Các Nhân Tố Thúc Đẩy Mua Bán và Sáp Nhập Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam với Đối Tác Nước Ngoài

Khám phá các nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài trong luận văn thạc sĩ UEH.

• Tác giả: Đỗ Thị Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Thúc Đẩy Mua Bán Và Sáp Nhập Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Với Đối Tác Nước Ngoài
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP
• 1.1. Khung lý thuyết về mua bán và sáp nhập
• 1.2. Khái niệm về mua bán sáp nhập
• 1.3. Phân biệt mua bán sáp nhập
• 1.4. Tác động của mua bán sáp nhập
• 1.5. Các hình thức mua bán và sáp nhập
• 1.6. Các động lực chủ yếu thúc đẩy các ngân hàng mua bán và sáp nhập
• 1.6.1. Mua bán và sáp nhập do có giá trị cộng hưởng
• 1.6.2. Mua bán và sáp nhập nhằm gia tăng vị thế thị trường
• 1.7. Các hình thức ngân hàng nước ngoài tham gia vào mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia
• 1.7.1. Giới thiệu các hình thức ngân hàng nước ngoài tham gia vào mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia
• 1.7.2. Đặc điểm của các bên tham gia vào hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên quốc gia
• 1.7.3. Quốc gia thu hút được đầu tư trong hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên biên giới
• 1.8. Tác động của mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên quốc gia tới các bên tham gia
• 1.8.1. Đối với ngân hàng thâu tóm
• 1.8.2. Đối với ngân hàng mục tiêu
• 1.8.3. Đối với nước được đầu tư thông qua mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia
• 1.9. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CỦA CÁC NHTMVN VỚI ĐỐI TÁC NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Khung pháp lý liên quan đến việc mua bán sáp nhập ngân hàng ở Việt Nam
• 2.1.1. Đối với hoạt động mua bán, sáp nhập, hợp nhất ngân hàng
• 2.1.2. Đối với hoạt động đầu tư, góp vốn, mua cổ phần để trở thành cổ đông chiến lược
• 2.2. Thực trạng mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2.1. Giai đoạn 1: từ năm 1990 đến 2004
• 2.2.2. Giai đoạn 2: từ năm 2005 đến nay
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.3.1. Mô hình định lượng
• 2.3.2. Giải thích các biến trong mô hình
• 2.3.3. Các kiểm định liên quan mô hình hồi quy logistic
• 2.4. Thu nhập và mô tả dữ liệu
• 2.5. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu
• 2.5.1. Ma trận tương quan các biến trong mô hình
• 2.5.2. Kết quả mô hình hồi quy Logit (Binary Logistic)
• 2.5.3. Kiểm định tính phù hợp của mô hình
• 2.5.4. Nhận định kết quả nghiên cứu
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Nhóm giải pháp vĩ mô
• 3.2. Giải pháp từ Ngân hàng nhà nước
• 3.3. Giải pháp đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 3.4. Hạn chế của đề tài
• 3.5. Kết luận chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam

Mua bán và sáp nhập (M&A) ngân hàng thương mại Việt Nam đang trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Các ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường tài chính quốc tế. Việc hiểu rõ các nhân tố thúc đẩy M&A sẽ giúp các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư từ các đối tác nước ngoài.

1.1. Khái niệm và vai trò của mua bán và sáp nhập ngân hàng

Mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại là quá trình hợp nhất hoặc mua lại giữa các ngân hàng nhằm tối ưu hóa hoạt động và tăng cường vị thế trên thị trường. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho các bên tham gia.

1.2. Tình hình thực tế của M A ngân hàng tại Việt Nam

Thực trạng M&A ngân hàng thương mại Việt Nam cho thấy sự gia tăng đáng kể trong số lượng các thương vụ, đặc biệt là từ năm 2004 đến nay. Tuy nhiên, quy mô và giá trị của các thương vụ vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực.

II. Các thách thức trong mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam

Mặc dù M&A mang lại nhiều lợi ích, nhưng các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến quyết định tham gia vào các thương vụ M&A và khả năng thành công của chúng.

2.1. Rủi ro trong quá trình mua bán và sáp nhập

Rủi ro trong M&A ngân hàng có thể bao gồm sự không tương thích về văn hóa doanh nghiệp, sự khác biệt trong chiến lược kinh doanh và các vấn đề pháp lý. Những yếu tố này có thể dẫn đến thất bại trong việc tích hợp sau sáp nhập.

