Luận án về tính chất lý hóa đất đỏ bazan và thâm canh cam ở Nghệ An

Đất đỏ bazan là loại đất có nguồn gốc từ quá trình phong hóa của đá bazan, thường có màu đỏ đặc trưng. 186 trang · Trường Đại Học Nông Nghiệp Hà Nội · 2010.

• Tác giả: Nguyễn Quốc Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Quang Đức
• Trường học: Trường Đại Học Nông Nghiệp Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Nguyên và Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính Chất Đất Đỏ Bazan Và Biện Pháp Thâm Canh Cam Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• MỞ ĐẦU
• Đặt vấn đề
• Mục đích nghiên cứu
• Ý nghĩa của đề tài
• Những đóng góp mới của luận án
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Những nghiên cứu về đất đỏ bazan
• 1.1.1. Nghiên cứu về đất đỏ (Ferralsols) trên Thế giới
• 1.1.2. Những nghiên cứu về đất đỏ (Ferrasols) ở Việt Nam
• 1.1.3. Những nghiên cứu về đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 1.2. Những nghiên cứu về cây cam quýt
• 1.2.1. Nguồn gốc, giá trị sử dụng và tình hình sản xuất cam quýt
• 1.2.2. Yêu cầu sinh thái của cây cam quýt
• 1.2.3. Đất và dinh dưỡng cho cây cam quýt
• 1.3. Tình hình sử dụng phân bón cho cam quýt
• 1.3.1. Tình hình sử dụng phân bón cho cây cam trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình sử dụng phân bón cho cây cam ở Việt Nam và tại Nghệ An
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, vật liệu và địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.1.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, tình hình sản xuất cam tại vùng Phủ Quỳ - Nghệ An
• 2.2.2. Nghiên cứu một số tính chất đất đỏ bazan trồng cam tại Phủ Quỳ- Nghệ An
• 2.2.3. Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp điều tra, thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu một số tính chất đất đỏ bazan trồng cam
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật thâm canh cam
• 2.3.4. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.3.5. Phương pháp kế thừa
• 2.3.6. Phương pháp phân tích số liệu và xử lí thống kê
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên và thực trạng sản xuất cam ở vùng Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên vùng Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.1.2. Tình hình sản xuất một số cây ăn quả và cây công nghiệp dài ngày ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.2. Nghiên cứu một số tính chất đất đỏ bazan trồng cam ở Phủ Quỳ- Nghệ An
• 3.2.1. Nghiên cứu diễn biến độ ẩm đất đỏ bazan trên một số mô hình trồng cam ở Phủ Qùy – Nghệ An
• 3.2.2. Nghiên cứu một số tính chất lý hóa học đất đỏ bazan trồng cam ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật thâm canh cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.3.1. Nghiên cứu liều lượng nước tưới thêm cho cam trên đất đỏ bazan Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.3.2. Nghiên cứu liều lượng kali bón thêm cho cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.3.3. Nghiên cứu liều lượng phân lân bón thêm cho cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An
• 3.3.4. Nghiên cứu lượng vôi bón bổ sung cho cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An
• 3.3.5. Nghiên cứu ảnh hưởng của khô dầu và xác mắm đến sự sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An
• 3.3.6. Kết quả khảo nghiệm diện hẹp mô hình áp dụng biện pháp kỹ thuật thâm canh cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ- Nghệ An
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• Kết luận
• Đề nghị
• Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tính chất đất đỏ bazan

Đất đỏ bazan là loại đất có nguồn gốc từ quá trình phong hóa của đá bazan, thường có màu đỏ đặc trưng. Tại Nghệ An, đất đỏ bazan chiếm một diện tích đáng kể và có nhiều đặc điểm nổi bật. Tính chất lý hóa của đất đỏ bazan ảnh hưởng lớn đến khả năng sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây cam. Đất đỏ bazan thường có độ pH thấp, độ ẩm cao và khả năng giữ nước tốt, nhưng lại thiếu hụt một số chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng. Theo nghiên cứu, độ pH của đất đỏ bazan tại Phủ Quỳ thường dao động từ 4.5 đến 5.5, cho thấy đất có tính axit. Điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây cam, vì cây cam yêu cầu độ pH từ 5.5 đến 6.5 để phát triển tốt. Việc bổ sung vôi và các loại phân bón hữu cơ là cần thiết để cải thiện tính chất đất và nâng cao năng suất cây trồng.

1.1. Đặc điểm lý hóa của đất đỏ bazan

Đất đỏ bazan có cấu trúc đất khá đồng nhất, với thành phần chủ yếu là sét và cát. Các nghiên cứu cho thấy, đất đỏ bazan có khả năng giữ ẩm tốt, giúp cây cam phát triển trong điều kiện khí hậu khô hạn. Tuy nhiên, đất cũng có thể bị thoái hóa do quá trình canh tác không hợp lý. Nghiên cứu của Buringh cho thấy, đất đỏ bazan thường chứa nhiều sesquioxit, nhưng lại nghèo dinh dưỡng. Điều này đòi hỏi nông dân cần áp dụng các biện pháp thâm canh hợp lý để cải thiện độ phì nhiêu của đất. Việc sử dụng phân bón hữu cơ và vô cơ một cách hợp lý sẽ giúp tăng cường chất lượng đất và năng suất cây cam.

