Chuyên đề thực tập tốt nghiệp nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của việt nam tới các nước thành viên apec giai đoạn 20112021

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tới các nước APEC giai đoạn 2011-2021, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Nguyễn Bảo Phương Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Xuân Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Thống Kê
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Xuất Khẩu Hàng Hóa Việt Nam Tới APEC (2011-2021)
• Loại tài liệu: Đề Tài Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.1. Khái niệm xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.2. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.3. Vai trò của xuất khẩu hàng hóa
• 1.1.4. Mô hình trọng lực
• 1.2. Tổng quan các nghiên cứu trước đây
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp phân tích hồi quy dữ liệu mảng
• 2.2. Khái niệm dữ liệu mảng trong phân tích hồi quy
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.4. Biến phụ thuộc và biến độc lập
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA VIỆT NAM TỚI CÁC NƯỚC THÀNH VIÊN APEC GIAI ĐOẠN 2011-2021
• 3.1. Thực trạng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam hiện nay
• 3.2. Giới thiệu về diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC)
• 3.3. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 3.3.1. Kết quả phân tích tương quan
• 3.3.2. Kết quả ước lượng theo ba mô hình và lựa chọn mô hình phù hợp
• 3.3.3. Kiểm tra và đánh giá các khuyết tật của mô hình tác động ngẫu nhiên
• 3.3.4. Mô hình ước lượng theo phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát
• 3.3.5. Tổng hợp kết quả phân tích hồi quy
• 3.3.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3.4. Kết quả đạt được từ nghiên cứu
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam
• 3.6. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về xuất khẩu hàng hóa Việt Nam tới APEC

Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tới các nước thành viên APEC trong giai đoạn 2011-2021 đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Theo Tổng cục Thống kê, trị giá hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam năm 2021 đạt 336,17 tỷ USD, tăng 18,9% so với năm 2020. Điều này cho thấy xuất khẩu hàng hóa không chỉ là một hoạt động kinh tế quan trọng mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Việt Nam. APEC với 21 nền kinh tế thành viên, chiếm 59% dân số thế giới và 57% thương mại toàn cầu, đã trở thành một thị trường tiềm năng cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa là cần thiết để hiểu rõ hơn về các yếu tố thúc đẩy và cản trở hoạt động này.

1.1. Tầm quan trọng của APEC đối với xuất khẩu hàng hóa Việt Nam

APEC đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra cơ hội cho Việt Nam trong việc mở rộng thị trường xuất khẩu. Các hiệp định thương mại tự do và hợp tác kinh tế đã giúp Việt Nam gia tăng kim ngạch xuất khẩu. Theo Bộ Công thương, các nền kinh tế APEC hiện chiếm 60% giá trị xuất khẩu và 80% giá trị nhập khẩu của Việt Nam. Điều này cho thấy thương mại quốc tế với APEC không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp Việt Nam nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tới APEC. Các yếu tố này bao gồm quy mô nền kinh tế, khoảng cách địa lý, chính sách thương mại và các hiệp định hợp tác kinh tế. Mô hình trọng lực trong thương mại quốc tế cho thấy rằng quy mô kinh tế của cả nước xuất khẩu và nhập khẩu có tác động lớn đến lượng hàng hóa trao đổi. Khoảng cách địa lý cũng là một yếu tố quan trọng, vì khoảng cách càng lớn thì chi phí giao dịch càng cao, ảnh hưởng đến quyết định xuất khẩu. Ngoài ra, các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng có thể tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu.