2.2. Quy định pháp lý và khung pháp lý chưa hoàn thiện

Khung pháp lý liên quan đến M&A ngân hàng tại Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Các quy định chưa rõ ràng có thể gây khó khăn cho các ngân hàng trong việc thực hiện các thương vụ M&A một cách hiệu quả.

III. Phương pháp và giải pháp thúc đẩy mua bán và sáp nhập ngân hàng

Để tối ưu hóa quá trình M&A, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh mà còn thu hút được nhiều đối tác nước ngoài.

3.1. Chiến lược phát triển ngân hàng thông qua M A

Các ngân hàng cần xây dựng chiến lược M&A rõ ràng, xác định mục tiêu và đối tác phù hợp. Việc này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong M A

Hợp tác với các ngân hàng nước ngoài có thể mang lại nhiều lợi ích, bao gồm việc chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực tài chính. Điều này sẽ giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về M A ngân hàng

Nghiên cứu về các nhân tố thúc đẩy M&A ngân hàng thương mại Việt Nam đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ giúp các ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn nâng cao vị thế trên thị trường.

4.1. Đánh giá hiệu quả của các thương vụ M A

Đánh giá hiệu quả của các thương vụ M&A cho thấy rằng nhiều ngân hàng đã đạt được sự tăng trưởng đáng kể về doanh thu và lợi nhuận sau khi thực hiện sáp nhập.

4.2. Tác động của M A đến thị trường ngân hàng Việt Nam

M&A ngân hàng không chỉ tạo ra sự thay đổi trong cấu trúc thị trường mà còn góp phần nâng cao tính cạnh tranh và cải thiện dịch vụ ngân hàng cho khách hàng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của M A ngân hàng thương mại Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy M&A ngân hàng thương mại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai. Các ngân hàng cần chuẩn bị tốt để đối mặt với những thách thức và tận dụng cơ hội từ M&A.

5.1. Triển vọng phát triển M A ngân hàng trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, M&A ngân hàng sẽ trở thành một xu hướng tất yếu. Các ngân hàng cần chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác và đầu tư từ các đối tác nước ngoài.

5.2. Đề xuất giải pháp cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư từ các đối tác nước ngoài sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của M&A ngân hàng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) trong lĩnh vực ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài đã trở thành một xu hướng quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của thị trường tài chính. Từ năm 2004 đến 2012, số lượng các thương vụ M&A có yếu tố nước ngoài gia tăng rõ rệt, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007. Theo thống kê, trong giai đoạn này có khoảng 15 thương vụ M&A với sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài, trong đó giá trị các thương vụ lớn nhất lên tới hàng trăm triệu USD, như thương vụ Bank of Tokyo - Mitsubishi UFJ mua 20% cổ phần Vietinbank trị giá 743 triệu USD năm 2012.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào các nhân tố thúc đẩy các ngân hàng thương mại Việt Nam lựa chọn hợp tác, mua bán và sáp nhập với đối tác nước ngoài nhằm nâng cao năng lực tài chính, quản trị, công nghệ và vị thế cạnh tranh trên thị trường. Mục tiêu cụ thể là xác định các yếu tố tài chính, hiệu quả hoạt động và cơ cấu vốn ảnh hưởng đến quyết định có đối tác nước ngoài tham gia trong các thương vụ M&A. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các ngân hàng thương mại Việt Nam có và không có đối tác nước ngoài tham gia trong giai đoạn 2004-2012.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học giúp các ngân hàng nhận diện chiến lược phát triển phù hợp, đồng thời hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và ổn định hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về mua bán và sáp nhập trong lĩnh vực ngân hàng, tập trung vào ba khái niệm chính:

• Giá trị cộng hưởng (Synergy): M&A nhằm tạo ra giá trị gia tăng thông qua tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả vận hành và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy phản ứng tích cực của thị trường tài chính đối với M&A chưa đồng nhất.

• Gia tăng vị thế thị trường: M&A giúp giảm cạnh tranh, tăng sức mạnh thị trường và khả năng định giá sản phẩm, dịch vụ. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng sự tập trung thị trường cao hơn kích thích các thương vụ M&A, mặc dù cũng có ý kiến phản biện.

