lý hiểu rõ hơn về nguồn thu nhập và rủi ro liên quan. Các phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng và định tính, sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

3.1. Phân Tích Định Lượng Cấu Trúc Thu Nhập

Phân tích định lượng sử dụng các chỉ số tài chính như tỷ lệ thu nhập từ lãi, tỷ lệ thu nhập không từ lãi và các chỉ số khác để đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Các chỉ số này giúp xác định mức độ rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng.

3.2. Phân Tích Định Tính Cấu Trúc Thu Nhập

Phân tích định tính tập trung vào việc đánh giá các yếu tố bên ngoài và bên trong ảnh hưởng đến cấu trúc thu nhập ngân hàng. Điều này bao gồm việc xem xét các chính sách của chính phủ, xu hướng thị trường và sự cạnh tranh trong ngành ngân hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Cấu Trúc Thu Nhập

Phân tích cấu trúc thu nhập ngân hàng không chỉ giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định chiến lược mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Việc hiểu rõ cấu trúc thu nhập giúp các ngân hàng tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu rủi ro.

4.1. Tác Động Đến Quyết Định Chiến Lược

Các ngân hàng có thể sử dụng thông tin từ phân tích cấu trúc thu nhập để điều chỉnh chiến lược kinh doanh của mình, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Việc này bao gồm việc mở rộng các hoạt động không từ lãi hoặc cải thiện dịch vụ khách hàng.

4.2. Cung Cấp Thông Tin Cho Các Nhà Đầu Tư

Thông tin về cấu trúc thu nhập ngân hàng cũng rất quan trọng đối với các nhà đầu tư. Họ có thể sử dụng thông tin này để đánh giá tiềm năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

V. Kết Luận Về Cấu Trúc Thu Nhập và Rủi Ro Ngân Hàng

Cấu trúc thu nhập ngân hàng tại Việt Nam đang có sự chuyển mình mạnh mẽ với sự gia tăng của thu nhập không từ lãi. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với những rủi ro tài chính mà các ngân hàng cần phải quản lý một cách hiệu quả. Việc phân tích cấu trúc thu nhập và rủi ro sẽ giúp các ngân hàng phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Cấu Trúc Thu Nhập Ngân Hàng

Trong tương lai, cấu trúc thu nhập ngân hàng có thể tiếp tục thay đổi với sự gia tăng của công nghệ tài chính và các dịch vụ ngân hàng số. Các ngân hàng cần phải thích ứng nhanh chóng để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Quản Lý Rủi Ro

Để đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng, các cơ quan quản lý cần đưa ra các chính sách quản lý rủi ro hiệu quả. Điều này bao gồm việc thiết lập các quy định chặt chẽ hơn về vốn và quản lý rủi ro cho các ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2008–2011 chứng kiến sự chuyển dịch cơ cấu thu nhập mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, khi nguồn thu từ lãi thuần truyền thống chiếm trung bình 78,56% tổng thu nhập hoạt động thuần và thu nhập ngoài lãi tăng trưởng bình quân khoảng 9% mỗi năm. Áp lực cạnh tranh gay gắt, biến động lãi suất và sự sụt giảm biên lãi ròng đã thúc đẩy các tổ chức tín dụng đẩy mạnh đa dạng hóa sang các dịch vụ phi truyền thống như dịch vụ thu phí, kinh doanh ngoại hối và chứng khoán. Tuy nhiên, việc mở rộng này đặt ra bài toán rủi ro hoạt động và nguy cơ mất an toàn hệ thống, đòi hỏi phải có những đánh giá định lượng chuẩn xác.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là phân tích tác động từ việc đa dạng hóa nguồn thu nhập đối với mức độ rủi ro và xác suất mất khả năng thanh toán của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nghiên cứu thực hiện đánh giá toàn diện trên mẫu dữ liệu gồm 35 ngân hàng thương mại (bao gồm 9 ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán HOSE, HNX và 26 ngân hàng giao dịch trên thị trường OTC) xuyên suốt giai đoạn 4 năm từ 2008 đến 2011. Đề tài tách biệt rõ ràng hai cấu phần thu nhập ngoài lãi gồm thu nhập từ phí dịch vụ và thu nhập từ hoạt động tự doanh nhằm nhận diện chính xác nguồn gốc rủi ro.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống chỉ số định lượng phục vụ công tác quản trị an toàn vốn. Kết quả nghiên cứu là căn cứ để các nhà quản trị ngân hàng kiểm soát tỷ lệ đòn bẩy tài chính, tối ưu hóa cơ cấu doanh thu và hỗ trợ cơ quan quản lý ban hành các quy định giám sát rủi ro phù hợp với quy mô tài sản của từng nhóm ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết danh mục đầu tư hiện đại và mô hình ngân hàng đa năng, trong đó nhấn mạnh rằng việc mở rộng danh mục sản phẩm dịch vụ ngoài tín dụng có thể giúp phân tán rủi ro hoặc ngược lại làm tăng biến động lợi nhuận. Đề tài vận dụng khung phân tích thực nghiệm của các nghiên cứu kinh điển về cấu trúc thu nhập ngân hàng để giải thích tác động của chi phí cố định, chi phí chuyển đổi khách hàng và mức độ đòn bẩy hoạt động.

