Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu. Chương 2 sẽ trình bày cơ sở lý thuyết về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của KHCN ở các NHTMCP Việt Nam tại địa bàn TPHCM và chương này cũng trình bày về các mô hình nghiên cứu trước đây để làm cơ sở cho các lập luận trong luận văn, từ đó đưa ra các nhân tố chính ảnh hưởng đến quyết định vay vốn của KHCN ở các NHTMCP Việt Nam tại địa bàn TPHCM; đồng thời tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu.1 TỔNG QUAN VỀ CHO VAY KHCN 2.1 Khái niệm về cho vay KHCN Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật các tổ chức tín dụng năm 2017, cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Đối với KHCN các khoản vay là nhằm tài trợ cho nhu cầu vay vốn của cá nhân, hộ gia đình. Nhu cầu vốn của cá nhân, hộ gia đình chủ yếu là nhu cầu về cư trú: sửa chữa, xây dựng nhà cửa; nhu cầu mua sắm tiện nghi: ô tô, xe máy…; nhu cầu chi tiêu hằng ngày; nhu cầu chi đào tạo, y tế, giáo dục; nhu cầu phát triển kinh doanh quy mô hộ gia đình…Để đảm bảo cho khoản vay thì có 2 hình thức là có tài sản đảm bảo và không có tài sản đảm bảo.
Trong đó cho vay có tài sản đảm bảo là loại cho vay mà khách hàng vay phải thế chấp tài sản, cầm cố hoặc có bảo lãnh của bên thứ ba. Còn cho vay không có tài sản đảm bảo là loại cho vay mà ngân hàng không yêu cầu tài sản đảm bảo, cầm cố hoặc bảo lãnh của bên thứ ba mà chỉ dựa trên uy tín của bên thứ ba. Đây là phương thức cho vay chủ yếu áp dụng đối với các khách hàng truyền thống, lâu năm và có uy tín. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Các sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân của NHTMCP 2.1 Cho vay nhà đất Sản phẩm cho vay nhà đất là sản phẩm cho KHCN vay để tài trợ cho nhu cầu mua bất động sản; hoàn vốn mua bất động sản để thanh toán công nợ cho bên bán bất động sản hoặc bên thứ 3 cho vay tiền để mua bất động sản; xây dựng sửa chữa nhà có giấy phép xây dựng hoặc không có giấy phép xây dựng.
Trong đó cho vay hoàn vốn là việc ngân hàng cho khách hàng vay lại số tiền đã dùng để mua bất động sản, thời gian tối đa được hoàn vốn là 6 tháng kể từ khi giấy chủ quyền nhà đất dùng trong phương án phải được cập nhật thông tin chủ sở hữu là khách hàng. Thông thường ở các ngân hàng thường quy định bất động sản là nhà, đất có giấy chủ quyền hoặc chưa có giấy chủ quyền. Trường hợp chưa có giấy chủ quyền chỉ áp dụng đối với nhà, đất thuộc các dự án bất động sản đã được ngân hàng thẩm định và cho phép nhận làm tài sản đảm bảo. Chứng từ chứng minh quyền sở hữu đối với các bất động sản này khi chưa có giấy chứng nhận là hợp đồng mua bán, các phụ lục kèm theo và các hóa đơn, phiếu thu.
Tài sản đảm bảo cho khoản vay nhà đất thông thường là chính bất động sản được mua hoặc xây dựng, sửa chữa. Ở một số ngân hàng như Á Châu, Quân Đội,. khách hàng có thể thế chấp bất động sản khác để đảm bảo cho khoản vay. Một số ngân hàng như VPbank, các trường hợp thế chấp bất động sản để mua, xây dựng sửa chữa bất động khác được quy định là sản phẩm vay tiêu dùng.
Về tính chất chủ sở hữu, khách hàng vay có thể là chủ sở hữu của bất động sản thế chấp, hoặc chủ sở hữu là người thân của khách hàng. Người thân thường được quy định là cha mẹ, con cái, anh chị em ruột. Tỷ lệ cho vay trên tài sản đảm bảo đối với bất động sản tùy theo quy định của từng ngân hàng. Đối với nhà đất tại trung tâm các thành phố trực thuộc trung ương, tỷ lệ cho vay thường là 70% đến 75% giá trị định giá tài sản của ngân hàng.
Đối với nhà đất chưa có giấy chứng nhận mà chỉ có hợp đồng mua bán, tỷ lệ tối đa là 70%. Thời gian cho vay đối với sản phẩm nhà đất thường là trung và dài hạn. Trong đó đối với khoản vay mua hoặc hoàn vốn mua bất động sản, thời gian vay tối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 đa thường được quy định là 20 năm. Một số ngân hàng như VPbank, Techcombank, thời gian cho vay tối đa có thể lên đến 25 năm.
Đối với trường hợp vay xây dựng, sửa chữa nhà, các ngân hàng thường quy định thời gian vay khoảng 10 đến 15 năm.2 Cho vay ô tô Sản phẩm cho vay ô tô là sản phẩm cho vay tài trợ nhu cầu vốn của KHCN để mua, hoàn vốn mua ô tô cũ hoặc mới, ở một số ngân hàng khách hàng thế chấp ô tô để vay tiêu dùng cũng được xem là cho vay ô tô. Sau khi tham khảo chính sách cho vay ô tô của một số ngân hàng, tác giả nhận thấy thời gian cho vay tối đa đối với thế chấp ô tô mới là khoảng 7 năm và tối đa 5 năm đối với ô tô đã qua sử dụng. Khách hàng có thế sử dụng ô tô vào mục đích phục vụ nhu cầu cá nhân hoặc phục vụ nhu cầu kinh doanh. Đối với từng loại nhu cầu sử dụng sẽ làm ảnh hưởng đến tuổi thọ của ô tô.
