Luận văn thạc sĩ các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại việt nam

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn của ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành tài chính.

• Tác giả: Nguyễn Minh Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vĩnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Vốn Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan các nghiên cứu trước đó
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu
• 1.3. Xây dựng các biến số và giả thiết nghiên cứu
• 1.3.1. Tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (Market to book ratio-MTB)
• 1.3.2. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 1.3.3. Tài sản thế chấp (Collateral - COLL)
• 1.4. Mô hình nghiên cứu
• 1.4.1. Giới thiệu mô hình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Kết quả phân tích hồi quy 4 nhân tố với 27 NHTMCPVN đối với đòn bẩy tài chính
• 2.2. Kết quả mô hình hồi quy đối với đòn bẩy tài chính
• 2.2.1. Kết quả mô hình hồi quy 4 biến với 27 NHTMCPVN đối với đòn bẩy tài chính
• 2.2.2. Kết quả mô hình hồi quy 6 nhân tố tác động trên 8 NHTMCP niêm yết
• 2.2.3. Kết quả mô hình hồi quy đối với đòn bẩy tài chính kết hợp hiệu ứng biến cố
• 2.3. Kết quả nghiên cứu tổng thể
• 2.3.1. Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MTB)
• 2.3.2. Tài sản thế chấp (COLL)
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn ngân hàng Việt Nam

Cấu trúc vốn ngân hàng thương mại Việt Nam chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố khác nhau. Các yếu tố này không chỉ bao gồm các yếu tố nội tại của ngân hàng mà còn bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô và quy định pháp lý. Việc hiểu rõ các nhân tố này là rất quan trọng để xây dựng một cấu trúc vốn hợp lý và bền vững cho các ngân hàng.

1.1. Các yếu tố nội tại ảnh hưởng đến cấu trúc vốn

Các yếu tố nội tại như quy mô ngân hàng, lợi nhuận và tài sản thế chấp đóng vai trò quan trọng trong việc xác định cấu trúc vốn. Quy mô ngân hàng lớn thường dẫn đến khả năng huy động vốn tốt hơn, trong khi lợi nhuận cao giúp ngân hàng có nguồn vốn tự có dồi dào hơn.

1.2. Các yếu tố bên ngoài tác động đến ngân hàng

Chính sách tiền tệ và các quy định pháp lý từ Ngân hàng Nhà nước có ảnh hưởng lớn đến cấu trúc vốn của ngân hàng. Những thay đổi trong chính sách có thể tạo ra áp lực lên khả năng huy động vốn và quản lý rủi ro tài chính.

II. Thách thức trong việc quản lý cấu trúc vốn ngân hàng Việt Nam

Ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý cấu trúc vốn. Những thách thức này bao gồm rủi ro tài chính, sự cạnh tranh gia tăng và áp lực từ các quy định pháp lý. Việc nhận diện và quản lý những thách thức này là rất cần thiết để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

2.1. Rủi ro tài chính và ảnh hưởng đến ngân hàng

Rủi ro tài chính, bao gồm rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cấu trúc vốn của ngân hàng. Các ngân hàng cần có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của cổ đông và khách hàng.

2.2. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự cạnh tranh gia tăng giữa các ngân hàng thương mại có thể dẫn đến việc giảm lãi suất cho vay và tăng chi phí huy động vốn. Điều này tạo ra áp lực lên lợi nhuận và cấu trúc vốn của ngân hàng.

III. Phương pháp tối ưu hóa cấu trúc vốn ngân hàng

Để tối ưu hóa cấu trúc vốn, các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý tài chính hiệu quả. Việc sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn là một trong những phương pháp hữu ích.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính trong phân tích cấu trúc vốn

Mô hình hồi quy tuyến tính giúp xác định mối quan hệ giữa các nhân tố như quy mô, lợi nhuận và tài sản thế chấp với cấu trúc vốn. Kết quả từ mô hình này có thể cung cấp thông tin quý giá cho việc ra quyết định.

