CHƯƠNG 1. TONG QUAN VE TINH HÌNH NĂNG LƯỢNG CUA THE GIỚI VÀ TRUNG QUOC HIEN NAY Năng lượng là môt yếu tô quan trọng ảnh hưởng đến sự hình thành va phát triển của xã hội con người, mỗi một bước tiễn lớn của nên văn minh nhân loại luôn gắn liền với những thay đôi đáng kẻ về năng lượng. Báo cáo của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 19 của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã chỉ rõ rằng thời kỳ tiếp theo sẽ là thời kỳ then chốt với Trung Quốc nhằm xây dựng một xã hội khá giả toàn điện và đưa chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc đi đến một kỷ nguyên mới. Tổng thể nên kinh tế của Trung Quốc sẽ tiếp tục phát triển, mức sống và chất lượng cuộc sông của người dân được cải thiện đáng kê.
Chính vì vậy. nhu cầu năng lượng của Trung Quốc cũng tăng theo cùng với sự phát triển kinh tế. Hiện nay, cơ cầu năng lượng thế giới đang trải qua sự điều chỉnh mạnh mẽ, một vòng cách mạng năng lượng mới đang bắt đầu và việc thích ứng với biến đôi khí hậu toàn cau lả cấp thiết, Một số lượng lớn các công nghệ năng lượng mới nỗi bao gồm khí đốt đặc biệt, năng lượng carbon thấp, năng lượng mặt trời và năng lượng gió hiệu quả và an toàn đang thay đổi cơ cau năng lượng thé giới. Sự phát triển kinh tế Trung Quốc đã bước sang một trạng thái bình thường mới, tốc độ tăng tiêu thụ năng lượng đang ching lại, những van đề vẻ an toàn và hiệu suất đang nỗi lên, vì vậy việc chuyển đổi năng lượng là một chặng đường đải phía trước.
Chính sách ngoại giao năng lượng của Trung Quốc dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình dé xuất phát triển trên 4 khía cạnh sử dụng năng lượng, cung cấp năng lượng, tiết kiệm năng lượng và môi an ninh năng lượng. Trước những biến đổi mới của mô hình cung và cầu năng lượng, xu hướng mới trong phát triển năng lượng thé giới và tình hình mới trong lĩnh vực năng lượng trong nước, sự phát triển của ngảnh năng lượng của Trung Quốc đang đứng trước nhiều thách thức và thời cơ to lớn. về hiện trạng tài nguyên của Trung Quốc, nắm bắt xu hướng phát triển, xác định rõ rang các mục tiêu chiến lược, đánh giá tình hình chung nhằm tận dụng tốt nhất tình hình dé thúc đây sự phát trién lành mạnh của ngành năng lượng và bảo đảm năng lượng bền vững phục vụ công cuộc xây dựng xã hội một cách hiệu quả. Hon thé, lãnh đạo của Trung Quốc đã từ bỏ chiến lược tự cung tự cấp và tìm kiếm các nguôn năng lượng trong chiên lược quan hệ ngoại giao với các khu vực và các quôc il gia khác trên thế giới.
Khái niệm năng lượng và ngoại giao năng lượng 1. Khái niệm năng lượng: Thuật ngữ năng lượng được định nghĩa là những tài nguyên thiên nhiên có the cung cấp nguyên liệu làm các vật thê hoạt động, vận động máy móc vả thao tac sản xuất. Từ điển Tiếng Việt định nghĩa là “dai lượng vật lí cho kha nang sinh ra công của một vat”. Dai từ điển “Bách khoa toàn thư Tiếng Anh” đã định nghĩa năng lượng như sau “la thuật ngữ bao gồm nhiệt năng, thủy năng và ánh sáng, con người có khả năng chuyên hóa thích hợp dé cung cap nhu cầu năng lượng cho chính minh”.