Khung lý thuyết vận hành dựa trên các khái niệm và chỉ số định lượng trọng tâm:

• Thu nhập lãi thuần (NII): Đo lường chênh lệch giữa thu nhập lãi từ hoạt động cho vay và chi phí trả lãi tiền gửi so với tổng thu nhập hoạt động thuần.
• Thu nhập ngoài lãi thuần (NNII): Bao gồm hai cấu phần chính là thu nhập thuần từ phí, hoa hồng (COM) và thu nhập thuần từ kinh doanh, giao dịch tài chính (TRAD).
• Thước đo rủi ro kế toán: Độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (SDROA), độ lệch chuẩn của tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (SDROE) và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cho vay trên tổng dư nợ thuần (LLP).
• Thước đo rủi ro mất khả năng thanh toán: Chỉ số Z-score (ADZ) và chỉ số ZP-score (ADZP) chia tách thành rủi ro danh mục (ADZP1) và rủi ro đòn bẩy (ADZP2).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính kiểm toán giai đoạn 2008–2011 của 35 ngân hàng thương mại Việt Nam do các đơn vị kiểm toán quốc tế thực hiện. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích, yêu cầu ngân hàng phải hoạt động tối thiểu 3 năm liên tục tính từ năm 2009 nhằm đảm bảo tính nhất quán của chuỗi số liệu.

Để xử lý tính bất đồng nhất về quy mô, mẫu nghiên cứu được chia làm 2 nhóm theo tiêu chuẩn quốc tế:

• Nhóm 22 ngân hàng quy mô lớn có tổng tài sản từ 25.500 tỷ đồng trở lên (tương đương 1 tỷ EUR).
• Nhóm 13 ngân hàng quy mô nhỏ có tổng tài sản dưới 25.500 tỷ đồng.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, kiểm định T-test so sánh giá trị trung bình giữa nhóm phân vị cao (Q75) và phân vị thấp (Q25), kiểm định tương quan phi tham số Spearman để loại trừ hiện tượng đa cộng tuyến (hệ số tương quan lớn hơn 0,70) và ước lượng hồi quy bình phương bé nhất (OLS) trên phần mềm EViews 7. Việc sử dụng OLS kết hợp kiểm định F và thống kê Durbin-Watson cho phép đánh giá chính xác tác động cận biên của từng nguồn thu nhập lên các thước đo rủi ro trong điều kiện kiểm soát các biến đặc trưng như quy mô vốn chủ sở hữu (EQUITY), tỷ lệ dư nợ (LOANS), tỷ suất sinh lời (ROA) và tốc độ tăng trưởng tài sản (DTA).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm đem lại các phát hiện mang tính quy luật rõ rệt đối với hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam:

Thứ nhất, việc gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi nói chung không làm tăng rủi ro hệ thống đối với toàn bộ mẫu 35 ngân hàng. Ở cấp độ tổng thể, các hệ số hồi quy của biến NNII đối với các thước đo rủi ro kế toán (SDROA, SDROE) và rủi ro mất khả năng thanh toán (ADZ, ADZP) đều không mang ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy xu hướng đa dạng hóa tổng quát không trực tiếp gây bất ổn cho hệ thống ngân hàng trong giai đoạn 2008–2011.

