Nghiên Cứu Về Hàm Giả Tháo Lắp Toàn Bộ Có Sử Dụng Kỹ Thuật Lấy Dấu Sơ Khởi Đệm

Nghiên cứu về hàm giả tháo lắp toàn bộ với kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm và lấy dấu vành khít, mang lại giải pháp tối ưu cho nha khoa.

• Tác giả: Nguyễn Phú Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. Tr-¬ng Uyên Thái
• Trường học: Trường Đại Học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Răng - Hàm - Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Hàm Giả Tháo Lắp Toàn Bộ Tại Trường Đại Học Y Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TÌNH HÌNH MẤT RĂNG Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1.1. Tại Việt Nam
• 1.1.2. Trên thế giới
• 1.2. ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI GIẢI PHẪU HÀM MẤT RĂNG TOÀN BỘ
• 1.2.1. Dây chằng - phanh môi - phanh lưỡi
• 1.2.2. Yếu tố thần kinh - cơ
• 1.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP LÀM TĂNG ĐỘ BÁM DÍNH CỦA HÀM GIẢ TOÀN BỘ
• 1.3.1. Phương pháp cơ học
• 1.3.2. Phương pháp vật lý
• 1.3.3. Phương pháp lý sinh học
• 1.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ ỔN ĐỊNH VÀ VỮNG CHẮC CỦA HÀM GIẢ
• 1.4.1. Khớp cắn thẳng bằng. Đường cong Spee và đường cong Wilson
• 1.4.2. Chiều cao khí cụ cắn
• 1.4.3. Mặt phẳng cắn
• 1.5. NHỮNG XU HƯỚNG MỚI CỦA THẾ GIỚI
• 1.5.1. Lấy khuôn kỹ thuật số
• 1.5.2. Ghi vận động lồi cầu
• 1.5.3. Một số tiêu chuẩn của càng nhai trong phục hình tháo lắp
• 1.5.4. Implant cho trường hợp mất răng toàn phần
• 1.6. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ HÀM GIẢ TOÀN BỘ TẠI NƯỚC TA HIỆN NAY
• 1.6.1. Nghiên cứu ứng dụng hàm nhựa tháo lắp điều trị phục hồi chức năng và thẩm mỹ của Nguyễn Toại
• 1.6.2. Nghiên cứu hình thái nền tựa của phục hình toàn hàm và ứng dụng thiết kế khay lấy khuôn của Lê Hồ Phương Trang
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Các biến nghiên cứu
• 2.4. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Kỹ thuật làm hàm giả
• 2.4.2. Các tiêu chí đánh giá hàm giả sau khi lắp
• 2.5. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.6. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 2.7. HẠN CHẾ SAI SỐ TRONG NGHIÊN CỨU
• 2.8. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN
• 3.1.1. Thành phần dân cư và nghề nghiệp
• 3.1.2. Tiền sử răng miệng
• 3.1.3. Thời gian mất răng
• 3.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ BÁM DÍNH CỦA HÀM GIẢ
• 3.2.1. Cấu trúc giải phẫu và môi trường miệng
• 3.2.2. Các yếu tố khác ảnh hưởng tới sự bám dính của hàm giả
• 3.3. ĐÁNH GIÁ LỰC MÚT HÀM SAU KHI SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP LẤY KHUÔN
• 3.4. ĐÁNH GIÁ CÁC THÔNG SỐ LỒI CẦU ĐƯA VÀO CHƯƠNG TRÌNH HÓA CÀNG NHAI
• 3.5. ĐÁNH GIÁ HÀM GIẢ NGAY SAU KHI LẮP
• 3.5.1. Đánh giá sự ổn định của hàm giả
• 3.6. ĐÁNH GIÁ SAU THỜI GIAN SỬ DỤNG
• 3.6.1. Chức năng ăn nhai
• 3.6.2. Chức năng phát âm
• 3.6.3. Mức độ hài lòng của bệnh nhân
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. VỀ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG
• 4.1.1. Đặc điểm chung
• 4.1.2. Về các yếu tố ảnh hưởng đến sự bám dính của hàm giả
• 4.2. VỀ TÂM LÝ BỆNH NHÂN
• 4.3. VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.3.1. Về vật liệu và phương pháp lấy khuôn
• 4.3.2. Về phương tiện nghiên cứu
• 4.3.3. Về sai số trong nghiên cứu
• 4.4. VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.4.1. Về giá trị lực mút hàm
• 4.4.2. Về giá trị các thông số lồi cầu
• 4.4.3. Về sự bám dính của hàm giả
• 4.4.4. Đánh giá sau thời gian sử dụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hàm Giả Tháo Lắp Toàn Bộ Đại Học Y