Từ điển Hán ngữ hiện đại định nghĩa năng lượng là “những vật chat có thé san sinh ra năng lượng như nhiệt năng, thủy năng. Đến nay, khái niệm năng lượng đã phd biến ở hầu hết các quốc gia trên phạm vi toàn cầu, bởi nó không thẻ thiếu trong mọi hoạt động phát triển của đất nước. Người ta phân chia theo loại hình (khí hóa lỏng, đầu mỏ, điện.), quy trình sản xuất (năng lượng sẵn có, năng lượng từ các thiên thé, năng lượng từ hoạt động của trái đất.), mức độ và mục đích sử dụng (năng lượng truyền thống, năng lượng mới), xác định bằng chiết xuất. Năng lượng dựa trên các phương thức (khai thác, biển đổi, xử lý tự nhiên, v.), năng lượng tái tạo (năng lượng tái tạo và không tái tạo), và mức độ tác động môi trưởng (năng lượng sạch, năng lượng ban, v.
Khái niệm năng lượng được hiệu một cách phô biến là các nguồn tài nguyên, nhiên liệu cung cấp cho đời sống sản xuất và các nhu cầu cơ bản của con người. Năng lượng là một phần quan trọng của mọi hoạt động kinh tế và con người. Đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng an toàn và giá cả phải chăng là điều can thiết cho sự phát triển của nên kinh tế toản câu đã giúp hang triệu người thoát khỏi đói nghẻo. Trong các loại năng lượng, dầu khí được coi là loại năng lượng quan trọng nhất.
Hiện nay, Trung Quốc đã bắt dau xây dựng và phát triển các nguồn năng lượng như than đá, điện hạt nhân va năng lượng tái tao,. ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống con người và góp phan đặc biệt vào việc thúc day và phát triển nền kinh tế quốc dan nói riêng và toàn thé giới nói chung. Khái niệm ngoại giao năng lượng ŠNC§. Võ Minh Tập (2013), An ninh năng lượng một số khu vực trên thé giới trong chiến lược toàn câu, vn(an- -ning- A -SO- -vuc- i -the-910)- ` = SE -toan- iS: OnÿV: 6837 .bunl “Ngoại giao năng lượng” là một khái niệm mới xuất hiện sau Thế Chiến II vào những năm 1940", Đặc biệt, sau cuộc “khủng hoảng dau mỏ lần thứ nhất".
Mặc dù không có định nghĩa chinh xác cho ngoại giao năng lượng nhưng có thê hiểu “ngoại giao năng lượng liên quan đến các hoạt động đổi ngoại nhằm đảm bảo an nình năng lượng của một quốc gia dong thời thúc day các cơ hội kinh doanh liên quan đến ngành năng lượng cũng như thúc day các co hội hợp tác song phương và đa phương nói chúng ”Ẻ. Mục tiêu chiến lược của “Ngoai giao Năng lượng” có chung một mục tiêu là đảm bảo lợi ích kinh tế và an ninh chính trị của đất nước, đảm bảo nguồn năng lượng toàn cầu và phát triển kinh tế bền vững, sự ôn định và vị thé của đất nước trên trường quốc tế. Tránh cạnh tranh do sự tàn phá vả hỗn loạn ngảy cảng tăng trên thị trường năng lượng thé giới, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, khu vực và toàn cầu, tận dụng lợi thé địa chiến lược về năng lượng như đã phân tích ở trên, các quốc gia đã tăng cường chiến lược phát triển nang lượng và áp dụng năng lượng hiệu quả hơn. Ngoải ra, mục tiêu ngoại giao năng lượng của các quốc gia là khác nhau, có thé chia thành ba loại (1) Ngoại giao năng lượng của các quốc gia sản xuất và cung cấp năng lượng nhằm thực hiện quyền tự chủ về năng lượng của mình, đảm bảo thị trường, sản xuất và phát triển năng lượng thuận lợi (2) Ngoại giao năng lượng giữa các nước nhập khâu và các nước tiêu thụ năng lượng nhằm đảm bảo cung cấp năng lượng an toàn và ôn định, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
(3) Ngoại giao năng lượng các cường quốc tại khu vực va trên toàn cầu, dam bảo an ninh quốc gia và tìm cách kiểm soát việc sản xuất và cung cấp năng lượng ở khu vực hoặc thế giới. Tình hình năng lượng thế giới những năm gan đây Dau mo vẫn là nguồn năng lượng quan trọng nhất trên thé giới, chiếm 1/3 tông mức tiêu thụ nang lượng sơ cấp của thế giới. Nam 2017, tiêu thụ dầu toàn cau tăng 1,7% So với năm trước, cao hơn mức tăng trưởng trung bình 1,0% trong mười năm qua. Hiện * HERR (2013), PICMG IE EZ ý REE SP HT, PREGA IN, 4Ñ t3f3ất, pp 93.