Thứ hai, mối quan hệ giữa đa dạng hóa và rủi ro phụ thuộc chặt chẽ vào quy mô tài sản. Tại nhóm 13 ngân hàng quy mô nhỏ (tổng tài sản dưới 25.500 tỷ đồng), tỷ trọng thu nhập từ phí và hoa hồng (COM) có tác động thuận chiều với rủi ro biến động lợi nhuận và làm suy giảm an toàn vốn với độ tin cậy thống kê cao. Ngược lại, ở nhóm 22 ngân hàng lớn, việc mở rộng thu nhập từ phí không làm tăng rủi ro một cách đáng kể.

Thứ ba, hoạt động tự doanh và kinh doanh vốn (TRAD) không làm tăng rủi ro cho cả hai nhóm ngân hàng. Tỷ trọng thu nhập từ giao dịch tài chính chiếm tỷ lệ bình quân khiêm tốn nhưng không tạo ra tác động tiêu cực lên chỉ số rủi ro danh mục hay rủi ro phá sản của các ngân hàng được khảo sát.

Thứ tư, có sự khác biệt rõ nét giữa nhóm 9 ngân hàng niêm yết và 26 ngân hàng chưa niêm yết. Các ngân hàng niêm yết sở hữu tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản bình quân đạt 51,76%, tỷ lệ đòn bẩy cao hơn và tỷ trọng thu nhập dịch vụ vượt trội so với mức 47,12% cho vay của nhóm chưa niêm yết.

Chỉ tiêu tài chính và rủi ro	Toàn bộ mẫu (35 ngân hàng)	Nhóm ngân hàng lớn (>25.500 tỷ VNĐ)	Nhóm ngân hàng nhỏ (<25.500 tỷ VNĐ)
Tỷ trọng thu nhập lãi thuần (NII)	78,56%	76,40%	82,21%
Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi (NNII)	21,44%	23,60%	17,79%
Tỷ lệ cho vay / Tổng tài sản (LOANS)	48,12%	47,10%	50,12%
Hệ số R-squared mô hình rủi ro SDROA	68,21%	64,85%	63,40%
Tác động của phí dịch vụ (COM) đến rủi ro	Không có ý nghĩa	Không có ý nghĩa	Tăng rủi ro đáng kể (p < 0,05)

Thảo luận kết quả

Các kết quả nghiên cứu phản ánh chân thực đặc thù vận hành của thị trường tài chính Việt Nam. Nguyên nhân chính khiến thu nhập từ phí làm gia tăng rủi ro ở các ngân hàng nhỏ bắt nguồn từ việc các đơn vị này phải chịu chi phí cố định ban đầu rất lớn khi đầu tư vào nền tảng công nghệ, hạ tầng phần mềm và nhân sự chuyên trách nhưng quy mô mạng lưới chi nhánh và tệp khách hàng còn hạn chế. Do chi phí chuyển đổi của khách hàng đối với các dịch vụ phi tín dụng tương đối thấp, doanh thu từ phí của ngân hàng nhỏ rất dễ biến động trước những thay đổi thị trường.

Ngược lại, các ngân hàng lớn tận dụng tốt lợi thế quy mô và khả năng bán chéo sản phẩm cho tệp khách hàng trung thành hiện hữu, giúp biên lợi nhuận dịch vụ ổn định hơn. Khi trình bày dữ liệu hồi quy đa biến trên các bảng tổng hợp và biểu đồ phân tán phần dư, hệ số xác định R-squared của các mô hình đều đạt từ 63,40% đến 68,21%, chứng minh tính vững của mô hình thực nghiệm.