3.2. Các biện pháp quản lý tài chính hiệu quả

Các ngân hàng cần áp dụng các biện pháp như tăng cường quản lý rủi ro, tối ưu hóa chi phí huy động vốn và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn để nâng cao cấu trúc vốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu cấu trúc vốn ngân hàng

Nghiên cứu về cấu trúc vốn ngân hàng không chỉ mang lại giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn quan trọng. Các ngân hàng có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc tối ưu hóa cấu trúc vốn có thể giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro tài chính. Các ngân hàng cần áp dụng các kết quả này vào thực tiễn để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.2. Các bài học từ ngân hàng quốc tế

Nghiên cứu từ các ngân hàng quốc tế có thể cung cấp những bài học quý giá cho ngân hàng Việt Nam trong việc quản lý cấu trúc vốn. Việc học hỏi từ kinh nghiệm của các ngân hàng khác sẽ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cấu trúc vốn ngân hàng

Cấu trúc vốn ngân hàng Việt Nam đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện. Việc nhận diện các nhân tố ảnh hưởng và áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của cấu trúc vốn ngân hàng

Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện cấu trúc vốn để đáp ứng yêu cầu của thị trường và các quy định pháp lý. Việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình sẽ là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp ngân hàng không chỉ tối ưu hóa cấu trúc vốn mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước. Các ngân hàng cần chú trọng đến việc xây dựng mối quan hệ tốt với khách hàng và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cấu trúc vốn của hệ thống ngân hàng thương mại luôn giữ vai trò huyết mạch đối với sự ổn định tài chính quốc gia. Khác biệt hoàn toàn với khối doanh nghiệp phi tài chính, vốn chủ sở hữu tại các ngân hàng thương mại thường chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn khoảng 5% đến 10% trong tổng nguồn vốn hoạt động, trong khi hơn 90% còn lại là nguồn vốn huy động từ tiền gửi khách hàng và các khoản nợ vay. Sau giai đoạn biến động kinh tế và yêu cầu tái cơ cấu toàn diện từ Nghị định 141/2006/NĐ-CP cùng Nghị định 10/2011/NĐ-CP về mức vốn pháp định tối thiểu 3.000 tỷ đồng, các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam đứng trước áp lực cấp bách phải tái cấu trúc nguồn vốn nhằm kiểm soát rủi ro kiệt quệ tài chính và tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là nhận diện, đo lường và kiểm định mức độ tác động của các nhân tố vi mô lẫn thị trường đến đòn bẩy tài chính tại hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích tập dữ liệu thực nghiệm trong giai đoạn 6 năm từ 2007 đến 2012 với mẫu khảo sát gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần, chiếm 71,05% tổng số lượng 38 ngân hàng thương mại trên toàn hệ thống thời điểm khảo sát. Đóng góp nổi bật của luận văn là việc kết hợp các trường phái lý thuyết cấu trúc vốn kinh điển để giải thích cơ chế hình thành đòn bẩy nợ của ngân hàng trong bối cảnh thị trường tài chính cận biên đang hoàn thiện khung pháp lý giám sát an toàn vốn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng dựa trên các trụ cột lý thuyết tài chính hiện đại:

• Lý thuyết cấu trúc vốn tối ưu (Modigliani & Miller, 1958, 1963) và Thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off Theory): Doanh nghiệp xác lập tỷ lệ nợ mục tiêu bằng cách cân bằng giữa lợi ích tấm chắn thuế từ chi phí lãi vay và hiện giá của chi phí kiệt quệ tài chính cùng chi phí phá sản. Khi mở rộng quy mô và tích lũy nhiều tài sản bảo đảm, ngân hàng gia tăng mức độ an toàn tín nhiệm, từ đó mở rộng tỷ lệ nợ vay để tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory - Myers & Majluf, 1984): Do hiện tượng bất cân xứng thông tin trên thị trường vốn, các định chế ưu tiên sử dụng nguồn tài trợ nội bộ từ lợi nhuận giữ lại trước tiên, tiếp đến là phát hành nợ vay có bảo đảm, trái phiếu chuyển đổi và cuối cùng mới phát hành vốn cổ phần phổ thông. Do đó, các ngân hàng có hiệu quả hoạt động cao sẽ tích lũy vốn tự có nhiều hơn và có xu hướng giảm đòn bẩy nợ bên ngoài.
• Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Costs Theory): Mối quan hệ xung đột lợi ích giữa cổ đông, ban điều hành và chủ nợ định hình việc lựa chọn tỷ lệ tài trợ vốn cổ phần hay nợ vay nhằm giảm thiểu chi phí giám sát đại diện.