Ngoài ra, xuất xứ của xe cũng làm ảnh hưởng đến chính sách cho vay của các ngân hàng. Đối với dòng xe có nguồn gốc Âu Mỹ thì có thời gian cho vay dài và tỷ lệ cho vay cao hơn các dòng xe từ Châu Á. Tỷ lệ cho vay đối với ô tô thường là 70% giá xe đã bao gồm thuế giá trị gia tăng, một số ngân hàng như Quân đội, Seabank, Vib có thế mạnh về cho vay ô tô thì tỷ lệ cho vay có thể lên đến 80%. Đặc biệt ô tô là động sản tiềm ẩn nhiều rủi ro khi có tai nạn dẫn đến thiệt hại vật chất làm ngân hàng khó thu hồi vốn vay.
Vì vậy khi cho vay ô tô, các ngân hàng bắt buộc khách hàng vay mua bảo hiểm vật chất xe với điều kiện ngân hàng là người thụ hưởng đầu tiên khi có tai nạn xảy ra.3 Cho vay sản xuất kinh doanh Cho vay sản xuất kinh doanh là sản phẩm cho vay đối với cá nhân kinh doanh với vay đầu tư tài sản cố định; vay để bổ sung vốn, mở rộng hoạt động kinh doanh; vay hạn mức kinh doanh. Đối với khoản vay đầu tư tài sản cố định để mua sắm máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải hoặc mua nhà, đất, xây dựng nhà xưởng. Khoản vay để bổ sung vốn, mở rộng hoạt động kinh doanh là để khách hàng mua hàng hóa, dịch vụ, chi phí nguyên vật liệu sản xuất. Hoặc khách hàng có thể sử dụng vốn để sửa chữa, phát triển, nâng cấp cơ sở SXKD, phát triển dịch vụ, máy móc thiết bị phục vụ SXKD.
Đối với các khoản vay này thì nếu tài sản đảm bảo là LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 bất động sản thì thời gian cho vay có thể lên tới 10 năm, còn thế chấp xe ô tô thì thời gian cho vay tối đa lên đến 5 năm. Đối với khoản vay hạn mức kinh doanh là việc ngân hàng tài trợ vốn ngắn hạn cho khách hàng theo từng khế ước để bổ sung vốn lưu động thường xuyên hoặc theo từng hợp đồng kinh tế. Các khoản giải ngân để thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ, nguyên vật liệu, tiền thuê địa điểm nhà xưởng,.Trường hợp khách hàng vay hạn mức thì mỗi khế ước có thời hạn dưới 12 tháng. Do đặc thù của khách hàng kinh doanh thường chịu ảnh hưởng của việc thu công nợ từ kinh doanh, nên các ngân hàng cũng linh hoạt trong phương thức thanh toán gốc lãi.
Khách hàng có thể lựa cho thanh toán gốc định kỳ 1, 3, 6 tháng và lãi trả hàng tháng; đối với các khoản vay dưới 12 tháng khách hàng có thể lựa chọn thanh toán lãi hàng tháng và gốc trả cuối kỳ. Đối với khách hàng kinh doanh cần có kinh nghiệm và độ tuổi nhất định. Sau khi tham khảo các quy định ở các ngân hàng thì thông thường khách hàng vay vốn có kinh doanh phải có độ tuổi từ 21 tuổi trở lên. Khách hàng phải có thời gian kinh doanh tối thiểu 12 tháng trở lên.
Để xác định thời gian trên cần căn cứ trên giấy đăng ký kinh doanh hoặc xác nhận của ủy ban nhân dân phường xã tại nơi khách hàng kinh doanh.4 Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo Cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo là sản phẩm ngân hàng cho KHCN vay nhằm phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng cá nhân. Nhu cầu đó có thể là mua bất động sản, mua ô tô, mua sắm vật dụng gia đình, học tập, du lịch, chữa bệnh, sửa chữa nhà,… Trong cho vay tiêu dùng có tài sản đảm bảo thì tài sản thế chấp không trùng với tài sản trong phương án vay. Đối với việc thế chấp bất động sản để mua hoặc hoàn vốn mua bất động sản khác thời gian cho vay có thể lên đến 25 năm. Thời gian cho vay tối đa đối với các nhu cầu khác có thể lên đến 10 năm.
Riêng đối với trường hợp thế chấp xe ô tô thì tùy theo năm xuất xưởng, nguồn gốc xe mà ngân hàng quy định thời gian cho vay tối đa. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5 Cho vay khác Cho vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo dựa hoàn toàn vào uy tín của cá nhân về năng lực trả nợ để phục vụ cho các mục đích cá nhân như chi tiêu mua sắm, sửa chữa nhà. Ngân hàng thường thẩm định nhân thân khách hàng, điều kiện công việc, mức thu nhập hàng tháng đêr quyết định cho vay. Do có mức độ rủi ro cao hơn các khoản vay có tài sản đảm bảo nên lãi suất đối với các khoản vay này thường cao.