So với các nghiên cứu tại thị trường Châu Âu và Hoa Kỳ, kết quả tại Việt Nam cho thấy nét tương đồng về tính chất rủi ro của hoạt động thu phí đối với nhóm ngân hàng có tiềm lực vốn khiêm tốn, nhưng lại khác biệt ở mảng kinh doanh chứng khoán và ngoại hối do tính chất thị trường tài chính Việt Nam giai đoạn này còn sơ khai, các công cụ phái sinh phức tạp chưa được triển khai rộng rãi.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả đa dạng hóa thu nhập và kiểm soát chặt chẽ rủi ro hoạt động, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Hoàn thiện cơ chế giám sát an toàn vốn phi tín dụng: Ngân hàng Nhà nước cần ban hành hướng dẫn phân bổ vốn tự có bắt buộc đối với các hoạt động ngoài bảng cân đối kế toán và dịch vụ thu phí phức tạp, mục tiêu duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) toàn hệ thống đạt tối thiểu 9% trước Quý 2/2013.
2. Tái cấu trúc danh mục sản phẩm dịch vụ tại các ngân hàng quy mô nhỏ: Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành các ngân hàng có tổng tài sản dưới 25.500 tỷ đồng cần rà soát lại các mảng dịch vụ thu phí kém hiệu quả, cắt giảm 15% đến 20% chi phí vận hành cố định không cần thiết trong vòng 12 tháng, ưu tiên liên kết chia sẻ hạ tầng thanh toán thay vì tự đầu tư dàn trải.
3. Đẩy mạnh khai thác bán chéo sản phẩm tại các ngân hàng lớn: Khối Khách hàng cá nhân và Doanh nghiệp tại các ngân hàng quy mô lớn cần tối ưu hóa tệp khách hàng sẵn có, ứng dụng công nghệ quản lý quan hệ khách hàng hiện đại để nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi đạt mốc 30% tổng doanh thu hoạt động vào cuối năm 2015 mà không làm gia tăng đòn bẩy tài chính.
4. Nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm rủi ro thanh khoản và rủi ro vỡ nợ: Bộ phận Quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng cần đưa hệ số Z-score và ZP-score vào bộ chỉ số theo dõi nội bộ định kỳ hàng quý, hoàn thành trước Quý 4/2013, nhằm kiểm soát tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cho vay (LLP) ở mức an toàn dưới 2% trên tổng dư nợ thuần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và Hội đồng Quản trị các ngân hàng thương mại: Ứng dụng kết quả phân tích quy mô tài sản để định hình chiến lược phát triển sản phẩm dịch vụ mới, quyết định mức độ đầu tư vào mảng dịch vụ thu phí phù hợp với tiềm lực vốn của đơn vị.
• Cơ quan thanh tra, giám sát Ngân hàng Nhà nước: Sử dụng khung đánh giá rủi ro kết hợp giữa chỉ số kế toán và chỉ số Z-score để thiết kế các chính sách phân loại rủi ro theo quy mô ngân hàng, xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn vốn đối với hoạt động phi tín dụng.
• Chuyên viên phân tích tài chính và quản trị rủi ro: Áp dụng phương pháp phân rã chỉ số ZP-score thành rủi ro danh mục và rủi ro đòn bẩy trong việc thẩm định sức khỏe tài chính và dự báo xác suất phá sản của các tổ chức tín dụng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kinh tế lượng tài chính, quy trình làm sạch dữ liệu bảng và mô hình hóa tác động của cơ cấu thu nhập ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Đa dạng hóa thu nhập có luôn giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro hoạt động không?
Không. Dữ liệu thực nghiệm trên 35 ngân hàng thương mại Việt Nam cho thấy đa dạng hóa không tự động làm giảm rủi ro. Đối với 13 ngân hàng quy mô nhỏ, việc mở rộng dịch vụ thu phí thậm chí làm tăng độ biến động của tỷ suất sinh lời SDROA do gánh nặng chi phí cố định công nghệ và nhân sự ban đầu.

Tại sao thu nhập từ kinh doanh chứng khoán và ngoại tệ lại không làm gia tăng rủi ro trong giai đoạn này?
Trong giai đoạn 2008–2011, tỷ trọng thu nhập từ hoạt động giao dịch (TRAD) tại các ngân hàng thương mại Việt Nam chỉ đóng góp một phần nhỏ trong cơ cấu thu nhập ngoài lãi. Hoạt động này chủ yếu tập trung vào các công cụ truyền thống như trái phiếu chính phủ và kinh doanh ngoại hối giao ngay, chưa phát sinh các công cụ phái sinh phức tạp nên chưa tạo ra rủi ro mất khả năng thanh toán.

Tiêu chí phân chia ngân hàng quy mô lớn và quy mô nhỏ trong nghiên cứu là gì?
Nghiên cứu áp dụng chuẩn phân loại của hệ thống BankScope và các nghiên cứu quốc tế, lấy ngưỡng tổng tài sản 25.500 tỷ đồng (tương đương 1 tỷ EUR) làm mốc phân định. Mẫu nghiên cứu có 22 ngân hàng lớn vượt qua ngưỡng này và 13 ngân hàng nhỏ nằm dưới ngưỡng.