Các chỉ tiêu định lượng then chốt trong mô hình bao gồm: Đòn bẩy tài chính ($L$ tính bằng tổng nợ trên tổng tài sản), Quy mô ngân hàng ($SIZE = \ln(\text{Tổng tài sản})$), Suất sinh lời trên tổng tài sản ($ROA$), Tài sản thế chấp ($COLL$), Chính sách chi trả cổ tức ($DIV$), Tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách ($MTB$) và Rủi ro biến động giá cổ phiếu ($RISK$).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu có chủ đích kết hợp tiêu chuẩn lọc dữ liệu chặt chẽ: ngân hàng phải hoạt động liên tục từ trước ngày 01/01/2007 đến hết năm 2012 và đáp ứng điều kiện vốn điều lệ tối thiểu 3.000 tỷ đồng theo Nghị định 141/2006/NĐ-CP. Tổng mẫu thu thập gồm 27 ngân hàng thương mại cổ phần với 162 quan sát dữ liệu bảng cân bằng (balanced panel data). Đồng thời, một mẫu phụ gồm 8 ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết (ACB, CTG, EIB, MBB, NVB, SHB, STB, VCB) với 140 quan sát theo quý từ quý 3/2006 đến quý 1/2013 và 35 quan sát theo năm được xây dựng để kiểm định các biến thị trường.

Quy trình phân tích định lượng được thực hiện trên phần mềm kinh tế lượng EViews 6:

• Phương pháp bình phương tối thiểu thông thường (Pooled OLS) được dùng làm bước ước lượng cơ sở.
• Mô hình hiệu ứng tác động cố định (FEM) và mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM) được áp dụng nhằm kiểm soát đặc trưng riêng biệt của từng ngân hàng và chu kỳ thời gian.
• Kiểm định Hausman Test với giá trị Chi-Square đạt mức ý nghĩa $p < 0,01$ đã bác bỏ giả thiết $H_0$, khẳng định mô hình FEM hoàn toàn vượt trội và phù hợp hơn so với REM.
• Hiện tượng tự tương quan chuỗi thời gian được chẩn đoán qua hệ số Durbin-Watson ($d$) và được xử lý triệt để thông qua phương pháp Durbin-Watson 2 bước kết hợp chuyển đổi sang dữ liệu chuỗi năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả ước lượng kinh tế lượng đem lại các phát hiện thực nghiệm có ý nghĩa thống kê cao:

