Nghiên Cứu Về Rửa Tiền Qua Hệ Thống Ngân Hàng Việt Nam

Nghiên cứu về rửa tiền qua ngân hàng Việt Nam là một chủ đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. 94 trang · Banking Academy of Vietnam.

• Tác giả: Vu Thuy Linh
• Người hướng dẫn: Mr. Ngo Tung Anh (MA, MBA)
• Trường học: Banking Academy of Vietnam
• Chuyên ngành: Foreign Languages
• Đề tài: Money Laundering Through Vietnamese Banking System
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2018 – 2022
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF ORIGINALITY
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Reason for writing
• 1.2. Objective of the Study
• 1.3. Scope and Delimitation of the Study
• 1.4. Definition of Terms
• 1.5. Significance of the Study
• 1.6. Structural Organization of the Thesis
• 2. CHAPTER 2: REVIEW OF RELATED LITERATURE
• 2.1. Background of money laundering
• 2.2. The process of money laundering
• 2.3. The risks of money laundering evaluated according to crimes
• 2.3.1. Drugs possession and use
• 2.3.2. Obtaining property by fraud
• 2.3.3. Illegal wildlife trade
• 2.3.4. Illegal transferring of goods and money across the border
• 2.3.5. Crime of smuggling
• 2.4. The risks of money laundering evaluated according to fields
• 2.4.1. Agency of currency exchange
• 2.5. Laws relating to Anti-Money Laundering
• 2.6. Vietnam legislation system about Anti-Money Laundering
• 2.7. The reality of Anti-Money Laundering in Vietnam banking system
• 2.8. Legal basis about the prevention of money laundering in Vietnam banking system
• 2.9. The reality of Anti-Money Laundering in Vietnamese banks
• 2.10. Bank Supervision Reports
• 4. CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Suspicious Transaction Report (STR)
• 4.2. Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on bank types
• 4.3. Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on money laundering signals
• 4.4. Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on money laundering methods
• 4.5. Survey on the frequency of Suspicious Transaction signals
• 4.6. Anti-Money Laundering Activities
• 4.7. Main limitations of Anti-Money Laundering activities in Vietnam
• 4.8. Causes for the limitations of Anti-Money Laundering activities
• 5. CHAPTER 5: RECOMMENDATION AND CONCLUSION
• 5.1. Some proposals to the legislative body and related Ministries, Boards and branches
• 5.2. Some proposals to the State Bank of Vietnam (SBV)
• ACKNOWLEDGEMENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• ABSTRACT

Tóm tắt

I. Rửa Tiền Qua Ngân Hàng VN Tổng Quan Nghiên Cứu Mới

Nghiên cứu về rửa tiền qua ngân hàng Việt Nam là một chủ đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Số lượng tiền được rửa chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lượng tiền giao dịch toàn cầu. Theo ước tính của Financial Action Task Force (FATF), mỗi năm có khoảng 1.500 tỷ USD tiền "bẩn" được rửa. Các trung tâm ngoại tệ, thường được gọi là "thiên đường trốn thuế", đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các trung tâm tiền tệ lớn như New York, London và Tokyo. Lượng tiền chuyển đến các "thiên đường trốn thuế" ước tính bằng một nửa lượng tiền trên thế giới, biến chúng thành các trung tâm rửa tiền quốc tế quan trọng. Nghiên cứu này nhằm mục đích cung cấp một cái nhìn tổng quan về thực trạng rửa tiền tại Việt Nam và những thách thức đặt ra đối với hệ thống ngân hàng.

1.1. Định nghĩa Rửa Tiền và Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu

Rửa tiền là quá trình che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền bạc, biến nó thành tài sản hợp pháp. Nghiên cứu về rửa tiền ngân hàng Việt Nam rất quan trọng vì rửa tiền gây ra hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế, xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng. Đặc biệt, các nước đang phát triển với quy mô kinh tế nhỏ, sức đề kháng yếu rất dễ bị tổn thương. Rửa tiền làm gia tăng tội phạm, tham nhũng, gây hậu quả xấu cho hoạt động thương mại quốc tế, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), làm suy yếu hệ thống tài chính và kinh tế. Nghiên cứu này giúp nâng cao nhận thức về vấn đề này.

1.2. Hệ Thống Ngân Hàng Việt Nam và Nguy Cơ Rửa Tiền

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam dễ dàng trở thành địa điểm lý tưởng cho các hoạt động rửa tiền, đặc biệt là các hoạt động bất hợp pháp xuyên quốc gia. Với mặt trái của nền kinh tế thị trường, rửa tiền diễn ra phức tạp bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việc kiểm soát và phát hiện. Hệ thống ngân hàng là một trong những yếu tố liên quan trực tiếp và đáng kể đến tình hình rửa tiền. Do đó, việc nghiên cứu về rửa tiền qua ngân hàng Việt Nam là vô cùng cần thiết.