Chỉ số Z-score và ZP-score phản ánh điều gì về rủi ro ngân hàng?
Chỉ số Z-score (ADZ) và ZP-score (ADZP) đo lường khoảng cách từ mức sinh lời hiện tại đến điểm mất khả năng thanh toán. Giá trị chỉ số càng cao thể hiện xác suất phá sản của ngân hàng càng thấp, trong đó ZP-score cho phép tách biệt rõ ràng giữa rủi ro chất lượng danh mục tài sản và rủi ro đòn bẩy tài chính.

Các ngân hàng nhỏ cần làm gì để mở rộng dịch vụ thu phí mà không gặp rủi ro tài chính?
Các ngân hàng nhỏ cần kiểm soát chi phí đầu tư cố định, ưu tiên hợp tác sử dụng chung hạ tầng công nghệ thanh toán và tập trung vào các sản phẩm dịch vụ cốt lõi phục vụ đúng phân khúc khách hàng mục tiêu, thay vì đầu tư dàn trải nhằm cạnh tranh trực diện với các ngân hàng lớn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã chứng minh toàn diện tác động của cơ cấu thu nhập lên mức độ rủi ro tại 35 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008–2011.
• Phát hiện quy luật then chốt: Đa dạng hóa dịch vụ thu phí làm gia tăng biến động rủi ro tại các ngân hàng quy mô nhỏ (tổng tài sản dưới 25.500 tỷ đồng), trong khi hoạt động tự doanh không làm tăng rủi ro hệ thống.
• Đóng góp bộ khung phương pháp luận định lượng kết hợp giữa kiểm định trung bình mẫu và mô hình hồi quy OLS trên phần mềm EViews 7, kiểm soát tốt các biến cố rủi ro thanh toán.
• Đề xuất lộ trình 3 giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2015 giúp Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng kiện toàn hệ thống quản trị rủi ro theo quy mô.
• Hãy ứng dụng ngay mô hình phân tích cấu trúc thu nhập và khung chỉ số Z-score từ luận văn để tối ưu hóa danh mục sản phẩm và nâng cao năng lực an toàn vốn cho tổ chức tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HOCHIMINH CITY -----o0o----- TRẦN ĐÌNH KHẢI BANK INCOME STRUCTURE AND RISK: AN EMPIRICAL ANALYSIS OF VIETNAM COMMERCIAL BANKS MASTER OF BUSINESS ADMINISTRATION HO CHI MINH CITY, 2012 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HOCHIMINH CITY -----o0o----- E Â1 TRẦN ĐÌNH KHẢI BANK INCOME STRUCTURE AND RISK: AN EMPIRICAL ANALYSIS OF VIETNAM COMMERCIAL BANKS MAJOR: BUSINESS ADMINISTRATION MAJOR CODE: 60.05 MASTER THESIS SUPERVISOR: Dr. VÕ XUÂN VINH HO CHI MINH CITY, 2012 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 ACKNOWLEDGEMENT This thesis would not have been possible without the guidance and the help of several individuals who in one way or another contributed and extended their valuable assistance in the preparation and completion of this study. First and foremost, my utmost gratitude to Dr. Vo Xuan Vinh, whose sincerity and encouragement I will never forget.

Vinh has been my inspiration as I hurdle all the obstacles in the completion this research. Vinh has spent plenty of time in many weeks to support me with his fully enthusiasm. I also express my warm gratitude to all professors at Faculty of Business Administration, University of Economics in Hochiminh City for their teaching and sharing during my MBA course. I have many thanks to my classmates who show their sharing and encouragements when I do this thesis.

Last but not the least, I want to thank so much to my beloved wife who always understands and encourages me to complete my thesis especially in the hardly time of taking care of my newborn baby. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ABSTRACT This paper investigates the relationship between bank risks and product diversification of the Vietnam banking industry. Employing a sample of Vietnam commercial banks for the period 2008–2011, the results indicate that banks expanding into non-interest income activities do not present higher risk than banks that mainly supply loans. However, considering size effects and splitting non-interest activities into both trading activities and commission and fee activities, we show that the link with risk is mostly accurate for small banks and essentially driven by commission and fee activities.