• Độ phù hợp của mô hình: Khi áp dụng hiệu ứng cố định cả theo đơn vị ngân hàng và theo thời gian (Two-way FEM) trên tập dữ liệu 27 ngân hàng, hệ số xác định $R^2$ tăng vọt từ mức 65,64% ở mô hình OLS ban đầu lên 86,22%, kiểm định $F$ đạt mức ý nghĩa thống kê vượt trội ($p < 0,0001$), phản ánh 86,22% sự biến thiên của đòn bẩy tài chính được giải thích bởi các nhân tố trong mô hình.
• Tác động của quy mô ($SIZE$): Hệ số hồi quy của biến $SIZE$ mang dấu dương ($+$) và đạt mức ý nghĩa thống kê 1% ($p < 0,01$) xuyên suốt tất cả các phương trình hồi quy. Quy mô tổng tài sản năm trước tăng lên tạo tiền đề trực tiếp để gia tăng đòn bẩy tài chính năm sau.
• Tác động của khả năng sinh lời ($PRO/ROA$): Biến $ROA$ mang hệ số hồi quy âm ($-$) có ý nghĩa thống kê ở mức 5% ($p < 0,05$), cho thấy ngân hàng có tỷ suất lợi nhuận cao sẽ chủ động thu hẹp đòn bẩy nợ vay.
• Tác động của tài sản thế chấp ($COLL$) và chỉ số thị trường ($MTB$): Ở nhóm 8 ngân hàng niêm yết với dữ liệu năm, mô hình đạt $R^2 = 88,38%$ cùng hệ số Durbin-Watson đạt 1,95 (loại bỏ hoàn toàn tự tương quan). Biến $COLL$ và biến $MTB$ đều có tương quan thuận ($+$) với đòn bẩy tài chính ở mức ý nghĩa lần lượt là 1% và 5%.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ đồng biến giữa quy mô ngân hàng và đòn bẩy tài chính phản ánh đúng thực tế ngành ngân hàng Việt Nam: các ngân hàng có tài sản lớn và mạng lưới chi nhánh rộng rãi dễ dàng thiết lập niềm tin thương hiệu với người gửi tiền, giúp việc huy động vốn vay không có tài sản bảo đảm diễn ra thuận lợi hơn với chi phí thấp hơn. Kết quả này đồng nhất với các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế tại 15 quốc gia châu Âu và Mỹ, cũng như các nghiên cứu tại thị trường Thổ Nhĩ Kỳ.

Trái lại, mối quan hệ nghịch biến giữa tỷ suất sinh lời $ROA$ và đòn bẩy tài chính là bằng chứng xác thực ủng hộ Thuyết trật tự phân hạng. Các ngân hàng thương mại Việt Nam khi kinh doanh đạt hiệu quả cao thường ưu tiên giữ lại lợi nhuận để tự tài trợ và củng cố quỹ dự trữ, từ đó làm giảm nhu cầu vay mượn ngắn hạn từ thị trường liên ngân hàng. Tương quan dương của tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách ($MTB$) và tài sản thế chấp ($COLL$) tại khối ngân hàng niêm yết chứng minh rằng các định chế có tiềm năng tăng trưởng cao và sở hữu danh mục tài sản thanh khoản lớn (tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước, chứng khoán đầu tư) sẽ có năng lực mở rộng đòn bẩy nợ mạnh mẽ hơn.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa rõ ràng thông qua ma trận tương quan giữa các biến độc lập (tất cả hệ số tương quan cặp đều dưới 0,50, không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến) và bảng so sánh các thông số kiểm định $t$-Statistic, $p$-Value qua từng giai đoạn ước lượng OLS, FEM và khắc phục tự tương quan.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, các khuyến nghị quản trị và chính sách tài chính cụ thể được đề xuất:

