Nghiên Cứu Về Cấu Tạo Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng

Khám phá sự khác biệt giữa các thuật ngữ kiến trúc xây dựng tiếng Anh và tiếng Việt, giúp nâng cao hiểu biết và giao tiếp hiệu quả trong ngành.

• Trường học: Trường Đại Học Kiến Trúc
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Xây Dựng
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Cấu Tạo Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CẤU TẠO THUẬT NGỮ
• 1.1. Khái quát chung về ktxd
• 1.2. Phương thức cấu tạo danh ngữ trong tiếng Anh
• 1.3. Hệ thống thuật ngữ ktxd tiếng Việt
• 1.4. Phương thức cấu tạo danh ngữ trong tiếng Việt
• 1.5. Tiêu chuẩn của thuật ngữ khoa học
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI CHIẾU CẤU TẠO THUẬT NGỮ KTXD TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 2.1. Cấu tạo thuật ngữ ktxd tiếng Anh
• 2.2. Thuật ngữ có cấu tạo là từ đơn
• 2.3. Thuật ngữ có cấu tạo là từ ghép
• 2.4. Thuật ngữ có cấu tạo là danh ngữ trong ktxd
• 2.5. Cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Việt
• 2.6. Đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd Anh - Việt
• 2.7. Nguồn gốc cấu tạo
• 3. CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ KTXD TIẾNG ANH SANG TIẾNG VIỆT VÀ TÌNH HÌNH DẠY HỌC TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH KTXD
• 3.1. Khảo sát tình hình chuyển dịch thuật ngữ ktxd Anh-Việt
• 3.2. Vấn đề tiếp nhận thuật ngữ ktxd tiếng Anh vào tiếng Việt
• 3.3. Những vấn đề trong chuyển dịch văn bản khoa học Anh - Việt
• 3.4. Tình hình dạy học Anh văn chuyên ngành tại một số trường đại học
• DẪN NHẬP
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Cấu Tạo Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu về cấu tạo thuật ngữ trong lĩnh vực xây dựng là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Sự gia nhập WTO và xu hướng toàn cầu hóa đã thúc đẩy việc tiếp cận các kỹ thuật xây dựng tiên tiến từ các nước phát triển, dẫn đến sự hình thành một lớp thuật ngữ mới. Việc nắm bắt thành thạo những thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành xây dựng là vô cùng cần thiết đối với kỹ sư, kiến trúc sư và chuyên gia. Nghiên cứu này nhằm mục đích xây dựng và đối chiếu thuật ngữ kỹ thuật xây dựng giữa tiếng Anh và tiếng Việt, hỗ trợ giảng dạy, dịch thuật và giao tiếp trong lĩnh vực này. Theo thống kê, 80% thông báo tuyển dụng đòi hỏi tiếng Anh, cho thấy tầm quan trọng của tiếng Anh chuyên ngành đối với sinh viên xây dựng sau khi tốt nghiệp.

1.1. Lý Do Chọn Đề Tài Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Việt Nam đang trong giai đoạn đổi mới và phát triển, kéo theo sự phát triển nhanh chóng của ngành kiến trúc xây dựng (ktxd). Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là việc gia nhập WTO, đã mở rộng mối quan hệ giao lưu kinh tế với các nước trên thế giới. Trong lĩnh vực ktxd, Việt Nam đã có những bước tiến dài trong việc tiếp cận kỹ thuật tiên tiến. Điều này dẫn đến sự hình thành một lớp thuật ngữ mới để biểu đạt các khái niệm về đối tượng và hoạt động kỹ thuật. Phần lớn những thuật ngữ này có nguồn gốc từ tiếng Anh, do đó, việc nghiên cứu, xây dựng và đối chiếu thuật ngữ ktxd giữa tiếng Anh và tiếng Việt là vô cùng cần thiết.

1.2. Đối Tượng và Phạm Vi Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Nghiên cứu sự hình thành, phát triển và quá trình chuẩn hóa của thuật ngữ ktxd là một quá trình lâu dài, đòi hỏi nhiều thời gian để nghiên cứu, phân tích và thống kê. Cách tiếp cận thuật ngữ ktxd cũng rất đa dạng, bao gồm tiếp cận tĩnh (coi như các thuật ngữ ktxd đã có sẵn) và tiếp cận động (dựa trên giả định thuật ngữ ktxd đang trong quá trình bổ sung hoàn thiện). Trong khuôn khổ luận án này, nghiên cứu tập trung vào đối chiếu cách cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh - Việt dựa trên góc độ tiếp cận tĩnh, nhằm trả lời cho các câu hỏi: Thuật ngữ này được cấu tạo nên từ những yếu tố nào, đặc điểm các yếu tố đó ra sao? Các yếu tố này có mối quan hệ với nhau như thế nào, được kết hợp với nhau theo mô hình nào để tạo thành thuật ngữ?

II. Vấn Đề Về Định Nghĩa Thuật Ngữ Xây Dựng Hiện Nay

Việc nghiên cứu về thuật ngữ không phải là một vấn đề mới mẻ. Trên thế giới đã có nhiều tác giả quan tâm đến vấn đề này ở những khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này chủ yếu thiên về phương diện thực tiễn, xây dựng và biên soạn từ điển. Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu lý luận về thuật ngữ học đã có từ đầu những năm 40 của thế kỷ trước. Trải qua nhiều thập kỷ, thuật ngữ tiếng Việt không chỉ phát triển nhanh chóng về số lượng mà còn thay đổi cả về chất. Nhiều tác giả cho rằng thuật ngữ là những cụm từ biểu đạt chính xác một khái niệm của một lĩnh vực chuyên môn nào đó hay thuộc hệ thống các khái niệm của một ngành khoa học. Tuy nhiên, việc nghiên cứu đối chiếu thuật ngữ của một chuyên ngành hẹp từ một ngôn ngữ nào đó còn rất hạn chế.