Whereas, for both of small and large banks, a higher share of trading activities is never associated with higher risk. Keywords: Bank risk; Interest income; Non-interest income; Diversification. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT. 2 LIST OF TABLES .4 RESEARCH METHODOLOGY AND SCOPE .5 STRUCTURE OF RESEARCH .10 CHAPTER 2: BASIC THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW .4 BANK RISK AND DIVERSIFICATION.18 CHAPTER 3: DATA AND RESEARCH METHODS.2 BANK RISK MEASURES .22 CHAPTER 4: RESULTS AND DISCUSSION.1 UNIVARIATE MEAN TESTS .1 BANK RISK AND INCOME STRUCTURE .27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 INCOME STRUCTURE AND BANK CHARACTERISTICS.2 MULTIVARIATE REGRESSION ANALYSIS.3 RECOMMENDATIONS FOR FUTURE RESEARCH: .49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 LIST OF TABLES Table 1: Descriptive statistics for Vietnam commercial banks, on average over the period 2008-2011 (%) Table 2: Descriptive statistics for small and large Vietnam commercial banks, on average over the period 2008-2011 (%) Table 3: Income structure and accounting indicators of risk for Vietnam commercial banks (2008-2011) Table 4: Income structure and bank characteristics for Vietnam commercial banks (2008-2011) Table 5: OLS estimations for the sample of 35 banks with M_NNII as the independent variable.

Table 6: OLS estimations for the first cohort of 13 small banks with M_NNII as the independent variable. Table 7: OLS estimations for the second cohort of 22 large banks with M_NNII as the independent variable. Table 8: OLS estimations for the sample of 35 banks with M_COM and M_TRAD as the independent variables. Table 9: OLS estimations for the first cohort of 13 small banks with M_COM and M_TRAD as the independent variables.

Table 10: OLS estimations for the second cohort of 22 large banks with M_COM and M_TRAD as the independent variables. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 ABBREVIATIONS NII _ Net interest income to net operating income. NNII _ Net non interest income to net operating income. COM _ Net commission and fee income to net operating income.

TRAD _ Net trading income to net operating income Q75 _ Third quartile. LOANS _ loans to total assets; DEP _ deposits to total assets; EQUITY_ equity to total assets; EXPENSES _personnel expenses to total assets; ROA_ return on average assets; ROE_ return on average equity; TA _ total assets SDROA_ standard deviation of the return on average assets; SDROE_ standard deviation of the return on average equity; LLP_ ratio of loan loss provisions to net loans; ADZ_ Z-score; ADZP_ ‘‘ZP-score”; ADZP1_ measure of bank portfolio risk; ADZP2_ measure of leverage risk. OLS _ Ordinary least squares HOSE_Hochiminh Securities Exchange HNX_Hanoi Securities Exchange OTC_ Over The Counter LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.1 BACKGROUND Following more definitions of bank income structure in the world, bank income structures has two main components: interest income that stems from traditional activities such as giving loan and non-interest income that stems from nontraditional activities such as supplying services, trading services. In the context of financial deregulation that took place in the seventies and in the eighties, western banking systems faced major changes in the form of increased competition, concentration and restructuring.

Banks have reacted to the new environment by adopting a proactive strategy widening the range of products they offer to their clients. These changes mainly implied an increasing share of non-interest income in profits. Non-interest income stems from traditional service charges (checking, cash management, letters of credit.) but also from new sources. With the decline in interest margins induced by higher competition banks were incited to charge higher fees on existing or new services (cash withdrawal, bank account management, data processing.

As a result, structure of bank income experienced a dramatic change in the world. In the eighties, non-interest income represented 19% of US commercial banks’ total income. This share had grown to 43% of total income in 2001 (Stiroh, 2004) and increased from 10% in 1984 to 31% in 2011. In Europe, non-interest income has increased from 26% to 41% between 1989 and 1998 (European Central Bank, 2000).

In Vietnam, non-interest income represented 20% of commercial banks’ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 total income and its share had increased 9% for period of 2008-2011 (State Bank of Vietnam, 2012). With the adoption of the new universal banking principle, commercial banks can compete on a wider range of market segments (investment banking, market trading. Numerous studies questioned the implications of this new environment on bank risk. The issue is of importance for the safety and soundness of the banking system and a major challenge for supervisory authorities.

