CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VAN BE CHUNG VE NGUYÊN TAC THAM PHAN, HỘI THẲM ĐỘC LẬP VÀ CHỈ TUAN THEO PHAP LUAT 1. Khái niệm nguyên tic Thẩm phán, Hội thâm độc lập và chỉ tuân theo pháp luật Theo Đại từ điển Tiếng Việt chỉ rõ nguyên tắc là: “những quy định, phép tắc, tiêu chuẩn làm cơ sỡ, chủ đạo để xem xét, lam việc: Giữ dung nguyên tắc, không vi pham nguyên tắc”. Giáo trình lý luận chung vé nha nước và pháp luật của Khoa Luật ~ Đại học Quốc gia Ha Nội, NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội định nghĩa: "Các nguyên tắc của pháp luật là những từ tưởng chủ đao, cơ bản, mang tính xuất phát điểm, cầu thành một bô phận quan trong nhất cia pháp luật, phân ánh quy luật va cầu trúc của một hình thai kinh tế - xã hội nhất định va liên hệ mật thiết với bản chất của kiểu pháp luật tương ‘ing với hình thai kính tế - sã hội đó." Nguyên tắc Tham phán và Hội thẩm xét xử độc lập va chỉ tuân theo pháp luật là một trong các nguyên tắc thuộc nhóm nguyên tắc vẻ tinh chất của hoạt động tô tung hình sự.
Có nhiều quan điểm khác nhau vé nguyên tắc tổ tụng hình sự. Trong khi giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam của Khoa Luật ~ Đại học Quốc gia Hà Nội định ngiĩa: "nguyên tắc cơ bản của luật tổ tụng hình sự Việt Nam lả những phương châm, định hướng, quan điểm chỉ phối toàn bô hay một số giai đoạn của hoạt động tổ tung hình sự trong quá trình xây dựng và áp dụng pháp luật tổ tụng hình sw” thi giáo trình Luật Tổ tụng hình sự Việt Nem, trường Đại học Luật Ha Nội đưa ra định nghĩa. "các nguyên tắc cơ bản của luật tô tụng hình sự là những phương châm, những định hướng chi phối tất cä hoặc một số hoạt động tổ tụng hình sự, được các văn ban pháp luật ghi nhận”. Nhưng nhìn chung, các nguyên tắc cơ ban của tổ tụng hình sự đều có các đặc điểm sau: đó 1a những quan điểm, tư tưởng chỉ dao zruyên suốt toàn bộ các chế định pháp luật, các quy phạm pháp luật cụ thể vẻ TTHS, được phân ánh trên ba lĩnh vực.
trong luật thực định, trong việc giải thích, trong thực tiễn ap dụng các quy phạm pháp luật TTHS trửu tượng va được các nhà làm luật ghi nhận trong các quy pham pháp luật. Theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa “độc lập” là tự mình tén tại hoạt đông, không nương tựa hoặc phụ thuộc vào ai, vào cải gì khác”. Hiện nay, ‘eho học pháp lý ban nhiều về khái niệm độc lập của Toa án trong xét xử Vẻ: mmặt khải niềm, độc lập của Téa án được hiểu theo hai nghĩa, đó là độc lap với các yêu tô bên trong tức là sự độc lập giữa các thành viên của Hồi đồng xét xử. Độc lập của Tòa án cũng có nghĩa là Tòa án ra bản án, quyết định một cách vô tư, không thiên vi, dựa trên sự that khách quan của Tòa án và quy.