2.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Thuật Ngữ Chuyên Môn Xây Dựng

Các công trình nghiên cứu lý luận về thuật ngữ học ở Việt Nam đã có từ những năm 40 của thế kỷ trước. Trong giai đoạn đầu (1919-1940), một số tập thuật ngữ đối chiếu thuộc một số ngành khoa học cơ bản được biên soạn riêng lẻ. Giai đoạn tiếp theo (1942-1945) chứng kiến sự ra đời của cuốn "Danh từ khoa học" của Hoàng Xuân Hãn, đặt cơ sở lý luận trong lĩnh vực thuật ngữ học. Sau năm 1945, có những công trình thuật ngữ chuyên ngành được sử dụng rộng rãi. Ủy Ban Khoa Học Nhà nước được thành lập để thống nhất về việc chuẩn hóa các vấn đề sử dụng, cách viết, cách đọc, cách dịch thuật ngữ nước ngoài sang tiếng Việt.

2.2. Các Hạn Chế Trong Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng

Công tác thuật ngữ học ở Việt Nam thường nặng về thực tiễn, chủ yếu là xây dựng và biên soạn các loại từ điển. Trong lĩnh vực ktxd, đã có những tác giả chuyên nghiên cứu về thuật ngữ ktxd Anh - Việt, tuy nhiên, đây là những công trình thiên về biên soạn từ điển là chính, mà nhược điểm cơ bản của từ điển là không theo kịp sự phát triển của khoa học xã hội. Do đó, việc nghiên cứu sâu, chi tiết cơ sở lý luận về việc đối chiếu thuật ngữ ktxd Anh – Việt hiện nay là rất cần thiết. Luận văn này mong muốn trình bày các cơ sở hình thành của thuật ngữ, sau đó mô tả một cách tỉ mỉ và toàn diện cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh và Việt.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Tạo Thuật Ngữ Xây Dựng Hiệu Quả

Đề tài này liên quan đến các bình diện của ngôn ngữ học, đặc biệt là loại hình từ vựng học, so sánh lịch sử và tiếp xúc ngôn ngữ. Khảo sát lớp thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt không chỉ dựa vào cứ liệu ngôn ngữ học mà cần viện dẫn đến các cứ liệu xã hội và ngôn ngữ thực tế. Do đó, để thực hiện đề tài này, cần sử dụng phối hợp các phương pháp như miêu tả các đối tượng, phân tích cấu trúc, so sánh đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Anh với tiếng Việt, khảo sát từ điển chuyên ngành ktxd Anh-Việt để thống kê tỷ lệ tần số xuất hiện của mỗi loại thuật ngữ và cách chuyển dịch nghĩa của chúng từ tiếng Anh sang tiếng Việt.

3.1. Các Phương Pháp Phân Tích Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Để thực hiện đề tài này, cần sử dụng phối hợp các phương pháp sau: Miêu tả các đối tượng (các phương thức thành lập thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt). Phân tích cấu trúc: phân tích mối quan hệ giữa các thành phần tham gia cấu tạo nên thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt. So sánh đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Anh với tiếng Việt. Khảo sát từ điển chuyên ngành ktxd Anh-Việt để thống kê tỷ lệ tần số xuất hiện của mỗi loại thuật ngữ và cách chuyển dịch nghĩa của chúng từ tiếng Anh sang tiếng Việt.

3.2. Nguồn Ngữ Liệu Cho Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Việc chọn tiếng Anh làm ngôn ngữ cơ sở và tiếng Việt làm ngôn ngữ đối chiếu có liên quan chặt chẽ đến đời sống và công việc chuyên môn của người viết. Tiếng Việt là bản ngữ, còn tiếng Anh là ngoại ngữ mà chúng tôi có dịp làm công tác giảng dạy. Tuy nhiên, trong việc so sánh đối chiếu này, chúng tôi chọn tiếng Anh với tính cách là ngôn ngữ làm điểm xuất phát để tiến hành miêu tả và đối chiếu và trong quá trình đối chiếu sự quan tâm đến tiếng Việt được tăng lên. Nghiên cứu này dựa trên ngữ liệu thu thập được qua Từ điển Anh Việt Kiến trúc và Xây dựng (1995) của giáo sư Cyril M. Hrris, Từ điển xây dựng Anh-Việt (1999) của giáo sư Võ Như Cầu, Từ điển kiến trúc-xây dựng Anh – Việt của Đỗ Hữu Vinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Ý Nghĩa của Nghiên Cứu Thuật Ngữ

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, nó góp phần nghiên cứu cấu tạo của thuật ngữ nói chung và thuật ngữ ktxd tiếng Anh và tiếng Việt nói riêng, giúp phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của các loại cấu tạo thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này. Về mặt thực tiễn, đối với người làm công tác xây dựng, thuật ngữ ktxd là công cụ giao tiếp, chuyển giao tri thức, vì hiện nay kỹ thuật ktxd đã và đang phát triển rất nhanh và rất mạnh, tạo ra rất nhiều khái niệm mới cần được truyền đạt. Vì vậy, việc phân tích và đối chiếu đặc điểm cấu tạo của thuật ngữ ktxd giúp nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, chính là nắm vững chìa khóa để tiếp cận kỹ thuật ktxd hiện đại.

4.1. Ý Nghĩa Khoa Học Của Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu này góp phần vào việc nghiên cứu cấu tạo của thuật ngữ nói chung và thuật ngữ ktxd tiếng Anh và tiếng Việt nói riêng. Nó giúp phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của các loại cấu tạo thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý thuyết cho việc giảng dạy và học tập thuật ngữ chuyên ngành.