• Tái cấu trúc tỷ lệ đòn bẩy theo quy mô tài sản: Các ngân hàng thương mại cổ phần nhóm vừa và nhỏ cần xây dựng lộ trình tăng vốn điều lệ lên mức 5.000 đến 10.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2 đến 3 năm nhằm cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) đạt mức tối thiểu 9%, củng cố uy tín thương hiệu để mở rộng năng lực huy động vốn trung và dài hạn.
• Tận dụng tối đa nguồn vốn nội bộ từ lợi nhuận giữ lại: Ban điều hành các ngân hàng cần duy trì tỷ lệ trích lập quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và lợi nhuận chưa phân phối từ 40% đến 50% tổng lợi nhuận sau thuế hàng năm. Việc tích tụ vốn tự có giúp giảm áp lực đòn bẩy nợ rủi ro cao và tăng cường khả năng hấp thụ các cú sốc nợ xấu.
• Tối ưu hóa chính sách phân phối cổ tức: Doanh nghiệp ngân hàng cần linh hoạt kết hợp chi trả cổ tức bằng cổ phiếu thay vì tiền mặt trong các chu kỳ mở rộng tín dụng. Chiến lược này vừa giữ chân nguồn vốn chủ sở hữu cấp 1 vừa duy trì sức hấp dẫn giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.
• Hoàn thiện khung pháp lý giám sát an toàn vĩ mô từ Ngân hàng Nhà nước: Cơ quan quản lý cần định kỳ giám sát các chỉ tiêu đòn bẩy tài chính kết hợp tỷ lệ dư nợ trên tổng tiền gửi (LDR) hàng quý, xây dựng cơ chế cảnh báo sớm theo chuẩn mực Basel II và Basel III nhằm ngăn ngừa rủi ro mang tính hệ thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban điều hành và Bộ phận Quản trị Tài sản Nợ - Có (ALM) tại các NHTM: Cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng để xây dựng chính sách cấu trúc vốn tối ưu, cân đối tỷ lệ nợ huy động và vốn tự có theo từng quy mô ngân hàng.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn mực về ứng dụng mô hình kinh tế lượng dữ liệu bảng (FEM, Hausman Test, kiểm định Durbin-Watson) trong nghiên cứu tài chính thực nghiệm.
• Chuyên viên phân tích đầu tư và các quỹ quản lý danh mục: Hỗ trợ mô hình đánh giá sức khỏe tài chính, đòn bẩy và triển vọng tăng trưởng cổ phiếu ngân hàng thông qua các chỉ số định giá $MTB$, $ROA$ và quy mô tài sản.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm về tác động của các quy định vốn pháp định đến hành vi điều chỉnh cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao quy mô ngân hàng lại có tương quan thuận với đòn bẩy tài chính?
Ngân hàng có quy mô tổng tài sản lớn sở hữu mạng lưới hoạt động rộng và độ tín nhiệm cao hơn đối với người gửi tiền. Nhờ lợi thế an toàn và thương hiệu, ngân hàng quy mô lớn dễ dàng huy động các khoản tiền gửi và vốn vay liên ngân hàng với lãi suất ưu đãi, từ đó làm gia tăng tỷ lệ đòn bẩy tài chính so với các ngân hàng quy mô nhỏ.

2. Tại sao khả năng sinh lời (ROA) lại có mối quan hệ nghịch chiều với tỷ lệ nợ?
Kết quả này phản ánh đúng Thuyết trật tự phân hạng của Myers (1984). Các ngân hàng có tỷ suất sinh lời cao tạo ra nguồn thặng dư lợi nhuận dồi dào. Khi có nhu cầu mở rộng kinh doanh, ngân hàng ưu tiên tái đầu tư từ lợi nhuận giữ lại trước khi tìm kiếm nguồn tài trợ nợ bên ngoài, giúp giảm tỷ lệ đòn bẩy nợ rủi ro.

3. Nghiên cứu cấu trúc vốn ngân hàng có điểm gì khác biệt so với doanh nghiệp sản xuất?
Tại các doanh nghiệp sản xuất thông thường, nợ vay chủ yếu phục vụ đầu tư dự án và vốn lưu động. Trong khi đó, ở ngân hàng thương mại, tiền và nợ vừa là nguyên liệu đầu vào vừa là phương tiện kinh doanh chính, dẫn đến tỷ lệ đòn bẩy tài chính luôn ở mức rất cao, trên 90% tổng tài sản.

4. Vì sao tác giả lựa chọn mô hình hiệu ứng cố định (FEM) thay vì Pooled OLS hay REM?
Dữ liệu nghiên cứu dạng bảng gồm 27 ngân hàng qua 6 năm có đặc tính dị biệt riêng giữa các đơn vị và biến động theo thời gian. Kiểm định Hausman Test cho kết quả thống kê có giá trị $p < 0,01$, bác bỏ hoàn toàn tính ngẫu nhiên của mô hình REM và chứng minh mô hình FEM giải thích tốt nhất các quan sát thực nghiệm.

5. Tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách (MTB) ảnh hưởng thế nào đến ngân hàng niêm yết?
Tỷ số MTB phản ánh kỳ vọng tích cực của thị trường về triển vọng sinh lời tương lai của ngân hàng. Đối với các ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán, chỉ số MTB cao giúp định chế dễ dàng tiếp cận nguồn vốn nợ trên thị trường tài chính với chi phí thấp hơn, tạo điều kiện mở rộng tỷ lệ đòn bẩy tài chính an toàn.