II. Biện pháp thâm canh cam

Thâm canh cam trên đất đỏ bazan tại Nghệ An là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các biện pháp thâm canh bao gồm việc điều chỉnh lượng nước tưới, bón phân hợp lý và áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến. Nghiên cứu cho thấy, việc tưới nước đúng cách có thể cải thiện đáng kể sự sinh trưởng của cây cam. Cụ thể, lượng nước tưới từ 100 đến 150 m3/ha/lần là phù hợp cho cây cam trong giai đoạn sinh trưởng. Bên cạnh đó, việc bón phân kali, lân và vôi cũng cần được thực hiện theo đúng liều lượng để đảm bảo cây cam phát triển khỏe mạnh.

2.1. Kỹ thuật bón phân

Kỹ thuật bón phân là một trong những yếu tố quyết định đến năng suất cây cam. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc bón 30 tấn phân chuồng, 1.100 kg CaO, 230 kg N, 150 kg P2O5 và 500 kg K2O cho mỗi ha là cần thiết để đảm bảo cây cam phát triển tốt. Ngoài ra, việc bổ sung các loại phân hữu cơ như khô dầu và xác mắm cũng giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy, việc áp dụng các biện pháp bón phân hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn nâng cao chất lượng quả cam, từ đó tăng thu nhập cho nông dân.

III. Tình hình sản xuất cam tại Nghệ An

Tình hình sản xuất cam tại Nghệ An, đặc biệt là vùng Phủ Quỳ, đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù đất đỏ bazan có tiềm năng phát triển cây cam, nhưng năng suất và chất lượng sản phẩm vẫn chưa đạt yêu cầu. Theo thống kê, chu kỳ kinh tế của cây cam tại đây chỉ dưới 15 năm, do đầu tư chăm sóc không đáp ứng yêu cầu. Điều này dẫn đến năng suất thấp và hiệu quả kinh tế không cao. Để khắc phục tình trạng này, cần có những nghiên cứu sâu hơn về các biện pháp thâm canh và cải tạo đất, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Thực trạng sản xuất cam

Thực trạng sản xuất cam tại Nghệ An cho thấy, mặc dù có nhiều giống cam chất lượng cao, nhưng việc áp dụng kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ. Nhiều nông dân vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống, dẫn đến năng suất không ổn định. Nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các biện pháp thâm canh như bón phân hợp lý, tưới nước đúng cách và chăm sóc cây trồng sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng cam. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng trong việc đào tạo kỹ thuật cho nông dân, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất cam tại vùng đất đỏ bazan này.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Vùng Phủ Quỳ nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Nghệ An, có tổng diện tích đất tự nhiên là 242.426 ha, trong đó đất đỏ bazan có diện tích khoảng 13.441 ha (chiếm 5,54% diện tích đất tự nhiên toàn vùng). Đây là địa bàn có điều kiện thuận lợi về đất đai và giao thông (đặc biệt có tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua) để hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung các loại cây công nghiệp và cây ăn quả dài ngày, tiêu biểu là cây cam. Tuy nhiên, dưới tác động của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, mưa tập trung vào mùa hè, địa hình đồi dốc bị chia cắt và sự xuất hiện của gió Tây Nam khô nóng (gió Lào), quá trình canh tác lâu năm không hợp lý đã khiến đất đỏ bazan tại đây bị xói mòn, rửa trôi và suy thoái độ phì. Chu kỳ kinh tế của cây cam tại các nông trường, công ty ở Phủ Quỳ bị rút ngắn xuống dưới 15 năm; mức độ đầu tư chăm sóc chưa đáp ứng đúng nhu cầu sinh lý của cây, dẫn đến năng suất và phẩm chất quả thấp, hiệu quả kinh tế thiếu tính bền vững. Trước thực tế đó, các nghiên cứu chuyên sâu về đặc tính lý hóa đất và giải pháp kỹ thuật thâm canh cam kinh doanh trên đất đỏ bazan Phủ Quỳ còn rất hạn chế. Luận án "Nghiên cứu tính chất lý hóa đất và một số biện pháp thâm canh cam trên đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An" của nghiên cứu sinh Nguyễn Quốc Hiếu được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống này.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định rõ:

1. Xác định những yếu tố về mặt khí hậu thời tiết và các tính chất lý hóa học của đất đỏ bazan ở Phủ Quỳ - Nghệ An gây ảnh hưởng xấu đến sản xuất cam.
2. Đề xuất các biện pháp kỹ thuật bón phân (khoáng, vôi, hữu cơ bổ sung) và tưới nước hợp lý nhằm nâng cao năng suất, chất lượng quả và hiệu quả kinh tế của vườn cam thời kỳ kinh doanh trên loại đất này.

Đối tượng nghiên cứu là cây cam thời kỳ kinh doanh 6 năm tuổi (giống cam Vân Du) và đất đỏ bazan trồng cam. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại vùng Phủ Quỳ, tỉnh Nghệ An (bao gồm các địa bàn khảo sát, bố trí thí nghiệm tại huyện Nghĩa Đàn, Quỳ Hợp, Tân Kỳ, cụ thể là các xã Nghĩa Sơn, Nghĩa Hiếu, Minh Hợp và Trung tâm Nghiên cứu Cây ăn quả và Cây công nghiệp Phủ Quỳ). Phạm vi thời gian nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng và phân tích mẫu đất được triển khai từ năm 2007 đến năm 2010, kết hợp kế thừa chuỗi số liệu khí tượng thủy văn giai đoạn 1981 - 2005 và số liệu điều tra sản xuất từ năm 1999 đến 2006.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu của luận án hệ thống hóa ba mảng nghiên cứu chính: đất đỏ bazan, yêu cầu sinh thái học và dinh dưỡng của cây cam, cùng thực trạng sử dụng phân bón cho cây có múi trên thế giới và tại Việt Nam.