định của pháp luật mà không chiu bat cứ sự can thiệp nao từ bat kì ai, vi bat kt i do gi “Chi tuên theo pháp luật” là cum từ chi đính hướng hoạt động của Hội dang xét xử, nghĩa là ngoài việc tuân theo các quy định cia pháp luật Thẩm phan và Hội thẩm không phải, không được tuân theo một ai khác, một cái gi khác. Thẩm phản phải được độc lập không chỉ vé mặt tư pháp mà còn cả vé nhân cách, không thể có sự can thiệp từ phát lập pháp, quyên hành pháp vả cả từ hệ thông Tòa án, từ phía zã hội vao việc xét xử của các Thẩm phán và Hội thấm. Do đó, có thé nói: Nguyên tắc Tham phán, Hội thẩm độc lập va chi tuân theo pháp luật lẻ tư tưởng chủ dao có tính bắt buộc thể hiên quan điểm của nhà nước trong hoạt động xét xữ, được quy định trong pháp luật tổ tụng đời hdi vụ án được hội dong xét xử ( Thẩm phan và Hội thẩm) trên cơ sở quy. định cia pháp luật, ty mảnh trực tiếp xem ét, đánh giá chứng cứ tại phiến tòa, đánh giá kết quả tranh tung để đưa ra kết luân vé các vấn dé của vụ án hình sự theo đúng quy đính của pháp luật ma không chịu sự tác đông của bat kỳ cơ quan tổ chức nảo, đồng thời không môt cả nhân, cơ quan, tổ chức nào được can thiệp vào việc xét xử của Tòa án 1.
Nội dung nguyên tắc Tham phán và Hội xét xử độc lập ‘va chỉ tuân theo pháp luật 12. Thâm phán và Hội thim xét xứ độc lập Toa án la cơ quan nha nước duy nhất có quyển xét xử vả quyết định bị cáo có tôi hay không có tội, vì thé quyết định của Tòa án phải là quyết định khách quan, chính xác và độc lập xét xử phải là nguyên tắc hoạt động của Tòa án Độc lap khi xét air được biểu hiện trên hai khía cạnh: Độc lập với các chủ thể ngoài hội đồng x¢t xử và độc lập giữa các thành viên hội đồng sét xử (nếu lây chủ thé của hoạt động xét xử để nghiên cứu).1 Độc lập với các chủ thé ngoài hội đồng xét xử: ~_ Độc lập với sự chỉ đạo cia cấp ủy Đăng ‘Tham phán va Hội thẩm xét xử độc lập nhưng không tách rời đường lồi chính sách của Đăng, Đảng chỉ ra đường lối xét xử đổi với từng giai đoạn cách mang, đổi với từng loại an chứ không chỉ đạo xét xử timg vụ án cụ thé, không gây ảnh hưỡng đến sự độc lập khi xét xử của Tòa án. Điền 4, Hiển pháp 2013 quy định: “Dang Công sin Việt Nam - Đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong cia Nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu trung thảnh lợi ích của giai cấp công, nhân, nhân dân lao động va của cả dân tộc, léy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hỗ Chí Minh làm nền tăng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nha nước và xã hồi” Đăng lãnh đạo qua viếc quy định các nguyên tắc, thông qua các quan điểm lớn lam cơ sở xây dựng tổ chức va hoạt động, vạch ra đường lồi, định. hướng trong các lĩnh vực hoạt động của Téa án.
Sự lãnh đạo của Bang mang tính toàn diện. Vai trở lãnh đạo cia Đảng với được thể hiện qua các nội dung như: lãnh đạo về chính trị, tư tưởng, lãnh đạo vé tỗ chức, cán bộ hay lãnh dao về định hướng công tác. Trong quá trình xây dựng Nha nước pháp quyền, chúng ta cũng đã tiếp thu những hạt nhân hop lý của thuyết tam quyển phân lép, tuy không phân. định that rõ ba nhánh quyền lực quan trọng của đắt nước nhưng chúng ta cũng đã có sự phân công hợp lý giữa quyển lêp pháp, quyển hanh pháp vả quyển tư pháp.
Xét cho đến cùng, việc tuân thủ pháp luật cũng chính là phục tùng sự lãnh đạo của Đăng bỡi lẽ pháp luật thể hiền ý chí, nguyên vong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thể chế hoá đường lôi của Đảng Do vay, Tòa án chỉ thực hiện đúng chức trách nhiệm vu của minh theo quy định của pháp luật, độc lập với các cơ quan, tổ chức Nhà nước, điều nảy được thể hiện. tại Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02 tháng 01 năm 2002 "vẻ một số nhiệm vụ: trong tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới" với nội dung: “Dang lãnh. đạo các cơ quan tư pháp chặt chế vẻ chính trị, tổ chức va cán bô, đảm bão hoạt đông tư pháp theo đúng quan điểm của Đăng, pháp luật Nhà nước. Tiếp tuc hoàn thiện nội dung và phương pháp lãnh dao của Đăng đối với công tác từ pháp, khắc phục tỉnh trạng cấp ủy buông léng lãnh đạo hoặc cấp ủy Bang can thiệp không đúng vào hoạt động tư pháp” Nghỉ quyết 49/NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 02/06/2005 về chiến.
lược cải cách tư pháp đền năm 2020 một lén nữa khẳng định: “Bang lãnh dao chat chế hoạt đông tư pháp và các cơ quan tư pháp vả chính trị, tổ chức vả cán. bô, khắc phục tinh trang cấp ủy đang buông lỏng lãnh đạo hoặc can thiếp không đúng vao hoạt đồng từ pháp Tăng cường công tác xây dưng Đăng, giáo dục, quản ly, kiểm tra hoạt đông của các tổ chức dang, dang viên; chăm lo công tác quy hoạch, đảo tao, tuyển chọn, bổ trí, sử dụng đúng cán bộ trong các cơ quan tư pháp. Phân công 10 đẳng chí cắp ủy viên có trình độ, năng lực, uy tín va bản lỉnh bỗ nhiệm lâm. viện trưởng VKS và chánh án Toa án các cấp.
“Xây dựng và hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của cấp ủy ding trong việc chỉ đạo giải quyết những vụ việc quan trọng, phức tap; cơ chế phối hợp lam việc giữa các tổ chức dang với các cơ quan tư pháp và các ban, ngảnh có liên quan. theo hướng cấp ủy định kỷ nghe bao cáo và cho ý kién đính hướng về công tác từ pháp. Xác đính rõ trách nhiệm tập thé và cả nhân cắp ủy viên trong lãnh: đao, chỉ đạo công tác tư pháp.” Tòa án thực hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa, thực hiện nghiêm chỉnh các quy định cia pháp luật đồng thời tuân thủ các quy tắc, dao đức nghề nghiệp, tuân thủ sự lãnh đạo của Đăng, dim bảo tinh độc lập, tự chủu trách nhiệm trước Đăng, Nha nước và nhân dân vẻ những phản quyết của minh, Việc Toa án nhân sự chỉ dao của cấp ủy Đăng vẻ mặt chủ trương, đường lỗi chung, nhưng không nhận sự chỉ đạo trực tiếp từng vụ án cụ thé van đâm bão sự lãnh đạo của Đảng nhưng cũng không vi pham việc độc lập khi xét xử của Téa án = Độc lập với các cơ quan nhà nước, tổ chức khác. Khi xét xử, Thẩm phán va Hội thẩm không được dua vào quyết định, kết luận của cơ quan điều tra, VK'S mà phải tự mình nghiên cứu hỗ sơ vụ án, kết hợp những chứng cứ thu thập tại phiên tủa xét xử, đưa ra các quyết luân.
tiêng của mình đổi với từng vẫn đẻ. Công tác xét xử đã được giao cho Tòa án nên các cơ quan quản lý nha nước, các tổ chức chính trị, xã hội không được can thiệp vào việc xét xử của Tòa án ‘Sau khi Tòa án nhân hỗ sơ từ Viện kiểm sát, ti liệu dau tiên ma Thẩm. phan và Hội thẩm xem xét, đánh giá la Bản kết luận của Cơ quan điều tra vả ‘Ban cáo trạng của Viện kiểm sát, các tải liệu nảy có anh hưởng đến các nhận. i định, danh gia của Hội đồng xét xử trong qua trình đọc, nghiên cửu hỗ sơ vụ.