II. Thách Thức Phòng Chống Rửa Tiền Tại Ngân Hàng VN 2024

Mặc dù Việt Nam đã có những nỗ lực trong việc xây dựng hệ thống pháp luật về phòng chống rửa tiền, hệ thống này vẫn còn trong giai đoạn nghiên cứu và triển khai ban đầu. Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã chú trọng đến một số biện pháp phòng chống rửa tiền trong 5 năm gần đây, nhưng vẫn còn thiếu các công cụ, hệ thống và nguồn nhân lực cần thiết để đạt được kết quả hiệu quả nhất. Theo đánh giá của APG (Nhóm Châu Á/Thái Bình Dương về Rửa Tiền) và FATF, cơ cấu AML (Anti-Money Laundering) ở Việt Nam đã được thiết lập trong những năm gần đây nhưng vẫn còn một số vấn đề cần sửa đổi và bổ sung.

2.1. Thực Trạng Pháp Lý về Phòng Chống Rửa Tiền tại Việt Nam

Hệ thống pháp luật hiện hành về phòng chống rửa tiền tại Việt Nam còn nhiều hạn chế so với các quốc gia trên thế giới. Việc thiếu các quy định chi tiết và hướng dẫn cụ thể gây khó khăn cho các ngân hàng trong việc thực hiện các biện pháp phòng chống rửa tiền. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý các vụ án rửa tiền còn chưa hiệu quả.

2.2. Hạn Chế về Nguồn Lực và Công Nghệ trong AML

Các ngân hàng Việt Nam còn thiếu nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu về phòng chống rửa tiền. Các hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ việc giám sát và phát hiện các giao dịch đáng ngờ cũng chưa được đầu tư đầy đủ. Điều này làm giảm hiệu quả của các biện pháp phòng chống rửa tiền.

2.3. Nhận Thức và Hiểu Biết Về Rửa Tiền Còn Hạn Chế

Nhận thức và hiểu biết của công chúng về rửa tiền còn hạn chế. Nhiều người dân chưa nhận thức được sự nguy hiểm của rửa tiền và tầm quan trọng của việc phòng chống rửa tiền. Điều này gây khó khăn cho việc phát hiện và tố giác các hành vi rửa tiền.

III. Phương Pháp Phát Hiện Giao Dịch Đáng Ngờ Nghiên Cứu Điển Hình

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích dữ liệu từ các Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (STR) do các ngân hàng cung cấp. Phân tích tập trung vào các loại hình ngân hàng khác nhau, các dấu hiệu rửa tiền và các phương pháp rửa tiền được sử dụng. Một cuộc khảo sát về tần suất xuất hiện của các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ cũng được thực hiện để đánh giá mức độ rủi ro rửa tiền trong hệ thống ngân hàng. Nghiên cứu này kết hợp các phương pháp phân tích định lượng và định tính để đưa ra những kết luận toàn diện.

3.1. Phân Tích Báo Cáo Giao Dịch Đáng Ngờ STR theo Loại Hình Ngân Hàng

Phân tích so sánh số lượng và đặc điểm của các Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (STR) giữa các loại hình ngân hàng khác nhau (ví dụ: ngân hàng nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng nước ngoài) để xác định các loại hình ngân hàng có nguy cơ rửa tiền cao hơn. Điều này giúp các cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào việc giám sát các ngân hàng có rủi ro cao.

3.2. Nhận Diện Dấu Hiệu Rửa Tiền trong Giao Dịch Ngân Hàng

Nghiên cứu xác định các dấu hiệu rửa tiền phổ biến trong các giao dịch ngân hàng, chẳng hạn như giao dịch có giá trị lớn bất thường, giao dịch thực hiện bởi các cá nhân hoặc tổ chức có lịch sử giao dịch đáng ngờ, giao dịch liên quan đến các quốc gia có mức độ tham nhũng cao, hoặc giao dịch sử dụng các công cụ thanh toán phức tạp.Việc nhận diện các dấu hiệu này giúp các ngân hàng phát hiện các giao dịch đáng ngờ một cách nhanh chóng và hiệu quả.

3.3. Phân Tích Các Phương Pháp Rửa Tiền Thường Gặp

Nghiên cứu phân tích các phương pháp rửa tiền thường được sử dụng thông qua hệ thống ngân hàng, chẳng hạn như chia nhỏ các giao dịch lớn thành nhiều giao dịch nhỏ hơn, sử dụng các tài khoản trung gian, hoặc chuyển tiền ra nước ngoài thông qua các công ty vỏ bọc. Việc hiểu rõ các phương pháp này giúp các ngân hàng thiết kế các biện pháp phòng chống rửa tiền hiệu quả hơn.

IV. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Rửa Tiền

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số đề xuất được đưa ra nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền tại Việt Nam. Các đề xuất này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường nguồn lực và công nghệ, nâng cao nhận thức và hiểu biết về rửa tiền, và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc thực hiện các đề xuất này sẽ giúp Việt Nam đối phó hiệu quả hơn với nguy cơ rửa tiền và bảo vệ hệ thống tài chính quốc gia.

4.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật về Phòng Chống Rửa Tiền

Cần rà soát và sửa đổi các quy định pháp luật hiện hành về phòng chống rửa tiền để đảm bảo tính đầy đủ, rõ ràng và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Cần ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để các ngân hàng có thể thực hiện các quy định này một cách hiệu quả. Việc xây dựng một khung pháp lý toàn diện, hiệu quả về phòng chống rửa tiền là điều kiện tiên quyết để bảo vệ hệ thống tài chính quốc gia.