Về đất đỏ bazan (Ferralsols), tài liệu quốc tế ghi nhận diện tích nhóm đất này khoảng 750 triệu ha (FAO, 1990) đến 1 tỷ ha (Driessen và Dudal, 1989), tập trung chủ yếu ở Nam Mỹ, Trung Phi và Đông Nam Á. Quá trình phát sinh gắn liền với sự thủy phân khoáng silicat nguyên sinh bởi ion H+, giải phóng cation bazơ và rửa trôi silic, làm tích tụ sesquioxit. Các tổ chức FAO-UNESCO/ISRIC (1991) và ISSS/ISRIC/FAO (WRB, 1998) đã chuẩn hóa định nghĩa tầng Ferralic với dung tích hấp thu cation (CEC) ≤ 16 cmol(+)/kg sét, CEC hiệu dụng (ECEC) < 12 cmol(+)/kg sét, tỷ lệ khoáng phong hóa trong cấp hạt 50-200 µm dưới 10% và chiều dày tầng đất từ 30 cm trở lên. Buringh phân chia Ferralsols thành 6 đơn vị chính: Orthic, Plinthic, Humic, Acric, Rhodic và Xanthic. Tại Việt Nam, đất đỏ chiếm khoảng 3 triệu ha (Tôn Thất Chiểu, 1992, 1995; Hội Khoa học Đất Việt Nam, 2000; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2009). Các công trình của Fridland (1962, 1973), Nguyễn Tử Siêm và Lương Đức Loan (1987), Vũ Cao Thái (1989), Lê Đình Sơn (1994), Nguyễn Tử Siêm và CS (1994, 1995) chỉ rõ đất bazan có thành phần cơ giới nặng, giàu sesquioxit, khoáng sét kaolinit chiếm ưu thế, dung tích hấp thu thấp, phản ứng chua và có đặc tính giữ chặt lân rất mạnh (Lê Văn Căn, Pagel, 1961; Đoàn Triệu Nhạn, 1999; Nguyễn Công Vinh, 2002). Tại Phủ Quỳ, Hồ Quang Đức (2002) phân loại đất bazan thành Rhodic Ferralsols với các đơn vị phụ Hyperdystri- và Veti-. Các tác giả Nguyễn Tri Chiêm, Đoàn Triệu Nhạn (1974), Lê Đình Sơn (1994) và Nguyễn Quốc Hiếu (1995, 2003) ghi nhận đất bazan Phủ Quỳ có tầng dày nhưng suy giảm độ phì, giảm độ xốp và chua hóa khi trải qua canh tác thoái hóa.

Về cây cam và chế độ dinh dưỡng, các tác giả Vũ Công Hậu (1999), Nguyễn Văn Luật (2008), Walter Reuther và CS (1989), Bose (1990), Davies và Albrigo (1994) đã khái quát đặc tính sinh lý: cam thích hợp nhiệt độ 23,9 - 27°C, ngừng trệ sinh lý khi nhiệt độ trên 35°C; nhu cầu nước hàng năm dao động 9.000 - 12.000 m³/ha. Malavolta (1990) xây dựng bảng tiêu chuẩn chẩn đoán dinh dưỡng qua phân tích lá (N, P, K, Ca, Mg, S). Các nghiên cứu của Harold Hume (1957), Cameron và CS (1952), Zouravlop (1970) khẳng định vai trò của đạm và kali trong việc hình thành năng suất, phẩm chất; trong khi lân ít bị rửa trôi nhưng dễ bị cố định ở đất chua. Lê Văn Căn (1978) và Nguyễn Như Hà (2010) nhấn mạnh việc bón vôi cải tạo độ chua, khử độc Al³⁺ và cung cấp canxi. Tại Việt Nam, Đặng Thị Trân và Nguyễn Quốc Hiếu (2002) đã nghiên cứu phương pháp tưới cho cam Phủ Quỳ, Đỗ Đình Ca và Vũ Việt Hưng (2004) khảo sát phân bón trên bưởi Phúc Trạch, Huỳnh Ngọc Tư và CS (2003) khảo sát trên bưởi Đường lá cam.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Mặc dù đã có các công trình nghiên cứu lẻ tẻ về đặc tính đất bazan hoặc thử nghiệm phân khoáng đơn lẻ, vùng Phủ Quỳ vẫn thiếu một hệ thống số liệu hoàn chỉnh về diễn biến lý hóa tính đất bazan dưới các mô hình canh tác cam, đồng thời chưa có quy trình kỹ thuật đồng bộ kết hợp tưới nước bổ sung, bón cân đối lân, kali, vôi khử chua cùng việc bổ sung nguồn hữu cơ đặc thù (khô dầu và xác mắm) cho cây cam trong giai đoạn kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên nền tảng lý thuyết phát sinh học đất của V.V. Dokuchaev và hệ thống phân loại đất quốc tế FAO/UNESCO/WRB để nghiên cứu sự biến đổi tính chất đất feralit phát triển trên đá mẹ bazan. Về mặt nông học, đề tài vận dụng lý thuyết dinh dưỡng khoáng thực vật của Liebig kết hợp nguyên lý chẩn đoán dinh dưỡng mô lá của Malavolta (1990), quy luật bù hoàn dinh dưỡng và các mối quan hệ tương tác ion (Ca²⁺, Mg²⁺, K⁺, Al³⁺) trong đất dốc nhiệt đới.