• Kiệt quệ tài chính: Các ngân hàng yếu kém về tài chính thường trở thành mục tiêu của các thương vụ M&A nhằm tái cấu trúc và cải thiện hiệu quả hoạt động.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các nghiên cứu về vai trò của ngân hàng nước ngoài trong M&A xuyên quốc gia, các hình thức tham gia (mua cổ phần, thành lập chi nhánh, công ty con), đặc điểm các bên tham gia và tác động của M&A đến các bên liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mô hình hồi quy Binary Logistic để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng một ngân hàng thương mại Việt Nam có đối tác nước ngoài tham gia M&A. Biến phụ thuộc là biến nhị phân: 1 nếu có đối tác nước ngoài, 0 nếu không.

Nguồn dữ liệu gồm 110 quan sát các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2004-2012, trong đó 14 ngân hàng có đối tác nước ngoài (chiếm 12,73%). Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính, website ngân hàng và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Các biến độc lập bao gồm:

• Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA)
• Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• Tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ trên tổng thu nhập (SERVICE)
• Tỷ lệ chi phí nhân viên trên thu nhập thuần (LABORCOST)
• Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ (BADLOAN)
• Chi phí huy động vốn (INTPAID)
• Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản tài chính (LOANFIN)
• Quy mô tổng tài sản (SIZE)

Các kiểm định được thực hiện bao gồm kiểm định Omnibus, Hosmer-Lemeshow, Cox & Snell R², Nagelkerke R² nhằm đánh giá tính phù hợp và khả năng dự đoán của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ngân hàng (SIZE): Ngân hàng có tổng tài sản lớn hơn có khả năng cao hơn trong việc thu hút đối tác nước ngoài tham gia M&A. Ngân hàng trung vị có đối tác nước ngoài có tổng tài sản khoảng 61.629 tỷ đồng, cao hơn so với 58.743 tỷ đồng của nhóm không có đối tác.

2. Khả năng sinh lời (ROA, ROE): Ngân hàng có lợi nhuận trên tổng tài sản và vốn chủ sở hữu cao hơn (ROA khoảng 1,9% so với 1,49%; ROE khoảng 12,42%) có xu hướng thu hút đối tác nước ngoài hơn.

3. Chi phí huy động vốn (INTPAID): Ngân hàng có chi phí huy động vốn thấp hơn (khoảng 5,7% so với 7,79%) dễ dàng thu hút đầu tư nước ngoài hơn, thể hiện hiệu quả quản lý nguồn vốn.

4. Tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ (SERVICE): Ngân hàng có tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ cao hơn (khoảng 8,52%) có lợi thế trong việc mở rộng và phát triển dịch vụ, thu hút đối tác nước ngoài.

5. Tỷ lệ nợ xấu (BADLOAN): Ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn (khoảng 2,46%) được đánh giá là hoạt động hiệu quả và an toàn hơn, từ đó tăng khả năng hợp tác với đối tác nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các ngân hàng thương mại Việt Nam có quy mô lớn, hiệu quả hoạt động cao và quản lý rủi ro tốt có khả năng thu hút đối tác nước ngoài tham gia M&A. Điều này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế cho thấy ngân hàng lớn, có lợi nhuận cao và tỷ trọng thu nhập dịch vụ lớn thường là đối tượng được các nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn.

Chi phí huy động vốn thấp phản ánh khả năng quản lý tài chính hiệu quả, giúp ngân hàng tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư. Tỷ lệ nợ xấu thấp cũng là chỉ số quan trọng thể hiện sự lành mạnh tài chính, giảm rủi ro cho đối tác nước ngoài.

Các phát hiện này được minh họa qua các bảng số liệu mô tả và ma trận tương quan, đồng thời mô hình hồi quy logistic cho thấy các biến độc lập có ý nghĩa thống kê trong việc dự đoán khả năng có đối tác nước ngoài.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với giả thuyết về giá trị cộng hưởng và gia tăng vị thế thị trường, đồng thời phản ánh thực trạng thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô và năng lực tài chính: Các ngân hàng cần chủ động nâng cao tổng tài sản và vốn điều lệ trong vòng 3-5 năm tới nhằm tăng sức hấp dẫn với đối tác nước ngoài. Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý nên hỗ trợ chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng vốn.

2. Cải thiện hiệu quả hoạt động: Tập trung nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên tài sản và vốn chủ sở hữu thông qua quản lý rủi ro tín dụng, tối ưu hóa chi phí hoạt động trong 2-3 năm tới. Các ngân hàng nên áp dụng công nghệ quản trị hiện đại và đào tạo nhân sự chuyên sâu.