Kết luận

• Xác lập thành công mô hình định lượng đánh giá các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2007–2012 với hệ số giải thích $R^2$ đạt tới 86,22%.
• Minh chứng thực nghiệm khẳng định quy mô ngân hàng ($SIZE$) và tài sản thế chấp ($COLL$) có tác động cùng chiều mạnh mẽ đến mức độ sử dụng đòn bẩy nợ.
• Khẳng định tính đúng đắn của Thuyết trật tự phân hạng thông qua mối quan hệ nghịch biến có ý nghĩa thống kê giữa khả năng sinh lời ($ROA$) và đòn bẩy tài chính.
• Xử lý thành công các khuyết tật tự tương quan trong chuỗi dữ liệu bảng bằng phương pháp hiệu chỉnh Durbin-Watson 2 bước và chuyển đổi dữ liệu năm.
• Định hình khung khuyến nghị thực tiễn giúp hệ thống ngân hàng thương mại xây dựng lộ trình nâng cao vốn điều lệ, kiểm soát an toàn đòn bẩy và chủ động thích ứng với các chuẩn mực quản trị rủi ro hiện đại.

Các ngân hàng thương mại và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các bảng hồi quy và mô hình kiểm định trong luận văn để ứng dụng vào công tác hoạch định chiến lược cấu trúc vốn và phân tích định giá định chế tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i BỘ GIÁO DỤC VÀO ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------- NGUYỄN MINH PHÚC CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 6034201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Vĩnh Hùng TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM PHÒNG QLĐT SAU ĐẠI HỌC Độc lập – Tự do – Hạnh Phúc TP.

Hồ Chí Minh, ngày …… tháng …… năm 2013 Nhận xét của Người hướng dẫn khoa học (tối đa 1 trang A4) 1. Họ và tên học viên: NGUYỄN MINH PHÚC Khóa: 19 2. Đề tài nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc vốn các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam 4. Họ tên Người hướng dẫn khoa học : TS.

Nguyễn Vĩnh Hùng 5. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii LỜI CẢM ƠN Trước hết, tác giả xin gửi lời cám ơn chân thành đến người hướng dẫn khoa học, TS. Nguyễn Vĩnh Hùng, về những ý kiến đóng góp, những chỉ dẫn có giá trị, gợi ý khoa học quý báu giúp tác giả hoàn thành luận văn. Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn và tri ân tới Thầy cô Ban giám hiệu, Khoa tài chính doanh nghiệp, Viện nghiên cứu sau đại học và tất cả quý thầy cô trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường đại học kinh tế TP.

Tác giả xin cám ơn chị Phạm Thị Thu Hồng đã giúp đỡ, hỗ trợ về dữ liệu để thực hiện luận văn. Và cuối cùng tác giả xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn đồng hành, giúp đỡ và hỗ trợ trong suốt thời gian hoàn thành luận văn. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2012 Học viên Nguyễn Minh Phúc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iv LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả với sự giúp đỡ của Thầy hướng dẫn và những người mà tác giả đã cảm ơn. Số liệu thống kê được lấy từ báo cáo tài chính được công bố của các ngân hàng, nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay.

Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 08 Năm 2013 Tác giả Nguyễn Minh Phúc TIEU LUAN MOI download : [e-mail] v Danh mục từ viết tắt: CTV Cấu trúc vốn DN Doanh nghiệp NH Ngân hàng NHTM Ngân hàng thương mại NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NHTMCPVN Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam VCSH Vốn chủ sở hữu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi Danh mục bảng: Bảng 1.1: Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến CTV ngân hàng Bảng 2.1: Bảng tóm tắt các nhân tố tác động lên CTV NHTMCPVN Bảng 4.1: Ma trận tương quan giữa biến phụ thuộc và 4 biến độc lập Bảng 4.2: Kết quả hồi quy đòn bẩy tài chính của 27 NHTMCP Bảng 4.3: Kết quả kiểm định Hausman Test Bảng 4.4: Tổng hợp kết quả sử dụng hiệu ứng cố định trên mô hình 4 biến Bảng 4.5: Ma trận tương quan giữa biến phụ thuộc và 6 biến độc lập Bảng 4.6: Kết quả hồi quy đòn bẩy tài chính của 8 NHTMCP niêm yết Bảng 4.7: Tổng hợp kết quả sử dụng hiệu ứng cố định trên mô hình 6 biến.8: Kết quả hồi quy đòn bẩy tài chính của 8 NHTMCP niêm yết sau khi điều chỉnh bằng phương pháp Durbin – Watson.9: Kết quả hồi quy đòn bẩy tài chính của 8 NHTMCP niêm yết sau khi điều chỉnh bằng việc sử dụng dữ liệu năm. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii Mục lục Tóm tắt. Tổng quan các nghiên cứu trước đó. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu.

Xây dựng các biến số và giả thiết nghiên cứu. Tỷ số giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (Market to book ratio-MTB). Quy mô ngân hàng (SIZE). Tài sản thế chấp (Collateral - COLL).

Mô hình nghiên cứu .2 Giới thiệu mô hình nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu .1 Kết quả phân tích hồi quy 4 nhân tố với 27 NHTMCPVN đối với đòn bẩy tài chính.1 Kết quả mô hình hồi quy đối với đòn bẩy tài chính .2 Kết quả mô hình hồi quy 4 biến với 27NHTMCPVN đối với đòn bẩy tài .2 Kết quả mô hình hồi quy 6 nhân tố tác động trên 8 NHTMCP niêm yết.1 Kết quả mô hình hồi quy đối với đòn bẩy tài chính .2 Kết quả mô hình hồi quy đối với đòn bẩy tài chính kết hợp hiệu ứng biến cố .3 Kết quả nghiên cứu tổng thể.1 Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách (MTB) .4 Tài sản thế chấp (COLL). 35 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. 37 Tài liệu tham khảo Phụ lục TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Tóm tắt: Lý thuyết cấu trúc vốn (CTV) hiện đại bắt nguồn từ bài viết của Modigliani và Miller (1958) với tên gọi là học thuyết MM.

Hiện nay ngày càng có nhiều bài nghiên cứu về cấu trúc vốn của doanh nghiệp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Trong đó, các bài viết nghiên cứu về cấu trúc vốn của Việt Nam chủ yếu dừng lại ở việc nghiên cứu cấu trúc vốn của các doanh nghiệp phi tài chính. Các bài nghiên cứu về cấu trúc vốn của các định chế tài chính trung gian nói chung và ngân hàng thương mại Việt Nam nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế về mặt số lượng. Bài nghiên cứu này cung cấp thêm các bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại Việt Nam bằng việc sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến.

Trong đó, mô hình tập trung vào các nhân tố chủ yếu tác động đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp có ảnh hưởng như thế nào đến cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại với các đặc thù riêng khác hẳn các loại hình doanh nghiệp còn lại. Kết quả bài nghiên cứu cho thấy rằng các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của các doanh nghiệp như quy mô, lợi nhuận, tài sản thế chấp, cổ tức cũng tác động đến cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Riêng biến rủi ro biến động giá và giá trị sổ sách trên giá trị thị trường vì lý do khách quan của thị trường Việt Nam nên chưa thấy có tác động đến cấu trúc vốn của các NHTMCP Việt Nam. Từ khóa: Cấu trúc vốn, ngân hàng thương mại, đòn bẩy tài chính, quy mô, lợi nhuận, tài sản hữu hình, cổ tức, rủi ro.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Giới thiệu Về mặt lý thuyết, có 2 trường phái lý thuyết nổi tiếng nhất về cấu trúc vốn là lý thuyết cấu trúc vốn tối ưu của Modigliani – Miller (MM) và lý thuyết trật tự phân hạng. Lý thuyết đánh đổi của cấu trúc vốn của MM trong môi trường có thuế và chi phí kiệt quệ tài chính cho rằng giá trị của doanh nghiệp không tăng mãi khi doanh nghiệp khi doanh nghiệp tăng nợ bởi lợi ích của tấm chắn thuế, bởi vì khi nợ gia tăng đồng thời làm phát sinh một chi phí được gọi là chi phí kiệt quệ tài chính. Vì vậy doanh nghiệp có thể đạt đến cấu trúc vốn tối ưu khi hiện giá của chi phí kiệt quệ tài chính bằng hiện giá của tấm chắn thuế.