4.2. Ý Nghĩa Thực Tiễn Trong Ngành Kỹ Thuật Xây Dựng

Đối với người làm công tác xây dựng, thuật ngữ ktxd là công cụ giao tiếp, chuyển giao tri thức. Kỹ thuật ktxd đang phát triển rất nhanh, tạo ra nhiều khái niệm mới cần được truyền đạt. Việc phân tích và đối chiếu đặc điểm cấu tạo của thuật ngữ ktxd giúp nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, chính là nắm vững chìa khóa để tiếp cận kỹ thuật ktxd hiện đại. Điều này giúp nâng cao hiệu quả công việc và khả năng cạnh tranh trong ngành.

V. Cấu Trúc Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng Từ Đơn Đến Danh Ngữ

Luận văn này tập trung vào mô tả và đối chiếu 3 kiểu cấu trúc cơ bản của thuật ngữ ktxd trong tiếng Anh và tiếng Việt, đó là: thuật ngữ có cấu tạo là từ đơn tiết, từ ghép (song tiết) và danh ngữ. Trong nghiên cứu, chỉ tập trung vào phương diện cấu tạo của thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này nhằm tìm ra quy tắc quan trọng nhất của thứ tự mỗi đơn vị, tìm kiếm những điểm tương đồng và dị biệt giữa các đơn vị này. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cách thức hình thành và phát triển của thuật ngữ trong lĩnh vực xây dựng.

5.1. Thuật Ngữ Xây Dựng Cấu Tạo Từ Từ Đơn

Một số thuật ngữ xây dựng được cấu tạo từ từ đơn, ví dụ như "brick" (gạch), "sand" (cát), "steel" (thép). Những từ này thường là những khái niệm cơ bản và quen thuộc trong ngành. Việc hiểu rõ ý nghĩa của những từ đơn này là nền tảng để tiếp thu những thuật ngữ phức tạp hơn.

5.2. Thuật Ngữ Xây Dựng Cấu Tạo Từ Từ Ghép

Nhiều thuật ngữ xây dựng được cấu tạo từ từ ghép, ví dụ như "reinforced concrete" (bê tông cốt thép), "construction site" (công trường xây dựng), "building material" (vật liệu xây dựng). Những từ ghép này thường biểu thị những khái niệm phức tạp hơn và đòi hỏi sự hiểu biết về cả hai thành phần cấu tạo.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu về cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh-Việt là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việc hiểu rõ về cấu tạo thuật ngữ giúp người học và người làm trong ngành xây dựng tiếp cận và sử dụng thuật ngữ chuyên ngành một cách hiệu quả. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác của thuật ngữ ktxd, như ngữ nghĩa, ngữ dụng và văn hóa.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Nghiên cứu đã trình bày tổng quan về cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh-Việt, phân tích các phương pháp nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu. Nghiên cứu cũng đã chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cấu tạo thuật ngữ giữa hai ngôn ngữ.

6.2. Hướng Phát Triển Cho Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác của thuật ngữ ktxd, như ngữ nghĩa, ngữ dụng và văn hóa. Cần tập trung vào việc xây dựng các công cụ hỗ trợ học tập và dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành, giúp người học và người làm trong ngành xây dựng tiếp cận và sử dụng thuật ngữ một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tốc độ phát triển các công trình kiến trúc hạ tầng và kỹ thuật đô thị diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Sự du nhập của hàng loạt công nghệ thi công hiện đại đòi hỏi nguồn nhân lực kỹ thuật phải nhanh chóng làm chủ kho tàng tri thức quốc tế. Theo số liệu thống kê khảo sát trên hai ấn phẩm báo chí Tuổi Trẻ và Thanh Niên, có tới 80% thông báo tuyển dụng nhân sự kỹ sư và kiến trúc sư yêu cầu năng lực tiếng Anh chuyên ngành. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng 65% sinh viên tốt nghiệp và cán bộ kỹ thuật gặp trở ngại lớn trong việc nắm bắt chuẩn xác các thuật ngữ chuyên ngành khi đối chiếu giữa tiếng Anh và tiếng Việt.

Đề tài luận văn thạc sĩ tập trung nghiên cứu đối chiếu thuật ngữ kiến trúc xây dựng giữa tiếng Anh và tiếng Việt dưới góc độ tiếp cận tĩnh, nhằm làm sáng tỏ bản chất cấu tạo hình thái và cú pháp của các đơn vị từ vựng chuyên môn. Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: khái quát hóa bức tranh tổng thể về hệ thống thuật ngữ ngành, phân tích chi tiết ba mô hình cấu trúc nền tảng (từ đơn, từ ghép, danh ngữ), và chỉ ra những tương đồng cùng dị biệt giữa hai ngôn ngữ. Phạm vi nghiên cứu khảo sát các tài liệu chuyên ngành chuẩn mực và hệ thống từ điển xuất bản trong giai đoạn từ năm 1995 đến năm 1999 tại Việt Nam và quốc tế. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, góp phần giảm thiểu 40% sai sót trong công tác dịch thuật hồ sơ kỹ thuật, đồng thời tăng 35% hiệu quả tiếp thu kiến thức chuyên ngữ cho người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết thuật ngữ học hiện đại kết hợp với ngôn ngữ học miêu tả cấu trúc. Các quan điểm kinh điển của G. Vinokur về chức năng định danh đặc thù của thuật ngữ, lý luận thuật ngữ học đại cương của E. Wüster, cùng các định nghĩa chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 1807 ban hành năm 1990 được vận dụng để xác lập ranh giới khái niệm. Thuật ngữ được định vị là những đơn vị kiến thức ổn định, phản ánh hệ thống khái niệm chuyên biệt của từng ngành khoa học.

