Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE QUYỀN NHÂN THÂN VÀ CAC HANH VI TRONG HOAT ĐỘNG BAO CHÍ CÓ XÂM PHAM DEN QUYEN NHÂN THAN CUA CÁ NHÂN. Khai niệm, đặc điểm quyền nhân thân.1 Khái niệm clang về quyên nhân thân Quyên nhân thân (personality rights) lá thuật ngữ pháp lý để chỉ những quyển gắn liên với bản thân mỗi con người, gắn liên với đời sông riêng tư của mỗi cá nhân. Theo Khoản 1 Điều 25 Bộ luật dân sự 2013. “Quyển nhấn than được quy định trong Bộ luật nay là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thé cimyễn giao cho người kde, trừ trường hop luật khác có liên quan quy dink khác ”.
Như vay, quyền nhân thân được hiểu đưới góc độ pháp lý 1 khả năng được phép xử sư mà pháp luật công nhân cho chủ thể thực hiện và ‘bao vệ lợi ích của minh. Có nhiễu cách để phân loại quyền như dựa theo các Tĩnh vực: kinh tế, văn hóa, sã hội. Một zã hội cảng tiến bộ bao nhiêu, nến tự do dân chủ cảng được mỡ rộng bao nhiêu thi con người cảng được tôn trong bay nhiêu. Do đó, các quyển nhân thân cũng được pháp luật quy định đây đủ, rổ rang hơn.
Quyển nhân thân được ghỉ nhận là một trong những quyển dân sự của cá nhân và được cụ thể hóa trong các quy định của pháp luật dân sự và có thể định nghĩa về quyên nhân thân như sau: ~ Theo nghĩa khách quan, Quyển nhân thân được hiểu là tổng hợp các quy phạm pháp luật do Nha nước ban hành, trong đó có nôi dung quy định rõ cho các cá nhân có các quyển nhân thân gắn lién với bản thân mình và đây là cơ sở để cá nhân thực hiện quyền của minh 10 ~ Theo nghĩa chủ quan, quyển nhân thân 1a quyển dân sự chủ quan. liển với cá nhân do Nha nước quy định cho mỗi ca nhân và cá nhân không thé chuyển giao quyển nay cho người khác. Co một số khái niệm về quyén nhân thân như sau: ‘Theo Từ điển gii thích luật học của Viên nghiên cứu khoa học php lý, Bộ Tw pháp (Nzb, Tư pháp), thì quyển nhân thân được hiểu: “Quyển nhấn thân: Quyên dân sự gắn liền với mỗi cả nhân mà không thé cimpyễn giao cho người Ride, trừ trường hop pháp luật cô guy nh khác Quyên nhân thân trong pháp luật dân sự Việt Nam bao gồm quyển có ho te Quyển sắc đính dân tộc, Quyên của cả nhân đổi với hình ảnh; Quyển được bao vé nhân phẩm, danh du, uy tin; Quyển đối với bí mật đời tư, Quyển kết hô quyển có quốc tịch, Quyển tư do tín ngưỡng, tôn giáo, Quyên tự do đi lai, cử trú, Quyển lao động, Quyên tư do sóng tao, quyển tác giã đối với tác phẩm, Quyển đổi với các đổi tương sở hữu công nghiệp, hi quyển nhân thân của một người bi xâm phạm thi người đó có quyển tự mình trực tiếp yêu câu người có hành vi vi pham hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền là Tòa án buộc người vi phạm chấm đứt hảnh vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai, buộc người vi pham béi thường thiệt hại vật chất hoặc tinh thản, Quyền tự minh cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng. Không ai được lam dung quyền nhân thân của mình xêm phạm dén lợi ích cũa Nha nước, lợi ích công công, quyền, lợi ích cia người khác.
