Luận văn tìm hiểu nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường trên địa bàn xã đông cao huyện phổ yên tỉnh thái nguyên

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. 74 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Đặng Quốc Việt
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Nhận Thức Của Người Dân Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Xã Đông Cao, Huyện Phổ Yên, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu tổng quát
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Mục đích, ý nghĩa đợt thực thực tập
• 1.5. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở pháp lý
• 2.2. Cơ sở lý luận
• 2.2.1. Các khái niệm liên quan
• 2.2.2. Chức năng của môi trường
• 2.2.3. Ô nhiễm môi trường là gì?
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 2.3.1. Những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường
• 2.3.1.1. Ô nhiễm không khí
• 2.3.1.2. Ô nhiễm đất
• 2.3.1.3. Ô nhiễm nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.1. Vị trí địa lý và mối liên hệ vùng
• 4.1.2. Khí hậu, thời tiết , thủy văn
• 4.1.2.1. Khí hậu - thời tiết
• 4.1.3. Thổ nhưỡng
• 4.1.4. Các nguồn tài nguyên
• 4.1.4.1. Tài nguyên đất
• 4.1.4.1.1. Đất nông nghiệp
• 4.1.4.1.2. Đất phi nông nghiệp
• 4.1.4.1.3. Đất chưa sử dụng
• 4.1.4.2. Tài nguyên nước
• 4.1.4.3. Tài nguyên nhân văn
• 4.1.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.5.1. Hiện trạng tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 4.1.5.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế
• 4.1.5.3. Dân số và lao động
• 4.1.5.4. Các đặc điểm văn hóa xã hội
• 4.1.5.4.1. Giáo dục – đào tạo
• 4.1.5.4.2. Các đặc trưng văn hóa – thể thao
• 4.1.5.4.3. Các giá trị nhân văn
• 4.1.5.5. An ninh quốc phòng
• 4.2. Đánh giá thực trạng môi trường xã Đông Cao - huyện Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Thực trạng môi trường nước
• 4.2.1.1. Nước sinh hoạt
• 4.2.2. Thực trạng thu gom rác thải trên địa bàn
• 4.2.3. Vệ sinh môi trường
• 4.2.4. Thái độ của người dân với các hoạt động bảo vệ môi trường
• 4.2.5. Nhận thức của người dân về môi trường
• 4.2.5.1. Nhận thức của người dân về các khái niệm môi trường
• 4.2.5.2. Nhận thức của người dân về luật bảo vệ môi trường và các văn bản liên quan
• 4.2.5.3. Những hoạt động của người dân về công tác bảo vệ môi trường sống, công tác tuyên truyền của xã Đông Cao
• 4.2.6. Thực trạng môi trường không khí
• 4.2.7. Đa dạng sinh học
• 4.2.8. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật
• 4.2.9. Tác động của ô nhiễm môi trường
• 4.2.9.1. Đối với sức khỏe con người
• 4.2.9.2. Đối với các vấn đề kinh tế - xã hội
• 4.2.9.3. Đối với hệ sinh thái
• 4.2.10. Công tác quản lý và nhận thức về môi trường
• 4.2.11. Sự cố môi trường
• 4.2.12. Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện môi trường khu vực xã Đông Cao huyện Phổ Yên tỉnh Thái Nguyên
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nhận Thức Về Bảo Vệ Môi Trường Tại Đông Cao

Môi trường đóng vai trò then chốt trong sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Môi trường cung cấp không gian sống, tài nguyên thiết yếu và là nơi chứa đựng chất thải. Tại Việt Nam, một quốc gia đang phát triển, việc bảo vệ môi trường trở nên vô cùng quan trọng trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa. Tuy nhiên, nhiều vùng nông thôn đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm vượt quá tiêu chuẩn cho phép, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Nguyên nhân chính bao gồm lạm dụng hóa chất trong nông nghiệp, xử lý chất thải làng nghề chưa triệt để và nhận thức hạn chế về bảo vệ môi trường.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Môi Trường Đối Với Sự Sống

Môi trường không chỉ là không gian sống mà còn là nguồn cung cấp tài nguyên và nơi chứa đựng chất thải. Việc duy trì môi trường trong lành là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững. Theo UNESCO, môi trường là toàn bộ hệ thống tự nhiên và nhân tạo xung quanh con người. Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam cũng nhấn mạnh mối quan hệ mật thiết giữa các yếu tố tự nhiên và nhân tạo, ảnh hưởng đến đời sống và sự phát triển.

1.2. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Nông Thôn Hiện Nay

Nhiều vùng nông thôn Việt Nam đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Điều này gây ra những hậu quả tiêu cực đến sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Các chỉ số chất lượng môi trường đều vượt quá tiêu chuẩn, quy chuẩn cho phép. Thực trạng này gây ra những hậu quả nghiêm trọng, không những tác động xấu đến sinh cảnh khu vực và hệ sinh thái nông nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của người dân.

1.3. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Nhận Thức Môi Trường

Nghiên cứu này tập trung đánh giá thực trạng môi trường tại xã Đông Cao, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên, đồng thời tìm hiểu nhận thức của người dân về vấn đề này. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp cải thiện công tác quản lý môi trường và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Đánh giá những thực trạng về môi trường ở các khu vực trên địa bàn toàn xã, sự quan tâm cũng như mức độ hiểu biết của người dân đối với vấn đề môi trường nông thôn hiện nay để nắm được những tồn tại và đề xuất giải pháp cho công tác quản lí môi trường nói chung và công tác cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường nói riêng.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Môi Trường Tại Xã Đông Cao Phổ Yên

Xã Đông Cao, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Các hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày đều góp phần gây ra tình trạng này. Việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật, xả thải công nghiệp không qua xử lý và quản lý chất thải rắn chưa hiệu quả là những vấn đề cấp bách cần giải quyết. Tình trạng này đe dọa sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của địa phương.

