Nghiên Cứu Về Cấu Tạo Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng

Khám phá sự khác biệt giữa các thuật ngữ kiến trúc xây dựng tiếng Anh và tiếng Việt, giúp nâng cao hiểu biết và giao tiếp hiệu quả trong ngành.

• Trường học: Trường Đại Học Kiến Trúc
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Xây Dựng
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Cấu Tạo Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CẤU TẠO THUẬT NGỮ
• 1.1. Khái quát chung về ktxd
• 1.2. Phương thức cấu tạo danh ngữ trong tiếng Anh
• 1.3. Hệ thống thuật ngữ ktxd tiếng Việt
• 1.4. Phương thức cấu tạo danh ngữ trong tiếng Việt
• 1.5. Tiêu chuẩn của thuật ngữ khoa học
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI CHIẾU CẤU TẠO THUẬT NGỮ KTXD TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 2.1. Cấu tạo thuật ngữ ktxd tiếng Anh
• 2.2. Thuật ngữ có cấu tạo là từ đơn
• 2.3. Thuật ngữ có cấu tạo là từ ghép
• 2.4. Thuật ngữ có cấu tạo là danh ngữ trong ktxd
• 2.5. Cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Việt
• 2.6. Đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd Anh - Việt
• 2.7. Nguồn gốc cấu tạo
• 3. CHƯƠNG 3: VẤN ĐỀ CHUYỂN DỊCH THUẬT NGỮ KTXD TIẾNG ANH SANG TIẾNG VIỆT VÀ TÌNH HÌNH DẠY HỌC TIẾNG ANH CHUYÊN NGÀNH KTXD
• 3.1. Khảo sát tình hình chuyển dịch thuật ngữ ktxd Anh-Việt
• 3.2. Vấn đề tiếp nhận thuật ngữ ktxd tiếng Anh vào tiếng Việt
• 3.3. Những vấn đề trong chuyển dịch văn bản khoa học Anh - Việt
• 3.4. Tình hình dạy học Anh văn chuyên ngành tại một số trường đại học
• DẪN NHẬP
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Cấu Tạo Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu về cấu tạo thuật ngữ trong lĩnh vực xây dựng là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Sự gia nhập WTO và xu hướng toàn cầu hóa đã thúc đẩy việc tiếp cận các kỹ thuật xây dựng tiên tiến từ các nước phát triển, dẫn đến sự hình thành một lớp thuật ngữ mới. Việc nắm bắt thành thạo những thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành xây dựng là vô cùng cần thiết đối với kỹ sư, kiến trúc sư và chuyên gia. Nghiên cứu này nhằm mục đích xây dựng và đối chiếu thuật ngữ kỹ thuật xây dựng giữa tiếng Anh và tiếng Việt, hỗ trợ giảng dạy, dịch thuật và giao tiếp trong lĩnh vực này. Theo thống kê, 80% thông báo tuyển dụng đòi hỏi tiếng Anh, cho thấy tầm quan trọng của tiếng Anh chuyên ngành đối với sinh viên xây dựng sau khi tốt nghiệp.

1.1. Lý Do Chọn Đề Tài Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Việt Nam đang trong giai đoạn đổi mới và phát triển, kéo theo sự phát triển nhanh chóng của ngành kiến trúc xây dựng (ktxd). Xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt là việc gia nhập WTO, đã mở rộng mối quan hệ giao lưu kinh tế với các nước trên thế giới. Trong lĩnh vực ktxd, Việt Nam đã có những bước tiến dài trong việc tiếp cận kỹ thuật tiên tiến. Điều này dẫn đến sự hình thành một lớp thuật ngữ mới để biểu đạt các khái niệm về đối tượng và hoạt động kỹ thuật. Phần lớn những thuật ngữ này có nguồn gốc từ tiếng Anh, do đó, việc nghiên cứu, xây dựng và đối chiếu thuật ngữ ktxd giữa tiếng Anh và tiếng Việt là vô cùng cần thiết.