2.1. Quy mô nền kinh tế và khoảng cách địa lý

Quy mô nền kinh tế, thường được đo bằng GDP, là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa. Nghiên cứu cho thấy rằng các nước có GDP cao thường có nhu cầu tiêu thụ hàng hóa lớn hơn, từ đó thúc đẩy xuất khẩu. Khoảng cách địa lý cũng đóng vai trò quan trọng, vì khoảng cách càng xa thì chi phí vận chuyển càng cao, làm giảm khả năng cạnh tranh của hàng hóa. Điều này cho thấy rằng việc tối ưu hóa logistics và giảm thiểu chi phí vận chuyển là cần thiết để nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hoạt động xuất khẩu

Để nâng cao hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tới APEC, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường hợp tác kinh tế và thương mại với các nước thành viên APEC thông qua việc ký kết thêm các hiệp định thương mại tự do. Thứ hai, cần cải thiện cơ sở hạ tầng logistics để giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng. Cuối cùng, chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm việc cung cấp thông tin thị trường và hỗ trợ tài chính. Những giải pháp này sẽ giúp Việt Nam tận dụng tốt hơn các cơ hội từ APEC và nâng cao tăng trưởng xuất khẩu.

3.1. Tăng cường hợp tác kinh tế

Việc tăng cường hợp tác kinh tế với các nước APEC sẽ giúp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu. Các hiệp định thương mại tự do sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế. Đồng thời, việc tham gia vào các diễn đàn kinh tế sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm và công nghệ từ các nước phát triển, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế ngày càng sâu rộng, hoạt động xuất khẩu hàng hóa giữ vai trò then chốt trong phát triển kinh tế quốc gia, đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam. Giai đoạn 2011-2021, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng từ 96,91 tỷ USD lên 336,17 tỷ USD, tương đương mức tăng hơn 3,46 lần, với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt khoảng 15,24%. Đặc biệt, trong năm 2021, bất chấp ảnh hưởng nghiêm trọng của đại dịch Covid-19, xuất khẩu hàng hóa vẫn tăng 18,9% so với năm trước, đạt 336,17 tỷ USD, vượt xa kế hoạch đề ra (4-5%).

Đề tài tập trung nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tới 18 nước thành viên APEC trong giai đoạn 2011-2021. APEC là thị trường rộng lớn, chiếm hơn 50% GDP và 57% thương mại toàn cầu, đồng thời là đối tác chiến lược quan trọng của Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định mức độ và chiều hướng tác động của các nhân tố kinh tế, địa lý và tỷ giá hối đoái đến kim ngạch xuất khẩu, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả xuất khẩu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 18 quốc gia APEC có hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam, với dữ liệu thu thập trong 11 năm liên tục, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cho phân tích.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng mô hình trọng lực trong thương mại quốc tế, một công cụ kinh tế lượng phổ biến để phân tích dòng chảy thương mại giữa các quốc gia. Mô hình trọng lực dựa trên nguyên lý tương tự định luật vạn vật hấp dẫn của Newton, trong đó kim ngạch xuất khẩu giữa hai nước tỷ lệ thuận với quy mô nền kinh tế (đo bằng GDP) và tỷ lệ nghịch với khoảng cách địa lý giữa hai quốc gia.

Ngoài ra, nghiên cứu còn xem xét các khái niệm chính như:

• Quy mô nền kinh tế (GDP): Thể hiện năng lực sản xuất và sức mua của thị trường.
• Quy mô dân số: Ảnh hưởng đến cung và cầu hàng hóa.
• Khoảng cách địa lý: Đại diện cho chi phí vận chuyển và rào cản giao thương.
• Khoảng cách kinh tế: Sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế giữa các quốc gia.
• Tỷ giá hối đoái: Ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa xuất khẩu và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các tổ chức uy tín như Niên giám Thống kê Việt Nam, Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và trang web Timeanddate, bao gồm 198 quan sát (18 quốc gia × 11 năm). Dữ liệu thuộc loại dữ liệu mảng cân bằng, kết hợp yếu tố thời gian và không gian.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả: Trình bày đặc điểm dữ liệu.
• Phân tích tương quan: Xác định mối quan hệ giữa các biến.
• Phân tích hồi quy dữ liệu mảng: Sử dụng các mô hình Pooled OLS, Fixed Effects Model (FEM), Random Effects Model (REM) và Generalized Least Squares (GLS) để ước lượng mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kim ngạch xuất khẩu.