2.1. Nguồn Gây Ô Nhiễm Môi Trường Nước Tại Đông Cao

Nguồn nước mặt và nước ngầm tại Đông Cao đang bị ô nhiễm bởi chất thải sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Việc xả thải trực tiếp ra sông, hồ và kênh mương gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước, đe dọa sức khỏe người dân và hệ sinh thái. Những chất gây ô nhiễm chủ yếu trong nước là các mầm bệnh sinh ra từ chất thải của con người (vi khuẩn và vi rút), kim loại nặng và hoá chất từ chất thải công nghiệp, nông nghiệp.

2.2. Tác Động Của Hoạt Động Nông Nghiệp Đến Môi Trường Đất

Việc lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học trong sản xuất nông nghiệp đang gây ô nhiễm đất nghiêm trọng tại Đông Cao. Các hóa chất này tích tụ trong đất, làm suy giảm chất lượng đất và ảnh hưởng đến sức khỏe cây trồng và con người. Nguyên nhân chủ yếu của ô nhiễm đất là nông dược và phân hóa học chúng tích lũy dần trong đất qua các mùa vụ. Thứ hai là việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong nông nghiệp đang gây ô nhiễm đất nghiêm trọng, làm vỡ kết cấu đất, xói mòn đất…

2.3. Ô Nhiễm Không Khí Do Hoạt Động Sản Xuất Công Nghiệp

Hoạt động sản xuất công nghiệp, đặc biệt là từ các lò gạch thủ công, đang gây ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại Đông Cao. Khói bụi và khí thải từ các nhà máy này chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và gây ra các bệnh về đường hô hấp. phát sinh chủ yếu từ các ống khói nhà máy, đặc biệt với các nhà máy chưa có bộ phận xử lý chất thải sau quá trình sản xuất. Tùy từng loại hình công nghiệp có thể thải ra bụi, khí, và hơi.

III. Cách Nâng Cao Nhận Thức Bảo Vệ Môi Trường Tại Đông Cao

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường tại Đông Cao, cần có các giải pháp đồng bộ, trong đó nâng cao nhận thức của người dân đóng vai trò then chốt. Các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường cần được triển khai rộng rãi, kết hợp với các biện pháp khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định sự thành công của các nỗ lực bảo vệ môi trường.

3.1. Tuyên Truyền Giáo Dục Về Bảo Vệ Môi Trường Cho Cộng Đồng

Tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, chiếu phim và phát tờ rơi về bảo vệ môi trường tại các trường học, nhà văn hóa và khu dân cư. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào các vấn đề môi trường cụ thể tại địa phương và các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu ô nhiễm. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và các chuyên gia môi trường để đảm bảo hiệu quả của công tác tuyên truyền.

3.2. Khuyến Khích Người Dân Tham Gia Hoạt Động Bảo Vệ Môi Trường

Phát động các phong trào dọn dẹp vệ sinh, trồng cây xanh và thu gom rác thải tại các khu dân cư, trường học và công sở. Tổ chức các cuộc thi về bảo vệ môi trường để khuyến khích sự sáng tạo và tham gia của người dân. Cần có các hình thức khen thưởng, động viên kịp thời để tạo động lực cho người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường.

3.3. Vai Trò Của Chính Quyền Địa Phương Trong Nâng Cao Nhận Thức

Chính quyền địa phương cần đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng và triển khai các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường. Cần có các chính sách hỗ trợ, khuyến khích các hoạt động bảo vệ môi trường và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường. Bên cạnh đó, chính quyền cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình ra quyết định về các vấn đề môi trường.

IV. Giải Pháp Quản Lý Chất Thải Rắn Hiệu Quả Tại Xã Đông Cao

Quản lý chất thải rắn là một trong những vấn đề môi trường cấp bách tại xã Đông Cao. Cần có các giải pháp đồng bộ từ việc phân loại, thu gom, vận chuyển đến xử lý chất thải. Việc xây dựng hệ thống xử lý chất thải hiện đại, thân thiện với môi trường là yếu tố then chốt để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đồng thời, cần khuyến khích người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn để nâng cao hiệu quả quản lý chất thải.

4.1. Phân Loại Rác Tại Nguồn Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Người Dân

Hướng dẫn người dân phân loại rác thành các loại: rác hữu cơ (thức ăn thừa, rau củ quả), rác vô cơ (chai lọ, túi nilon) và rác tái chế (giấy, kim loại, nhựa). Cung cấp các thùng đựng rác riêng biệt cho từng loại rác và hướng dẫn cách sử dụng. Tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn trực tiếp cho người dân về cách phân loại rác đúng cách.

4.2. Xây Dựng Hệ Thống Thu Gom Vận Chuyển Chất Thải Hợp Lý

Xây dựng các điểm tập kết rác thải hợp vệ sinh, đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường xung quanh. Trang bị các phương tiện thu gom, vận chuyển rác thải chuyên dụng, đảm bảo an toàn và hiệu quả. Xây dựng lịch trình thu gom rác thải định kỳ, đảm bảo rác thải được thu gom kịp thời, tránh tình trạng ứ đọng, gây ô nhiễm.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Xử Lý Chất Thải Tiên Tiến Thân Thiện

Nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến, thân thiện với môi trường như: công nghệ đốt rác phát điện, công nghệ ủ phân compost và công nghệ tái chế rác thải. Xây dựng các nhà máy xử lý chất thải hiện đại, đảm bảo xử lý triệt để chất thải, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực xử lý chất thải.