4.2. Đầu Tư Nâng Cấp Cơ Sở Hạ Tầng Công Nghệ

Các ngân hàng cần đầu tư vào các hệ thống công nghệ thông tin hiện đại để hỗ trợ việc giám sát và phát hiện các giao dịch đáng ngờ. Cần xây dựng các cơ sở dữ liệu tập trung để chia sẻ thông tin về các giao dịch đáng ngờ giữa các ngân hàng và các cơ quan chức năng. Ứng dụng công nghệ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện và ngăn chặn các hành vi rửa tiền.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế về Phòng Chống Rửa Tiền

Việt Nam cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như FATF và APG để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm về phòng chống rửa tiền. Cần tham gia vào các hiệp định song phương và đa phương về phòng chống rửa tiền để tăng cường khả năng hợp tác điều tra và xử lý các vụ án rửa tiền xuyên quốc gia. Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn các hoạt động rửa tiền mang tính toàn cầu.

V. Kết Luận Tương Lai Của Phòng Chống Rửa Tiền Tại Việt Nam

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về thực trạng rửa tiền tại Việt Nam và những thách thức đặt ra đối với hệ thống ngân hàng. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc xây dựng hệ thống pháp luật và tăng cường các biện pháp phòng chống rửa tiền, Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm để đối phó hiệu quả với nguy cơ rửa tiền. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường nguồn lực và công nghệ, nâng cao nhận thức và hiểu biết về rửa tiền, và tăng cường hợp tác quốc tế là những yếu tố then chốt để xây dựng một hệ thống phòng chống rửa tiền hiệu quả tại Việt Nam.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu đã xác định các lỗ hổng trong hệ thống phòng chống rửa tiền hiện tại và đề xuất các giải pháp cụ thể để khắc phục. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng bởi các nhà hoạch định chính sách, các ngân hàng và các cơ quan chức năng để cải thiện hiệu quả phòng chống rửa tiền tại Việt Nam. Nâng cao nhận thức và hiểu biết về rửa tiền trong cộng đồng góp phần xây dựng một xã hội minh bạch và bền vững.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về AML Trong Ngân Hàng

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống rửa tiền đã được thực hiện, hoặc nghiên cứu các phương pháp rửa tiền mới nổi. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về tác động của rửa tiền đối với nền kinh tế và xã hội Việt Nam. Thúc đẩy các nghiên cứu chuyên sâu để hiểu rõ hơn về bản chất và phạm vi của vấn đề rửa tiền.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động rửa tiền (Money Laundering) đã và đang trở thành một vấn đề toàn cầu nghiêm trọng, đe dọa sự ổn định của hệ thống tài chính và trật tự kinh tế - xã hội của mọi quốc gia. Theo ước tính của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính về Chống rửa tiền (FATF), lượng tiền bất hợp pháp được "rửa" mỗi năm trên thế giới có thể lên tới 1.500 tỷ USD. Tạp chí Forbes cũng chỉ ra rằng tổng giá trị tiền phi pháp được hợp thức hóa hàng năm chiếm từ 2% đến 5% GDP toàn cầu, tương đương khoảng 800 tỷ đến 2.000 tỷ USD. Khi các trung tâm tiền tệ phát triển trên thế giới tăng cường các biện pháp phòng, chống rửa tiền (Anti-Money Laundering - AML), tội phạm tài chính có xu hướng chuyển hướng mục tiêu sang các thị trường mới nổi với nền kinh tế mở và hệ thống giám sát đang hoàn thiện, trong đó có Việt Nam.

Tại Việt Nam, từ năm 2013 đến tháng 9 năm 2020, cả nước đã ghi nhận hơn 10.000 Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (Suspicious Transaction Report - STR); Cục Phòng, chống rửa tiền đã chuyển giao 857 vụ việc liên quan đến 5.614 giao dịch sang các cơ quan có thẩm quyền để điều tra, truy tố và xét xử. Mặc dù các ngân hàng thương mại đã chú trọng triển khai các biện pháp AML trong những năm gần đây, hệ thống giám sát vẫn đối mặt với nhiều khó khăn do thiếu công cụ tự động hóa, thói quen giao dịch bằng tiền mặt của người dân còn phổ biến, và nhận thức của công chúng về tội phạm rửa tiền còn hạn chế.

Khóa luận tốt nghiệp "Money Laundering Through Vietnamese Banking System" (Nghiên cứu về rửa tiền qua hệ thống ngân hàng Việt Nam) của tác giả Vũ Thùy Linh (Khoa Ngoại ngữ, Học viện Ngân hàng) được thực hiện nhằm giải quyết các vấn đề sau:

• Nhiệm vụ nghiên cứu:

  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, các khái niệm, quy trình và chuẩn mực pháp lý quốc tế cũng như pháp luật Việt Nam về phòng, chống rửa tiền.
  2. Phân tích thực trạng rủi ro rửa tiền theo các nhóm tội phạm nguồn và theo các lĩnh vực kinh tế, tập trung trọng tâm vào hệ thống ngân hàng thương mại.
  3. Đánh giá thực trạng tiếp nhận, xử lý Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (STR) và việc triển khai các biện pháp AML tại Việt Nam, kết hợp khảo sát thực tiễn tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Chợ Mơ.
  4. Xác định các hạn chế cốt lõi và nguyên nhân của những tồn tại trong công tác AML hiện nay.
  5. Đề xuất các giải pháp khả thi cho cơ quan lập pháp, các bộ ngành liên quan và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV).

• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động rửa tiền và công tác phòng ngừa, phát hiện, xử lý giao dịch rửa tiền qua hệ thống ngân hàng.
  • Phạm vi không gian: Hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, với nghiên cứu trường hợp chuyên sâu tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Chợ Mơ.
  • Phạm vi thời gian: Giai đoạn 15 năm từ năm 2006 đến năm 2021 đối với các số liệu thứ cấp, các chuỗi dữ liệu giao dịch đáng ngờ từ năm 2011 đến 2021 và khảo sát thực tế năm 2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và chuẩn mực pháp lý

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các định nghĩa chuẩn mực quốc tế và quy định pháp luật Việt Nam:

• Định nghĩa và quy trình 3 giai đoạn: Theo định nghĩa của FATF, Liên Hợp Quốc (Công ước Vienna 1988, Công ước Palermo 2000) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), rửa tiền là quá trình biến đổi các khoản thu nhập bất hợp pháp thành tài sản có nguồn gốc hợp pháp thông qua 3 giai đoạn kế tiếp nhau:

  1. Sắp đặt (Placement): Đưa tiền bất hợp pháp vào hệ thống tài chính (chia nhỏ tiền mặt, gửi vào nhiều tài khoản, sử dụng các doanh nghiệp nhiều tiền mặt hoặc chuyển ra nước ngoài).
  2. Tách lớp/Phân tầng (Layering): Thực hiện hàng loạt giao dịch phức tạp (chuyển đổi tiền tệ, đầu tư chứng khoán, đánh bạc, chuyển khoản qua lại giữa các ngân hàng trong và ngoài nước) nhằm xóa dấu vết nguồn gốc tiền bẩn.
  3. Tích hợp (Integration): Đưa dòng tiền đã được "làm sạch" quay trở lại nền kinh tế chính ngạch dưới hình thức đầu tư bất động sản, mua sắm tài sản xa xỉ hoặc góp vốn kinh doanh.

• Chuẩn mực quốc tế: 40 khuyến nghị ban đầu và 9 khuyến nghị bổ sung của FATF; các hướng dẫn thẩm định khách hàng (CDD - Customer Due Diligence 2001) và chức năng tuân thủ (Compliance 2005) của Ủy ban Basel; Các nguyên tắc của Nhóm Wolfsberg (Wolfsberg Principles 2000).

• Khung pháp lý tại Việt Nam: Bộ luật Hình sự 1999 (Điều 250, Điều 251 quy định về tội rửa tiền); Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2013); Nghị định số 74/2005/NĐ-CP; Nghị định số 116/2013/NĐ-CP; Quyết định số 20/2013/QĐ-TTg về mức giá trị của giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; Thông tư số 35/2013/TT-NHNN và Thông tư số 31/2014/TT-NHNN hướng dẫn thi hành; Thông tư số 22/2009/TT-NHNN; Thông tư liên tịch số 09/2011/TTLT-BCA-BQP-BTP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

Tác giả kết hợp linh hoạt giữa phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp và điều tra thực nghiệm sơ cấp:

Phương pháp	Nguồn dữ liệu / Đối tượng thu thập	Quy mô và nội dung xử lý
Phân tích Báo cáo Giám sát Ngân hàng (Secondary Data)	Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), Cơ quan Thanh tra Giám sát Ngân hàng	Dữ liệu giai đoạn 2006–2014 phân loại theo 5 nhóm tổ chức tín dụng: NHTM Cổ phần Công thương, NHTM Nhà nước, Ngân hàng Liên doanh, Ngân hàng 100% vốn nước ngoài, và Tổ chức tài chính khác.
Phân tích Báo cáo STR chuyên sâu (Case Study Data)	Cục Phòng, chống rửa tiền và Bộ phận AML của VIB – Chi nhánh Chợ Mơ	- Dữ liệu STR theo 6 dấu hiệu nhận biết (2013–2021). - Dữ liệu STR theo 6 phương thức/thủ đoạn rửa tiền (2011–2016).
Khảo sát bảng hỏi (Primary Survey)	Khách hàng và cán bộ nhân viên tại VIB – Chi nhánh Chợ Mơ	- Mẫu N = 50, gồm 20 khách hàng (độ tuổi 20–50, phần lớn là nam giới) và 30 cán bộ quản lý, giao dịch viên. - Đánh giá mức độ thực hiện 4 nhóm hoạt động AML. - Khảo sát tần suất xuất hiện của 7 nhóm dấu hiệu giao dịch đáng ngờ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction

Chương mở đầu thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế. Tác giả phân tích số liệu quy mô dòng tiền bẩn trên phạm vi toàn cầu và thực tế áp lực gia tăng đối với Việt Nam khi trở thành điểm đến tiềm tàng của tội phạm xuyên quốc gia. Chương này xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, phạm vi thời gian (2006–2021), các câu hỏi nghiên cứu cốt lõi, ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài đối với việc bảo vệ hệ thống ngân hàng trước nguy cơ bị lợi dụng rửa tiền.