Quy trình lựa chọn mô hình dựa trên các kiểm định F, Breusch-Pagan và Hausman nhằm đảm bảo mô hình phù hợp nhất với dữ liệu và khắc phục các vấn đề như tự tương quan và phương sai sai số thay đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của quy mô nền kinh tế (GDP):
   Hệ số hồi quy của biến gộp GDP Việt Nam và các nước APEC dao động từ 1,104 đến 1,257 với ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy GDP là nhân tố quan trọng nhất thúc đẩy xuất khẩu. Khi GDP tăng 1%, kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 1,2% trong điều kiện các yếu tố khác không đổi.

2. Tác động tiêu cực của khoảng cách địa lý:
   Biến khoảng cách địa lý có hệ số âm và ý nghĩa thống kê ở mức 1%, với hệ số khoảng -0,71, cho thấy chi phí vận chuyển và rào cản địa lý làm giảm kim ngạch xuất khẩu. Khoảng cách càng lớn, giá trị xuất khẩu càng giảm.

3. Ảnh hưởng tiêu cực của khoảng cách kinh tế:
   Khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế cũng có tác động ngược chiều, với hệ số khoảng -0,10, phản ánh sự khác biệt về nhu cầu và sở thích tiêu dùng giữa các quốc gia làm giảm giao thương.

4. Tỷ giá hối đoái có tác động thuận chiều:
   Tỷ giá hối đoái tăng (đồng Việt Nam giảm giá) giúp hàng hóa Việt Nam trở nên cạnh tranh hơn, thúc đẩy xuất khẩu. Biến này có ý nghĩa thống kê ở mức 10% với hệ số dương khoảng 0,02.

5. Quy mô dân số có tác động ngược chiều:
   Kết quả cho thấy quy mô dân số gộp của Việt Nam và các nước APEC có tác động tiêu cực đến xuất khẩu, trái với giả thuyết ban đầu. Hệ số âm khoảng -0,15 và có ý nghĩa thống kê, có thể do các yếu tố khác như mức độ tiêu dùng hoặc cấu trúc dân số chưa được phản ánh đầy đủ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhiều nghiên cứu trước đây về mô hình trọng lực, khẳng định vai trò quan trọng của quy mô nền kinh tế và khoảng cách địa lý trong thương mại quốc tế. Việc GDP tăng đồng nghĩa với năng lực sản xuất và sức mua tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu. Khoảng cách địa lý và kinh tế là những rào cản làm giảm giá trị giao thương do chi phí vận chuyển và sự khác biệt về nhu cầu tiêu dùng.

Tác động tích cực của tỷ giá hối đoái phù hợp với lý thuyết kinh tế về cạnh tranh giá cả trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, tác động tiêu cực của quy mô dân số cần được nghiên cứu sâu hơn, có thể do các yếu tố như mức độ đô thị hóa, thu nhập bình quân đầu người hoặc chính sách thương mại chưa được đưa vào mô hình.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng kim ngạch xuất khẩu theo GDP và khoảng cách địa lý, cũng như bảng tổng hợp hệ số hồi quy và mức ý nghĩa của các biến trong các mô hình phân tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm:
   Đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị hiện đại và ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến nhằm nâng cao năng suất và chất lượng hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và doanh nghiệp; Thời gian: 3-5 năm.

2. Xúc tiến thương mại theo nhóm mặt hàng và thị trường ưu tiên:
   Đa dạng hóa phương pháp xúc tiến, nghiên cứu thị hiếu từng thị trường để định hướng sản phẩm phù hợp, tăng khả năng thâm nhập và chiếm lĩnh thị trường. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành hàng; Thời gian: liên tục.

3. Điều chỉnh linh hoạt chính sách tỷ giá hối đoái:
   Sử dụng công cụ tỷ giá kết hợp với chính sách tiền tệ và tài khóa để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước; Thời gian: theo diễn biến kinh tế.