V. Ứng Dụng Nông Nghiệp Hữu Cơ Bảo Vệ Môi Trường Tại Đông Cao

Chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe người dân tại Đông Cao. Nông nghiệp hữu cơ giúp giảm thiểu việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học, cải thiện chất lượng đất và nước, đồng thời tạo ra các sản phẩm nông nghiệp an toàn, chất lượng cao. Cần có các chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ.

5.1. Lợi Ích Của Nông Nghiệp Hữu Cơ Đối Với Môi Trường

Giảm thiểu ô nhiễm đất, nước và không khí do không sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học. Cải thiện chất lượng đất, tăng độ phì nhiêu và khả năng giữ nước của đất. Bảo tồn đa dạng sinh học, tạo môi trường sống cho các loài sinh vật có lợi. Giảm thiểu phát thải khí nhà kính, góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu.

5.2. Hướng Dẫn Kỹ Thuật Canh Tác Nông Nghiệp Hữu Cơ

Sử dụng phân bón hữu cơ (phân chuồng, phân xanh, phân compost) để bón cho cây trồng. Áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh sinh học (sử dụng thiên địch, trồng cây xua đuổi sâu bệnh). Luân canh cây trồng để cải thiện chất lượng đất và phòng ngừa sâu bệnh. Sử dụng giống cây trồng kháng bệnh, chịu hạn.

5.3. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp Hữu Cơ Tại Đông Cao

Hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật và giống cây trồng để chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ. Xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Chứng nhận sản phẩm nông nghiệp hữu cơ để đảm bảo chất lượng và tạo niềm tin cho người tiêu dùng. Tuyên truyền, quảng bá về lợi ích của sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Phát Triển Bền Vững Tại Đông Cao

Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường là yếu tố then chốt để xây dựng một xã hội phát triển bền vững tại Đông Cao. Cần có sự chung tay của cả cộng đồng, từ chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội đến từng người dân, để bảo vệ môi trường sống và tạo ra một tương lai tốt đẹp hơn cho thế hệ sau. Phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường, đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Đã Đề Xuất

Nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường thông qua các chương trình tuyên truyền, giáo dục. Quản lý chất thải rắn hiệu quả bằng cách phân loại rác tại nguồn, xây dựng hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải hợp lý. Chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe người dân.

6.2. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Gắn Liền Với Môi Trường

Phát triển các ngành kinh tế thân thiện với môi trường như du lịch sinh thái, nông nghiệp hữu cơ và năng lượng tái tạo. Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Xây dựng các khu công nghiệp, khu dân cư theo hướng sinh thái, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên.

6.3. Kêu Gọi Sự Chung Tay Của Cộng Đồng Trong Bảo Vệ Môi Trường

Mỗi người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường, từ những hành động nhỏ nhất như tiết kiệm điện, nước, không xả rác bừa bãi và tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội và người dân để tạo ra một sức mạnh tổng hợp trong công tác bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Tìm hiểu nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường trên địa bàn xã Đông Cao - huyện Phổ Yên - tỉnh Thái Nguyên" được tác giả Đặng Quốc Việt thực hiện năm 2014 tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của TS. Dư Ngọc Thành.

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và gia tăng dân số tại Việt Nam đang tạo áp lực lớn lên môi trường nông thôn. Ở nhiều vùng nông thôn, các chỉ số chất lượng môi trường đã vượt ngưỡng cho phép, tác động tiêu cực đến hệ sinh thái nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng. Các nguyên nhân chủ yếu gồm: lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón hóa học trong canh tác, chất thải chăn nuôi và làng nghề chưa qua xử lý triệt để, phương thức xử lý rác thải sinh hoạt còn thô sơ và nhận thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế. Nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn cho công tác quản lý tại địa phương, đề tài tập trung khảo sát tình hình môi trường và nhận thức cộng đồng tại xã Đông Cao, huyện Phổ Yên.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là đánh giá thực trạng môi trường, mức độ hiểu biết và sự quan tâm của người dân đối với vấn đề môi trường nông thôn; từ đó chỉ ra những tồn tại và đề xuất giải pháp quản lý, cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường, hỗ trợ chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức.

Mục tiêu cụ thể được xác định gồm 6 nhiệm vụ:

1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Đông Cao, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá hiện trạng môi trường đất, nước, không khí và hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã.
3. Điều tra, đánh giá chất lượng môi trường, nhận diện các vấn đề môi trường bức xúc và điểm nóng ô nhiễm trên địa bàn.
4. Đánh giá mức độ hiểu biết của người dân về môi trường nông thôn.
5. Điều tra tình hình quản lý nhà nước về môi trường của xã cùng công tác tuyên truyền, giáo dục vệ sinh môi trường.
6. Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng môi trường khu vực nông thôn và nhận thức, thái độ của người dân đối với công tác bảo vệ môi trường.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Đông Cao, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát và thu thập số liệu thực địa được tiến hành từ ngày 10/01/2014 đến ngày 30/04/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống cơ sở pháp lý, khung lý thuyết môi trường học và các phương pháp điều tra xã hội học - môi trường thực nghiệm:

Cơ sở pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật

• Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 (thông qua ngày 29/11/2005, hiệu lực từ ngày 01/07/2006); Luật Tài nguyên nước năm 2012 (thông qua ngày 21/06/2012).
• Các Nghị định: Nghị định số 21/2008/NĐ-CP, Nghị định số 80/2006/NĐ-CP, Nghị định số 179/1999/NĐ-CP, Nghị định số 149/2004/NĐ-CP, Nghị định số 162/2003/NĐ-CP, Nghị định số 59/2007/NĐ-CP về quản lý chất thải rắn.
• Các Thông tư: Thông tư số 09/2009/TT-BTNMT, Thông tư số 02/2005/TT-BTNMT, Thông tư số 08/2010/TT-BTNMT, Thông tư số 15/2006/TT-BYT.
• Các Quyết định và Quy chuẩn: Quyết định số 09/2005/QĐ-BYT; Quyết định số 366/QĐ-TTg; Quyết định số 51/2005/QĐ-BNN; Quyết định số 08/2005/QĐ-BYT; QC-HCBVTV 15:2008/BTNMT; QCVN 01:2009/BYT; QCVN 02:2009/BYT; QCVN 05:2009/BYT; QCVN 26:2010/BYT; QCVN 01:2011/BYT.