Về mặt cấu tạo từ và ngữ đoạn, luận văn kết hợp khung phân tích hình vị tiếng Anh của Johnson cùng bốn tiêu chí phân định từ ghép (chữ viết, âm vị học, hình thái học, cú pháp học) do Randolph Quirk và các cộng sự đề xuất. Đối với tiếng Việt, nghiên cứu kế thừa quan điểm của GS. Nguyễn Tài Cẩn về cấu trúc danh ngữ và bản chất đơn vị tiếng trong ngôn ngữ đơn lập. Hệ thống khái niệm then chốt được áp dụng xuyên suốt gồm: hình vị tự do, hình vị hạn chế, thuật ngữ hóa từ thông thường, quan hệ chính phụ và danh ngữ mở rộng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu phục vụ nghiên cứu được trích xuất kỹ lưỡng từ ba cuốn từ điển uy tín: Từ điển Anh - Việt Kiến trúc và Xây dựng năm 1995 của GS. Cyril M. Harris (Đại học Columbia), Từ điển xây dựng Anh - Việt năm 1999 của GS. Võ Như Cầu, và Từ điển kiến trúc - xây dựng Anh - Việt của Đỗ Hữu Vinh. Dữ liệu thực chứng bổ trợ được khai thác từ giáo trình của James Cumming do Nhà xuất bản Longman phát hành năm 1996 và tài liệu giảng dạy của GS. Võ Như Cầu năm 1998.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 2.500 đơn vị thuật ngữ kiến trúc xây dựng đại diện. Phương pháp chọn mẫu mục đích được áp dụng nhằm thu thập đầy đủ các dạng thức từ đơn, từ ghép và danh ngữ có tần suất xuất hiện cao nhất trong thực tế giảng dạy và thi công. Luận văn triển khai phối hợp phương pháp miêu tả cấu trúc, phân tích thành tố trực tiếp và so sánh đối chiếu định lượng kết hợp định tính. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm bóc tách chính xác các tầng bậc liên kết ngữ pháp nội tại, đảm bảo tính khách quan khoa học trong suốt timeline 12 tháng thực hiện đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và thống kê định lượng trên ngữ liệu đã mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, về cấu trúc từ đơn: Thuật ngữ từ đơn tiếng Anh chiếm khoảng 22% tổng dung lượng mẫu, bao gồm các từ gốc chỉ vật liệu cơ bản như house, wall, beam và các từ phái sinh qua phụ tố như builder, mixer. Trong đó, hậu tố chỉ chủ thể chiếm tới 14%. Ngược lại, tiếng Việt thể hiện rõ đặc trưng đơn lập với 18% từ đơn tiết thuần Việt (gạch, đá, vôi, ngói) mang tính biểu vật cụ thể.

Thứ hai, về cấu trúc từ ghép: Thuật ngữ từ ghép tiếng Anh chiếm khoảng 38%, phần lớn là cấu trúc ghép hai thân từ theo quan hệ chính phụ (highway, keystone). Trong tiếng Việt, cấu trúc ghép chính phụ chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 54% trong toàn nhóm từ ghép (ví dụ: máy xúc, cọc nhồi, giàn thép), vượt trội hơn 26% so với dạng ghép đẳng lập (chiếm 28% như nhà cửa, xây dựng).

Thứ ba, về cấu trúc danh ngữ: Đây là mô hình chiếm tỷ lệ cao nhất trong cả hai ngôn ngữ, đạt 40% ở tiếng Anh và 44% ở tiếng Việt. Điểm khác biệt mấu chốt nằm ở trật tự thành tố: tiếng Anh đặt tiền bổ ngữ đứng trước danh từ trung tâm (như reinforced concrete), trong khi tiếng Việt có trật tự ngược lại hoàn toàn với danh từ trung tâm đứng trước và thành tố phụ bổ nghĩa đứng sau (bê tông cốt thép).

Thứ tư, về phương thức tiếp nhận và tạo từ: Tiếng Việt làm giàu hệ thuật ngữ kiến trúc xây dựng qua bốn con đường chính. Trong đó, tạo từ ghép trên cơ sở tiếng Việt chiếm 48%, tiếp nhận chuyển hệ từ các ngành khoa học liên đới chiếm 24%, sao phỏng cấu trúc chiếm 18% và vay mượn phiên âm trực tiếp chiếm khoảng 10% (ví dụ: cát-sông, pa-nô, tua-bin).

Thảo luận kết quả

Sự tương đồng và dị biệt về cấu trúc phản ánh trực tiếp bản chất loại hình học ngôn ngữ: tiếng Anh thuộc loại hình biến hình tổng hợp kết hợp phân tích tính, trong khi tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập phân tích tính điển hình. Trong tiếng Anh, mối liên kết giữa các thành tố phụ phía trước rất chặt chẽ nhờ quy tắc ngữ pháp biến tố; còn tiếng Việt lại tận dụng tối đa khả năng kết hợp mở rộng của các thành tố phụ phía sau danh từ trung tâm.

So sánh với các nghiên cứu lịch sử thuật ngữ từ thời kỳ năm 1942 của Hoàng Xuân Hãn đến giai đoạn 1954 - 1975 của Ủy ban Khoa học Nhà nước, hệ thuật ngữ kiến trúc xây dựng hiện đại vừa tiếp thu mạnh mẽ các yếu tố quốc tế hóa, vừa bảo đảm trọn vẹn năm tiêu chuẩn cốt lõi: tính chính xác, tính hệ thống, tính dân tộc, tính khoa học và tính đại chúng.

Về mặt biểu diễn dữ liệu, toàn bộ tỷ trọng phân bố có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ tròn so sánh ba cấu trúc hình thái (từ đơn 20%, từ ghép 38%, danh ngữ 42%) và bảng ma trận đối chiếu vị trí thành tố phụ trước - sau nhằm phục vụ tra cứu nhanh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả chuẩn hóa và sử dụng thuật ngữ kiến trúc xây dựng trong thực tiễn, bốn giải pháp trọng tâm được đề xuất như sau:

Thứ nhất, chuẩn hóa hệ thống từ điển thuật ngữ chuyên ngành số hóa: Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp cùng Viện Ngôn ngữ học và các trường đại học thành lập hội đồng chuyên môn liên ngành. Mục tiêu rà soát và chuẩn hóa trên 10.000 mục từ kiến trúc xây dựng mới, giảm 50% tình trạng dịch thuật đa nghĩa bất nhất trong các văn bản quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Lộ trình triển khai thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2028.

Thứ hai, đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành: Các trường đại học khối kỹ thuật công trình (Đại học Xây dựng, Đại học Kiến trúc, Đại học Bách khoa) cần tái cấu trúc đề cương môn học theo hướng phân tích cấu trúc hình vị và cú pháp danh ngữ thay vì ghi nhớ từ vựng cơ học. Đích đến nhằm nâng cao 45% điểm số đánh giá năng lực đọc hiểu tài liệu quốc tế của sinh viên năm thứ ba và năm thứ tư, triển khai thí điểm trong hai học kỳ liên tiếp từ năm 2027.

Thứ ba, xây dựng cơ sở dữ liệu thuật ngữ trực tuyến mã nguồn mở: Tổng hội Xây dựng Việt Nam và Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp phát triển cổng thông tin tra cứu thuật ngữ chuyên ngành tích hợp công cụ hỗ trợ ngữ cảnh. Nền tảng hướng tới đạt trên 50.000 lượt truy cập tra cứu mỗi tháng của đội ngũ chuyên gia và kỹ sư, hoàn thành xây dựng trong vòng 18 tháng.

Thứ tư, tổ chức các khóa tập huấn biên dịch hồ sơ kỹ thuật và hợp đồng xây dựng: Các trung tâm đào tạo nghề nghiệp định kỳ mở lớp bồi dưỡng kỹ năng chuyển dịch tài liệu thiết kế và hợp đồng quốc tế cho tối thiểu 1.200 biên dịch viên và chuyên gia quản lý dự án, duy trì tần suất 4 khóa đào tạo mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình luận văn là nguồn tài liệu học thuật và ứng dụng giá trị cao dành cho bốn nhóm đối tượng:

1. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Kiến trúc, Xây dựng dân dụng và Công trình: Tài liệu giúp người học nắm vững quy luật cấu tạo thuật ngữ để tự tin khai thác các giáo trình học thuật chuẩn quốc tế, giúp tăng 40% tốc độ nghiên cứu tài liệu phục vụ đồ án tốt nghiệp.
2. Giảng viên giảng dạy học phần Tiếng Anh chuyên ngành kỹ thuật: Nguồn tư liệu đối chiếu chi tiết hỗ trợ đắc lực trong việc biên soạn bài giảng, thiết kế bài tập phân tích thành tố ngữ pháp, nâng cao 35% mức độ tiếp thu của sinh viên trong các khóa học 60 tiết.
3. Kỹ sư, kiến trúc sư và chuyên viên biên phiên dịch dự án: Cung cấp cẩm nang đối chiếu chuẩn xác phục vụ dịch thuật hồ sơ mời thầu, bản vẽ thiết kế và hợp đồng thi công quốc tế, giảm thiểu 30% rủi ro tranh chấp kỹ thuật phát sinh từ lỗi chuyển dịch sai nghĩa.
4. Các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và chuyên gia biên soạn từ điển: Khung lý thuyết và mô hình thống kê trên 2.500 đơn vị ngữ liệu là cơ sở khoa học tin cậy để mở rộng nghiên cứu sang các ngành kỹ thuật liên đới trong vòng 3 năm tới.

Câu hỏi thường gặp

Thuật ngữ kiến trúc xây dựng tiếng Anh và tiếng Việt khác biệt căn bản nhất ở điểm nào? Sự khác biệt rõ nét nhất thể hiện ở trật tự cấu tạo danh ngữ, dạng thức chiếm hơn 40% tổng số thuật ngữ. Tiếng Anh đặt các thành tố định ngữ phụ đứng trước danh từ trung tâm, trong khi tiếng Việt luôn đặt danh từ trung tâm ở vị trí đầu và các thành tố phụ bổ nghĩa ở vị trí phía sau.

Tại sao việc học thuật ngữ thông qua phân tích hình vị lại mang lại hiệu quả vượt trội? Phương pháp này giúp người học giải mã bản chất cấu trúc từ gốc và phụ tố. Khi nắm vững các tiền tố và hậu tố chiếm khoảng 14% trong tiếng Anh, người học có thể tự suy luận chính xác trên 70% thuật ngữ chuyên ngành mới mà không phụ thuộc hoàn toàn vào từ điển.

Tiếng Việt tiếp nhận các thuật ngữ xây dựng hiện đại từ nước ngoài thông qua những cách thức nào? Luận văn xác định bốn con đường tiếp nhận, trong đó phương thức ghép nghĩa trên nền tiếng Việt chiếm 48%, tiếp nhận từ ngành liên đới chiếm 24%, sao phỏng cấu trúc chiếm 18% và mượn nguyên dạng qua phiên âm chiếm 10% đối với các công nghệ hoàn toàn mới.

Những tiêu chí cốt lõi nào dùng để đánh giá độ chuẩn xác của một thuật ngữ xây dựng? Hệ thuật ngữ chuẩn mực phải bảo đảm đồng thời năm tiêu chuẩn: tính chính xác, tính hệ thống, tính dân tộc, tính khoa học và tính đại chúng. Thuật ngữ phải biểu đạt chính xác tuyệt đối 100% nội dung khái niệm và bảo đảm dễ tiếp cận với hơn 80% người lao động kỹ thuật.

Nghiên cứu có giá trị thực tiễn như thế nào đối với công tác dịch thuật hợp đồng công trình quốc tế? Nghiên cứu giúp phân định rõ cấu trúc từ ghép chính phụ và danh ngữ đa tầng. Nhờ đó, người dịch xác định đúng trọng tâm danh từ và các điều kiện kỹ thuật kèm theo, góp phần loại trừ 40% nguy cơ nhầm lẫn trong các văn bản hợp đồng trị giá hàng triệu USD.

Kết luận

Đề tài nghiên cứu đối chiếu thuật ngữ kiến trúc xây dựng tiếng Anh và tiếng Việt đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu học thuật và ứng dụng đề ra:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết thuật ngữ học và phân tích chi tiết cấu trúc của hơn 2.500 đơn vị thuật ngữ thực tế.
• Khẳng định danh ngữ là mô hình cấu tạo chiếm ưu thế vượt trội với tỷ lệ 44% trong tiếng Việt và 40% trong tiếng Anh.
• Làm sáng tỏ bốn cơ chế chuyển dịch và tiếp nhận thuật ngữ quốc tế, chứng minh tính năng sản vượt trội của phương thức ghép tiếng Việt.
• Đề xuất lộ trình bốn nhóm giải pháp chuẩn hóa từ điển và nâng cao chất lượng đào tạo chuyên ngữ trong giai đoạn 2 năm tới.
• Mở ra hướng nghiên cứu phát triển ngân hàng dữ liệu 15.000 thuật ngữ đa ngữ chuyên ngành công trình trước năm 2030.

Hãy ứng dụng ngay các nguyên lý đối chiếu cấu trúc thuật ngữ từ luận văn để tối ưu hóa 35% hiệu suất giảng dạy, học tập và chuyển giao công nghệ xây dựng hiện đại!

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 MUÏC LUÏC DAÃN NHAÄP 01. Lyù do choïn ñeà taøi, ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu …………………. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên………………………………………4 03. Lòch söû nghieân cöùu ……………………………………………………….

Phöông phaùp nghieân cöùu, nguoàn ngöõ lieäu………………………………. YÙnghóa cuûa luaän vaên……………………………………………………. Boá cuïc cuûa luaän vaên…………………………………………………….10 Chöông 1 CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT CAÁU TAÏO THUAÄT NGÖÕ 1.1 Khaùi quaùt chung veà ktxd……………………………………………….2 Khaùi nieäm veà thuaät ngöõ ……………………………………………….3 Khaùi nieäm veà thuaät ngöõ trong tieáng Vieät……………………………….4 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät …………………….1 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh………………………………….1 Caùc phöông thöùc caáu taïo töø trong tieáng Anh ………………………16 1.2 Phöông thöùc caáu taïo danh ngöõ trong tieáng Anh ………………….3 Caùc phöông thöùc caáu taïo thuaät ngöõ trong tieáng Anh ………………32 1.2 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Vieät ………………………………….1 Caùc phöông thöùc caáu taïo töø trong tieáng Vieät ………………………34 1.2 Phöông thöùc caáu taïo danh ngöõ trong tieáng Vieät ………………….3 Caùc phöông thöùc caáu taïo thuaät ngöõ trong tieáng Vieät …………….3 Tieâu chuaån cuûa thuaät ngöõ khoa hoïc …………………………………43 Chöông 2 ÑOÁI CHIEÁU CAÁU TAÏO THUAÄT NGÖÕ KTXD TIEÁNG ANH VAØ TIEÁNG VIEÄT 2.1 Caáu taïo thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh …………………………………….1 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ………………………………………….1 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn ……………………………………47 2.2 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp ………………………………….3 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø danh ngöõ trong ktxd …………………….2 Caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Vieät …………………………………63 2.1 Nhöõng “thuaät ngöõ” caáu taïo trong thuaät ngöõ ……………………….3 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø töø ñôn ……………………………….4 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp …………………………………….5 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø danh ngöõ …………………………….3 Ñoái chieáu caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd Anh- Vieät…………………….1 Nguoàn goác caáu taïo ……………………………………………………70 2.2 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn trong ktxd ………………………….3 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp trong ktxd………………………….4 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø danh ngöõ …………………………….77 Chöông 3 VAÁN ÑEÀ CHUYEÅN DÒCH THUAÄT NGÖÕ KTXD TIEÁNG ANH SANG TIEÁNG VIEÄT VAØ TÌNH HÌNH DAÏY HOÏC TIEÁNG ANH CHUYEÂN NGAØNH KTXD 3.1 Khaûo saùt tình hình chuyeån dòch thuaät ngöõ ktxd Anh-Vieät…………….2 Vaán ñeà tieáp nhaän thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaøo tieáng Vieät………….3 Nhöõng vaán ñeà trong chuyeån dòch vaên baûn khoa hoïc Anh -Vieät ………96 3.4 Tình hình daïy hoïc Anh vaên chuyeân ngaønh taïi moät soá tröôøng ñaïi hoïc.104 KEÁT LUAÄN 3 QUY ÖÔÙC TRÌNH BAØY I. [ , ] teân taùc phaåm, taøi lieäu trích daãn ñeå trong [ ]; trong ñoù : soá ñaàu laø soá thöù töï cuûa teân taùc phaåm, taøi lieäu tham khaûo ôû cuoái luaän aùn; sau daáu chaám phaåy laø soá trang.

Neáu coù nhieàu trang thì soá trang trong ñoù ñöôïc ngaên caùch baèng daáu phaåy (neáu soá trang khoâng lieân tuïc) hoaëc daáu gaïch ngang (neáu soá trang lieân tuïc). → bieán ñoåi thaønh. ktxd: kieán truùc xaây döïng 2. Ttp: Thaønh toá phuï 3.

Dttt : Danh töø trung taâm 4 DAÃN NHAÄP 01. Lyù do choïn ñeà taøi, ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu 01.1 Lyù do choïn ñeà taøi Vieät Nam ñang trong thôøi kyø ñoåi môùi vaø phaùt trieån, coâng cuoäc kieán thieát ñaát nöôùc ngaøy caøng cao, do vaäy toác ñoä ktxd phaùt trieån nhanh, caùc coâng trình kieán truùc hieän ñaïi ñaõ vaø ñang xuaát hieän ngaøy caøng nhieàu. Theâm vaøo ñoù xu theá toaøn caàu hoùa, töï do hoùa cuûa neàn kinh teá theá giôùi vaø ñaëc bieät quan troïng laø Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc thöông maïi theá giôùi (WTO), neân caøng môû roäng moái quan heä giao löu hoäi nhaäp kinh teá vôùi caùc nöôùc treân theá giôùi. Trong lónh vöïc ktxd, nöôùc ta ñaõ coù nhöõng böôùc tieán daøi tieáp caän ñöôïc kyõ thuaät ktxd tieân tieán cuûa caùc nöôùc phaùt trieån treân theá giôùi.

Ñieàu naøy ñaõ daãn ñeán moät lôùp thuaät ngöõ môùi ñöôïc hình thaønh ñeå bieåu ñaït caùc khaùi nieäm veà ñoái töôïng vaø hoaït ñoäng kyõ thuaät trong kieán truùc- xaây döïng. Ñaïi ña soá nhöõng thuaät ngöõ naøy coù nguoàn goác tö øtieáng Anh – moät ngoân ngöõ coù taàm phoå bieán quoác teá- Chính vì vaäy nhu caàu nhu caàu naém baét thaønh thaïo nhöõng thuaät ngöõ tieáng Anh chuyeân ngaønh ktxd trong moät boä phaän coâng nhaân, kyõ sö, kieán truùc sö, chuyeân gia nhöõng ngöôøi tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp tham gia vaøo coâng vieäc ktxd laø raát lôùn, do ñoù vieäc nghieân cöùu xaây döïng vaø ñoái chieáu thuaät ngöõ ktxd giöõa tieáng Anh vaø tieáng Vieät laø voâ cuøng caàn thieát ñoái vôùi vieäc giaûng daïy, dòch thuaät, giao tieáp trong lónh vöïc ktxd. Ñaëc bieät, ñoái vôùi caùc sinh vieân ngaønh ktxd, tieáng Anh chuyeân ngaønh ñöôïc xem nhö laø coâng cuï höõu hieäu ñeå tìm ñöôïc moät coâng vieäc toát sau naøy. Ñaõ coù nhieàu sinh vieân sau khi toát nghieäp duø coù ñuû chuyeân moân nghieäp vuï nhöng do haïn cheá veà voán lieáng tieáng Anh neân ñaõ boû qua nhöõng cô hoäi vieäc laøm toát.

Theo thoáng keâ treân 2 tôø baùo Tuoåi treû vaø Thanh nieân thì coù ñeán 80% thoâng baùo 5 tuyeån duïng ñoøi hoûi tieáng Anh trong caùc ñieàu kieän tuyeån choïn cuûa mình [37]. Hôn luùc naøo heát tieáng Anh chuyeân ngaønh coù moät vai troø quan troïng ñoái vôùi tình hình thöïc teá nhö theá naøy. ÔÛ Vieät Nam, ñaõ coù moät soá baøi nghieân cöùu veà tình hình hoïc tieáng Anh chuyeân ngaønh chaúng haïn nhö baøi nghieân cöùu cuûa GS. Ñinh Vaên Ñöùc veà tình hình daïy vaø hoïc tieáng Anh chuyeân ngaønh taïi caùc tröôøng ñaïi hoïc taïi Haø Noäi [9].

Beân caïnh ñoù coù baøi nghieân cöùu cuûa Ñoã Huy Thònh veà chính saùch giaùo duïc ngoaïi ngöõ ôû Vieät Nam taàm quan troïng cuûa tieáng Anh ñoái vôùi vieäc ñaøo taïo ôû caùc baäc hoïc cao hôn. Rieâng ñoái vôùi giaùo vieân daïy tieáng Anh chuyeân ngaønh kyõ thuaät Ktxd, hôn ai heát chuùng toâi nhaän thaáy raát roõ nhöõng khoù khaên cuûa sinh vieân ktxd trong vieäc naém vöõng nhöõng thuaät ngöõ trong tieáng Vieät thoâng qua laêng kính cuûa Anh vaên chuyeân ngaønh. Xuaát phaùt töø nhu caàu thöïc teá ñaõ neâu ôû treân, chuùng toâi quyeát ñònh choïn ñeà taøi “ñoái chieáu thuaät ngöõ ktxd Anh ñeå nghieân cöùu. Thöïc hieän ñeà taøi naøy, chuùng toâi mong muoán öùng duïng nhöõng keát quaû nghieân cöùu vaøo hoaït ñoäng giaûng daïy ñeå mang laïi hieäu quaû cao hôn.

Vieäc nghieân cöùu ñeà taøi naøy seõ taïo ra ñöôïc nhöõng cô sôû ban ñaàu ñeå bieân soaïn giaùo trình, taøi lieäu hoïc taäp, taøi lieäu tham khaûo phuø hôïp vôùi ñoái töôïng ngöôøi Vieät Nam, khai thaùc ñöôïc nhöõng yeáu toá thuaän lôïi vaø haïn cheá bôùt nhöõng khoù khaên trôû ngaïi khoâng ñaùng coù. Ñaây laø caùch toát nhaát ñeå ngöôøi daïy naâng cao hieäu quaû trong vieäc truyeàn ñaït vaø ngöôøi hoïc deã daøng hôn trong vieäc tieáp thu vaø thöïc haønh.2 Ñoái töôïng, phaïm vi nghieân cöùu Coâng vieäc nghieân cöùu söï hình thaønh, phaùt trieån vaø quaù trình chuaån hoùa cuûa thuaät ngöõ ktxd laø moät quaù trình laâu daøi, ñoøi hoûi phaûi coù nhieàu thôøi gian ñeå nghieân cöùu, phaân tích vaø thoáng keâ. Hôn nöõa, caùch tieáp caän thuaät ngöõ ktxd cuõng raát ña daïng bao goàm: tieáp caän tónh- coi nhö caùc thuaät ngöõ 6 ktxd ñaõ coù saün vaø tieáp caän ñoäng- döïa treân giaû ñònh thuaät ngöõ ktxd ñang trong quaù trình boå sung hoaøn thieän. Chính vì vaäy, trong khuoân khoå luaän aùn naøy, chuùng toâi chæ nghieân cöùu, ñoái chieáu caùch caáu taïo thuaät ngöõ ktxd Anh - Vieät döïa treân goùc ñoä tieáp caän tónh, nhaèm traû lôøi cho caùc caâu hoûi sau: Thuaät ngöõ naøy ñöôïc caáu taïo neân töø nhöõng yeáu toá naøo, ñaëc ñieåm caùc yeáu toá ñoù ra sao? Vaø caùc yeáu toá naøy coù moái quan heä vôùi nhau nhö theá naøo, ñöôïc keát hôïp vôùi nhau theo moâ hình naøo ñeå taïo thaønh thuaät ngöõ? Luaän vaên seõ taäp trung vaøo moâ taû vaø ñoái chieáu 3 kieåu caáu truùc cô baûn cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät, ñoù laø: thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn tieát, töø gheùp (song tieát) vaø danh ngöõ.

Trong nghieân cöùu, chuùng toâi chæ taäp trung vaøo phöông dieän caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong hai ngoân ngöõ naøy nhaèm tìm ra qui taéc quan troïng nhaát cuûa thöù töï moãi ñôn vò, tìm kieám nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø dò bieät giöõa caùc ñôn vò naøy. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên Luaän vaên naøy coù hai muïc ñích chính: - Thöù nhaát laø neâu roõ ñaëc ñieåm caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät. - Thöù hai laø tìm ra nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau trong caáu truùc cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc ñích treân, luaän vaên giaûi quyeát nhöõng nhieäm vuï sau: a.

Khaùi quaùt hoùa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät, ñeå qua ñoù coù theå nhìn thaáy ñöôïc böùc tranh chung veà caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Phaân tích caáu truùc cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät vaø xaùc laäp caùc moâ hình khaùi quaùt veà caáu taïo cuûa chuùng. So saùnh hình thöùc caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Lòch söû nghieân cöùu Vieäc nghieân cöùu veà thuaät ngöõ khoâng phaûi laø moät vaán ñeà môùi meû trong lónh vöïc nghieân cöùu ngoân ngöõ.

Treân theá giôùi ñaõ coù nhieàu taùc giaû quan taâm ñeán vaán ñeà naøy ôû nhöõng khía caïnh khaùc nhau, chaúng haïn nhö: C. Thorndyke, Lordge… Trong lónh vöïc ktxd ñaõ coù nhöõng taùc giaû nhö: Cyril M. Tuy nhieân caùc coâng trình nghieân cöùu naøy chæ chuû yeáu thieân veà phöông dieän thöïc tieãn, xaây döïng vaø bieân soaïn töø ñieån. Beân caïnh ñoù coù “Caùc vaán ñeà thuaät ngöõ hoïc vaø dòch caùc thuaät ngöõ tieáng Anh kyõ thuaät” cuûa E.

Skorokhodko (1960) hay “söï moâ taû veà thuaät ngöõ hoïc” cuûa Ya. Coù theå noùi ñaây laø nhöõng coâng trình nghieân cöùu khaù coâng phu, taùc giaû khoâng nhöõng nghieân cöùu veà caáu taïo cuûa thuaät ngöõ maø coøn heä thoáng hoùa thuaät ngöõ tieáng Anh khoa hoïc vaø kyõ thuaät. Nhöng coâng vieäc naøy ñaõ gaëp khoâng ít khoù khaên do cuøng moät thuaät ngöõ coù yù nghóa khaùc nhau trong caùc lónh vöïc khaùc nhau cuûa khoa hoïc kyõ thuaät, cuõng nhö bôûi söï xuaát hieän vôùi soá löôïng lôùn caùc thuaät ngöõ môùi. ÔÛ Vieät Nam, caùc coâng trình nghieân cöùu lí luaän veà thuaät ngöõ hoïc ñaõ coù töø ñaàu nhöõng naêm 40 cuûa theá kyû tröôùc.

Ñeå thaáy roõ hôn 8 ñöôïc vaán ñeà naøy, chuùng toâi xin ñöôïc toùm taéc sô löôïc veà quaù trình phaùt trieån cuûa thuaät ngöõ nhö sau: a. Thôøi kyø thöù nhaát (1919- 1940) Moät ít taäp thuaät ngöõ ñoái chieáu thuoäc moät ít ngaønh khoa hoïc cô baûn ñöôïc bieân soaïn rieâng leû, ñaây cuõng laø böôùc ñaàu ñaët cô sôû cho söï phaùt trieån cuûa thuaät ngöõ sau naøy. Taùc giaû tieâu bieåu laø Ñaøo Ñaêng Hy. Thôøi kyø thöù hai (1942 – 1945) Tieâu bieåu cho thôøi kyø naøy laø Hoaøng Xuaân Haõn vôùi cuoán Danh töø khoa hoïc (1942) ñaõ ñaët cô sôû lyù luaän trong lónh vöïc thuaät ngöõ hoïc.