Š Vũ Lê Thai Hoàng ~ Hin Lam Giang (2020), An ninh năng lượng và ngoại giao năng lượng: Kinh nghiệm quốc tế và hàm ý chính sách cho Việt Nam, nguồn: https/aghiencuuquoete.ozg/2020/05/22/an-ninh-nans-luona- va-ngoal-giao- -lụoi 13 tai, 19,5% lượng tiêu thụ dau của thé giới là ở Hoa Ky và mức tiêu thụ của Liên minh Châu Âu, Trung Quốc và Nhật Bản lần lượt chiếm 14%, 13,3% và 4,1%. Giá đầu quốc tế đang dần phục hỏi, trong năm 2017, giá đầu thô Brent kỳ hạn ở Bắc Mỹ đã tăng từ khoảng 50 đô la Mỹ/thùng vào đầu năm lên khoảng 70 đô la Mỹ/thùng, và mức tăng lên tới 40% vào đầu năm. San lượng dau cũng đang tăng chậm, với sản lượng dau toàn cầu vẫn tăng 0.5% mặc dù OPEC cat giảm 0,7%. Nhu cau về khí đốt tự nhiên đang tăng lên nhanh chóng.
Trong thập ký qua, với tu cách là một nguồn nang lượng carbon thấp mới nôi, tông mức tiêu thụ khí đốt tự nhiên toàn cau đã tăng gan 25% và hiện chiếm 23% mức tiêu thụ năng lượng sơ cấp của thé giới. Năm 2017, mức tiêu thụ khi tự nhiên toàn cau tăng 3%, năm nhanh nhất ké từ năm 2010, chiếm 33% tông mức tăng năng lượng sơ cấp và trở thành nguồn năng lượng có mức tăng cao nhất. Có thé thay rằng nhu cau về năng lượng carbon thấp ở EU rất lớn và mức tiêu thụ khí đốt tự nhiên đã tiếp tục tăng trong ba năm liên tiếp, với mức tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2017; Tốc độ tăng trưởng hàng năm vẫn ở mức gần 20%; mặc dù Nhật Bản không có sản xuất tài nguyên khí tự nhiên nhưng vẫn duy trì mức tiêu thụ khí tự nhiên ôn định thông qua nhập khẩu LNG (khí tự nhiên hóa lỏng); mức tiêu thụ khí tự nhiên của Trung Quốc đã tăng mạnh, với mức tăng lên lên 15% vào năm 2017. Hiện thị trường khí thiên nhiên về co bản cân bằng, giá khí thiên nhiên co bản ồn định.
Dược thúc đây bởi nhu cầu mạnh mẽ của Trung Quốc, sản lượng khí đốt tự nhiên toàn cầu đã tăng gan 4% trong năm 2017, vượt xa mức trung bình 2,2% trong thập ky qua. Năm 2020, thị trường dầu mỏ đã có những biến đôi rõ rệt bởi địch bệnh Covid. Theo thông báo từ Cơ quan nang lượng Hoa Kỳ (ELA) trữ lượng dâu và nhiên liệu đã giảm từ 100,61 triệu thùng (2019) xuống 94,25 triệu thùng (2020). Tình trạng tiêu thụ năng lượng dầu mỏ tăng lên, gây nên “ct sốc” trong thị trường năng lượng.
Các nước xuất khẩu đầu mỏ (OPEC) cùng với các đối tác (OPEC+) buộc phải giảm nguồn cung năng lượng nhằm cân băng thị trường năng lượng thé giới (9,7 triệu thùng/ ngày). Dịch bệnh Covid19 diễn ra trên thế giới mà làm cho kinh tế bị tri tệ buộc phải giảm giá đầu Brent® giám từ 70 USD/ thùng ( giai đoạn đầu năm 2020) xuống còn 40 USD/ thùng (giai đoạn cuối năm). © Một wong những loại dau thé phổ biên nhất trên thể giới.