Nghiên cứu về hàm giả tháo lắp toàn bộ tại Trường Đại học Y Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân mất răng toàn bộ. Mất răng không chỉ ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai, phát âm mà còn tác động tiêu cực đến thẩm mỹ, tâm lý và giao tiếp xã hội. Theo Taddéi, mất răng toàn bộ là một dạng thương tật về thể chất, tinh thần và xã hội. Nghiên cứu này hướng đến việc cải thiện quy trình phục hình, vật liệu và kỹ thuật làm hàm giả, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tỷ lệ người cao tuổi ngày càng tăng, kéo theo nhu cầu phục hình răng cũng tăng, đặc biệt là hàm giả toàn bộ. Do đó, nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn cao, góp phần giải quyết vấn đề sức khỏe răng miệng cộng đồng.

1.1. Tình Hình Mất Răng Toàn Bộ Thống Kê Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, công tác chăm sóc sức khỏe răng miệng đã được chú trọng hơn, tuy nhiên tỷ lệ mất răng vẫn còn cao. Theo điều tra sức khỏe răng miệng năm 1990 của Võ Thế Quang và cộng sự, tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 35-44 là 47,33%. Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lần 2 năm 2000 của Trần Văn Trường và Lâm Ngọc Ấn cho thấy tỷ lệ mất răng hoặc toàn bộ một hàm hoặc toàn bộ cả hai hàm là 1,7%, nguyên nhân chủ yếu do sâu răng và bệnh nha chu. Nhu cầu làm hàm giả tháo lắp từng phần và toàn bộ vẫn còn lớn, đòi hỏi các nghiên cứu chuyên sâu để cải thiện phương pháp điều trị.

1.2. Xu Hướng Phục Hình Răng Toàn Hàm So Sánh Quốc Tế

Trên thế giới, tình hình mất răng có sự khác biệt giữa các nước phát triển và đang phát triển. Tại các nước đang phát triển, dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng còn hạn chế, dẫn đến tỷ lệ mất răng cao. Trong khi đó, ở các nước công nghiệp, tỷ lệ mất răng của người trưởng thành đã giảm rõ rệt. Tuy nhiên, tỷ lệ mất răng ở người trưởng thành và người già vẫn còn cao ở một số nước. WHO ghi nhận tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 65-74 ở châu Âu dao động từ 12,8-69,6%. Các phương pháp phục hình tiên tiến như hàm giả tháo lắp trên implant và kỹ thuật số CAD/CAM đang được ứng dụng rộng rãi.

II. Thách Thức Trong Phục Hình Hàm Giả Toàn Bộ Nghiên Cứu Y

Phục hình hàm giả tháo lắp toàn bộ đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự ổn định và bám dính của hàm giả. Các yếu tố giải phẫu, sinh lý của bệnh nhân mất răng toàn bộ có thể gây khó khăn cho việc tạo ra hàm giả vừa khít và thoải mái. Sự tiêu xương hàm, thay đổi cấu trúc niêm mạc, và trương lực cơ ảnh hưởng đến sự nâng đỡ và ổn định của hàm giả. Ngoài ra, yếu tố tâm lý của bệnh nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của quá trình điều trị. Việc lựa chọn vật liệu và kỹ thuật làm hàm giả phù hợp cũng là một thách thức lớn, đòi hỏi bác sĩ phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và kinh nghiệm thực tế.

2.1. Yếu Tố Giải Phẫu Ảnh Hưởng Độ Bám Dính Hàm Giả

Tình trạng mất răng toàn bộ gây ra những thay đổi lớn về giải phẫu và sinh lý ở bệnh nhân. Fourteau cho rằng những biến đổi này lại được tăng cường bởi tuổi già, gây khó khăn cho sự bám dính của hàm giả toàn bộ. Kích thước và hình dạng cung hàm, độ chắc của sống hàm, hình dạng vòm miệng, lồi củ xương hàm trên, rãnh chân bướm-hàm, và nghách tiền đình đều ảnh hưởng đến sự ổn định và bám dính của hàm giả. Các phanh môi, dây chằng phanh lưỡi phì đại hoặc bám sát đỉnh sống hàm sẽ làm giảm sự bám dính, cần phẫu thuật tạo lại phanh.

2.2. Vật Liệu Làm Hàm Giả Ưu Nhược Điểm Cần Cân Nhắc

Việc lựa chọn vật liệu làm hàm giả phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thoải mái, chức năng và thẩm mỹ cho bệnh nhân. Các loại hàm giả tháo lắp nhựa, hàm giả tháo lắp khung kim loại, và hàm giả tháo lắp trên implant có những ưu nhược điểm riêng. Hàm giả tháo lắp nhựa có chi phí thấp, dễ gia công, nhưng độ bền và độ ổn định không cao. Hàm giả tháo lắp khung kim loại có độ bền cao hơn, nhưng có thể gây khó chịu cho bệnh nhân. Hàm giả tháo lắp trên implant có độ ổn định tốt nhất, nhưng chi phí cao và đòi hỏi phẫu thuật cấy ghép implant.

III. Phương Pháp Lấy Dấu Sơ Khởi Đệm Vành Khít Nghiên Cứu Y

Nghiên cứu tại Trường Đại học Y Hà Nội tập trung vào kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm và lấy dấu vành khít để cải thiện độ bám dính của hàm giả tháo lắp toàn bộ. Kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm giúp tạo ra một khuôn hàm chính xác hơn, giảm áp lực lên các vùng chịu lực kém. Kỹ thuật lấy dấu vành khít giúp mở rộng nền hàm giả đến giới hạn tối đa có thể, tăng diện tích tiếp xúc và độ bám dính. Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các phương pháp này thông qua các tiêu chí lâm sàng và sự hài lòng của bệnh nhân.

3.1. Kỹ Thuật Lấy Dấu Sơ Khởi Đệm Quy Trình Chi Tiết

Kỹ thuật lấy dấu sơ khởi đệm bao gồm việc sử dụng một vật liệu đệm mềm để tạo ra một khuôn hàm sơ khởi chính xác hơn. Quy trình bao gồm các bước: (1) Chọn thìa lấy dấu phù hợp, (2) Chuẩn bị vật liệu đệm, (3) Lấy dấu sơ khởi, (4) Đánh giá và điều chỉnh khuôn sơ khởi, (5) Tạo khay lấy dấu cá nhân. Vật liệu đệm giúp giảm áp lực lên các vùng niêm mạc nhạy cảm, tạo điều kiện cho việc lấy dấu chính xác hơn ở các bước tiếp theo.