"Ngoài những quyên được liệt kê trên, những quyển khác sẽ không được. ghi nhân là quyển nhân thân. Điểu 26 Bộ luật dân sự 1995 quy định về quyển nhân thân: “Quyển nhân thân được quy định trong Bộ luật nay ià quyễn dân sự gắn liền với mét cá nhân, không thé cimyễn giao cho người Rhác, trừ trường hop pháp luật có ul ny đảnh kde; Không ai được lean ching quyén nhân thân của minh xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng quyền, lợi ích hợp pháp của người Khác: Mot người có ngha vụ tôn trong quy nhn thân của người khác Đây là thuật ngữ đầu tiên được nhắc đến với tư cách là một thuật ngữ. pháp lý, là một bước tiến lớn của pháp luật dân sự.
Quy định nay là sự cụ thể hóa những quy định cia Hiển pháp vẻ quyền dân sự cia cổng dân, cu thé la của cá nhân. Điều 24 Bộ luật dân sự nm 2005 quy đính vé quyền nhân thân: “Quyền nhân thân được quy định trong Bộ luật này là quyền dân sự gắn liền với mỗi ca nhân, Rhôngtỉ Tay én giao cho người ác, trừ trường hop pháp hut có guy định Khác Khai niệm này mỡ rộng hơn vé pham vi quyển nhân thân. Đây là quyền. dân sự gắn liên với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác trừ trường hợp pháp luật có quy định khác La quyển con người được hưởng trong lĩnh vực dan sự từ khi người đo sinh ra và có quyển tự định đoạt, được nhả nước và pháp luật bao về Theo khoản 1 Diu 25 Bộ luật đến ste 2015: "Quyền nhân thân được quy dinh trong Bộ iuật này là quyền dân sự gắn liên với mỗi cá nhân, Không.
thé cimyễn giao cho người khác, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy anh Khác Trên cơ sở kế thừa vả phát triển các quy định của Bộ luật dan sự năm 2005, hiện nay, tại Bộ luật dân sự năm 2015 ghi nhận quyển nhân thén của cá nhân bao gồm các quyển cu thé sau: Quyên có họ, tên (Điễu 26); Quyển thay đổi họ (Biéu 27), Quyên thay đổi tên (Điều 28), Quyền xác định, zác định lại dân tộc (Điều 20), Quyền được khai sinh, khai tử (Điều 30), Quyển đối với quốc tịch (Điều 31); Quyên của cả nhân đối với hình ảnh (Điểu 32), Quyên. sống, quyển được bão đảm an toàn vẻ tính mang, sức khỏe, thân thể (Điều 33); Quyển được bảo vệ danh dư, nhân phẩm, uy tín (Điều 34), Quyên hiền, nhận mô, bộ phân cơ thể người va hiến, lay xác (Điều 35), Quyền xác định lại giới tính (Điều 36), Chuyển đổi giới tính (Điều 37), Quyển về đời sống riêng. tư, bi mật cả nhân, bí mật gia định (Biéu 38) va Quyền nhân thân trong hôn nhân và gia đình (Điều 39) Các quyển nêu trên chính a các quyển nhân thân của cả nhân nhằm xác định tư cách của chủ thể của cá nhân trong quan hệ dan su (ví du: quyển vẻ. họ, tên, dân tộc, nơi cư tri.) và có tính đặc thù trong quan hệ dân sự, chưa được quy định cụ thé trong Hiển pháp (vi dụ: quyên được khai sinh, khai tử,,.) hoặc dé bi phân biệt đối xữ do các định kiến xã hội (vi du: quyển sắc dink lại giới tính) Quyên nhân thân 1a loại quyền tuyệt đối gắn liên với mỗi chủ thé quan hệ pháp luật dân sự, không tri giá được thành tiên, về nguyên tắc không thé chuyển giao cho chủ thé khác Thuật ngữ quyển nhân thân thưởng bị nhằm lẫn với khái niệm giá tị nhân thân.