Phương pháp nghiên cứu thực tế kết hợp điều tra, thực nghiệm hiện trường và phân tích phòng thí nghiệm:

• Phương pháp điều tra: Thu thập số liệu thứ cấp về khí tượng thủy văn tại Trạm Khí tượng Tây Hiếu (1981 - 2005); điều tra nông hộ theo phiếu câu hỏi cấu trúc tại 3 xã trọng điểm (Nghĩa Sơn, Nghĩa Hiếu, Minh Hợp) nhằm đánh giá cơ cấu giống, năng suất, chi phí đầu tư và khó khăn kỹ thuật của người dân từ năm 1999 đến 2006.
• Phương pháp nghiên cứu đất: Đào, mô tả hình thái và lấy mẫu theo tầng phát sinh của các phẫu diện đất đại diện (N02, N03, N09). Đo độ ẩm đất định kỳ bằng phương pháp sấy khô ở 105°C; theo dõi diễn biến ẩm độ sau mưa, sau tưới và trên mô hình tủ rác so với không tủ rác.
• Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm: Áp dụng các tiêu chuẩn phân tích đất thổ nhưỡng - nông hóa:
  • Thành phần cơ giới xác định bằng phương pháp ống hút Robinson (phân cấp hạt cát, thịt, sét).
  • Dung trọng xác định bằng phương pháp ống dung tích đóng vòng; tỷ trọng đo bằng bình tỷ trọng; độ xốp tính toán từ dung trọng và tỷ trọng.
  • pH(H₂O) và pH(KCl) đo bằng máy đo điện cực thủy tinh (tỷ lệ đất:dung dịch 1:2,5).
  • Chất hữu cơ tổng số (OM) phân tích theo phương pháp Walkley-Black.
  • Đạm tổng số (Nts) xác định bằng phương pháp Kjeldahl; đạm dễ tiêu (Ndt) theo phương pháp Cornfield.
  • Lân tổng số (Pts) công phá bằng H₂SO₄ + HClO₄; lân dễ tiêu (Pdt) chiết bằng dung dịch Bray II hoặc Oniani, so màu quang phổ.
  • Kali tổng số (Kts) phân hủy bằng HF + HClO₄; kali dễ tiêu (Kdt) chiết bằng axetat amon trung tính 1M (pH 7,0), đo trên quang kế ngọn lửa.
  • Dung tích hấp thu cation (CEC) xác định bằng phương pháp Amoni axetat (1M NH₄OAc tại pH 7,0). Độ chua trao đổi và Al³⁺ xác định bằng dung dịch KCl 1M.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng: Tiến hành các thí nghiệm đơn yếu tố và mô hình tổng hợp trên giống cam Vân Du 6 năm tuổi thời kỳ kinh doanh, bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) có lặp lại:
  • Thí nghiệm 1: Xác định liều lượng nước tưới bổ sung (so sánh các mức tưới 100 m³/ha/lần và 150 m³/ha/lần với đối chứng không tưới thêm trong mùa khô).
  • Thí nghiệm 2: Xác định liều lượng kali bón thêm (thử nghiệm các mức tăng thêm K₂O trên nền phân bón cơ sở).
  • Thí nghiệm 3: Xác định liều lượng lân bón thêm (thử nghiệm các mức tăng thêm P₂O₅).
  • Thí nghiệm 4: Xác định lượng vôi bón bổ sung (thử nghiệm các mức CaO nhằm cải tạo pH đất).
  • Thí nghiệm 5: Thử nghiệm ảnh hưởng của hữu cơ bổ sung là khô dầu và xác mắm (Bảng 2.1 nêu rõ hàm lượng dinh dưỡng chất khô: khô dầu chứa hữu cơ 85-90%, N 5,2-5,6%, P₂O₅ 1,8-2,0%, K₂O 1,2-1,5%; xác mắm chứa hữu cơ 50-60%, N 3,5-4,0%, P₂O₅ 1,2-1,5%, K₂O 0,5-0,8%).
  • Khảo nghiệm diện hẹp mô hình thâm canh tổng hợp: Đối chứng tập quán nông dân so sánh với công thức áp dụng đồng bộ nước tưới, vôi, N-P-K tối ưu, phân chuồng, khô dầu và xác mắm.
• Phương pháp đánh giá chất lượng quả: Phân tích độ Brix, hàm lượng đường tổng số, axit hữu cơ tổng số và hàm lượng vitamin C.
• Phương pháp hạch toán kinh tế và xử lý thống kê: Tính toán tổng chi phí đầu tư (CF), tổng thu (R), lợi nhuận (VY), tỷ suất lợi nhuận (VCR). Số liệu thực nghiệm được xử lý phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% (LSD 0,05).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan tài liệu

Chương này tập hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về tài nguyên đất đỏ bazan, đặc điểm nông sinh học của cây cam và thực trạng bón phân. Về đất bazan, tác giả làm rõ bản chất khoáng sét kaolinit, hàm lượng oxit sắt, nhôm cao gây hấp thu hóa học và cố định lân nghiêm trọng (hàm lượng lân dễ tiêu thường chỉ chiếm dưới 1,2% lân tổng số, theo Lê Văn Căn và Pagel, 1961). Bảng 1.1 trích dẫn nghiên cứu của Lương Đức Loan (1996) chứng minh việc vùi 30 tấn chất hữu cơ/ha vào đất bazan làm tăng độ xốp từ 59,0% lên 64,4%, tăng khả năng hấp phụ NH₄⁺ từ 42,6 lên 59,4 lđl/100g đất và giảm độ chặt từ 3,0 xuống 2,5 kg/cm³. Bảng 1.2 và 1.3 tổng hợp số liệu của Lê Đình Sơn (1994) và chuỗi phân tích đất tại Nghĩa Thắng (Nghĩa Đàn) từ năm 1960 đến 2007: sau gần 50 năm canh tác, pHKCl giảm từ 4,80 xuống 4,41 (năm 1993 từng tụt xuống 3,97), mùn tổng số giảm mạnh từ 4,96% xuống 2,37%, CEC giảm từ 17,39 xuống 10,41 me/100g đất, Ca²⁺ trao đổi giảm từ 7,30 xuống 4,67 me/100g đất.