3. Phát triển dịch vụ phi tín dụng: Đẩy mạnh tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ nhằm đa dạng hóa nguồn thu và giảm rủi ro tín dụng. Mục tiêu tăng tỷ trọng dịch vụ lên trên 15% trong 3 năm tới, qua đó thu hút các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến lĩnh vực dịch vụ ngân hàng.

4. Kiểm soát nợ xấu: Giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 2% trong vòng 2 năm thông qua nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Đây là yếu tố then chốt để tạo niềm tin với đối tác nước ngoài.

5. Hoàn thiện khung pháp lý và minh bạch thông tin: Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về M&A ngân hàng, đặc biệt là các điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời tăng cường công bố thông tin minh bạch để tạo môi trường đầu tư an toàn và hấp dẫn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các ngân hàng thương mại Việt Nam: Giúp nhận diện các yếu tố nội tại cần cải thiện để thu hút đối tác nước ngoài, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

2. Nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực tài chính: Cung cấp thông tin về các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư vào ngân hàng Việt Nam, hỗ trợ đánh giá rủi ro và tiềm năng hợp tác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính): Là cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật về M&A ngân hàng, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của hệ thống tài chính.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích về M&A ngân hàng trong bối cảnh Việt Nam, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. M&A ngân hàng có tác động như thế nào đến hệ thống tài chính Việt Nam?
   M&A giúp củng cố quy mô, nâng cao năng lực tài chính và quản trị của ngân hàng, góp phần làm lành mạnh hệ thống tài chính, tăng sức cạnh tranh và ổn định thị trường.

2. Những nhân tố nào quan trọng nhất thúc đẩy M&A với đối tác nước ngoài?
   Quy mô ngân hàng, khả năng sinh lời, chi phí huy động vốn thấp, tỷ trọng thu nhập dịch vụ cao và tỷ lệ nợ xấu thấp là các nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến quyết định M&A.

3. Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần ngân hàng?
   Theo Nghị định 69/2007/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, nhà đầu tư nước ngoài được phép mua cổ phần với tỷ lệ tối đa 30% vốn điều lệ, trong đó nhà đầu tư chiến lược không vượt quá 20%, kèm theo các điều kiện về năng lực tài chính và hỗ trợ phát triển ngân hàng.

4. M&A có giúp ngân hàng Việt Nam tiếp cận công nghệ và quản trị hiện đại không?
   Có, các đối tác nước ngoài thường mang đến công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm dịch vụ, giúp ngân hàng Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

5. Ngân hàng nhỏ có cơ hội tham gia M&A với đối tác nước ngoài không?
   Ngân hàng nhỏ thường là đối tượng bị mua lại hoặc sáp nhập để tái cấu trúc. Tuy nhiên, việc nâng cao hiệu quả hoạt động và quy mô sẽ giúp ngân hàng nhỏ có cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài hơn.

Kết luận

• Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài đã phát triển mạnh mẽ từ năm 2004 đến 2012, góp phần nâng cao năng lực tài chính và vị thế cạnh tranh của các ngân hàng.
• Các nhân tố chính thúc đẩy M&A bao gồm quy mô ngân hàng, khả năng sinh lời, chi phí huy động vốn, tỷ trọng thu nhập dịch vụ và tỷ lệ nợ xấu.
• Mô hình hồi quy Binary Logistic cho thấy các biến này có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê trong việc dự đoán khả năng có đối tác nước ngoài tham gia.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao quy mô, hiệu quả hoạt động, phát triển dịch vụ và kiểm soát rủi ro nhằm thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy hoạt động M&A.
• Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường minh bạch thông tin và hỗ trợ các ngân hàng trong quá trình tái cấu trúc và mở rộng hợp tác quốc tế.