Chapter 2: Review of Related Literature

Chương 2 tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong nước (Nguyễn Thị Thu Trang 2003, Nguyễn Thị Loan 2016, Nguyễn Ngọc Linh 2015, Trần Thị Thu Thủy 2020) và quốc tế (Ajmal Raza 2008 về Pakistan, Tiwari 2021 về cấu trúc công ty bình phong và ICOs tại Úc, Menezes K. về EmiratesNBD).

Đồng thời, chương này đi sâu phân tích hai nhóm rủi ro rửa tiền tại Việt Nam:

• Đánh giá rủi ro theo tội phạm nguồn:
  • Tham nhũng: Bao gồm tội tham ô (năm 2016 có 80 vụ/161 bị can; năm 2017 có 18 vụ/41 bị can), tội nhận hối lộ (năm 2016 có 15 vụ/53 bị can; 2017 có 83 vụ/151 bị can), và lạm dụng chức vụ quyền hạn (thu hồi 18,1 tỷ đồng năm 2016 và 64,4 tỷ đồng năm 2017). Tác giả điểm qua các đại án như vụ kit xét nghiệm Bệnh viện Bạch Mai - Công ty Việt Á (4.000 tỷ đồng), Tổng Công ty Tân Thuận (167,8 tỷ đồng), TISCO (830 tỷ đồng), Ethanol Phú Thọ (543 tỷ đồng), VEC (811 tỷ đồng), Sabeco...
  • Đánh bạc: Năm 2017 có 3.665 vụ đánh bạc (20.162 bị can) và 494 vụ tổ chức đánh bạc (1.771 bị can). Các đường dây quy mô lớn được nêu gồm đường dây đánh bạc của Phạm Công Anh năm 2021 (14.000 tỷ đồng, dùng CMND thu thập trên mạng tạo tài khoản giả, mua xe Maybach, Range Rover) và vụ Phan Sào Nam năm 2018 (9.800 tỷ đồng).
  • Tội phạm ma túy: Chiếm tỷ lệ cao nhất trong các tội phạm nguồn với hơn 10.000 vụ và 15.000 bị can mỗi năm (năm 2017 tổng tiền phạt 298,6 tỷ đồng). Điển hình là chuyên án ngày 07/06/2021 phối hợp giữa Cảnh sát Úc và Công an Việt Nam bắt 3 đối tượng người Úc tại Việt Nam thu giữ 6,4 triệu AUD, 500.000 USD, 10,5 tỷ đồng và 5 xe sang.
  • Trốn thuế: Điển hình là vụ án Công ty Nhật Cường (2021); số tiền phạt thu hồi 84 tỷ đồng (2016) và 199 tỷ đồng (2017).
  • Lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Điển hình là vụ án Công ty Địa ốc Alibaba và Nguyễn Thái Luyện (lập 58 dự án ma tại Bình Thuận, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, lừa 4.361 người, chiếm đoạt 2.264 tỷ đồng); năm 2016 có 2.143 vụ với số tiền phải thi hành án 5.849 tỷ đồng nhưng chỉ thu hồi được 1.157 tỷ đồng (khoảng 20%).
  • Các tội phạm khác: Buôn bán động vật hoang dã (từ 2015–2022 hải quan thu giữ hơn 6 tấn ngà voi, 4 tấn vảy tê tê); vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới (vụ chuyển trái phép 30.000 tỷ đồng tại Hà Nội năm 2021); buôn bán người (gần 3.000 vụ với 7.500 nạn nhân); buôn lậu (vụ Mười Tường tại An Giang buôn lậu đường cát quy mô 4.100 tỷ đồng).
• Đánh giá rủi ro theo lĩnh vực: Lĩnh vực Ngân hàng chiếm tới 90% tổng lượng STR gửi về Cục Phòng, chống rửa tiền; tiếp theo là các lĩnh vực Bất động sản, Thị trường Chứng khoán, Doanh nghiệp Bảo hiểm (gửi 176 STR giai đoạn 2010–2016, chiếm 3,17%), Đại lý chuyển đổi ngoại tệ (chính thức và ngầm), và Kinh doanh Casino (8 doanh nghiệp được cấp phép).

Chapter 3: Methodology

Chương 3 trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu của khóa luận, làm rõ 4 câu hỏi: thu thập dữ liệu gì, từ ai, bằng cách nào và phân tích ra sao. Tác giả xây dựng các bảng phân loại chuẩn phục vụ phân tích:

• Bảng 3.1: Danh mục 5 loại hình ngân hàng trong báo cáo giám sát.
• Bảng 3.2: 4 nhóm hoạt động AML áp dụng tại ngân hàng (Quy định nội bộ; Cơ cấu tổ chức; Hệ thống thông tin và truyền thông; Nhân lực và đào tạo).
• Bảng 3.3: 7 nhóm dấu hiệu rửa tiền trong khảo sát (Thông tin khách hàng; Tài khoản giao dịch; Giá trị giao dịch; Phương thức giao dịch; Thông tin hoạt động kinh doanh; Khách hàng nước ngoài; Giao dịch bằng tiền mặt).