Đối với cây cam, chương tổng quan làm rõ nguồn gốc chi Citrus, giá trị dinh dưỡng (Vũ Công Hậu: vitamin C 0,42 mg, đường 6-12%), sản lượng thế giới đạt 95,5 triệu tấn cây có múi năm 2010 (FAOSTAT, 2011) và nhu cầu nước 9.000 - 12.000 m³/ha/năm (Davies và Albrigo, 1994). Bảng 1.4 dẫn tiêu chuẩn Malavolta (1990) về khoảng tối ưu trong lá cam: N (2,50 - 2,70%), P (0,12 - 0,16%), K (1,20 - 1,70%), Ca (3,00 - 4,90%), Mg (0,30 - 0,49%). Chương 1 cũng dẫn các công thức tính lượng vôi theo Lê Văn Căn (1978) tại Bảng 1.5, mức bón khuyến cáo của Florida, Nhật Bản, Brazil tại Bảng 1.6, định mức bón vi lượng tại Bảng 1.7 và quy trình phân bón của các viện nghiên cứu Việt Nam tại các Bảng 1.8 đến 1.12.

Chương 2. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết vật liệu nghiên cứu: giống cam Vân Du thời kỳ kinh doanh 6 năm tuổi, sinh trưởng đồng đều, không bị sâu bệnh nguy hiểm. Các loại phân bón sử dụng gồm phân chuồng hoai mục, đạm urê (46% N), supe lân Lâm Thao (16% P₂O₅), kali clorua (60% K₂O), vôi bột (CaO), khô dầu lạc và xác mắm phế phụ phẩm thủy sản. Nội dung nghiên cứu gồm 3 hợp phần: đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế vùng Phủ Quỳ; phân tích tính chất lý hóa đất bazan; thực nghiệm các biện pháp thâm canh (tưới nước, bón K, bón P, bón vôi, bón khô dầu và xác mắm, xây dựng mô hình thâm canh tổng hợp). Toàn bộ quy trình lấy mẫu đất, phương pháp phân tích 11 chỉ tiêu đất thổ nhưỡng (Bảng 2.2), kỹ thuật theo dõi đường kính tán, chiều cao cây, các đợt lộc, tỷ lệ đậu quả, phân tích hóa sinh quả, hạch toán kinh tế và phương pháp xử lý thống kê sinh học đều được chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn ngành hiện hành.

Chương 3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu thu thập và kết quả thực nghiệm qua 48 bảng số liệu và 21 hình vẽ minh họa, chia thành ba nội dung trọng tâm:

1. Điều kiện tự nhiên và thực trạng sản xuất cam tại Phủ Quỳ (Mục 3.1): Số liệu khí hậu trạm Tây Hiếu giai đoạn 1981 - 2005 (Bảng 3.1) cho thấy lượng mưa trung bình năm đạt 1.591,7 mm nhưng phân bố rất không đều: mưa tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 10 (chiếm trên 80% tổng lượng mưa), trong khi các tháng mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) lượng mưa rất thấp, có tháng chỉ đạt 10 - 20 mm. Tổng lượng bốc hơi trung bình năm là 835,2 mm; từ tháng 4 đến tháng 7 chịu ảnh hưởng mạnh của gió Tây Nam khô nóng làm độ ẩm không khí giảm mạnh. Bảng 3.4 ghi nhận biến động diện tích cam Phủ Quỳ giai đoạn 2002 - 2009 dao động quanh mức 1.500 - 2.200 ha. Khảo sát tại 3 xã Nghĩa Sơn, Nghĩa Hiếu, Minh Hợp (Bảng 3.5, 3.6, 3.7a, 3.7b) cho thấy giống cam Vân Du chiếm tỷ lệ áp đảo (trên 70% cơ cấu tích lũy), năng suất bình quân vườn cây trước nghiên cứu chỉ đạt 10 - 14 tấn/ha. Đa số nông hộ gặp khó khăn về chi phí phân bón, thiếu nguồn nước tưới trong mùa khô và lúng túng trong việc cân đối tỷ lệ phân bón.

2. Nghiên cứu tính chất lý hóa học đất đỏ bazan trồng cam (Mục 3.2):

• Về chế độ ẩm (Bảng 3.8, 3.9, 3.10): Đất đỏ bazan có khả năng giữ nước lớn nhưng tốc độ mất ẩm sau mưa diễn ra nhanh trong mùa khô. Mô hình che phủ bằng tủ rác thực vật duy trì độ ẩm tầng 0 - 30 cm cao hơn công thức không che phủ từ 3,5% đến 5,8% (năm 2006). Việc tưới nước giúp đưa độ ẩm đất lên mức dung ẩm đồng ruộng hữu hiệu, duy trì ổn định trong 7 - 10 ngày tùy thời tiết.
• Về tính chất vật lý (Bảng 3.11): Đất có thành phần cơ giới nặng, tỷ lệ cấp hạt sét chiếm 48,5 - 62,4%, thịt 21,3 - 28,6%, cát 14,2 - 22,9%. Đất tơi xốp ở tầng mặt với dung trọng dao động 0,98 - 1,12 g/cm³, tỷ trọng 2,55 - 2,64 g/cm³, độ xốp tầng mặt khá cao (57,2 - 62,5%), tuy nhiên ở các tầng sâu độ xốp giảm dần.
• Về tính chất hóa học và nông hóa (Bảng 3.12, 3.13): Đất đỏ bazan trồng cam tại Phủ Quỳ có phản ứng rất chua, pHKCl tầng mặt dao động 3,95 - 4,35; hàm lượng Al³⁺ trao đổi cao (1,8 - 4,2 me/100g đất). Dung tích hấp thu cation (CEC) thấp, dao động 8,5 - 12,8 cmol(+)/kg đất; độ no bazơ (V%) chỉ đạt 15 - 24%. Hàm lượng chất hữu cơ (OM) tầng mặt thuộc mức nghèo đến trung bình (1,65 - 2,45%); đạm tổng số trung bình (0,11 - 0,16% N). Lân tổng số rất giàu (0,18 - 0,28% P₂O₅) do bản chất đá mẹ bazan, nhưng lân dễ tiêu rất nghèo, chỉ đạt 3,5 - 8,2 mg P₂O₅/100g đất do bị cố định chặt bởi Fe và Al. Kali tổng số nghèo (0,32 - 0,58% K₂O) và kali dễ tiêu ở mức thấp (6,4 - 11,2 mg K₂O/100g đất).

3. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật thâm canh cam (Mục 3.3): Tác giả đã triển khai 5 thí nghiệm thành phần và một mô hình tổng hợp, kết quả được phân tích chi tiết qua các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất, phẩm chất và hiệu quả kinh tế:

Yếu tố kỹ thuật thử nghiệm	Các mức xử lý trong thí nghiệm	Chỉ tiêu sinh trưởng & năng suất	Ảnh hưởng đến chất lượng quả	Hiệu quả kinh tế & Đất đai
Nước tưới bổ sung (2007 - 2009)	- ĐC: Không tưới thêm - CT1: Tưới 100 m³/ha/lần - CT2: Tưới 150 m³/ha/lần	Mức 150 m³/lần giúp cành lộc phát triển tốt, giảm tỷ lệ rụng quả; năng suất trung bình 3 năm đạt cao nhất, vượt trội có ý nghĩa so với ĐC (P < 0,05).	Tăng khối lượng quả, hàm lượng nước trong múi tăng, độ Brix và vitamin C duy trì ổn định.	Lợi nhuận thuần (VY) và tỷ suất VCR đạt cao nhất ở mức tưới 150 m³/ha/lần; độ ẩm đất duy trì trên mức cây héo.
Bón thêm Kali (K₂O) (2007 - 2009)	- ĐC: Nền đối chứng - Các mức bổ sung tăng dần K₂O	Mức bón thêm 200 kg K₂O/ha (tổng mức 500 kg K₂O/ha) cho năng suất quả cao nhất, sai khác có ý nghĩa thống kê so với mức thấp.	Tăng tỷ lệ đường tổng số, tăng hàm lượng vitamin C, vỏ quả bóng đẹp, giảm hiện tượng nứt xốp quả.	Tăng hàm lượng Kdt trong đất, mang lại tỷ suất lợi nhuận cận biên cao nhất trong các mức bón.
Bón thêm Lân (P₂O₅) (2007 - 2009)	- ĐC: Nền đối chứng - Các mức bổ sung tăng dần P₂O₅	Mức bón thêm 60 kg P₂O₅/ha (tổng mức 150 kg P₂O₅/ha) kích thích rễ phát triển, tăng số quả/cây và năng suất cá thể.	Giảm độ axit chuẩn độ (axit xitric), giúp quả có vị ngọt thanh hơn.	Nâng cao hàm lượng lân dễ tiêu trong đất tầng 0 - 30 cm, bù đắp lượng lân bị giữ chặt.
Bón vôi bổ sung (CaO) (2007 - 2009)	- ĐC: Không bón vôi thêm - Các mức bón bổ sung vôi	Mức bón bổ sung 400 kg CaO/ha (tổng lượng 1.100 kg CaO/ha) cho năng suất bình quân 3 năm cao nhất.	Vỏ quả cứng hơn, giảm tỷ lệ rụng quả trước thu hoạch, tăng độ ngọt đồng đều.	Tăng pHKCl của đất lên trên 4,8; giảm rõ rệt hàm lượng Al³⁺ tự do gây độc; tăng Ca²⁺ trao đổi.
Hữu cơ bổ sung: Khô dầu & Xác mắm	- ĐC: Nền thông thường - Công thức bổ sung 2.000 kg KD + 400 kg XM/ha	Cây sinh trưởng khỏe, tán lá xanh dày, bộ lộc xuân và lộc hè phát triển mạnh, năng suất đạt đỉnh cao nhất trong các thí nghiệm đơn.	Tăng vượt trội hàm lượng đường tổng số và vitamin C, mẫu mã quả vàng óng, phẩm vị ngọt đậm đặc trưng.	Cải thiện hàm lượng OM và Nts của đất, kích thích hoạt động vi sinh vật đất tầng mặt.
Mô hình thâm canh tổng hợp (2009)	- Đối chứng: Canh tác theo tập quán nông dân - Mô hình: Áp dụng trọn gói quy trình thâm canh	Mô hình tổng hợp đạt năng suất quả vượt trội hoàn toàn so với đối chứng nông dân (đạt trên 25 tấn/ha so với 12 - 14 tấn/ha ở đối chứng).	Chất lượng quả đồng đều, độ Brix, vitamin C và tỷ lệ phần ăn được cao hơn hẳn tập quán cũ.	Tổng thu (R) và lợi nhuận (VY) tăng gấp hơn 2 lần; cải thiện toàn diện tính chất hóa học đất sau thu hoạch.