Khung lý thuyết và khái niệm

Khóa luận hệ thống hóa các định nghĩa theo UNESCO, Luật Bảo vệ môi trường 2005 và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về môi trường, chức năng của môi trường (không gian sống, cung cấp tài nguyên, chứa đựng phế thải, giảm nhẹ tác động tự nhiên, lưu trữ thông tin), ô nhiễm môi trường đất, nước mặt, nước ngầm, không khí và ô nhiễm tiếng ồn (theo Lê Văn Thiện, 2007).

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp kế thừa tài liệu: Tổng hợp các công trình nghiên cứu, báo cáo khoa học liên quan đến môi trường nông thôn.
• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội, địa chính, thống kê đất đai từ UBND xã Đông Cao và tài liệu khí tượng thủy văn huyện Phổ Yên.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa, phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi gồm 2 phần (thông tin chung và hiện trạng vệ sinh môi trường) tại 80 hộ gia đình thuộc 17 xóm trên địa bàn xã. Phỏng vấn sâu cán bộ chính quyền xã, cán bộ y tế thôn bản và chủ một số trang trại chăn nuôi lớn.
• Phương pháp tổng hợp, so sánh và xử lý số liệu: Tổng hợp dữ liệu thành bảng thống kê, tính toán tỷ lệ phần trăm và xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh suy thoái môi trường nông thôn, xác định mục tiêu tổng quát, 6 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn và 5 yêu cầu bắt buộc của nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở pháp lý, cơ sở lý luận và tổng quan thực trạng môi trường thế giới cùng Việt Nam.

Về thực trạng quốc tế, tài liệu dẫn báo cáo của Viện Blacksmith (2006) về 10 thành phố ô nhiễm nhất thế giới (Dzerzhinsk, Lâm Phần, Kabwe, Haina, Ranipet, Chernobyl, Mayluu-Suu, La Oroya, Norilsk, Rudnaya); phân tích vấn đề ô nhiễm không khí trong nhà (IAP) do đun nấu nhiên liệu sinh học với nồng độ PM10 có thể đạt 300 - 3.000 µg/m³, gây ra 3 triệu ca tử vong mỗi năm.

Về thực trạng trong nước, tác giả trích dẫn số liệu điều tra của Bộ Y tế và UNICEF (2008) cho thấy chỉ 18% hộ gia đình nông thôn và 2,6% chợ xã có nhà vệ sinh đạt chuẩn; tỷ lệ dân số nông thôn tiếp cận nước máy chỉ đạt 11,7%. Tác giả dẫn số liệu của Lê Văn Khoa và Hoàng Xuân Cơ (2004) về tỷ lệ cấp nước sạch nông thôn theo vùng:

Vùng địa lý	Tỷ lệ người dân nông thôn được cấp nước sạch (%)
Vùng núi phía Bắc	15%
Trung du Bắc Bộ & Tây Nguyên	18%
Đông Nam Bộ	21%
Đồng Bằng Sông Hồng	33%
Bắc Trung Bộ & Duyên Hải miền Trung	36%
Đồng Bằng Sông Cửu Long	39%

Về chất thải rắn, khóa luận nêu số liệu thống kê chất thải nông thôn với tỷ lệ thu gom chỉ đạt 20% (so với 71% ở đô thị), lượng phát sinh rác sinh hoạt nông thôn là 0,3 kg/người/ngày và lượng chất thải nguy hại từ nông nghiệp phát sinh trên toàn quốc là 128.400 tấn/năm.

Phần 3: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là hiện trạng môi trường và nhận thức của người dân tại xã Đông Cao; phạm vi thời gian từ 10/01/2014 đến 30/04/2014; thiết kế cấu trúc bộ câu hỏi điều tra 80 hộ gia đình; mô tả quy trình phỏng vấn cán bộ địa phương, cán bộ y tế và phương pháp xử lý dữ liệu khảo sát.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Chương này tập trung trình bày các dữ liệu điều tra thực tế tại địa phương:

Điều kiện tự nhiên và tài nguyên:

• Vị trí và địa hình: Xã Đông Cao có diện tích tự nhiên 647,41 ha, thuộc vùng 1 phía Đông Nam huyện Phổ Yên. Địa giới tiếp giáp xã Tân Hương (Bắc), Tân Phú (Nam), Bắc Giang (Đông), Trung Thành (Tây). Địa hình trung du tương đối bằng phẳng.
• Khí hậu - Thủy văn: Nhiệt độ trung bình năm 23,3°C (chênh lệch nhiệt độ cực đại giữa các tháng lên tới 14°C). Lượng mưa trung bình năm 2.000 mm (mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 chiếm 85%, riêng tháng 7-8 chiếm gần 40%). Lượng bốc hơi trung bình năm 985 mm (tháng 5 cao nhất đạt 99,9 mm, tháng 3 thấp nhất 52,7 mm). Độ ẩm trung bình 82% (tháng 12 thấp nhất 77%). Chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, gió Đông Nam và gió Tây Nam. Hệ thống thủy văn gồm Sông Cầu, kênh Núi Cốc và hệ thống kênh mương nội đồng.
• Thổ nhưỡng: Đất đai gồm 5 loại chính: Đất phù sa không được bồi hàng năm Pb (379,62 ha), Đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng Pf (25,0 ha), Đất dốc tụ D (100 ha), Đất bạc màu B (78,15 ha), Đất vàng trên phù sa cổ Fp (62,5 ha). Đất chưa sử dụng còn 4,43 ha và đất mặt nước chuyên dùng 20,89 ha.
• Hiện trạng sử dụng đất (năm 2010): Diện tích đã sử dụng là 642,98 ha (99,32% diện tích tự nhiên). Trong đó, đất nông nghiệp là 409,83 ha (63,30% - gồm đất sản xuất nông nghiệp 396,21 ha, đất thủy sản 13,11 ha, đất nông nghiệp khác 0,51 ha); đất phi nông nghiệp là 233,15 ha (36,01% - gồm đất ở 93,62 ha, đất công cộng 100,34 ha, đất sông suối chuyên dùng 13,44 ha, đất sản xuất vật liệu xây dựng 8,28 ha, đất nghĩa trang 8,05 ha, đất cơ sở sản xuất kinh doanh 0,77 ha, đất tôn giáo tín ngưỡng 0,79 ha, đất trụ sở 0,32 ha); đất chưa sử dụng là 4,43 ha (0,68%).