Khi đó, giá trị doanh nghiệp đạt mức tối đa và chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp là tối thiểu. Bên cạnh đó, lý thuyết trật tự phân hạng (Myers, 1984) dựa trên bất cân xứng thông tin cho rằng doanh nghiệp thích sử dụng nguồn tài trợ nội bộ hơn (lợi nhuận giữ lại). Sau khi dùng hết lợi nhuận giữ lại, doanh nghiệp mới bắt đầu sử dụng các nguồn tài trợ từ bên ngoài. Bắt đầu từ các chứng khoán nợ an toàn trước (nợ vay) sau đó mới đến chứng khoán lai tạp (trái phiếu có thể chuyển đổi).

Khi dùng hết nợ, doanh nghiệp mới sử dụng đến vốn cổ phần thường. Và so với lý thuyết đánh đổi của cấu trúc vốn, trật tự phân hạng tuy kém thành công trong việc giải thích sự khác biệt trong tỷ lệ nợ giữa các ngành, nhưng lại thành công trong việc giải thích sự khách biệt trong tỷ lệ nợ của các công ty trong cùng một ngành. Trật tự phân hạng giải thích tại sao trong cùng một ngành, các công ty có lợi nhuận cao thường có tỷ lệ nợ rất thấp (trái ngược với thuyết đánh đổi của cấu trúc vốn là công ty có lợi nhuận càng cao thì khả năng vay mượn càng cao và lợi nhuận bị đánh thuế để được khấu trừ càng nhiều thì càng nên vay nợ để được hưởng lợi ích của tấm chắn thuế). Theo thuyết trật tự phân hạng, các công ty có lợi nhuận cao có thể tự tài trợ bằng nguồn vốn nội sinh của họ (lợi nhuận giữ lại) mà không cần đến tài trợ từ bên ngoài.

Điều này giải thích cho mối tương quan nghịch trong ngành giữa khả năng sinh lợi và đòn bẩy tài chính. Bắt đầu từ lý thuyết MM và lý thuyết trật tự phân hạng có rất nhiều bài nghiên cứu về lý thuyết cấu trúc vốn của các doanh nghiệp. Tuy nhiên các bài nghiên cứu về cấu trúc vốn của các định chế tài chính trung gian, cụ thể như ngân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 hàng thương mại (NHTM) thì không nhiều. Bài nghiên cứu này dựa vào các bài nghiên cứu thực nghiệm về các doanh nghiệp phi tài chính để giải thích cấu trúc vốn của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.

Như chúng ta đều biết rằng, NHTM là một định chế tài chính trung gian, được thực hiện các hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên và chủ yếu của NHTM là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ thanh toán vì mục tiêu lợi nhuận và góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế cho Nhà nước. Như vậy, NHTM ra đời là để kinh doanh, hoạt động vì mục đích lợi nhuận. Đồng thời, NHTM cũng có cơ cấu tổ chức bộ máy như một doanh nghiệp và bình đẳng trong quan hệ kinh tế, tự chủ về tài chính và có nghĩa vụ đóng thuế cho nhà nước như các loại hình doanh nghiệp khác. Vì vậy, NHTM cũng tồn tại một cấu trúc vốn cho riêng mình như các doanh nghiệp khác 1.

Cụ thể NHTM là một loại hình doanh nghiệp đặc biệt, được thể hiện qua các nội dung sau: - Lĩnh vực kinh doanh của ngân hàng là tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng.