BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC LAN ANH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TỶ LỆ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN NGỌC LAN ANH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TỶ LỆ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 52340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.
NGUYỄN THỊ NHƢ QUỲNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i TÓM TẮT Tên đề tài: Các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam Nội dung khóa luận: Nghiên cứu này đƣợc thực hiện dựa trên số liệu thứ cấp của các Ngân hàng thƣơng mại cổ phần niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Dữ liệu nghiên cứu sẽ đƣợc tổng hợp dựa trên các báo cáo tài chính đã đƣợc kiểm toán của NHTMCP niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam giai đoạn năm 2011 – 2021. Trong nghiên cứu này tác giả đã tiến hành tổng hợp các lý thuyết liên quan đến thu nhập lãi cận biên và các mô hình lý thuyết về các nhân tố ảnh hƣởng đến tỷ lệ thu nhập lãi cận biên.
Tác giả tiến hành khảo lƣợc các công trình nghiên cứu liên quan trong và ngoài nƣớc. Các nhân tố tác giả đƣa vào mô hình nghiên cứu này bao gồm quy mô của ngân hàng thƣơng mại, mức độ an toàn vốn, hiệu quả quản lý, tỷ lệ thanh khoản, dự phòng rủi ro tín dụng, tốc độ tăng trƣởng kinh tế và tỷ lệ lạm phát. Từ đó, tác giả đã tiến hành trình bày các kết quả nghiên cứu thông qua thống kê mô tả, xem xét sự tƣơng quan giữa các biến, chạy mô hình hồi quy Pooled OLS, mô hình tác động cố định FEM, mô hình tác động ngẫu nhiên REM. Tác giả đã tiến hành đo lƣờng sự phù hợp của 3 mô hình này thì mô hình tác động ngẫu nhiên REM là phù hợp nhất vì vậy tác giả tiến hành kiểm định các khuyết tật và khắc khục các khuyết tật này để ra đƣợc kết quả mô hình cuối cùng.
Từ kết quả này tác giả tiến hành thảo luận kết quả nghiên cứu và kết luận giả thuyết thống kê đồng thời định hƣớng các hàm ý chính sách và giải pháp. Từ khóa: thu nhập lãi cận biên, quy mô ngân hàng thƣơng mại, mức độ an toàn vốn, hiệu quả quản lý, tỷ lệ thanh khoản, dự phòng rủi ro tín dụng, tốc độ tăng trƣởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát. ii ABSTRACT Thesis title: The factors affecting marginal interest income ratio of joint stock commercial banks listed on Vietnam stock market Dissertation content: This research is conducted based on secondary data of joint stock commercial banks listed on Vietnam stock market. Research data will be synthesized based on audited financial statements of Joint Stock Commercial Banks listed on Vietnam stock market in the period of 2011 - 2021.
In this research, the author has synthesized the reasons theories related to marginal interest income and theoretical models of factors affecting the rate of marginal interest income. The author conducts a review of related research projects at home and abroad. The factors the author put into this research model include the size of the commercial bank, the level of capital adequacy, the efficiency of management, the liquidity ratio, the provision for credit risks, and the economic growth rate. economy and the inflation rate.
Since then, the author has conducted to present the research results through descriptive statistics, consider the correlation between variables, run the Pooled OLS regression model, the FEM fixed effect model, the effected effect model. REM random motion. The author has measured the fit of these 3 models, the random effects model REM is the most suitable, so the author conducts testing for defects and overcoming these defects to get the results. From this result, the author discusses the research results and concludes the statistical hypothesis and orients the policy implications and solutions.
Keywords: Marginal interest income, commercial bank size, capital adequacy, management efficiency, liquidity ratio, credit risk provision, economic growth rate, inflation rate. iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Khóa luận tốt nghiệp này đƣợc thực hiện bởi tôi và có sự theo dõi, góp ý từ phía Giáo viên hƣớng dẫn và không có sự sao chép các công trình nghiên cứu của ngƣời khác. Các thông tin dữ liệu thứ cấp sử dụng trong Khóa luận có nguồn gốc và đƣợc trích dẫn rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này.
Sinh viên Nguyễn Ngọc Lan Anh iv LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp, em đã nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm và giúp đỡ từ các quý thầy cô cùng với bạn bè. Với sự kính trọng và vô cùng biết ơn, trƣớc hết em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, hỗ trợ em trong quá trình thực hiện là TS. Nguyễn Thị Nhƣ Quỳnh, em xin cảm ơn cô đã giúp đỡ em hoàn thành Khóa luận tốt nghiệp này. Ngoài ra em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô khoa Tài Chính- Ngân Hàng tại Trƣờng Đại học Ngân Hàng TP.HCM cũng nhƣ toàn thể các thầy cô của trƣờng đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm cho em từ các môn học cơ bản nhất, giúp em có đƣợc nền tảng về chuyên ngành Tài chính- Ngân hàng.
Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên Nguyễn Ngọc Lan Anh v MỤC LỤC CHƢƠNG 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu tổng quát.
Mục tiêu cụ thể. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI. KẾT CẤU CỦA KHOÁ LUẬN .6 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.
Khái niệm về ngân hàng thƣơng mại. Các hoạt động kinh doanh cơ bản của ngân hàng thƣơng mại. TỔNG QUAN VỀ THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Khái niệm về thu nhập lãi cận biên của ngân hàng và đo lƣờng.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN THU NHẬP LÃI CẬN BIÊN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Nhóm yếu tố kinh tế vĩ mô. Nhóm yếu tố nội tại ngân hàng. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU.
Các nghiên cứu trong nƣớc. Các nghiên cứu nƣớc ngoài. Khoảng trống các nghiên cứu .29 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. MÔ HÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
GIẢ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Quy trình nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Dữ liệu nghiên cứu.40 TÓM TẮT CHƢƠNG 3. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
THỐNG KÊ MÔ TẢ MẪU NGHIÊN CỨU VÀ SỰ TƢƠNG QUAN CỦA CÁC BIẾN ĐỘC LẬP. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Sự tƣơng quan của các biến độc lập. KẾT QUẢ MÔ HÌNH HỒI QUY.
So sánh sự phù hợp giữa mô hình ảnh hƣởng cố định (FEM) và mô hình ảnh hƣởng ngẫu nhiên (REM). Kiểm định các khuyết tật mô hình ảnh hƣởng ngẫu nhiên REM. Thảo luận kết quả nghiên cứu.50 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ CÁC HÀM Ý CHÍNH SÁCH.
HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Đối với quy mô ngân hàng. Đối với hệ số an toàn vốn. Đối với hiệu quả quản lý chi phí.
Đối với tỷ lệ thanh khoản. Đối với tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng. HẠN CHẾ VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI. Hạn chế của đề tài.
Hƣớng nghiên cứu tiếp theo .59 TÓM TẮT CHƢƠNG 5 .60 TÀI LIỆU THAM KHẢO .61 PHỤ LỤC A: KẾT QUẢ TÍNH TOÁN BẰNG PHẦN MỀM STATA 14.69 viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT NGUYÊN NGHĨA NIM Net Interest Margin NH Ngân Hàng GDP Gross Domestic Product WTO World Trade Organization TMCP Thƣơng mại Cổ phần NHTM Ngân hàng Thƣơng mại OLS Ordinary least squares FEM Fix Effects Model REM Random Effects Model SGMM System Generalized Method of Moments FGLS Feasible Generalized Least Squares TNLCB Thu nhập lãi cận biên VCSH Vốn chủ sở hữu HQKD Hiệu quả kinh doanh ROA Return on Assets ROE Return on Equity ix GMM Generalized Method of Moments TTCK Thị trƣờng Chứng khoán x DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH Ký hiệu Tiêu đề Trang Bảng 2.1 Tóm tắt các nghiên cứu 24 liên quan Bảng 3.1 Mô tả biến phụ thuộc 33 Bảng 3.2 Mô tả các biến độc lập 33 Bảng 3.3 Mô tả các giả thuyết mối 33 tƣơng quan giữa các nhân tố thu nhập lãi cận biên của NHTM Việt Nam Bảng 4.1 Kết quả thống kê mô tả 41 mẫu nghiên cứu Bảng 4.2 Ma trận hệ số tƣơng quan 43 của các biến độc lập trong mô hình Bảng 4.3 Tổng hợp kết quả hồi quy 43 Pooled OLS, FEM và REM Bảng 4.4 Kết quả kiếm định sự phù 45 hợp của mô hình FEM và REM Bảng 4.5 Kết quả kiểm định hiện 45 tƣợng phƣơng sai thay dổi xi của mô hình tác động ngẫu nhiên REM Bảng 4.6 Kết quả kiểm định hiện 46 tƣợng tự tƣơng quan Bảng 4.7 Kết quả ƣớc lƣợng mô 47 hình bằng phƣơng pháp FGLS Bảng 4.8 Tóm tắt kết quả nghiên 47 cứu Hình 3.1 Quy trình nghiên cứu 34 1 CHƢƠNG 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Ngân hàng thƣơng mại hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự phát triển của kinh tế hàng hoá. Sự phát triển của hệ thống ngân hàng thƣơng mại ảnh hƣởng rất lớn và quan trọng đến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hoá, ngƣợc lại kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ đến giai đoạn cao của nó – kinh tế thị trƣờng – thì ngân hàng thƣơng mại cũng ngày càng đƣợc hoàn thiện và trở thành những định chế tài chính không thể thiếu đƣợc ( Nguyễn Đăng Dờn, 2010). Hoạt động huy động vốn và cấp tín dụng đƣợc coi là hoạt động chính của các ngân hàng thƣơng mại.
Các ngân hàng thƣơng mại hoạt động huy động vốn bằng cách nhận tiền gửi từ các cá nhân, tổ chức có vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế với chi phí chính cho hoạt động này là lãi huy động, và dùng số tiền trên để đầu tƣ ho c cho vay các cá nhân, tổ chức đang thiếu hụt nguồn vốn với doanh thu là lãi cho vay.