Chương này cũng xác định 6 dấu hiệu nhận biết giao dịch đáng ngờ và hệ thống hóa 6 thủ đoạn rửa tiền qua ngân hàng:

1. Thủ đoạn 1: Chia nhỏ khoản tiền lớn để chuyển dần ra nước ngoài nhằm né tránh ngưỡng kiểm soát.
2. Thủ đoạn 2: Người nước ngoài sử dụng giấy tờ giả mở tài khoản tại ngân hàng Việt Nam để thực hiện các giao dịch trái phép.
3. Thủ đoạn 3: Lừa đảo tín dụng thông qua việc mạo danh tập đoàn quốc tế đề nghị vay vốn khối lượng lớn với lãi suất ưu đãi thấp bất thường.
4. Thủ đoạn 4: Công ty nước ngoài dùng tiền bẩn mua cổ phần ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, sau đó chuyển lợi nhuận hợp pháp ra nước ngoài.
5. Thủ đoạn 5: Lợi dụng dịch vụ kiều hối và sự thông thoáng trong quản lý nguồn kiều hối để chuyển tiền bẩn về nước.
6. Thủ đoạn 6: Mở tài khoản tiền gửi thanh toán phục vụ giao dịch chứng khoán; sau các vòng mua bán cổ phiếu, rút tiền ra dưới dạng lợi nhuận "hợp pháp".

Chapter 4: Findings and Discussion

Chương 4 tập trung phân tích các dữ liệu định lượng và định tính:

• Phân tích báo cáo STR theo các nhóm ngân hàng và cơ quan thanh tra (Bảng 4.1).
• Đánh giá diễn biến STR tại VIB – Chi nhánh Chợ Mơ qua 6 dấu hiệu rửa tiền giai đoạn 2013–2021 (Hình 4.1) và theo 6 phương thức rửa tiền giai đoạn 2011–2016 (Hình 4.2).
• Trình bày kết quả khảo sát về tần suất xuất hiện các dấu hiệu đáng ngờ (Hình 4.3) và mức độ thực thi các trụ cột AML tại VIB Chợ Mơ (Hình 4.4).
• Phân tích sâu các rào cản: việc lập báo cáo STR chủ yếu được thực hiện thủ công, chưa có hệ thống tự động lọc cảnh báo theo thời gian thực; hành lang pháp lý còn thiếu các quy định chi tiết cho phép cơ quan điều tra phong tỏa tài khoản khẩn cấp; tâm lý e ngại mất khách hàng của các chi nhánh.

Chapter 5: Recommendation and Conclusion

Chương cuối cùng tổng kết các kết quả nghiên cứu và đưa ra hệ thống kiến nghị đồng bộ, phân cấp trách nhiệm rõ ràng giữa các cơ quan ban ngành nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và triệt phá tội phạm rửa tiền.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ dữ liệu thực tế

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được nhiều phát hiện quan trọng từ thực tiễn hoạt động AML tại Việt Nam:

1. Phân hóa rủi ro theo lĩnh vực: Ngân hàng là kênh trọng điểm chịu áp lực lớn nhất (chiếm 90% tổng lượng STR), trong khi bảo hiểm chỉ chiếm 3,17% và casino hầu như chưa phát sinh STR chính thức do quản lý hạn chế đối tượng tham gia.
2. Thực trạng tại cấp chi nhánh: Việc nhận diện khách hàng (KYC/CDD) thông qua phân hệ quản lý thông tin khách hàng (CIF) đã bước đầu phát huy tác dụng, tuy nhiên khâu phát hiện dấu hiệu bất thường phụ thuộc phần lớn vào kinh nghiệm cảm quan của giao dịch viên tại quầy.
3. Các điểm nghẽn pháp lý và vận hành: Hơn 20 vụ việc nghi vấn chuyển giao thời gian đầu chưa đủ căn cứ pháp lý xử lý tội danh rửa tiền độc lập; cơ chế phong tỏa tài khoản và xác minh nguồn tiền phạm tội còn vướng mắc giữa các văn bản quy phạm pháp luật.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Khóa luận đề xuất hệ thống giải pháp chia theo hai nhóm chủ thể chính:

• Kiến nghị đối với Cơ quan Lập pháp, các Bộ, Ban, Ngành:

  • Hoàn thiện khung pháp luật về phòng, chống rửa tiền, bổ sung quy định cụ thể hóa tội danh rửa tiền trong Bộ luật Hình sự và Luật Phòng, chống rửa tiền.
  • Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết trao thẩm quyền phong tỏa, tạm giữ, niêm phong tài sản khẩn cấp cho cơ quan điều tra khi phát hiện dấu hiệu tẩu tán tài sản bẩn.
  • Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Tòa án Nhân dân Tối cao và Ngân hàng Nhà nước.
  • Thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ các kênh chuyển tiền kiều hối, kiều hối ngầm và giao dịch bất động sản bằng tiền mặt.

• Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) và các Ngân hàng Thương mại:

  • Nâng cấp chức năng, vai trò và năng lực phân tích dữ liệu của Cục Phòng, chống rửa tiền (AML Office).
  • Đầu tư xây dựng hệ thống công nghệ thông tin tự động cảnh báo và phát hiện giao dịch đáng ngờ theo thời gian thực (Real-time Transaction Monitoring) thay vì trích xuất thủ công.
  • Chuẩn hóa quy trình nhận biết khách hàng (KYC/CDD) và kiểm tra đối chiếu dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và danh sách đen quốc tế.
  • Định kỳ tổ chức các chương trình đào tạo nghiệp vụ AML chuyên sâu cho đội ngũ kiểm soát viên, giao dịch viên và cán bộ quản lý chi nhánh.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã kết hợp thành công giữa phân tích lý luận pháp luật với dữ liệu thực tế của một chi nhánh ngân hàng cụ thể (VIB Chợ Mơ), lượng hóa các dấu hiệu và thủ đoạn rửa tiền thành các bảng biểu, biểu đồ chi tiết (Hình 4.1 – 4.4), tạo cầu nối giữa quy định chính sách vĩ mô và thực tế tác nghiệp vi mô tại ngân hàng thương mại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận:
  • Quy mô khảo sát định lượng sơ cấp còn khiêm tốn (mẫu N = 50 tại một chi nhánh duy nhất là VIB Chợ Mơ), chưa phản ánh toàn diện sự khác biệt về năng lực AML giữa các nhóm ngân hàng (NHTM Nhà nước so với NHTM Cổ phần tư nhân hoặc Ngân hàng nước ngoài).
  • Dữ liệu STR chi tiết tại các tổ chức tín dụng thuộc diện bảo mật cao, dẫn đến việc tiếp cận số liệu giao dịch cụ thể bị giới hạn trong phạm vi tài liệu công khai và dữ liệu nội bộ được phép chia sẻ.
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát sang nhiều ngân hàng thương mại với các mô hình sở hữu khác nhau trên địa bàn toàn quốc.
  • Đi sâu nghiên cứu các phương thức rửa tiền công nghệ cao mới xuất hiện như tiền mã hóa (Cryptocurrency), phát hành tiền ảo lần đầu (ICOs), nền tảng thanh toán trực tuyến phi ngân hàng và các giao dịch chuyển tiền qua công nghệ tài chính (Fintech).

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Ngân hàng, Tài chính doanh nghiệp, Luật Kinh tế, và Ngôn ngữ Anh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng tại các trường đại học khối kinh tế.
• Cán bộ ngân hàng: Chuyên viên quản trị rủi ro tuân thủ, kiểm soát viên nội bộ, và giao dịch viên tại các ngân hàng thương mại trong việc nhận diện 6 thủ đoạn và 7 nhóm dấu hiệu giao dịch đáng ngờ.
• Cơ quan quản lý: Các nhà nghiên cứu chính sách tài chính - tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan thực thi pháp luật phòng chống tội phạm kinh tế.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống hóa 6 thủ đoạn rửa tiền qua ngân hàng (Mục 3.3/Chapter 3) và phân tích chuỗi vụ án thực tế liên quan đến tham nhũng, đánh bạc công nghệ cao, lừa đảo bất động sản tại Việt Nam (Chapter 2).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Theo khóa luận, ba giai đoạn của một quy trình rửa tiền điển hình diễn ra như thế nào?

Theo cơ sở lý thuyết được tác giả trình bày, quy trình rửa tiền gồm 3 bước:

1. Sắp đặt (Placement): Đưa tiền bẩn vào hệ thống tài chính thông qua việc chia nhỏ tiền gửi, sử dụng các cơ sở kinh doanh nhiều tiền mặt hoặc chuyển ra nước ngoài.
2. Tách lớp (Layering): Thực hiện chuỗi giao dịch phức tạp (chuyển tiền giữa nhiều tài khoản, đầu tư chứng khoán, đánh bạc) để cắt đứt mối liên hệ giữa dòng tiền và nguồn gốc tội phạm.
3. Tích hợp (Integration): Đưa tiền đã được hợp thức hóa quay lại nền kinh tế chính ngạch qua đầu tư tài sản lớn, mua xe sang, bất động sản hoặc góp vốn kinh doanh.

2. Lĩnh vực nào tại Việt Nam ghi nhận số lượng Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (STR) cao nhất?

Lĩnh vực Ngân hàng chiếm tới 90% tổng số Báo cáo Giao dịch Đáng ngờ (STR) gửi về Cục Phòng, chống rửa tiền. Điều này phản ánh ngân hàng là kênh lưu chuyển tiền tệ chủ yếu mà các đối tượng tội phạm nhắm tới để thực hiện hành vi rửa tiền.

3. Khóa luận đã hệ thống hóa bao nhiêu phương thức/thủ đoạn rửa tiền qua ngân hàng?

Tác giả đã hệ thống hóa 6 thủ đoạn rửa tiền điển hình, bao gồm:

• Chia nhỏ số tiền để chuyển dần ra nước ngoài.
• Dùng giấy tờ giả mạo mở tài khoản ngân hàng thực hiện giao dịch trái phép.
• Lừa đảo tín dụng bằng cách mạo danh tập đoàn nước ngoài đề nghị vay vốn lãi suất thấp.
• Sử dụng tiền bất hợp pháp mua cổ phần NHTM cổ phần rồi chuyển lợi nhuận ra nước ngoài.
• Lợi dụng chính sách thông thoáng trong quản lý kiều hối để chuyển tiền bẩn về Việt Nam.
• Mở tài khoản tiền gửi phục vụ giao dịch chứng khoán để hợp thức hóa nguồn tiền sau các đợt mua bán cổ phiếu.