3.2. Lấy Dấu Vành Khít Mở Rộng Tối Đa Nền Hàm Giả

Kỹ thuật lấy dấu vành khít nhằm mục đích mở rộng nền hàm giả đến giới hạn tối đa có thể, tận dụng tối đa diện tích tiếp xúc và độ bám dính. Quy trình bao gồm việc sử dụng hợp chất nhiệt dẻo để tạo vành khít trên khay lấy dấu cá nhân, sau đó lấy dấu bằng vật liệu lấy dấu chính xác. Vành khít giúp tạo ra một lực hút giữa hàm giả và niêm mạc, tăng cường độ ổn định và bám dính.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Hàm Giả Tháo Lắp Nghiên Cứu Y Hà Nội

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của hàm giả tháo lắp toàn bộ thông qua các tiêu chí lâm sàng và sự hài lòng của bệnh nhân. Các tiêu chí lâm sàng bao gồm độ bám dính, độ ổn định, khớp cắn, và sự thoải mái của hàm giả. Sự hài lòng của bệnh nhân được đánh giá thông qua các câu hỏi về chức năng ăn nhai, phát âm, thẩm mỹ, và chất lượng cuộc sống. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả của các kỹ thuật và vật liệu làm hàm giả, từ đó giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhất cho từng bệnh nhân.

4.1. Tiêu Chí Đánh Giá Lâm Sàng Độ Bám Dính Ổn Định

Độ bám dính và độ ổn định là hai tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả của hàm giả tháo lắp toàn bộ. Độ bám dính được đánh giá bằng cách đo lực hút giữa hàm giả và niêm mạc. Độ ổn định được đánh giá bằng cách quan sát sự di chuyển của hàm giả trong quá trình ăn nhai và phát âm. Các yếu tố ảnh hưởng đến độ bám dính và ổn định bao gồm hình dạng sống hàm, chất lượng niêm mạc, và kỹ thuật lấy dấu.

4.2. Đánh Giá Chủ Quan Của Bệnh Nhân Mức Độ Hài Lòng

Sự hài lòng của bệnh nhân là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả của hàm giả tháo lắp toàn bộ. Bệnh nhân được hỏi về mức độ hài lòng với chức năng ăn nhai, phát âm, thẩm mỹ, và sự thoải mái của hàm giả. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của bệnh nhân bao gồm sự vừa vặn của hàm giả, khả năng ăn nhai thức ăn cứng, khả năng phát âm rõ ràng, và sự tự tin khi giao tiếp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Tương Lai Hàm Giả Nghiên Cứu Y

Kết quả nghiên cứu về hàm giả tháo lắp toàn bộ tại Trường Đại học Y Hà Nội có ý nghĩa ứng dụng thực tiễn cao, giúp cải thiện quy trình phục hình và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân mất răng toàn bộ. Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về vật liệu và kỹ thuật làm hàm giả tiên tiến hơn. Trong tương lai, hàm giả tháo lắp trên implant và kỹ thuật số CAD/CAM sẽ ngày càng được ứng dụng rộng rãi, mang lại những giải pháp phục hình tối ưu cho bệnh nhân.

5.1. Cải Tiến Quy Trình Phục Hình Hàm Giả Toàn Bộ

Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học để cải tiến quy trình phục hình hàm giả tháo lắp toàn bộ, từ khâu lấy dấu, thiết kế, đến chế tạo và lắp hàm giả. Các kỹ thuật lấy dấu tiên tiến như lấy dấu sơ khởi đệm và lấy dấu vành khít giúp tạo ra khuôn hàm chính xác hơn, giảm thiểu sai sót trong quá trình chế tạo hàm giả.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Mới Vật Liệu Kỹ Thuật Tiên Tiến

Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về vật liệu và kỹ thuật làm hàm giả tiên tiến hơn. Các vật liệu mới như nhựa acrylic cải tiến, composite, và zirconia có độ bền, độ thẩm mỹ cao hơn. Các kỹ thuật số CAD/CAM giúp thiết kế và chế tạo hàm giả chính xác, nhanh chóng, và hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. TÌNH HÌNH MẤT RĂNG Ở VIỆT NAM VÀ TRÊN THẾ GIỚI 1. Tại Việt Nam Công tác chăm sóc sức khỏe răng miệng ở Việt Nam đã được quan tâm. Tuy vậy, tỷ lệ mất răng còn cao.

Theo kết quả điều sức khỏe răng miệng năm 1990 của Võ Thế Quang và cộng sự [21], tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 35 - 44 là 47,33%. Nhu cầu làm hàm giả tháo lắp từng phần hàm trên là 10%, từng phần hàm dưới là 3,67%, toàn bộ hàm trên là 3,33%, toàn bộ hàm dưới là 2,67% và làm răng giả cố định là 26,33%. Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lÇn 2 n¨m 2000 cña TrÇn V¨n Tr-êng vµ L©m Ngäc Ấn 5: Tû lÖ mÊt r¨ng hoÆc toµn bé mét hµm hoÆc toµn bé c¶ hai hµm lµ 1,7%, nguyên nhân mất răng chủ yếu do sâu răng và bệnh nha chu 1. Trên thế giới Tại các nước đang phát triển, dịch vụ chăm sóc sức khỏe răng miệng còn hạn chế, răng thường bị nhổ do đau hoặc viêm.

Hiện tượng mất răng vẫn thường gặp ở các lứa tuổi. Trong khi đó ở các nước công nghiệp, tỷ lệ mất răng của người trưởng thành đã giảm rõ rệt trong những năm gần đây. Tuy nhiên tỷ lệ mất răng ở người trưởng thành và người già vẫn còn cao ở một số nước. Theo kết quả điều tra của WHO được tiến hành ở 48% các nước châu Âu năm 1998, tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi 65 -74 dao động từ 12,8 - 69,6%, số răng mất trung bình từ 3,8 răng đến 15,1 răng [22].

Tại hội nghi nha khoa Na Uy 2001. 4 Ambjemsen đã báo cáo về tình trạng mất răng ở Na Uy: tỷ lệ mất răng ở lứa tuổi trên 65 là khoảng 50% trong những năm 1970-1980 và khoảng 30% ở cuối thập kỷ 90, trong đó trên 50% những người mất răng còn dưới 20 răng [23]. Trong 1 nghiên cứu sức khỏe răng miệng những người già 70 tuổi ở Thụy Điển của Osterberg T (386 người), có 70% bị mất răng trong đó 50,05% mất răng ở 2 hàm và 19,5% mất răng 1 hàm, tỷ lệ mất răng ở hàm trên cao hơn ở hàm dưới và ở vùng răng hàm nhiều hơn vùng răng cửa[24]. Cũng tại Thụy Điển, Norderyd O [25] nghiên cứu so sánh tình hình mất răng ở thành phố và ngoại ô vùng Jorkoping 1993.

Kết quả cho thấy tỷ lệ mất răng của nhóm người sống ở thành phố cao hơn ở nhóm người sống ở ngoại ô các lứa tuổi. Tỷ lệ mất răng ở nhóm người sống tại thành phố 87% trong khi đó tỷ lệ này là 13% ở nhóm người sống ở ngoại ô. Do chăm sóc sức khỏe răng miệng ngày càng tốt nên tỷ lệ mất răng nói chung ngày càng giảm ở các nước phát triển. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, tỷ lệ mất răng vẫn còn cao.

ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI GIẢI PHẪU HÀM MẤT RĂNG TOÀN BỘ T×nh tr¹ng mÊt r¨ng toµn bé lµm thay ®æi rÊt nhiÒu vÒ gi¶i phÉu - sinh lý ë bÖnh nh©n. Fourteau cho r»ng, nh÷ng biÕn ®æi nµy l¹i ®-îc t¨ng c-êng bëi tuæi giµ 28, g©y khã kh¨n cho sù b¸m dÝnh cña hµm toµn bé.1: Giải phẫu định khu hàm trên không răng [28] * KÝch th-íc cung hµm: Sù tiêu x-¬ng h-íng t©m có khuynh h-íng lµm gi¶m ®-êng kÝnh cung hµm. Cung hµm t¹o nên vïng n©ng ®ì chÝnh. KÝch th-íc quá nhá lµ yÕu tè bÊt lîi cho sù v÷ng æn cña phôc h×nh trong khi nhai, nhÊt lµ khi quan hÖ sèng hµm ®¶o ng-îc.

* H×nh d¸ng cung hµm: Cung hµm cã thÓ vu«ng, tam gi¸c, bÇu dôc. H×nh thÓ cung hµm ph¶n ¶nh cung r¨ng gi¶ t-¬ng lai. Víi h×nh thÓ tam giác, ta thiÕu sù n©ng ®ì ë vï ng r¨ng nanh. * §é ch¾c sèng hµm: Sèng hµm chÞu lùc nhê lí p niªm m¹c kh¸ dµy vµ dÝnh tèt víi x-¬ng hµm trên.

Khi mang hµm gi¶ kÐm khÝt cã thÓ t¹o nªn mét líp niêm m¹c sîi t¨ng sinh vµ biÕn d¹ng, ®-îc gäi lµ sèng hµm di ®éng, chÞu lùc kÐm. Phȁu thuËt ®iÒu chØnh tr-íc phôc h×nh có thÓ gióp æn ®Þnh vµ v÷ng ch¾c hµm gi¶. * H×nh d¸ng vµ chiÒu cao sèng hµm: theo Klemetti vµ cộng sự 29 h×nh d¸ng vµ chiÒu cao sèng hµm ¶nh h-ëng lí n ®Õn sù æn ®Þnh hµm gi¶. Sèng hµm ph¼ng g©y bÊt lîi.

Ng-îc l¹i, sèng hµm quá cao gióp hµm gi¶ æn ®Þnh vµ bám dÝnh tèt nh-ng g©y nhiÒu khó kh¨n khi lên r¨ng. H×nh dáng vµ chiÒu cao sèng hµm phô thuéc vµ møc ®é tiªu cña x-¬ng hµm. Theo tác gi¶ Vò Khoái 30 có 3 lo¹i tiêu x-¬ng: 6 Lo¹i I: Sèng hµm næi cao, vßm miÖng s©u. Lo¹i II: Sèng hµm réng ch×a vµ n«ng.

Lo¹i III: Sèng hµm thÊp, vßm miÖng n«ng, gÇn nh- ph¼ng. Hµm gi¶ trong tr-êng hîp tiêu x-¬ng lo¹i I bám dÝnh tèt nhÊt. Tr-êng hîp tiêu x-¬ng lo¹i III kh«ng bám dÝnh ®-îc nhê sèng hµm. *Vßm miÖng: theo Vò Kho¸i 31 , Farley và cộng sự 32 ®és©u cña vßm miÖng t-¬ng øng v¬Ý thÓ tÝch vµ chiÒu cao cña sèng hµm, lµ mét yÕu tè cho sù v÷ng æn theo chiÒu däc vµ ngang.

Vßm miÖng kh«ng ph¶i lµ bÒ mÆt n©ng ®ì chÝnh bëi v× tÝnh chÞu nÐn cña niªm m¹c kh¸c nhau qu¸ râ: - Nh÷ng vùng Ýt chÞu nÐn ë ®-êng gi÷a vµ vùng tr-íc cña các v©n vßm miÖng. -Ở vùng ®-êng ®an gi÷a , niêm m¹c máng vµ rÊt dÝnh vµo x-¬ng. §«i khi, ®-êng ®an gi÷a ph× ®¹i t¹o thµnh mét låi r¾n. VÒ mÆt phôc h×nh, tï y theo tr-êng hîp, các låi r¾n vßm miÖng có thÓ lµ: + Mét cÊu tróc thuËn lî i cho sù n©ng ®ì vµ v÷ng æn cña phôc h×nh “b»ng c¸ch ®ãng vai trß cña mét sèng hµm ë gi÷a”.

+ Mét cÊu tróc bÊt lîi do kÝch th-íc cña låi r¾n hay do vÞ trÝ cña nã khiÕn ta ph¶i thùc hiÖn gi¶m nÐn hoÆc ®iÒu trÞ tiÒn phôc h×nh. - Vùng chÞu nÐn ë nh÷ng triÒn bên cña vßm miÖng do có líp d-íi niêm m¹c.Vï ng r¨ng hµm nhá cã ®Æc ®iÓm lµ cã nhiÒu tÕ bµo mì trong khi vï ng r¨ng hµm lí n cã nhiÒu tuyÕ n n-íc bät. Nh÷ng tuyÕn n-íc bät nµy có thÓ t¹o nên mét líp phñ lên niêm m¹c vµ ch¶y thµnh d©y cÇn ph¶i ®-îc lau ®i hay sóc s¹ch tr-íc khi lÊy khu«n 33. C¸c vï ng nµy t¹o nªn vï ng Schroder : Cã thÓ bÞ biÕn d¹ng khi lÊy khu«n, chóng ®-îc nÒn hµm che phñ nh-ng kh«ng tèt cho sù n©ng ®ì nÒn hµm theo theo NguyÔn V¨n C¸t 33.

*Låi cñ x-¬ng hµm trên: Lµ mét yÕu tè thuËn lîi cho sù v÷ng æn vµ sù l-u. Låi cñ có h×nh thÓ tèt, víi r·nh ch©n b-ím - hµm râ nÐt, lµ yÕu tè v÷ng æn theo chiÒu tr-íc- sau. Ng-îc l¹i, khi låi cñ qu¸ to, nÒn hµm bao phñ låi cñ cã thÓ ch¹m víi hµm gi¶ hµm d-íi. Låi cñ có phÇn lem ë triÒn ngoµi th× Ýt thuËn 7 lî i vµ g©y khã kh¨n khi g¾n hµm gi¶.

PhÉu thuËt tiÒn phôc h×nh cã thÓ c¶i thiÖn t×nh tr¹ng trªn. Landa chia 5 lo¹i 34 : Lo¹i I: h×nh bÇu dôc hoÆc trßn: ë 1/3 sau ®-êng gi÷a. Lo¹i II: h×nh dµi ë 2/3 sau ®-êng gi÷a. Lo¹i III: h×nh det ë 1/3 tr-íc ®-êng gi÷a.

Lo¹i IV: n»m suèt chiÒu dµi cña ®-êng gi÷a. * R·nh ch©n b-ím - hµm: lµ kho¶ng m« mÒm chÞu nÐn n»m sau låi cï ng, lµ gií i h¹n sau cï ng cña biên giíi nÒn hµm, nÕu v-ît quá sÏ v-íng d©y ch»ng ch©n b-ím - hµm. * Ranh giíi gi÷a vßm miÖng cøng vµ vßm miÖng mÒm: Nó t-¬ng øng víi ®-êng gÊp cña mµn hÇu, n»m t¹i chç nèi gi÷a vßm miÖng cøng vµ vßm miÖng mÒm. §ó lµ mét vùng rÊt quan träng cho sù l-u cña phôc h×nh.

Bê sau cña phôc h×nh ph¶i b¶o ®¶m sù kÝn b»ng c¸ch lÊn nhÑ vµo niªm m¹c vßm miÖng mÒm, viÖc nµy kh«ng lµm x¸o trén nh÷ng vËn ®éng chøc n¨ng cña mµn hÇu. V× vËy ta ph¶i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c gií i h¹n nµy. Ph©n lo¹i cña Landa dùa vµo ®é nghiªng cña vßm miÖng mÒm chia ra ba lo¹i: n»m ngang, chÕch nghiªng hay dèc ®øng. * Ngh¸ch tiÒn ®×nh: Lµ biên giíi nÒn hµm phÝa tr-íc vµ hai bên, góp phÇn cho sù b¸m dÝnh hµm gi¶ (Boucher 35, Taddei vµ cộng sự 1).

§é s©u ng¸ch tiÒn ®×nh lµ yÕu tè quan träng cho sù æn ®Þnh hµm gi¶. Khi lÊy khu«n vµnh khÝt cÇn x¸c ®Þnh chÝnh x¸c biªn gií i nµy (gií i h¹n tèi ®a cã thÓ më réng nÒn hµm gióp t¨ng c-êng bám dÝnh vµ æn ®Þnh cña hµm gi¶, mµ kh«ng bÞ c¶n trë cña c¸c ho¹t ®éng cña c¬, phanh m«i, d©y ch»ng. C¸c phanh ph× ®¹i hoÆc b¸m s¸t ®Ønh sèng hµm sÏ lµm gi¶m sù b¸m dÝnh, cÇn phÉu thuËt t¹o l¹i phanh. VÒ phÝa sau trong vï ng s¸t låi cï ng, ng¸ch lî i më réng ra t¹o kho¶ng trèng Eisenring.

Bê ngách lîi cña hµm gi¶ ph¶i tiÕp xóc mÆt trong má, nh- vËy lµ chiÕm hÕt kho¶ng nµy nh-ng kh«ng lµm v-íng mám vet trong các ®éng tác há miÖng tèi ®a, ®-a hµm d-íi sang bên hoÆc ra tr-íc.2: Giải phẫu định khu của hàm dưới không răng [36] * KÝch th-íc cung hµm: So ví i cung r¨ng thËt, cung hµm mÊt r¨ng thay ®æi theo h-íng réng ra. Có mét khuynh h-íng bÊt hµi hßa gi÷a sù tiêu x-¬ng ly t©m ë hµm d-íi vµ h-íng t©m ë hµm trên, khuynh h-íng nµy lµm ®é nghiªng cña trôc liªn sèng hµm t¨ng thªm trong vïng r¨ng sau. * H×nh thÓ cung hµm: Ýt bÞ thay ®æi h¬n cung hµm trªn 36. * §é ch¾c sèng hµm: Gièng nh- hµm trên sù n©ng ®ì sÏ tèt nhÊt nÕu sèng hµm r¾n ch¾c vµ ®-îc t¹o bëi niêm m¹c sîi khá dÇy vµ bám ch¾c vµo x-¬ng.

Khi phôc h×nh kÐm khÝt, cã thÓ g©y ra “sèng hµm di ®éng", Ýt thuËn lîi cho sù n©ng ®ì. PhÉu thuËt tiÒn phôc h ×nh cã thÓ c¶i thiÖn nÒn tùa cña hµm gi¶. * ChiÒu cao vµ h×nh d¸ng sèng hµm: Sèng hµm th-êng bÞ tiêu nhiÒu vµ cã h×nh d¹ng thay ®æi: Ýt khi cßn cao, thËm trÝ nã cã thÓ tiªu hÕt vµ lâm t¹o sèng hµm ©m, lµm mÊt ng¸ch lî i - má vµ nghách lîi l-ìi. Tiêu ph¼ng g©y nhiÒu bÊt lî i cho sù b¸m dÝnh hµm gi¶.

Lç c»m vµ thÇn kinh c»m cã thÓ lé ra, g©y ®au khi ¨n nhai. Sangiuolo chia lµm 4 ®é tiêu x-¬ng36: + §é I: Tiêu x-¬ng Ýt, sèng hµm cao. + §é II: Tiêu x-¬ng trung b×nh, sèng hµm cao. + §é III: Tiêu x-¬ng nhiÒu, sèng hµm thÊp.

+ §é IV: Tiêu x-¬ng nÆng sèng hµm ©m. 9 * C¸c ®-òng chÐo trong vµ ngoµi: ë ®-êng chÐo ngoµi có c¬ mót bám, lµ giíi h¹n ngoµi cña hµm gi¶. §-îc xác ®Þnh khi lÊy khuôn vµnh khÝt. * Ng¸ch lî i : §é s©u cña ng¸ch lî i tï y vµo chiÒu cao sèng hµm.