1.2. Đối Tượng và Phạm Vi Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Nghiên cứu sự hình thành, phát triển và quá trình chuẩn hóa của thuật ngữ ktxd là một quá trình lâu dài, đòi hỏi nhiều thời gian để nghiên cứu, phân tích và thống kê. Cách tiếp cận thuật ngữ ktxd cũng rất đa dạng, bao gồm tiếp cận tĩnh (coi như các thuật ngữ ktxd đã có sẵn) và tiếp cận động (dựa trên giả định thuật ngữ ktxd đang trong quá trình bổ sung hoàn thiện). Trong khuôn khổ luận án này, nghiên cứu tập trung vào đối chiếu cách cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh - Việt dựa trên góc độ tiếp cận tĩnh, nhằm trả lời cho các câu hỏi: Thuật ngữ này được cấu tạo nên từ những yếu tố nào, đặc điểm các yếu tố đó ra sao? Các yếu tố này có mối quan hệ với nhau như thế nào, được kết hợp với nhau theo mô hình nào để tạo thành thuật ngữ?

II. Vấn Đề Về Định Nghĩa Thuật Ngữ Xây Dựng Hiện Nay

Việc nghiên cứu về thuật ngữ không phải là một vấn đề mới mẻ. Trên thế giới đã có nhiều tác giả quan tâm đến vấn đề này ở những khía cạnh khác nhau. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này chủ yếu thiên về phương diện thực tiễn, xây dựng và biên soạn từ điển. Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu lý luận về thuật ngữ học đã có từ đầu những năm 40 của thế kỷ trước. Trải qua nhiều thập kỷ, thuật ngữ tiếng Việt không chỉ phát triển nhanh chóng về số lượng mà còn thay đổi cả về chất. Nhiều tác giả cho rằng thuật ngữ là những cụm từ biểu đạt chính xác một khái niệm của một lĩnh vực chuyên môn nào đó hay thuộc hệ thống các khái niệm của một ngành khoa học. Tuy nhiên, việc nghiên cứu đối chiếu thuật ngữ của một chuyên ngành hẹp từ một ngôn ngữ nào đó còn rất hạn chế.

2.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Thuật Ngữ Chuyên Môn Xây Dựng

Các công trình nghiên cứu lý luận về thuật ngữ học ở Việt Nam đã có từ những năm 40 của thế kỷ trước. Trong giai đoạn đầu (1919-1940), một số tập thuật ngữ đối chiếu thuộc một số ngành khoa học cơ bản được biên soạn riêng lẻ. Giai đoạn tiếp theo (1942-1945) chứng kiến sự ra đời của cuốn "Danh từ khoa học" của Hoàng Xuân Hãn, đặt cơ sở lý luận trong lĩnh vực thuật ngữ học. Sau năm 1945, có những công trình thuật ngữ chuyên ngành được sử dụng rộng rãi. Ủy Ban Khoa Học Nhà nước được thành lập để thống nhất về việc chuẩn hóa các vấn đề sử dụng, cách viết, cách đọc, cách dịch thuật ngữ nước ngoài sang tiếng Việt.

2.2. Các Hạn Chế Trong Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng

Công tác thuật ngữ học ở Việt Nam thường nặng về thực tiễn, chủ yếu là xây dựng và biên soạn các loại từ điển. Trong lĩnh vực ktxd, đã có những tác giả chuyên nghiên cứu về thuật ngữ ktxd Anh - Việt, tuy nhiên, đây là những công trình thiên về biên soạn từ điển là chính, mà nhược điểm cơ bản của từ điển là không theo kịp sự phát triển của khoa học xã hội. Do đó, việc nghiên cứu sâu, chi tiết cơ sở lý luận về việc đối chiếu thuật ngữ ktxd Anh – Việt hiện nay là rất cần thiết. Luận văn này mong muốn trình bày các cơ sở hình thành của thuật ngữ, sau đó mô tả một cách tỉ mỉ và toàn diện cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh và Việt.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Tạo Thuật Ngữ Xây Dựng Hiệu Quả