4. Khảo sát thực tế của tác giả được tiến hành tại đâu và có quy mô mẫu như thế nào?

Khảo sát được thực hiện tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) – Chi nhánh Chợ Mơ. Quy mô mẫu gồm 50 người (20 khách hàng trong độ tuổi 20–50, đa số là nam giới; và 30 cán bộ nhân viên, lãnh đạo chi nhánh) để đánh giá thực trạng tuân thủ AML và tần suất xuất hiện các dấu hiệu đáng ngờ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thùy Linh là một công trình nghiên cứu nghiêm túc, kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận quốc tế, hệ thống luật pháp Việt Nam và dữ liệu thực chứng từ hệ thống ngân hàng thương mại. Bằng việc phân tích thực trạng xử lý báo cáo STR, chỉ ra 6 thủ đoạn rửa tiền phổ biến và khảo sát trực tiếp tại VIB Chi nhánh Chợ Mơ, tác giả đã làm rõ các lỗ hổng kỹ thuật và rào cản pháp lý trong công tác AML hiện nay. Các khuyến nghị được đề xuất mang tính hệ thống, thực tiễn, đóng góp cơ sở khoa học hữu ích cho việc hoàn thiện chính sách phòng, chống rửa tiền tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BANKING ACADEMY OF VIETNAM FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES ---------- GRADUATION THESIS MONEY LAUNDERING THROUGH VIETNAMESE BANKING SYSTEM Student : Vu Thuy Linh Class : K21ATCB Academic Year : 2018 – 2022 Student ID : 21A7510088 Advisor : Mr. Ngo Tung Anh (MA, MBA) Ha Noi, May 2022 17014127696501000000 BANKING ACADEMY OF VIETNAM FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES ---------- GRADUATION THESIS MONEY LAUNDERING THROUGH VIETNAMESE BANKING SYSTEM Student : Vu Thuy Linh Class : K21ATCB Academic Year : 2018 – 2022 Student ID : 21A7510088 Advisor : Mr. Ngo Tung Anh (MA, MBA) Ha Noi, May 2022 STATEMENT OF ORIGINALITY I would like to declare that the graduation thesis is my own research work under the guidance and support of MA. Ngo Tung Anh.

The statements in the project are also the result from the researches conducted directly and independently by the author and it is based on the searching and investigated basis as well as other published scientific documents or translations. The project will be guaranteed in its objectivity, honesty and science. I will take all responsibilities if the study is detected any violations or copying problems! Hanoi, May 4th 2022 Student Vu Thuy Linh i TABLE OF CONTENTS STATEMENT OF ORIGINALITY. i TABLE OF CONTENTS.

v LIST OF ABBREVIATIONS. vi LIST OF TABLES.vii LIST OF FIGURES. ix CHAPTER 1: INTRODUCTION. Reason for writing.

Objective of the Study. Scope and Delimitation of the Study. Definition of Terms. Significance of the Study.

Structural Organization of the Thesis. 9 CHAPTER 2: REVIEW OF RELATED LITERATURE. Background of money laundering. The process of money laundering.

The risks of money laundering evaluated according to crimes. Drugs possession and use. Obtaining property by fraud. Illegal wildlife trade.

Illegal transferring of goods and money across the border. Crime of smuggling. The risks of money laundering evaluated according to fields. Agency of currency exchange.

Laws relating to Anti-Money Laundering. Vietnam legislation system about Anti-Money Laundering. The reality of Anti-Money Laundering in Vietnam banking system. Legal basis about the prevention of money laundering in Vietnam banking system.

The reality of Anti-Money Laundering in Vietnamese banks. Bank Supervision Reports. 37 CHAPTER 4: FINDINGS AND DISCUSSION. Suspicious Transaction Report (STR).

Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on bank types. Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on money laundering signals. Analyzing Suspicious Transaction Report (STR) based on money laundering methods. Survey on the frequency of Suspicious Transaction signals.

Anti-Money Laundering Activities. Main limitations of Anti-Money Laundering activities in Vietnam. Causes for the limitations of Anti-Money Laundering activities. 62 CHAPTER 5: RECOMMENDATION AND CONCLUSION.

Some proposals to the legislative body and related Ministries, Boards and branches. Some proposals to the State Bank of Vietnam (SBV). iv ACKNOWLEDGEMENTS I would like to show my appreciation to Mr. Ngo Tung Anh (MA, MBA), my supervisor of the graduation thesis “Money laundering through Vietnamese banking system” in the graduation term of 2022.

Tung Anh has supported me a lot during 3 months that I did my graduation thesis. He instructed me from the common information such as thesis structure, topic ideas and layout of the thesis to the smallest things like the definitions of each part in the thesis or some tips for better results. My instructor also provided valuable advices and enthusiasm comments on my work. Honestly, it was my pleasure when i had chance to learn and work with Mr.

In addition, I also want to present my special thanks to all lecturers from Faculty of Foreign Languages in Banking Academy for their lessons and supports in my college time, which was a strong foundation to help me complete my graduation thesis as well as a stepping stone for my future. Last but not least, I wish to express my gratefulness to all staffs and managers of Vietnam International Bank (VIB) – Branch of Cho Mo, especially my seniors in teller department. They helped me to have the basic knowledge of a teller and supported my research by sharing some helpful datas.