The existing literature, mostly based on US banks, either focused on portfolio diversification effects risk return profile (Boyd et al., 1980; DeYoung & Roland, 2001; Kwan, 1998) or on incentives approaches (Boyd et al., 1998; John et al. Few studies were able to show that the combination of lending and non-interest income activities allows for diversification benefits and therefore risk reduction. Conversely, some papers find a significant positive impact of diversification on earnings volatility (DeYoung & Roland, 2001; Stiroh, 2004; Stiroh & Rumble, 2006). As noted by DeYoung & Roland (2001), three main reasons may explain this increase in risk.

Firstly, income from lending activities is likely to be relatively stable over time because switching and information costs make it costly for either borrowers or lenders to walk away from a lending relationship. In contrast, income from non- interest income activities may suffer from larger fluctuations as it might be easier to switch banks for this type of activities than for lending. Secondly, expanding non-interest income activities may imply a rise in fixed costs (for example, additional staff may be required), which increases the operational leverage of banks. Conversely, once a lending relationship is established, the marginal cost LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 induced by the supply of additional loans is limited to interest expenses.

Thirdly, because bank regulators do not require banks to hold capital against non-interest income activities, earnings volatility may increase because of a higher degree of financial leverage. Moreover, as mentioned by Stiroh (2004), cross-selling of different products to a core customer does not imply diversification benefits (more products are sold to the same customer) which may explain why interest income growth and non-interest income growth are highly correlated in his study 1.2 RESEARCH PROBLEM An increasing number of papers based on the US context have focus on the effect of earning diversifications of banks on earning volatility (DeYoung & Roland, 2001; Stiroh, 2004; Stiroh & Rumble, 2006). DeYoung and Roland (2001) concludes that fee-based activities increase the volatility of banks revenue in USA. Lepetit et al.

(2008) find that European banks expanding into non- interest income activities present higher risk and higher insolvency risk than banks mainly supply loans. However, no paper has tried to study the effect of the diversification of Vietnam commercial banks’ earning on risks. This paper aims to fill the gap of lacking the empirical analysis of commercial banks in Vietnam.3 RESEARCH OBJECTIVE The aim of this paper is to assess the risk implications of the changing structure of the Vietnam banking industry which has shifted away from traditional activities (deposit funded loans) towards activities generating non-interest income. Using individual bank data from 2008 to 2011 for 35 Vietnam commercial banks, we begin by analyzing the link between bank risk and the degree of output diversification measured by three indicators, the income share LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 of: (i) non-interest income, (ii) trading income and (iii) commission and fee income.

We hence start by comparing the risk level of banks which have expanded into nontraditional activities with the risk level of banks which have invested less in those activities. Our results show that higher reliance on non- interest activities is not associated with higher risk, however, higher risk is correlated with commission and fee income for small banks with total assets smaller than 25. Conversely, for banks with a larger share in trading income are not associated with both of risk exposure and insolvency (default) risk.4 RESEARCH METHODOLOGY AND SCOPE The subject of this research is all listed and non-listed banks in Vietnam for the period from 2008 to 2011. The sample size is 35.

This paper uses quantitative research based on Lepetit et al. (2008) model to investigate the link between bank risk and the degree of output diversification. We use various data analysis methods in conducting the research such as descriptive statistics, T-test, correlation test, and OLS regression with Eviews 7 for Windows.5 STRUCTURE OF RESEARCH Section 2 reviews the basic theoretical background and prior work of previous researches. Chapter 3 describes model for this paper, data collection and analysis methodology.

Chapter 4 contains the result and discussion of empirical tests while Chapter 5 concludes. 1 Our criterion for distinguishing large and small banks is similar to Bank scope’s and is frequently used in the literature to categorize banks (Carter & McNulty, 2005) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 CHAPTER 2: BASIC THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW Chapter 2 is to review the basic theoretical background and literature on bank risk, bank income, diversification and shows the relationship between bank risk and diversification.1 BANK RISK There are multiple definitions of risk. Banks face several types of risk. All the following are examples of the various risks banks encounter:  Borrowers may submit payments late or fail altogether to make payments.

 Depositors may demand the return of their money at a faster rate than the bank has reserved.  Market interest rates may change and hurt the value of a bank’s loans.  Investments made by the bank in securities or private companies may lose value.