Đề tài này liên quan đến các bình diện của ngôn ngữ học, đặc biệt là loại hình từ vựng học, so sánh lịch sử và tiếp xúc ngôn ngữ. Khảo sát lớp thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt không chỉ dựa vào cứ liệu ngôn ngữ học mà cần viện dẫn đến các cứ liệu xã hội và ngôn ngữ thực tế. Do đó, để thực hiện đề tài này, cần sử dụng phối hợp các phương pháp như miêu tả các đối tượng, phân tích cấu trúc, so sánh đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Anh với tiếng Việt, khảo sát từ điển chuyên ngành ktxd Anh-Việt để thống kê tỷ lệ tần số xuất hiện của mỗi loại thuật ngữ và cách chuyển dịch nghĩa của chúng từ tiếng Anh sang tiếng Việt.

3.1. Các Phương Pháp Phân Tích Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Để thực hiện đề tài này, cần sử dụng phối hợp các phương pháp sau: Miêu tả các đối tượng (các phương thức thành lập thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt). Phân tích cấu trúc: phân tích mối quan hệ giữa các thành phần tham gia cấu tạo nên thuật ngữ kiến trúc Anh-Việt. So sánh đối chiếu cấu tạo của thuật ngữ ktxd tiếng Anh với tiếng Việt. Khảo sát từ điển chuyên ngành ktxd Anh-Việt để thống kê tỷ lệ tần số xuất hiện của mỗi loại thuật ngữ và cách chuyển dịch nghĩa của chúng từ tiếng Anh sang tiếng Việt.

3.2. Nguồn Ngữ Liệu Cho Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Việc chọn tiếng Anh làm ngôn ngữ cơ sở và tiếng Việt làm ngôn ngữ đối chiếu có liên quan chặt chẽ đến đời sống và công việc chuyên môn của người viết. Tiếng Việt là bản ngữ, còn tiếng Anh là ngoại ngữ mà chúng tôi có dịp làm công tác giảng dạy. Tuy nhiên, trong việc so sánh đối chiếu này, chúng tôi chọn tiếng Anh với tính cách là ngôn ngữ làm điểm xuất phát để tiến hành miêu tả và đối chiếu và trong quá trình đối chiếu sự quan tâm đến tiếng Việt được tăng lên. Nghiên cứu này dựa trên ngữ liệu thu thập được qua Từ điển Anh Việt Kiến trúc và Xây dựng (1995) của giáo sư Cyril M. Hrris, Từ điển xây dựng Anh-Việt (1999) của giáo sư Võ Như Cầu, Từ điển kiến trúc-xây dựng Anh – Việt của Đỗ Hữu Vinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Ý Nghĩa của Nghiên Cứu Thuật Ngữ

Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, nó góp phần nghiên cứu cấu tạo của thuật ngữ nói chung và thuật ngữ ktxd tiếng Anh và tiếng Việt nói riêng, giúp phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của các loại cấu tạo thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này. Về mặt thực tiễn, đối với người làm công tác xây dựng, thuật ngữ ktxd là công cụ giao tiếp, chuyển giao tri thức, vì hiện nay kỹ thuật ktxd đã và đang phát triển rất nhanh và rất mạnh, tạo ra rất nhiều khái niệm mới cần được truyền đạt. Vì vậy, việc phân tích và đối chiếu đặc điểm cấu tạo của thuật ngữ ktxd giúp nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, chính là nắm vững chìa khóa để tiếp cận kỹ thuật ktxd hiện đại.

4.1. Ý Nghĩa Khoa Học Của Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu này góp phần vào việc nghiên cứu cấu tạo của thuật ngữ nói chung và thuật ngữ ktxd tiếng Anh và tiếng Việt nói riêng. Nó giúp phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của các loại cấu tạo thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng cơ sở lý thuyết cho việc giảng dạy và học tập thuật ngữ chuyên ngành.