Điều kiện kinh tế - xã hội:

• Kinh tế: Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 5 năm đạt 12,7%. Thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 9 triệu đồng/người/năm (bằng 52% mức bình quân của tỉnh Thái Nguyên là 17,4 triệu đồng/người/năm). Cơ cấu kinh tế: Nông nghiệp chiếm 60%, Tiểu thủ công nghiệp chiếm 20%, Dịch vụ chiếm 20%. Sản lượng lương thực bình quân 5 năm đạt 2.626 tấn (tỷ lệ giống lúa mới đạt 85%). Quy mô chăn nuôi năm 2009: đàn trâu bò có 932 con, đàn lợn có 5.230 con, đàn gia cầm có khoảng 43.000 con.
• Xã hội: Dân số năm 2011 có 7.729 nhân khẩu, 1.915 hộ phân bố tại 24 xóm; lực lượng lao động trong độ tuổi là 5.800 người (chiếm 75,04% dân số). Xã có 1 trường mầm non đạt chuẩn quốc gia mức 1 (367 cháu), trường tiểu học (568 học sinh), trường THCS (404 học sinh, tỷ lệ tốt nghiệp 97%). Trạm y tế xã thực hiện khám chữa bệnh 5.546 lượt trong 6 tháng đầu năm; tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng giảm xuống 14% (năm 2009). Di tích lịch sử cấp tỉnh gồm Đền Giá (700 m²) và Đình Trà Thị (1.190 m²); ngoài ra có Nhà thờ giáo xứ Tiểu Lễ (2.670 m²).

Thực trạng môi trường và nước sinh hoạt tại 80 hộ khảo sát: Điều tra phân bố tại 17 xóm (gồm các xóm Cò, An Phong, Thành, Đồi, Giỏ, Thượng, Trại Cẩm La, Tân Ấp, Sắn, Đình, Trung, Soi - mỗi xóm 5 hộ; xóm Me, Dộc, Nghè, Việt Cường, Đông - mỗi xóm 4 hộ).

Nguồn nước sinh hoạt	Số hộ gia đình (hộ)	Tỷ lệ (%)
Nước máy	0	0,00%
Nước giếng khoan (sâu 15 - 25m)	24	30,00%
Nước giếng đào (sâu 4 - 10m)	41	51,25%
Kết hợp nước giếng khoan và giếng đào	15	18,75%
Nguồn khác	0	0,00%
Tổng cộng	80	100,00%

Về hình thức xử lý nước trước khi ăn uống, sinh hoạt: Có 57,65% hộ gia đình sử dụng nước trực tiếp không qua lọc; 33,59% hộ có xây bể lọc đơn giản (vật liệu cát, sỏi, đá); chỉ có 8,76% hộ có lắp đặt máy lọc nước gia đình. Tình trạng bố trí chuồng trại sát giếng nước để tiện lấy nước vệ sinh chăn nuôi khiến nguồn nước ngầm đối mặt nguy cơ ô nhiễm vi sinh.

Về nước thải và rác thải: Nước thải sinh hoạt và nước thải chăn nuôi chưa qua xử lý được xả trực tiếp ra mương rãnh, ao hồ và cống rãnh chung. Khóa luận ghi nhận các tồn tại về cống thải tắc nghẽn, ô nhiễm khói bụi từ lò gạch thủ công và tình trạng bao bì thuốc bảo vệ thực vật chưa được thu gom đúng quy chuẩn.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu về thực trạng môi trường, chỉ ra những hạn chế trong nhận thức người dân và công tác quản lý; đưa ra kiến nghị với các cơ quan chức năng về bố trí cán bộ chuyên trách, đầu tư hạ tầng cấp thoát nước và đẩy mạnh công tác truyền thông môi trường.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh toàn diện về hiện trạng sử dụng đất của xã Đông Cao với 409,83 ha đất nông nghiệp (63,30%) và 233,15 ha đất phi nông nghiệp (36,01%).
• Phản ánh thực trạng hạ tầng nước sinh hoạt nông thôn: 100% hộ dân chưa được tiếp cận nước máy đô thị; 51,25% hộ phụ thuộc vào giếng đào và 30% dùng giếng khoan.
• Xác định mức độ an toàn nước sinh hoạt ở mức thấp khi có tới 57,65% hộ dùng nước trực tiếp không qua xử lý; chỉ 8,76% hộ có máy lọc nước.
• Đánh giá được áp lực ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi (đàn lợn 5.230 con, gia cầm 43.000 con) và nước thải sinh hoạt xả trực tiếp ra môi trường tiếp nhận mà không qua hệ thống xử lý tập trung.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản quy phạm pháp luật cho người dân thông qua hệ thống truyền thanh và đoàn thể địa phương.
• Bố trí cán bộ chuyên trách về công tác quản lý tài nguyên và môi trường tại UBND xã Đông Cao.
• Quy hoạch xây dựng hệ thống rãnh thoát nước thải kín, kiên cố hóa kênh mương, khắc phục tình trạng cống rãnh tắc nghẽn.
• Vận động người dân áp dụng các biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi như hầm Biogas; hướng dẫn kỹ thuật lọc nước giếng đào, giếng khoan đơn giản cho các hộ gia đình; kiểm soát việc xả thải từ lò gạch và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.