Các ngân hàng thương mại Việt Nam và nhà quản lý cần phối hợp chặt chẽ để tận dụng tối đa lợi ích từ hoạt động M&A, đồng thời xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, bền vững nhằm thúc đẩy sự phát triển ổn định của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------- ĐỖ THỊ THÚY HẰNG CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM VỚI ĐỐI TÁC NƯỚC NGOÀI LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------- ĐỖ THỊ THÚY HẰNG CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM VỚI ĐỐI TÁC NƯỚC NGOÀI Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS SỬ ĐÌNH THÀNH TP. HỒ CHÍ MINH - 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN ----------------- Tôi cam đoan rằng luận văn “Các nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập của ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài” là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận văn này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo đúng quy định. Luận văn này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hay cơ sở đào tạo khác. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013 Tác giả ĐỖ THỊ THÚY HẰNG LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng biểu Lời mở đầu CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP . Khung lý thuyết về mua bán và sáp nhập . Khái niệm về mua bán sáp nhập . Phân biệt mua bán sáp nhập . Tác động của mua bán sáp nhập . Các hình thức mua bán và sáp nhập. Các động lực chủ yếu thúc đẩy các ngân hàng mua bán và sáp nhập . Mua bán và sáp nhập do có giá trị cộng hưởng . Mua bán và sáp nhập nhằm gia tăng vị thế thị trường . Các hình thức ngân hàng nước ngoài tham gia vào mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia. Giới thiệu các hình hức ngân hàng nước ngoài tham gia vào mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia . Đặc điểm của các bên tham gia vào hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên quốc gia. Quốc gia thu hút được đầu tư trong hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên biên giới . Tác động của mua bán và sáp nhập ngân hàng xuyên quốc gia tới các bên tham gia . Đối với ngân hàng thâu tóm . Đối với ngân hàng mục tiêu . Đối với nước được đầu tư thông qua mua bán và sáp nhập xuyên quốc gia . 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phương pháp nghiên cứu . 18 Kết luận chương 1 . 20 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY MUA BÁN VÀ SÁP NHẬP CỦA CÁC NHTMVN VỚI ĐỐI TÁC NƯỚC NGOÀI . Khung pháp lý liên quan đến việc mua bán sáp nhập ngân hàng ở Việt Nam . Đối với hoạt động mua bán, sáp nhập, hợp nhất ngân hàng . Đối với hoạt động đầu tư, góp vốn, mua cổ phần để trở thành cổ đông chiến lược . Thực trạng mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại Việt Nam . Giai đoạn 1: từ năm 1990 đến 2004 . Giai đoạn 2: từ năm 2005 đến nay . Mô hình nghiên cứu . Mô hình định lượng . Giải thích các biến trong mô hình . Các kiểm định liên quan mô hình hồi quy logistic . Thu nhập và mô tả dữ liệu . Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu . Ma trận tương quan các biến trong mô hình . Kết quả mô hình hồi quy Logit (Binary Logistic) . Kiểm định tính phù hợp của mô hình . Nhận định kết quả nghiên cứu . 46 Kết luận chương 2 . 47 CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Nhóm giải pháp vĩ mô.2 Giải pháp từ Ngân hàng nhà nước . Giải pháp đối với các ngân hàng thương mại Việt Nam . Hạn chế của đề tài. 54 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Kết luận chương 3 . 55 Kết luận Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT NHTM Ngân hàng thương mại NHTMVN Ngân hàng thương mại Việt Nam NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NHNN Ngân hàng nhà nước GDP Gross Domestic Product – Tổng sản phẩm Quốc nội IPO Initial Public Offering - phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu WTO World Trade Organization - Tổ chức Thương mại Thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng biểu Nội dung Trang Bảng 2.1 Điều kiện cụ thể để ngân hàng trong nước có thể bán cổ phần 25 cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài Bảng 2.2 Các thương vụ mua bán và sáp nhập ngân hàng thương mại 27 Việt Nam trước năm 2004 Bảng 2.3 Các thương vụ mua bán và sáp nhập của NHTMVN với đối 30 tác nước ngoài từ sau năm 2004 Bảng 2.4 Các vụ mua bán và sáp nhập của các NHTMVN 32 Bảng 2.5 Thống kê mô tả dữ liệu 39 Bảng 2.6 Mô tả các nhân tố trong mô hình 40 Bảng 2.7 Ma trận hệ số tương quan của các biến độc lập 41 Bảng 2.8 Bảng kết quả tổng hợp của mô hình 41 Bảng 2.9 Kiểm định sự phù hợp của mô hình theo kiểm định Omnibus 44 Bảng 2.10 Kiểm định sự phù hợp của mô hình theo kiểm định Hosmer và 44 Lemershow Bảng 2.11 Kiểm định sự phù hợp của mô hình theo kiểm định 45 Cox&Snell và Nagelkerke Bảng 2.12 Khả năng dự đoán của mô hình 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Đối với sự phát triển nền kinh tế đất nước, một hệ thống ngân hàng ổn định là điều kiện tiên quyết cần phải đáp ứng. Tuy nhiên, thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam vẫn bị đánh giá là yếu kém hơn so với các nước trong khu vực, đặc biệt là trong giai đoạn vừa qua. Trong khi cả nền kinh tế đang phải chịu những ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu chưa có dấu hiệu kết thúc thì ngân hàng là ngành phải gánh chịu những tác động đầu tiên. Hệ thống ngân hàng vẫn còn nhiều bất cập, một số ngân hàng không đảm bảo được tính thanh khoản cũng như nợ xấu tăng cao làm suy giảm niềm tin của khách hàng. Điều này do khủng hoảng kinh tế dẫn đến tình trạng nền kinh tế trì trệ kéo theo lạm phát cao cũng như các doanh nghiệp khó khăn trong việc hoàn trả các khoản nợ vay và để kiềm chế tình trạng này, giải pháp ngân hàng Nhà nước áp dụng là thắt chặt tín dụng. Điều này đã trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại. Bên cạnh đó, Việt Nam gia nhập WTO với cam kết thực hiện lộ trình tự do hóa tài chính ngày càng tới gần khiến ngân hàng thương mại Việt Nam cũng chịu không ít áp lực từ cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài. Không những vậy, dưới áp lực tăng vốn điều lệ theo lộ trình quy định tại Nghị định 141/2006NĐ-CP đang ngày một đến gần hơn, đó là một thách thức không nhỏ đối với các ngân hàng có quy mô vốn khiêm tốn. Đứng trước tình hình đó, các ngân hàng thương mại Việt Nam muốn tồn tại và cạnh tranh với các tổ chức tài chính nước ngoài thì một trong những phương pháp được đưa ra là mua bán và sáp nhập. Phương pháp này được đánh giá là khuynh hướng và là một nhân tố quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống ngân hàng Việt Nam. Trước xu hướng hội nhập và những thách thức của cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu thì việc mua bán và sáp nhập ngân hàng làm ăn yếu kém và không hiệu quả là một tất yếu. Tuy nhiên, điều này không chỉ thực hiện giữa các ngân hàng trong nước với nhau mà còn với các đối tác nước ngoài. Các đối tác nước ngoài có kinh nghiệm quản trị rủi ro, có bề dày kinh nghiệm cũng như nguồn lực tài chính dồi dào, công nghệ hiện đại sẽ giúp các ngân hàng thương mại nâng cao vị thế cũng như các yếu tố về quản trị, năng lực tài chính cũng như công nghệ khi trở thành đối tác chiến lược của LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vì vậy, với các ngân hàng trong nước thu hút vốn đầu tư từ các đối tác nước ngoài là một trong những giải pháp quan trọng và cần có lộ trình và giải pháp cụ thể để phát triển. Hoạt động mua bán và sáp nhập ngân hàng hiện nay ở Việt Nam đã bước đầu phát triển cả về số lượng và giá trị dù quy mô vẫn còn khiêm tốn so với các nước trong khu vực và thế giới. Tuy nhiên hiện nay hoạt động mua bán và sáp nhập ở Việt Nam chưa có những quy định rõ ràng, hiện tại trong lĩnh vực ngân hàng đang được đề cập trong nhiều bộ luật khác nhau: Luật doanh nghiệp, Luật cạnh tranh, Luật chứng khoán, Luật Đầu tư, Luật các tổ chức tín dụng, Luật Ngân hàng Nhà nước và nhiều văn bản khác. Với hành lang pháp lý chưa đầy đủ cộng thêm các kinh nghiệm còn hạn chế nên các ngân hàng thương mại Việt Nam còn lúng túng và bị động trước xu hướng này. Để hiểu rõ hơn tình hình cũng như những nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập của các ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài, tác giả đã chọn đề tài “Các nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập của ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài”. Mục tiêu nghiên cứu Đề tài tập trung khám phá các nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập của ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài trong thời gian từ năm 2004 đến năm 2012. Từ đó xác định các nhân tố ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến quyết định có đối tác nước ngoài tham gia. Dựa vào kết quả của nghiên cứu, tác giả đề xuất một số giải pháp góp phần ngân hàng thương mại Việt Nam có thể dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm và thu hút đối tác chiến lược nước ngoài nhằm nâng cao năng lực cũng như vị thế của mình so với các ngân hàng khác. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu các nhân tố thúc đẩy mua bán và sáp nhập của ngân hàng thương mại Việt Nam với đối tác nước ngoài.