4.2. Ý Nghĩa Thực Tiễn Trong Ngành Kỹ Thuật Xây Dựng

Đối với người làm công tác xây dựng, thuật ngữ ktxd là công cụ giao tiếp, chuyển giao tri thức. Kỹ thuật ktxd đang phát triển rất nhanh, tạo ra nhiều khái niệm mới cần được truyền đạt. Việc phân tích và đối chiếu đặc điểm cấu tạo của thuật ngữ ktxd giúp nắm vững thuật ngữ chuyên ngành, chính là nắm vững chìa khóa để tiếp cận kỹ thuật ktxd hiện đại. Điều này giúp nâng cao hiệu quả công việc và khả năng cạnh tranh trong ngành.

V. Cấu Trúc Thuật Ngữ Kỹ Thuật Xây Dựng Từ Đơn Đến Danh Ngữ

Luận văn này tập trung vào mô tả và đối chiếu 3 kiểu cấu trúc cơ bản của thuật ngữ ktxd trong tiếng Anh và tiếng Việt, đó là: thuật ngữ có cấu tạo là từ đơn tiết, từ ghép (song tiết) và danh ngữ. Trong nghiên cứu, chỉ tập trung vào phương diện cấu tạo của thuật ngữ ktxd trong hai ngôn ngữ này nhằm tìm ra quy tắc quan trọng nhất của thứ tự mỗi đơn vị, tìm kiếm những điểm tương đồng và dị biệt giữa các đơn vị này. Điều này giúp hiểu rõ hơn về cách thức hình thành và phát triển của thuật ngữ trong lĩnh vực xây dựng.

5.1. Thuật Ngữ Xây Dựng Cấu Tạo Từ Từ Đơn

Một số thuật ngữ xây dựng được cấu tạo từ từ đơn, ví dụ như "brick" (gạch), "sand" (cát), "steel" (thép). Những từ này thường là những khái niệm cơ bản và quen thuộc trong ngành. Việc hiểu rõ ý nghĩa của những từ đơn này là nền tảng để tiếp thu những thuật ngữ phức tạp hơn.

5.2. Thuật Ngữ Xây Dựng Cấu Tạo Từ Từ Ghép

Nhiều thuật ngữ xây dựng được cấu tạo từ từ ghép, ví dụ như "reinforced concrete" (bê tông cốt thép), "construction site" (công trường xây dựng), "building material" (vật liệu xây dựng). Những từ ghép này thường biểu thị những khái niệm phức tạp hơn và đòi hỏi sự hiểu biết về cả hai thành phần cấu tạo.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Nghiên cứu về cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh-Việt là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Việc hiểu rõ về cấu tạo thuật ngữ giúp người học và người làm trong ngành xây dựng tiếp cận và sử dụng thuật ngữ chuyên ngành một cách hiệu quả. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác của thuật ngữ ktxd, như ngữ nghĩa, ngữ dụng và văn hóa.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Thuật Ngữ Kỹ Thuật

Nghiên cứu đã trình bày tổng quan về cấu tạo thuật ngữ ktxd Anh-Việt, phân tích các phương pháp nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu. Nghiên cứu cũng đã chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cấu tạo thuật ngữ giữa hai ngôn ngữ.

6.2. Hướng Phát Triển Cho Nghiên Cứu Thuật Ngữ Xây Dựng

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác của thuật ngữ ktxd, như ngữ nghĩa, ngữ dụng và văn hóa. Cần tập trung vào việc xây dựng các công cụ hỗ trợ học tập và dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành, giúp người học và người làm trong ngành xây dựng tiếp cận và sử dụng thuật ngữ một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 MUÏC LUÏC DAÃN NHAÄP 01. Lyù do choïn ñeà taøi, ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu …………………. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên………………………………………4 03. Lòch söû nghieân cöùu ……………………………………………………….

Phöông phaùp nghieân cöùu, nguoàn ngöõ lieäu………………………………. YÙnghóa cuûa luaän vaên……………………………………………………. Boá cuïc cuûa luaän vaên…………………………………………………….10 Chöông 1 CÔ SÔÛ LYÙ THUYEÁT CAÁU TAÏO THUAÄT NGÖÕ 1.1 Khaùi quaùt chung veà ktxd……………………………………………….2 Khaùi nieäm veà thuaät ngöõ ……………………………………………….3 Khaùi nieäm veà thuaät ngöõ trong tieáng Vieät……………………………….4 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät …………………….1 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh………………………………….1 Caùc phöông thöùc caáu taïo töø trong tieáng Anh ………………………16 1.2 Phöông thöùc caáu taïo danh ngöõ trong tieáng Anh ………………….3 Caùc phöông thöùc caáu taïo thuaät ngöõ trong tieáng Anh ………………32 1.2 Heä thoáng thuaät ngöõ ktxd tieáng Vieät ………………………………….1 Caùc phöông thöùc caáu taïo töø trong tieáng Vieät ………………………34 1.2 Phöông thöùc caáu taïo danh ngöõ trong tieáng Vieät ………………….3 Caùc phöông thöùc caáu taïo thuaät ngöõ trong tieáng Vieät …………….3 Tieâu chuaån cuûa thuaät ngöõ khoa hoïc …………………………………43 Chöông 2 ÑOÁI CHIEÁU CAÁU TAÏO THUAÄT NGÖÕ KTXD TIEÁNG ANH VAØ TIEÁNG VIEÄT 2.1 Caáu taïo thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh …………………………………….1 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ………………………………………….1 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn ……………………………………47 2.2 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp ………………………………….3 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø danh ngöõ trong ktxd …………………….2 Caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Vieät …………………………………63 2.1 Nhöõng “thuaät ngöõ” caáu taïo trong thuaät ngöõ ……………………….3 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø töø ñôn ……………………………….4 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp …………………………………….5 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø danh ngöõ …………………………….3 Ñoái chieáu caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd Anh- Vieät…………………….1 Nguoàn goác caáu taïo ……………………………………………………70 2.2 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn trong ktxd ………………………….3 Thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø gheùp trong ktxd………………………….4 Thuaät ngöõ ktxd coù caáu taïo laø danh ngöõ …………………………….77 Chöông 3 VAÁN ÑEÀ CHUYEÅN DÒCH THUAÄT NGÖÕ KTXD TIEÁNG ANH SANG TIEÁNG VIEÄT VAØ TÌNH HÌNH DAÏY HOÏC TIEÁNG ANH CHUYEÂN NGAØNH KTXD 3.1 Khaûo saùt tình hình chuyeån dòch thuaät ngöõ ktxd Anh-Vieät…………….2 Vaán ñeà tieáp nhaän thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaøo tieáng Vieät………….3 Nhöõng vaán ñeà trong chuyeån dòch vaên baûn khoa hoïc Anh -Vieät ………96 3.4 Tình hình daïy hoïc Anh vaên chuyeân ngaønh taïi moät soá tröôøng ñaïi hoïc.104 KEÁT LUAÄN 3 QUY ÖÔÙC TRÌNH BAØY I. [ , ] teân taùc phaåm, taøi lieäu trích daãn ñeå trong [ ]; trong ñoù : soá ñaàu laø soá thöù töï cuûa teân taùc phaåm, taøi lieäu tham khaûo ôû cuoái luaän aùn; sau daáu chaám phaåy laø soá trang.

Neáu coù nhieàu trang thì soá trang trong ñoù ñöôïc ngaên caùch baèng daáu phaåy (neáu soá trang khoâng lieân tuïc) hoaëc daáu gaïch ngang (neáu soá trang lieân tuïc). → bieán ñoåi thaønh. ktxd: kieán truùc xaây döïng 2. Ttp: Thaønh toá phuï 3.

Dttt : Danh töø trung taâm 4 DAÃN NHAÄP 01. Lyù do choïn ñeà taøi, ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu 01.1 Lyù do choïn ñeà taøi Vieät Nam ñang trong thôøi kyø ñoåi môùi vaø phaùt trieån, coâng cuoäc kieán thieát ñaát nöôùc ngaøy caøng cao, do vaäy toác ñoä ktxd phaùt trieån nhanh, caùc coâng trình kieán truùc hieän ñaïi ñaõ vaø ñang xuaát hieän ngaøy caøng nhieàu. Theâm vaøo ñoù xu theá toaøn caàu hoùa, töï do hoùa cuûa neàn kinh teá theá giôùi vaø ñaëc bieät quan troïng laø Vieät Nam ñaõ chính thöùc gia nhaäp Toå chöùc thöông maïi theá giôùi (WTO), neân caøng môû roäng moái quan heä giao löu hoäi nhaäp kinh teá vôùi caùc nöôùc treân theá giôùi. Trong lónh vöïc ktxd, nöôùc ta ñaõ coù nhöõng böôùc tieán daøi tieáp caän ñöôïc kyõ thuaät ktxd tieân tieán cuûa caùc nöôùc phaùt trieån treân theá giôùi.

Ñieàu naøy ñaõ daãn ñeán moät lôùp thuaät ngöõ môùi ñöôïc hình thaønh ñeå bieåu ñaït caùc khaùi nieäm veà ñoái töôïng vaø hoaït ñoäng kyõ thuaät trong kieán truùc- xaây döïng. Ñaïi ña soá nhöõng thuaät ngöõ naøy coù nguoàn goác tö øtieáng Anh – moät ngoân ngöõ coù taàm phoå bieán quoác teá- Chính vì vaäy nhu caàu nhu caàu naém baét thaønh thaïo nhöõng thuaät ngöõ tieáng Anh chuyeân ngaønh ktxd trong moät boä phaän coâng nhaân, kyõ sö, kieán truùc sö, chuyeân gia nhöõng ngöôøi tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp tham gia vaøo coâng vieäc ktxd laø raát lôùn, do ñoù vieäc nghieân cöùu xaây döïng vaø ñoái chieáu thuaät ngöõ ktxd giöõa tieáng Anh vaø tieáng Vieät laø voâ cuøng caàn thieát ñoái vôùi vieäc giaûng daïy, dòch thuaät, giao tieáp trong lónh vöïc ktxd. Ñaëc bieät, ñoái vôùi caùc sinh vieân ngaønh ktxd, tieáng Anh chuyeân ngaønh ñöôïc xem nhö laø coâng cuï höõu hieäu ñeå tìm ñöôïc moät coâng vieäc toát sau naøy. Ñaõ coù nhieàu sinh vieân sau khi toát nghieäp duø coù ñuû chuyeân moân nghieäp vuï nhöng do haïn cheá veà voán lieáng tieáng Anh neân ñaõ boû qua nhöõng cô hoäi vieäc laøm toát.

Theo thoáng keâ treân 2 tôø baùo Tuoåi treû vaø Thanh nieân thì coù ñeán 80% thoâng baùo 5 tuyeån duïng ñoøi hoûi tieáng Anh trong caùc ñieàu kieän tuyeån choïn cuûa mình [37]. Hôn luùc naøo heát tieáng Anh chuyeân ngaønh coù moät vai troø quan troïng ñoái vôùi tình hình thöïc teá nhö theá naøy. ÔÛ Vieät Nam, ñaõ coù moät soá baøi nghieân cöùu veà tình hình hoïc tieáng Anh chuyeân ngaønh chaúng haïn nhö baøi nghieân cöùu cuûa GS. Ñinh Vaên Ñöùc veà tình hình daïy vaø hoïc tieáng Anh chuyeân ngaønh taïi caùc tröôøng ñaïi hoïc taïi Haø Noäi [9].

Beân caïnh ñoù coù baøi nghieân cöùu cuûa Ñoã Huy Thònh veà chính saùch giaùo duïc ngoaïi ngöõ ôû Vieät Nam taàm quan troïng cuûa tieáng Anh ñoái vôùi vieäc ñaøo taïo ôû caùc baäc hoïc cao hôn. Rieâng ñoái vôùi giaùo vieân daïy tieáng Anh chuyeân ngaønh kyõ thuaät Ktxd, hôn ai heát chuùng toâi nhaän thaáy raát roõ nhöõng khoù khaên cuûa sinh vieân ktxd trong vieäc naém vöõng nhöõng thuaät ngöõ trong tieáng Vieät thoâng qua laêng kính cuûa Anh vaên chuyeân ngaønh. Xuaát phaùt töø nhu caàu thöïc teá ñaõ neâu ôû treân, chuùng toâi quyeát ñònh choïn ñeà taøi “ñoái chieáu thuaät ngöõ ktxd Anh ñeå nghieân cöùu. Thöïc hieän ñeà taøi naøy, chuùng toâi mong muoán öùng duïng nhöõng keát quaû nghieân cöùu vaøo hoaït ñoäng giaûng daïy ñeå mang laïi hieäu quaû cao hôn.

Vieäc nghieân cöùu ñeà taøi naøy seõ taïo ra ñöôïc nhöõng cô sôû ban ñaàu ñeå bieân soaïn giaùo trình, taøi lieäu hoïc taäp, taøi lieäu tham khaûo phuø hôïp vôùi ñoái töôïng ngöôøi Vieät Nam, khai thaùc ñöôïc nhöõng yeáu toá thuaän lôïi vaø haïn cheá bôùt nhöõng khoù khaên trôû ngaïi khoâng ñaùng coù. Ñaây laø caùch toát nhaát ñeå ngöôøi daïy naâng cao hieäu quaû trong vieäc truyeàn ñaït vaø ngöôøi hoïc deã daøng hôn trong vieäc tieáp thu vaø thöïc haønh.2 Ñoái töôïng, phaïm vi nghieân cöùu Coâng vieäc nghieân cöùu söï hình thaønh, phaùt trieån vaø quaù trình chuaån hoùa cuûa thuaät ngöõ ktxd laø moät quaù trình laâu daøi, ñoøi hoûi phaûi coù nhieàu thôøi gian ñeå nghieân cöùu, phaân tích vaø thoáng keâ. Hôn nöõa, caùch tieáp caän thuaät ngöõ ktxd cuõng raát ña daïng bao goàm: tieáp caän tónh- coi nhö caùc thuaät ngöõ 6 ktxd ñaõ coù saün vaø tieáp caän ñoäng- döïa treân giaû ñònh thuaät ngöõ ktxd ñang trong quaù trình boå sung hoaøn thieän. Chính vì vaäy, trong khuoân khoå luaän aùn naøy, chuùng toâi chæ nghieân cöùu, ñoái chieáu caùch caáu taïo thuaät ngöõ ktxd Anh - Vieät döïa treân goùc ñoä tieáp caän tónh, nhaèm traû lôøi cho caùc caâu hoûi sau: Thuaät ngöõ naøy ñöôïc caáu taïo neân töø nhöõng yeáu toá naøo, ñaëc ñieåm caùc yeáu toá ñoù ra sao? Vaø caùc yeáu toá naøy coù moái quan heä vôùi nhau nhö theá naøo, ñöôïc keát hôïp vôùi nhau theo moâ hình naøo ñeå taïo thaønh thuaät ngöõ? Luaän vaên seõ taäp trung vaøo moâ taû vaø ñoái chieáu 3 kieåu caáu truùc cô baûn cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät, ñoù laø: thuaät ngöõ coù caáu taïo laø töø ñôn tieát, töø gheùp (song tieát) vaø danh ngöõ.

Trong nghieân cöùu, chuùng toâi chæ taäp trung vaøo phöông dieän caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong hai ngoân ngöõ naøy nhaèm tìm ra qui taéc quan troïng nhaát cuûa thöù töï moãi ñôn vò, tìm kieám nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø dò bieät giöõa caùc ñôn vò naøy. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa luaän vaên Luaän vaên naøy coù hai muïc ñích chính: - Thöù nhaát laø neâu roõ ñaëc ñieåm caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät. - Thöù hai laø tìm ra nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau trong caáu truùc cuûa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Ñeå ñaït ñöôïc hai muïc ñích treân, luaän vaên giaûi quyeát nhöõng nhieäm vuï sau: a.

Khaùi quaùt hoùa thuaät ngöõ ktxd tieáng Anh vaø tieáng Vieät, ñeå qua ñoù coù theå nhìn thaáy ñöôïc böùc tranh chung veà caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Phaân tích caáu truùc cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät vaø xaùc laäp caùc moâ hình khaùi quaùt veà caáu taïo cuûa chuùng. So saùnh hình thöùc caáu taïo cuûa thuaät ngöõ ktxd trong tieáng Anh vaø tieáng Vieät. Lòch söû nghieân cöùu Vieäc nghieân cöùu veà thuaät ngöõ khoâng phaûi laø moät vaán ñeà môùi meû trong lónh vöïc nghieân cöùu ngoân ngöõ.

Treân theá giôùi ñaõ coù nhieàu taùc giaû quan taâm ñeán vaán ñeà naøy ôû nhöõng khía caïnh khaùc nhau, chaúng haïn nhö: C. Thorndyke, Lordge… Trong lónh vöïc ktxd ñaõ coù nhöõng taùc giaû nhö: Cyril M. Tuy nhieân caùc coâng trình nghieân cöùu naøy chæ chuû yeáu thieân veà phöông dieän thöïc tieãn, xaây döïng vaø bieân soaïn töø ñieån. Beân caïnh ñoù coù “Caùc vaán ñeà thuaät ngöõ hoïc vaø dòch caùc thuaät ngöõ tieáng Anh kyõ thuaät” cuûa E.

Skorokhodko (1960) hay “söï moâ taû veà thuaät ngöõ hoïc” cuûa Ya. Coù theå noùi ñaây laø nhöõng coâng trình nghieân cöùu khaù coâng phu, taùc giaû khoâng nhöõng nghieân cöùu veà caáu taïo cuûa thuaät ngöõ maø coøn heä thoáng hoùa thuaät ngöõ tieáng Anh khoa hoïc vaø kyõ thuaät. Nhöng coâng vieäc naøy ñaõ gaëp khoâng ít khoù khaên do cuøng moät thuaät ngöõ coù yù nghóa khaùc nhau trong caùc lónh vöïc khaùc nhau cuûa khoa hoïc kyõ thuaät, cuõng nhö bôûi söï xuaát hieän vôùi soá löôïng lôùn caùc thuaät ngöõ môùi. ÔÛ Vieät Nam, caùc coâng trình nghieân cöùu lí luaän veà thuaät ngöõ hoïc ñaõ coù töø ñaàu nhöõng naêm 40 cuûa theá kyû tröôùc.

Ñeå thaáy roõ hôn 8 ñöôïc vaán ñeà naøy, chuùng toâi xin ñöôïc toùm taéc sô löôïc veà quaù trình phaùt trieån cuûa thuaät ngöõ nhö sau: a. Thôøi kyø thöù nhaát (1919- 1940) Moät ít taäp thuaät ngöõ ñoái chieáu thuoäc moät ít ngaønh khoa hoïc cô baûn ñöôïc bieân soaïn rieâng leû, ñaây cuõng laø böôùc ñaàu ñaët cô sôû cho söï phaùt trieån cuûa thuaät ngöõ sau naøy. Taùc giaû tieâu bieåu laø Ñaøo Ñaêng Hy. Thôøi kyø thöù hai (1942 – 1945) Tieâu bieåu cho thôøi kyø naøy laø Hoaøng Xuaân Haõn vôùi cuoán Danh töø khoa hoïc (1942) ñaõ ñaët cô sôû lyù luaän trong lónh vöïc thuaät ngöõ hoïc.