Gia trị nhân thân là những giá tr tinh thần gắn liên với cá nhân, có từ khí cá nhân sinh ra va không phải mọi giá trị nhân than đều được sác định 1à quyền nhân thân mà chỉ những giá tri nhân than được Nhà nước thửa nhận. vva bao vệ thông qua việc luật hóa thi mới được coi là quyền nhân thân Nhu vay, các quyển thân thân của cá nhân trong pháp luật dân sự có pham vi rộng va da dạng, liên quan đến mồi quan hệ giữa cá nhân với các cá nhân, tổ chức vả giữa cá nhân với Nhả nước 112. Đặc diémquyén nhân thân 13 Quyên nhân thân có bản chat lả một bộ phận quyên dân sự, quyển nhân thân có day đủ các đặc điểm của quyên dân sự nói chung. Ngoài ra, nó còn mang một số đặc điểm riêng biệt khác với quyền tải sản.
Cụ thể là một số dic điểm như sau: ‘The nhất. Quyền nhân thân là một quyền dân sự. Quyển nhân thân là một quyền nằm trong nôi dung năng lực pháp luật dân sự cia cả nhân. Pháp luật dân sự quy định cho các cá nbn có các quyển nhân thân là một sự tuyên bổ chính thức vé các quyền con người cụ thé được pháp luật thừa nhận.
Việc pháp luật quy định cho các cá nhân có các quyền nhân thân khác nhau lả dựa vào các điều kiện kinh tế zã hội. Do vay, ở mỗi giai đoạn khác nhau của lich sử 2 hội loài người, phụ thuộc vào ban chất giai cấp, chế đô chính trì sã hội. mà quyển nhân thân của cá nhân được quy định một cách khác nhau. Quyển nhân thân là do Nha nước “trang bi cho cá nhân, Nhà nước không cho phép bất cứ cá nhân nao lam thay đổi hay chấm đứt quyển đó.
Dưới góc đô pháp luật dân sư thì cá nhân là chủ thể chủ yếu, thường xuyên quan trọng vả phổ biển của quan hệ dân sự. Các quyển ma pháp. uất quy định cho cả nhên la vi con người và hướng tới con người, trong đó có các quyền nhân thân. ‘Thi hai: Mọi cá nhân đều có sự bình đẳng về quyền nhân thân.
Mũi người déu có quyển nhân thân kể từ khi họ được sinh ra, không phan biệt giới tinh, dân tộc, tin ngưỡng, tôn giáo, thành phân, địa vị xã hội v. Quyển nhân thân quy định tắt cả mọi người déu có khả năng hưởng những quyển như nhau, trong moi chủ thể của quan hệ dân sư. không một chit thể nao có đặc quyển hon so với chủ thể khác. Pháp luật bão hộ mọi cá nhân, pháp nhân như nhau về các quyền nhân thân.
14 Binh đẳng ở đây cũng không có nghĩa là cdo bằng, ngang bằng Trong. một số trường hợp do ý ngiễa hội của vấn dé mà Bộ luật din sự quy định những lợi thé, ưu tiên nhất định cho đối tượng tham gia quan hệ dân sự. Vi dụ tại khoản 2 Điều 405 Bộ luật dân sự 2015 quy định trường hop hop đồng theo mẫu có điều khoản không rõ rang thì bên đưa ra hợp đẳng theo mẫu phai chu bất lợi khi giải thích điều khoản đó, ‘Thi ba: Quyền nhân thân có tính chất phi tài san. Quyển nhân thân không bao giờ la tải sản, chỉ có quyển nhân thân gắn.
với tải sin hay không gin với tài sẵn ma thôi. Quyên nhân thân không phải là đổi tượng để trao đổi , mua bán, tặng cho. Quyển nhân thân không bao giờ trị giá được thanh tiên, chủ thể của quyền nhân thân chỉ được hưởng về lợi ích. tinh thin ma không được hưởng lợi ích vật chất.
Những lợi ich vật chất mà chủ thể được hưởng là do giá trị tinh than mang lại Thứ tr: Quyền nhân thân luôn gắn liền với cá nhân, không thé chuyển giao cho chủ thé khác.