4. Mở rộng hợp tác thương mại với các thị trường gần:
   Tăng cường giao thương với các quốc gia láng giềng như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc để giảm chi phí vận chuyển và rủi ro, tận dụng lợi thế địa lý. Chủ thể thực hiện: Bộ Ngoại giao, Bộ Công Thương; Thời gian: 2-4 năm.

5. Tham gia sâu rộng các hiệp định thương mại tự do:
   Tận dụng các ưu đãi thuế quan và thuận lợi thương mại từ các FTA để mở rộng thị trường xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, doanh nghiệp; Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế:
   Giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách xuất khẩu, thương mại quốc tế dựa trên các nhân tố ảnh hưởng thực tiễn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

2. Doanh nghiệp xuất khẩu và các hiệp hội ngành hàng:
   Cung cấp cơ sở khoa học để lựa chọn thị trường, điều chỉnh chiến lược sản xuất và tiếp thị phù hợp với đặc điểm từng quốc gia thành viên APEC.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế:
   Là tài liệu tham khảo quan trọng về ứng dụng mô hình trọng lực và phân tích dữ liệu mảng trong nghiên cứu thương mại quốc tế.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế, thương mại quốc tế:
   Hỗ trợ nâng cao kiến thức lý thuyết và thực tiễn về các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu, phương pháp phân tích dữ liệu kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình trọng lực là gì và tại sao được sử dụng trong nghiên cứu này?
   Mô hình trọng lực mô phỏng dòng chảy thương mại dựa trên quy mô kinh tế và khoảng cách địa lý giữa các quốc gia. Nó được sử dụng vì tính hiệu quả trong giải thích và dự báo kim ngạch xuất khẩu, phù hợp với dữ liệu mảng và mục tiêu nghiên cứu.

2. Tại sao quy mô dân số lại có tác động tiêu cực đến xuất khẩu trong nghiên cứu này?
   Có thể do các yếu tố như cấu trúc dân số, mức tiêu dùng hoặc chính sách thương mại chưa được đưa vào mô hình, dẫn đến kết quả ngược chiều. Cần nghiên cứu thêm để làm rõ.

3. Làm thế nào để khắc phục hiện tượng phương sai sai số thay đổi trong mô hình hồi quy?
   Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp ước lượng Generalized Least Squares (GLS) để khắc phục hiện tượng này, giúp kết quả ước lượng chính xác và tin cậy hơn.

4. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng như thế nào đến xuất khẩu?
   Tỷ giá hối đoái tăng (đồng nội tệ giảm giá) làm cho hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn trên thị trường quốc tế, từ đó thúc đẩy xuất khẩu tăng lên.

5. Việt Nam nên tập trung vào thị trường nào trong khối APEC để tăng kim ngạch xuất khẩu?
   Nghiên cứu khuyến nghị tập trung vào các thị trường gần như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hoa Kỳ do tiềm năng lớn, chi phí vận chuyển thấp và quan hệ thương mại lâu dài.

Kết luận

• Quy mô nền kinh tế (GDP) của Việt Nam và các nước APEC là nhân tố quan trọng nhất, có tác động tích cực mạnh mẽ đến kim ngạch xuất khẩu hàng hóa.
• Khoảng cách địa lý và khoảng cách kinh tế là những rào cản chính, làm giảm giá trị xuất khẩu do chi phí vận chuyển và sự khác biệt về nhu cầu tiêu dùng.
• Tỷ giá hối đoái có tác động thuận chiều, giúp nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
• Quy mô dân số có tác động tiêu cực, cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ cơ chế ảnh hưởng.
• Mô hình hồi quy dữ liệu mảng với phương pháp GLS được lựa chọn là phù hợp nhất để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong giai đoạn 2011-2021.

Next steps: Tiếp tục mở rộng mẫu dữ liệu, bổ sung các biến ảnh hưởng khác như vốn đầu tư nước ngoài, thuế quan song phương và các biến giả về ngôn ngữ, biên giới để nâng cao độ chính xác mô hình. Khuyến khích các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược xuất khẩu.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, tận dụng tối đa cơ hội từ các hiệp định thương mại và thị trường APEC nhằm thúc đẩy xuất khẩu bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TONG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về xuất khau hàng hóa 1. Khái niệm xuất khau hàng hóa Căn cứ theo khoản 1 Điều 28 Luật thuong mại 2019 số 17/VBHN-VPQH ban hành ngày 05/7/2019: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thé Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt năm trên lãnh thé Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Nói một cách dễ hiểu, xuất khẩu hàng hóa là quá trình hàng hóa được sản xuất ở một quốc gia này và bán cho một quốc gia khác, dựa trên cơ sở lấy tiền tệ làm phương thức thanh toán.

Xuất khẩu là một trong những hình thức chuyền giao kinh tế lâu đời nhất và diễn ra trên quy mô lớn giữa các quốc gia. Thay vì chỉ giới hạn trong biên giới địa lý của đất nước mình, các quốc gia luôn chủ động tìm kiếm các thị trường quốc tế nhằm tăng cường trao đổi thương mại mang lại nguồn thu và cơ hội tăng trưởng kinh tế lớn hơn. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa Có thé phân chia xuất khâu hàng hóa theo những hình thức chủ yếu sau: - Xuất khẩu trực tiếp là hình thức mua bán hàng hóa mà bên mua và bên bán trực tiếp trao đôi, thỏa thuận về quyền lợi của mỗi bên phù hợp với pháp luật của các quốc gia các bên cùng tham gia ký kết hợp đồng. - Xuất khẩu ủy thác hình thành giữa một doanh nghiệp hoạt động trong nước muốn xuất khâu hàng hóa của doanh nghiệp mình nhưng không đủ điều kiện nên đã ủy thác cho một doanh nghiệp khác đóng vai trò là bên trung gian giao dịch ngoại thương tiễn hành xuất khâu hang hóa theo yêu cầu của mình.

Bên nhận ủy thác sẽ dam phan với bạn hàng nước ngoài dé làm thủ tục xuất khẩu hàng hóa theo yêu cầu của bên ủy thác và được nhận một khoản tiền nhất định gọi là phí ủy thác. - Xuất khẩu tại chỗ là hình thức hàng hóa được sản xuất phục vụ xuất khâu cho doanh nghiệp nước ngoài nhưng hàng hóa được giao tại Việt Nam cho đơn vi mà bạn hàng nước ngoài chỉ định giao. Với hình thức này, hàng hóa không cần vận chuyền ra khỏi biên giới lãnh thổ Việt Nam mà khách hàng vẫn có thé mua và sử dụng hàng hóa của mình. Hon nữa, các doanh nghiệp trong nước không cần phải tiễn hành nhiều thủ tục cũng như có thé tiết kiệm được chi phí và thời gian vận chuyền.

- Tạm nhập tái xuất là hình thức mà các doanh nghiệp trong nước nhập khâu hàng hóa từ nước ngoài sau đó lại tiến hành xuất khẩu hàng hóa đó sang một nước khác. Đây là hình thức nhập khẩu hàng hóa không nhăm mục đích tiêu thụ mà đề xuất sang nước thứ ba nhăm thu lợi nhuận cao hơn. - Gia công quốc té là hình thức mà các doanh nghiệp nước ngoài chuyên tư liệu sản xuất (nguyên vật liệu, trang thiết bị, dây chuyền công nghệ,.) hoặc bán thành phẩm cho các doanh nghiệp trong nước sản xuất và hoàn thành thành sản phẩm hoàn chỉnh, sau đó xuất khâu trả lại cho bên đặt gia công. Hình thức này giúp bên đặt gia công lợi dụng được nguồn nguyên liệu và nhân công với giá rẻ, giúp nước nhận gia công tạo việc làm cho người lao động trong nước và có cơ hội tiếp cận với dây chuyên công nghệ mới.

- Buôn bán đối lưu là hình thức trao đôi hang hóa mà trong đó thé hiện quan hệ chặt chẽ giữa xuất khẩu và nhập khẩu, người bán hàng đồng thời là người mua hàng, lượng hàng bán ra có giá trị tương đồng với lượng hàng nhận về. Hình thức xuất khâu này không nhằm mục đích thu ngoại tệ mà thu về một lượng hàng hóa khác có giá tri trong đương. - Xuất khẩu theo nghị định thư là hình thức xuất khâu được ký kết giữa hai chính phủ. Trong đó, các doanh nghiệp xuất khẩu phải tuân theo các điều lệ trong văn bản đã được ký kết.

Vai trò của xuất khẩu hàng hóa Bằng việc hàng hóa được xuất khâu sang các quốc gia khác nhau, các doanh nghiệp trong nước có cơ hội mở rộng thị trường kinh doanh, tăng doanh thu và lợi nhuận, chiếm lĩnh thị phần toàn cầu và khẳng định được vị thế của doanh nghiệp trên trường quốc tế. Ngoài ra, các công ty xuất khâu có thé phân tán rủi ro kinh tế bang cách đa dạng hóa các khoản đầu tư của họ sang nhiều thị trường. Các doanh nghiệp cũng có thé thu được lợi ích từ việc xuất khẩu hàng hóa bằng cách tiếp thu kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn, khám phá các công nghệ mới và hiểu biết sâu sắc các đối thủ cạnh tranh nước ngoài. Từ đó hoạch định các chiến lược kinh doanh giúp phát triển doanh nghiệp một cách toàn diện.

Đối với nền kinh tế quốc dân, hoạt động xuất khâu hàng hóa giúp giảm tỷ lệ thất nghiệp, cải thiện và nâng cao chất lượng đời sống của người dân lao động. Xuất khẩu thúc đây sản xuất trong nước theo hướng tận dụng lợi thế cạnh tranh quốc gia; mở rộng và tăng cường quan hệ kinh tế đối ngoại, quan hệ hợp tác với các quốc gia trên thế giới. Ngoài ra, xuất khâu còn mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước, từ đó tạo nguồn vốn nhập khẩu các trang thiết bị, công nghệ tiên tiến, hiện đại nhằm tăng năng suất và chất lượng sản phẩm xuất khâu. Cuối cùng, hoạt động xuất khâu giúp quảng bá những nét đẹp truyền thống đặc sắc của Việt Nam kết tinh trong từng loại hàng hóa tới bạn bè quốc tế.

Tóm lại, xuất khẩu hàng hóa là hoạt động không thể thiếu và giữ vai trò to lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của mỗi quốc gia. Mô hình trọng lực Trong nghiên cứu về hoạt động xuất nhập khâu hay mối quan hệ giao thương giữa các quốc gia, có nhiều lý thuyết và mô hình nghiên cứu khác nhau, trong đó mô hình trọng lực được sử dụng khá rộng rãi và được xem là một công cụ hữu hiệu trong việc giải thích chiêu hướng và khôi lượng thương mại giữa các nước. Mô hình trọng lực hay còn có tên gọi khác là mô hình lực hấp dẫn - Gravity Model là một mô hình kinh tế lượng được sử dụng phô biến với mục đích đo lường dòng chảy thương mại giữa các quốc gia. Mô hình trọng lực ban đầu bắt nguồn từ sự tương đồng và trực quan với Định luật vạn vật hấp dẫn của Isaac Newton.

Theo định luật này, lực hap dẫn giữa hai vật thé ty lệ thuận với tích hai khối lượng của chúng và tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách của chúng: M,M, Fị, = Trong đó: F;; là lực hấp dẫn giữa hai vật Mj, M, là khối lượng của hai vật Dj; là khoảng cách giữa hai vật G là hằng số Mô hình trọng lực lần đầu tiên được giới thiệu bởi Tinbergan (1962) và Poyhonen (1963) (trích dan trong Mohamed và các cộng sự, 2014) dé phân tích sự 6 trao đối thương mại quốc tế giữa các nền kinh tế châu Âu. Dạng đơn giản nhất của mô hình trọng lực mô tả mối liên hệ giữa kim ngạch xuất khẩu từ nước ¡ (nước xuất khẩu) sang nước j (nước nhập khẩu) là Xij với các yếu tô ảnh hưởng gồm quy mô nền kinh tế, thường được đo bằng GDP hoặc tổng sản phẩm quốc gia (Gross National Product - GNP) của các quốc gia đó là Y,, Y¡ và khoảng cách địa lý giữa hai nước là D¡;, được thể hiện như sau: Xj= Boy Py? Di Hij Trong do: Bo là hệ số chan B:. Bo» Bz là hệ số hồi quy riêng của từng nhân tổ có trong mô hình H¿; là sai số của mô hình Đề chuyên đồi thành một công thức tuyến tính sử dụng trong phân tích kinh tế lượng, ta tiến hành logarit cả hai vế của phương trình và thu được phương trình mới có dạng: In(Xij) = Bo + Bi INQ) + Bz In(Yj) + Bs In(Dij) + bị, Theo mô hình này, quy mô của hai nền kinh tế và khoảng cách dia lý là các nhân tố tác động đến trao đổi thương mại của hai quốc gia: quy mô kinh tế của nước xuất khâu xác định số lượng hàng hóa sản xuất ra, quy mô thị trường nước nhập khẩu thể hiện lượng hàng được tiêu thụ; khoảng cách giữa các quốc gia cho thấy tác động tiêu cực bởi khoảng cách càng lớn thì lực cản giao dịch càng lớn. Nghiên cứu của Linnemann.

H (1966) đã bô Sung biến dân số vào mô hình và chỉ ra nó có tác động tiêu cực đến trao đôi thương mại. Sau đó, một số nghiên cứu (Brada và Mendez, 1985) lại cho răng dân số có ảnh hưởng tích cực bởi khi quy mô dân số của nước nhập khẩu tăng lên dẫn đến nhu cầu về sử dụng hàng hóa tăng, thúc đây giao thương giữa các quốc gia. Theo các nghiên cứu thực nghiệm, trị giá xuất khẩu hàng hóa giữa hai nước còn có thể bị tác động bởi một số nhân tô khác như tỷ giá hối đoái (Wahyudi. R, 2015), lịch sử (Krugman và Maurice, 2005), tham gia vào các hiệp định hoặc các tổ chức thương mại trên thế giới (Viorica.

E, 2012), hàng rào thuế quan và phi thuế quan (Kang, 2014), các chính sách hỗ trợ của chính phủ (Harun và cộng sự, 2014), nước xuất khâu và nhập khẩu dùng chung ngôn ngữ (Mohamed và các cộng sự, 2014). Tóm lại, Đào Ngọc Tiến (2010) đã chia các nhân tố tác động đến trao đổi thương mại theo mô hình trọng lực thành ba nhóm chính: - Nhóm nhân tố ảnh hưởng đến cung của nước xuất khâu (thé hiện khả năng sản xuất): gồm quy mô nền kinh tế (GDP) và quy mô dân số. - Nhóm nhân tô anh hưởng đến cầu của nước nhập khẩu (thể hiện sức tiêu thụ hàng hóa): gồm quy mô nền kinh tế (GDP) và quy mô dân sé. - Nhóm nhân tố hấp dẫn/cản trở: gồm chính sách hỗ trợ, điều hành xuất, nhập khâu và khoảng cách giữa hai nước (thường được đo bằng khoảng cách địa lý và khoảng cách kinh tế).

Biên giới Biên giới nước š nước xuất nhập khẩu Đây khẩn i | Hút Nước xuất khâu Nước nhập khẩu Khoảng cách Chính sách khuyé Tiss 5 khuyén ich/quan lý nha xuat - a : khich/quan lý ws giữa hai. nước ich/quan q lý "Nưươnnha xuất khẩu Lg Bi khâu xuất khâu Các nhân tô anh hương Các nhân to hap Các nhân tô ảnh hưởng đến cung dan/can trở đến câu eS— | Các nhân tỗ ảnh hương đến luồng thương mại quốc té | Hình 1.