Đóng góp của đề tài

Đề tài cung cấp bộ dữ liệu điều tra thực địa có giá trị thực tiễn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hiện trạng cấp nước và thực trạng vệ sinh môi trường tại xã Đông Cao năm 2014. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trực tiếp phục vụ chính quyền địa phương trong việc đánh giá và hoàn thiện tiêu chí môi trường trong chương trình xây dựng nông thôn mới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Dung lượng mẫu khảo sát trực tiếp dừng lại ở 80 hộ gia đình tại 17/24 xóm; nghiên cứu chưa thực hiện lấy mẫu xét nghiệm các chỉ tiêu lý - hóa - sinh của nguồn nước giếng khoan, giếng đào và đất tại phòng thí nghiệm chuyên sâu mà chủ yếu dựa trên số liệu khảo sát xã hội học và quan sát thực địa.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát đủ 24 xóm của toàn xã; kết hợp lấy mẫu phân tích trong phòng thí nghiệm đối với các thông số ô nhiễm nước (E.coli, Coliform, kim loại nặng, asen) và đất (dư lượng thuốc bảo vệ thực vật); theo dõi biến động chất lượng nước ngầm theo mùa mưa và mùa khô.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Phát triển Nông thôn tham khảo về cấu trúc khóa luận tốt nghiệp, phương pháp xây dựng bảng hỏi điều tra môi trường nông thôn và cách xử lý số liệu bằng Excel.
• Cán bộ quản lý môi trường cấp xã, huyện tham khảo về phương pháp đánh giá hiện trạng nước sinh hoạt, chất thải và kinh nghiệm đề xuất giải pháp vệ sinh môi trường nông thôn cấp cơ sở.
• Các phần có giá trị tham khảo cao nhất: Phương pháp điều tra phỏng vấn nông hộ (Phần 3); số liệu thống kê hiện trạng sử dụng đất và cơ cấu nguồn nước sinh hoạt (Bảng 4.1 và Biểu đồ 4.1).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn nước phục vụ ăn uống và sinh hoạt của người dân xã Đông Cao theo khảo sát gồm những loại nào?

Theo khảo sát trên 80 hộ gia đình tại xã Đông Cao, không có hộ nào sử dụng nước máy (0%). Tỷ lệ hộ sử dụng nước giếng đào là 51,25% (41 hộ), nước giếng khoan là 30,00% (24 hộ), và 18,75% số hộ (15 hộ) sử dụng kết hợp cả giếng khoan và giếng đào.

2. Tỷ lệ các hộ gia đình thực hiện xử lý nước sinh hoạt trước khi sử dụng đạt mức bao nhiêu?

Kết quả điều tra ghi nhận có 57,65% số hộ gia đình sử dụng nước trực tiếp không qua lọc; 33,59% số hộ có xây bể lọc bằng vật liệu đơn giản như cát, sỏi, đá; chỉ có 8,76% số hộ sử dụng máy lọc nước sạch.

3. Quy mô đất đai và cơ cấu sử dụng đất của xã Đông Cao năm 2010 được thống kê như thế nào?

Tổng diện tích đất tự nhiên của xã là 647,41 ha, trong đó diện tích đã đưa vào sử dụng là 642,98 ha (chiếm 99,32%). Đất nông nghiệp chiếm 409,83 ha (63,30%), đất phi nông nghiệp chiếm 233,15 ha (36,01%), và đất chưa sử dụng còn 4,43 ha (0,68%).

4. Thu nhập bình quân đầu người của xã Đông Cao tại thời điểm đánh giá đạt bao nhiêu so với tỉnh Thái Nguyên?

Thu nhập bình quân đầu người của xã Đông Cao năm 2010 đạt 9 triệu đồng/người/năm, bằng 0,52 lần (52%) so với mức thu nhập bình quân đầu người của tỉnh Thái Nguyên cùng năm (17,4 triệu đồng/người/năm), chưa đạt tiêu chí thu nhập của chương trình nông thôn mới.

5. Cỡ mẫu và địa bàn thực hiện khảo sát nông hộ của tác giả được phân bổ ra sao?

Tác giả đã phỏng vấn 80 hộ gia đình tại 17/24 xóm của xã Đông Cao, bao gồm: 12 xóm có 5 hộ được phỏng vấn (Cò, An Phong, Thành, Đồi, Giỏ, Thượng, Trại Cẩm La, Tân Ấp, Sắn, Đình, Trung, Soi) và 5 xóm có 4 hộ được phỏng vấn (Me, Dộc, Nghè, Việt Cường, Đông).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Quốc Việt đã phản ánh chi tiết điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và hiện trạng môi trường tại xã Đông Cao, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên năm 2014. Nghiên cứu chỉ ra những bất cập lớn trong hạ tầng cấp thoát nước khi 100% hộ dân chưa có nước máy và hơn 57% hộ dùng nước giếng trực tiếp chưa qua xử lý, đồng thời nước thải sinh hoạt và chăn nuôi còn xả tự do ra môi trường. Các số liệu khảo sát thực tế và hệ thống giải pháp được đề xuất là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường nông thôn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, điều 1 xác định: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Chức năng của môi trường - Môi trường là không gian sống của con người và các loài sinh vật. - Môi trường là nơi cung cấp nguồn tài nguyên cần thiết cho đời sống và sản xuất của con người. - Môi trường là nơi chứa đựng phế thải do con người tạo ra trong hoạt động sống và hoạt động sản xuất.

- Chức năng giảm nhẹ các tác động có hại của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên Trái Đất - Chức năng lưu trữ và cung cấp thông tin cho con người Ô nhiễm môi trường là gì? - Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới ( WHO ) thì “ Ô nhiễm môi trường là sự đưa vào môi trường các chất thải nguy hại hoặc năng lượng đến mức ảnh hưỏng tiêu cực đến đời sống sinh vật, sức khỏe con người hoặc làm suy thoái chất lượng môi trường”. - Ô nhiễm môi trường đất 6 7 + Là quá trình thoái hóa đất và bị ô nhiễm bởi các hóa chất độc hại khi hàm lượng các chất đó cao hơn tiêu chuẩn cho phép. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường đất chủ yếu là các chất thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt, bệnh viện, công nghiệp. Trong đó đáng chú ý là các nguồn ô nhiễm từ sản xuất nông nghiệp (dư lượng thuốc trừ sâu, diệt cỏ, thuốc kích thích sinh trưởng, phân hóa học…) và sản xuất công nghiệp (Nhà máy, xí nghiệp…).

- Ô nhiễm môi trường nước + Sự ô nhiễm môi trường nước là sự thay đổi thành phần và tính chất của nước gây ảnh hưởng đến hoạt động sống bình thường của con người và sinh vật Theo hiến chương Châu Âu: Ô nhiễm môi trường nước là sự biến đổi chủ yếu do con người gây ra đối với chất lượng nước làm ô nhiễm nước và gây nguy hại cho việc sử dụng, cho nông nghiệp, cho công nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi cũng như các loài hoang dại. + Khái niệm nước mặt: Là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. + Khái niệm nước ngầm: là nước tồn tại trong các tầng chứa nước dưới mặt đất. - Ô nhiễm không khí + Ô nhiễm không khí là sự có mặt của những chất lạ hoặc sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho nó không sạch, bụi, có mùi khó chịu, làm giảm tầm nhìn…có ảnh hưởng đến đời sống của con người và sinh vật.

+ Ô nhiễm tiếng ồn: Tiếng ồn là âm thanh không mong muốn hay âm thanh được phát ra không đúng lúc, đúng chổ, là tổng hợp của nhiều thành phần khác nhau được hỗn hợp trong sự cân bằng biến động. Nó khác nhau đối với những người khác nhau, ở những chỗ khác nhau và trong những thời điểm không giống nhau. Ô nhiễm tiếng ồn như là một âm thanh không mong muốn bao hàm sự bất lợi làm ảnh hưởng đến con người và môi trường sống của con 7 8 người, bao gồm đất đai, công trình xây dựng và động vật nuôi ở trong nhà (Lê Văn Thiện, 2007). Cơ sở thực tiễn 2.

Những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường 2.1 Ô nhiễm không khí: - Nguồn gây ra ô nhiễm bao gồm hai loại chính là nguồn tự nhiên và nguồn nhân tạo. -Đối với nguồn nhân tạo, chúng rất đa dạng nhưng chủ yếu do các hoạt động công nghiệp, quá trình đốt cháy các nguyên liệu hóa thạch, hoạt động của các phương tiện giao thông vận tải và nông nghiệp…. * Do sản xuất công nghiệp : phát sinh chủ yếu từ các ống khói nhà máy, đặc biệt với các nhà máy chưa có bộ phận xử lý chất thải sau quá trình sản xuất. Tùy từng loại hình công nghiệp có thể thải ra bụi, khí, và hơi.

Lượng thải và mức độ độc hại rất khác nhau, tùy thuộc vào quy mô công nghiệp cong nghệ áp dụng, nguyên liệu sử dụng và phương pháp đốt cụ thể. * Do giao thông vận tải - Nguồn gây ra ô nhiễm do giao thông vận tải sinh ra gần 2/3 khí CO2 và 1/3 khí CO cùng với khí NO. Đặc điểm nổi bật của các nguồn này là tuy nguồn gây ô nhiễm tính theo đơn vị phương tiện giao thông vận tải có quy mô nhỏ nhưng lại tập trung suốt dọc tuyến đường giao thông nên tác hại rất lớn, nguồn gây ô nhiễm thấp, di động, khả năng khuyếch tán phụ thuộc các chất ô nhiễm phụ thuộc chủ yếu vào địa hình và kiến trúc các phố hai bên đường. Tại Hà Nội, các nhà khoa học cho rằng hoạt động giao thông vận tải là một nguồn gây ô nhiễm rất lớn.

* Do hoạt động sản xuất nông nghiệp: - Ô nhiễm do hoạt động sản xuất nông nghiệp chủ yếu do đốt rừng làm rẫy, làm cho khí CO2 tăng lên, khí CH4 tạo ra do sựu phân hủy chất hưu cơ từ các trang trại chăn nuôi hoặc từ các đống rác xử lý không đúng kỹ thuật. 8 9 - Bên cạnh đó ô nhiễm môi trường do các hoạt động sản xuất nông nghiệp còn gây ra bởi các hoạt động phun thuốc bảo vệ thực vật bằng bình phun, vòi phun, máy bay. Phân gia súc phân hủy, phân bón gây mùi hôi thối tạo điều kiện cho các loại sinh vật truyền bệnh phát triển như ruồi, nhặng… * Ô nhiễm không khí trong nhà : - Đây là một trong những nguồn gây ô nhiễm ảnh hưởng trực tiếp đến con người, nguồn gây ô nhiễm trong sinh hoạt chủ yếu là lò sưởi và bếp đun sử dụng các nhiên liệu như than, củi dầu lửa, khí đốt….Nguồn gây ô nhiễm này tuy nhỏ nhưng thường gây ô nhiễm cục bộ trong một không gian nhỏ nên có thể để lại hậu quả lớn và lâu dài. Bên cạnh đó nguồn gây ô nhiễm trong nhà còn có thể kẻ tới các khí sinh ra từ các nguồn thải sinh hoạt, khói thuốc lá, các hợp chất hữu cơ bay hơi có nguồn gốc từ các loại sơn và các vật liệu xây dựng.

Đặc biệt tại các khu vực tập trung đông dân cư, diện tích sinh hoạt nhỏ hẹp mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe con người lại càng lớn.2 Ô nhiễm đất: - Nguyên nhân chủ yếu của ô nhiễm đất là nông dược và phân hóa học chúng tích lũy dần trong đất qua các mùa vụ. Thứ hai là việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong nông nghiệp đang gây ô nhiễm đất nghiêm trọng, làm vỡ kết cấu đất, xói mòn đất… - Ô nhiễm đất do nông dược và phân hóa học.Ô nhiễm đất xảy ra chủ yếu ở nông thôn. Trước hết là do sự phát triển của kĩ thuật canh tác hiện đại. Nông nghiệp hiện nay phải sản xuất một lượng lớn thức ăn trong khi đất trồng trọt tính theo đầu người ngày càng giảm vì dân số tăng và cũng vì sự phát triển thành phố, kỹ nghệ và những sử dụng phi nông nghiệp.

Người ta cần phải thâm canh hơn, dẫn tới việc làm xáo trộn dòng năng lượng và chu trình vật chất trong hệ sinh thái nông nghiệp. 9 10 - Phân hóa học chắc chắn đã gia tăng năng suất, nhưng việc sử dụng lặp lại, với liều rất cao gây ra sự ô nhiễm đất do các tạp chất lẫn vào. Hơn nữa, Ntrat và photphat rải một cách dư thừa sẽ chảy theo nước mặt và làm ô nhiễm các mực thủy cấp. Cũng thế, nông dược và vô cơ hay hữu cơ cũng có thể làm ô nhiễm đất và sinh khối.

- Thâm canh không ngừng của nông nghiệp, sử dụng ngày càng nhiều các chất nhân tạo như phân hóa học và nông dược… làm cho đất ô nhiễm tuy chậm nhưng chắc, không hoàn lại(irreversible), đất sẽ kém phi nhiêu di.3 Ô nhiễm nước: * Nguồn nước mặt - Do nhiều lý do khác nhau, các nguồn nước trên Trái đất ngày càng cạn kiệt. Ước tính có khoảng 1/3 dân số thế giới đang sống trong tình trạng thiếu nước trầm trọng. Trong khi đó, dân số gia tăng với tốc độ chóng mặt. Quá trình đô thị hoá, hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp đang khiến cho các nguồn nước ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng.

- Nguồn nước bị ô nhiễm đã ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ con người. Gần 5 triệu người chết hàng năm ở các nước đang phát triển có liên quan đến vấn đề thiếu nước sạch. - Những chất gây ô nhiễm chủ yếu trong nước là các mầm bệnh sinh ra từ chất thải của con người (vi khuẩn và vi rút), kim loại nặng và hoá chất từ chất thải công nghiệp, nông nghiệp. Uống nước đã bị ô nhiễm hoặc ăn thức ăn chế biến bằng nước nhiễm độc là hình thức phơi nhiễm phổ biến nhất.

Ăn cá bắt từ nguồn nước bị ô nhiễm cũng có thể nguy hiểm vì chúng có thể mang mầm bệnh và tích luỹ các chất độc hại như kim loại nặng và các chất hữu cơ bền thông qua quá trình tích luỹ sinh học. Ngoài ra, con người cũng có thể bị ảnh hưởng bởi cây trồng được tưới bằng nước ô nhiễm hoặc do đất bị nhiễm bẩn bởi các dòng 10 11 sông ô nhiễm dâng lên. * Nước ngầm - Nước ngầm là nguồn nước nằm ở dưới bề mặt lớp đất sỏi và trong những tầng địa chất thấm qua được. Nước ngầm là một nguồn rất quan trọng của nước sạch, chiếm 97% lượng nước ngọt trên Trái đất.

Khoảng 2 tỉ người, cả ở thành phố và nông thôn đang phụ thuộc vào lượng nước này cho những nhu cầu sống hằng ngày. Nhưng nguồn nước này giờ đây cũng đang bị ô nhiễm nghiêm trọng do nhiều lý do khác nhau. - Ở đô thị, các nguồn gây ô nhiễm nước ngầm chính là các bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh. Ngoài ra nước thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp, khai thác khoáng sản đều có khả năng bị rò rỉ và ngấm vào tầng chứa nước nước ngầm.

Hoạt động sản xuất nông nghiệp với việc sử dụng quá nhiều thuốc trừ sâu và phân bón cũng là nguồn đe doạ lớn đối với nguồn nước ngầm. - Các quá trình hình thành địa chất tự nhiên là nguồn giải phóng kim loại nặng vào nước ngầm, trong đó phổ biến nhất là ô nhiễm Asen. Một nghiên cứu mới đây cho thấy nguồn nước ngầm của nhiều quốc gia thuộc khu vực Nam Á và Đông Nam Á có hàm lượng Asen rất cao. Cao nhất là Băng-la-đét.

Hiện có 1/15 dân số nước này đang phải uống nước có hàm lượng Asen cao hơn 5 lần mức cho phép của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).