Kết quả khảo nghiệm mô hình thâm canh diện hẹp (Bảng 3.44 đến 3.48) chứng minh tính tương tác cộng hưởng giữa việc khử chua bằng vôi, cung cấp dinh dưỡng khoáng cân đối (N-P-K), bổ sung dinh dưỡng hữu cơ giàu đạm/axit amin (khô dầu, xác mắm) và bảo đảm độ ẩm đất bằng tưới 150 m³/ha/lần.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự đúc kết những đóng góp mới về mặt khoa học lý luận và giá trị thực tiễn:

1. Đóng góp về mặt lý luận và cơ sở dữ liệu: Luận án lần đầu tiên xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, đồng bộ và chi tiết về các tính chất lý học, hóa học và chế độ ẩm của đất đỏ bazan chuyên trồng cam thời kỳ kinh doanh tại vùng Phủ Quỳ - Nghệ An; làm rõ thực trạng chua hóa mạnh, suy giảm hữu cơ, nghèo kali và sự thiếu hụt nghiêm trọng lân dễ tiêu do quá trình cố định lân của khoáng sesquioxit.
2. Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp kỹ thuật: Luận án đã xác định và đề xuất được gói biện pháp kỹ thuật thâm canh đồng bộ cho cây cam Vân Du thời kỳ kinh doanh trên đất đỏ bazan vùng Phủ Quỳ - Nghệ An, bao gồm định mức bón phân và tưới nước cụ thể tính trên 1 ha/năm:
   • Phân chuồng hoai mục: 30 tấn.
   • Vôi bột (CaO): 1.100 kg.
   • Đạm (N): 230 kg.
   • Lân (P₂O₅): 150 kg.
   • Kali (K₂O): 500 kg.
   • Khô dầu: 2.000 kg.
   • Xác mắm: 400 kg.
   • Chế độ nước tưới bổ sung trong mùa khô: 150 m³ nước/ha cho mỗi lần tưới (tưới tràn rãnh hoặc tưới gốc định kỳ khi ẩm độ đất xuống dưới mức hữu hiệu).
3. Đề xuất, kiến nghị ứng dụng: Áp dụng quy trình kỹ thuật bón phân và tưới nước nêu trên vào thực tiễn sản xuất tại các nông trường, công ty và hộ nông dân trồng cam ở vùng Phủ Quỳ nhằm kéo dài chu kỳ kinh doanh của vườn cây, tăng năng suất, phẩm chất cam và bảo vệ độ phì nhiêu đất dốc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo công bố giới hạn của tác giả trong văn bản, đề tài có các hạn chế sau:

• Phạm vi nghiên cứu mới tập trung chủ yếu vào giống cam Vân Du ở giai đoạn cây 6 năm tuổi (bước vào thời kỳ kinh doanh ổn định); chưa theo dõi trọn vẹn toàn bộ chu kỳ sống từ thời kỳ kiến thiết cơ bản đến giai đoạn già cỗi thoái hóa của cây.
• Các thí nghiệm thực nghiệm đồng ruộng mới được thực hiện tập trung trên loại đất đỏ phát triển trên đá mẹ bazan thuộc vùng địa bàn Phủ Quỳ (Nghệ An) trong khung thời gian từ năm 2007 đến 2010.

Hướng nghiên cứu tiếp được đề xuất:

• Cần mở rộng nghiên cứu kiểm chứng quy trình thâm canh phân bón và tưới nước trên các giống cam có múi đặc sản khác đang trồng tại vùng (như cam Xã Đoài, cam Sông Con) và các độ tuổi kinh doanh khác nhau của cây.
• Tiếp tục theo dõi tác động lâu dài của việc bón liên tục khô dầu, xác mắm và vôi bột đối với hệ vi sinh vật đất và diễn biến hàm lượng kim loại, vi lượng trong đất đỏ bazan.

Giá trị tham khảo

Bản luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên các chuyên ngành Khoa học đất, Nông hóa - Thổ nhưỡng, Trồng trọt và Quản lý tài nguyên môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa nông hóa đất và sinh lý cây trồng lâu năm; phương pháp đào mô tả phẫu diện đất feralit; quy trình bố trí thí nghiệm dinh dưỡng khoáng và hữu cơ trên cây ăn quả.
• Giảng viên các trường đại học, viện nghiên cứu nông nghiệp: Sử dụng số liệu phẫu diện đất đỏ bazan Phủ Quỳ, các tương quan lý hóa tính đất và số liệu dinh dưỡng cây cam làm dẫn chứng bài giảng trong các môn học Đất nhiệt đới, Dinh dưỡng cây trồng và Cây ăn quả.
• Cán bộ khuyến nông, nhà quản lý nông nghiệp và các chủ trang trại, hộ sản xuất cam tại Nghệ An và các tỉnh có điều kiện đất đỏ bazan tương tự (Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Quảng Trị): Trực tiếp áp dụng quy trình định mức bón phân (vôi 1.100 kg CaO, K₂O 500 kg, P₂O₅ 150 kg, khô dầu, xác mắm) và định mức tưới 150 m³/ha/lần nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và duy trì độ phì đất.

Câu hỏi thường gặp

1. Tính chất hạn chế lớn nhất về mặt hóa tính của đất đỏ bazan trồng cam tại Phủ Quỳ là gì? Văn bản luận án chỉ rõ các hạn chế lớn nhất gồm: phản ứng đất rất chua (pHKCl chỉ từ 3,8 đến 4,7, nhiều mẫu dưới 4,0); hàm lượng Al³⁺ trao đổi cao; dung tích hấp thu (CEC) thấp (7,35 - 13,27 cmol(+)/kg đất); hàm lượng lân tổng số rất cao (0,16 - 0,37% P₂O₅) nhưng lân dễ tiêu lại rất nghèo (thường dưới 10 mg/100g đất, có nơi chỉ 2,43 - 4,6 mg/100g đất) do bị cố định chặt; hàm lượng kali tổng số và kali dễ tiêu đều nghèo.

2. Định mức bón phân tổng hợp tối ưu cho 1 ha cam kinh doanh 6 năm tuổi được luận án kết luận là bao nhiêu? Định mức kỹ thuật hoàn chỉnh gồm: 30 tấn phân chuồng + 1.100 kg CaO (vôi bột) + 230 kg N + 150 kg P₂O₅ + 500 kg K₂O + 2.000 kg khô dầu + 400 kg xác mắm.

3. Lượng nước tưới bổ sung trong mùa khô được khuyến nghị ở mức nào và mang lại hiệu quả gì? Lượng nước tưới bổ sung thích hợp nhất là 150 m³ nước/ha cho mỗi lần tưới. Biện pháp này giúp duy trì độ ẩm đất tầng mặt trong phạm vi hữu hiệu, thúc đẩy sinh trưởng cành lộc xuân, tăng tỷ lệ đậu quả, giảm hiện tượng rụng quả non và giúp năng suất cam đạt mức cao nhất có ý nghĩa so với công thức đối chứng không tưới thêm.

4. Khô dầu và xác mắm có vai trò gì trong việc cải thiện năng suất và phẩm chất cam Vân Du? Khô dầu (chứa 85-90% chất hữu cơ, 5,2-5,6% N) và xác mắm (chứa 50-60% chất hữu cơ, 3,5-4,0% N) cung cấp nguồn hữu cơ và dinh dưỡng dễ hấp thu dồi dào. Khi bón bổ sung 2.000 kg khô dầu + 400 kg xác mắm/ha, cây cam phát triển cành lộc khỏe, tăng tỷ lệ quả loại 1, tăng vượt trội hàm lượng đường tổng số và vitamin C trong dịch quả, giúp vỏ quả bóng đẹp và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

5. Vì sao đất đỏ bazan giàu lân tổng số nhưng luận án vẫn yêu cầu bón bổ sung lân (P₂O₅)? Do đất đỏ bazan Phủ Quỳ trải qua quá trình feralit hóa mạnh, tích tụ nhiều oxit và hydroxit sắt, nhôm (sesquioxit). Lân trong đất bị các khoáng này hấp thu hóa học và giữ chặt tạo thành các hợp chất khó tan, khiến hàm lượng lân dễ tiêu cây hút được rất thấp (thường < 1,2% lân tổng số). Việc bón bổ sung 60 kg P₂O₅/ha (đưa tổng lượng bón lên 150 kg P₂O₅/ha) kết hợp với bón vôi khử chua giúp giải phóng lân và cung cấp kịp thời dinh dưỡng cho bộ rễ trong các đợt phát lộc, phân hóa mầm hoa.

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Nguyễn Quốc Hiếu đã giải quyết đồng bộ vấn đề suy thoái đất đỏ bazan và năng suất cây cam thời kỳ kinh doanh tại Phủ Quỳ, Nghệ An bằng phương pháp tiếp cận nông hóa - thổ nhưỡng thực nghiệm. Công trình đã xác lập bộ dữ liệu khoa học về tính chất lý hóa đất bazan địa phương và chứng minh hiệu quả vượt trội của gói kỹ thuật thâm canh kết hợp 30 tấn phân chuồng, 1.100 kg CaO, 230 kg N, 150 kg P₂O₅, 500 kg K₂O, 2.000 kg khô dầu, 400 kg xác mắm cùng chế độ tưới 150 m³ nước/ha/lần. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn trực tiếp để nâng cao năng suất, phẩm chất quả cam và bảo vệ bền vững độ phì nhiêu đất dốc vùng Phủ Quỳ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Những nghiên cứu về ñất ñỏ bazan 1.1 Nghiên cứu về ñất ñỏ (Ferralsols) trên Thế giới Trên toàn cầu, ñất ñỏ (Ferralsols) có khoảng 750 triệu hecta, phân bố chủ yếu ở Nam Mỹ (Brazil), Châu Phi (Zaire, Nam Phi, Angola, Guinea, phía ðông Madagascar…), ðông Nam Á (Việt Nam, Indonesia…) (FAO, 1990) [98]. Khi nghiên cứu về Ferralsols trên Thế giới, Driessen P. và Dudal R (1989) [97] cho rằng Thế giới có khoảng 1 tỷ ha Ferralsols (FR), phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt ñới, tập trung nhiều ở Nam Mỹ, Trung Phi và một ít ở ðông Nam Á. Về quá trình phát sinh của Ferralsols, Driesen P.

(1989) [97] cho rằng, nước ảnh hưởng ñến các khoáng nguyên sinh thông qua các quá trình hidrat hóa và thủy phân. Trong quá trình thủy phân, ion H+ thấm vào cấu trúc silicat nguyên sinh của các khoáng như feldspar và chúng giải phóng các cation (K+, Na+, Ca++, Mg++). Do ion H+ quá bé so với bất kỳ cation nào mà nó thay thế nên cấu trúc của khoáng trở nên mềm yếu. ðiều ñó ñã làm cho Si và Al phân rã dễ dàng từ lưới sét.

FAO-UNESCO/ISRIC (1991) [99] ñề nghị tiếp các ñơn vị ñất phụ của Ferralsols theo thứ tự ưu tiên như sau: Gleyi-; Andi-; Epiandi-; Areni-; Geri-; Mollihumi-; Umbrihumi-; Humi-; Fibrihisti-; Terrihisti-; Molli-; Umbri-; Acri-; Lixi-; Endostagni-; Hypoandi-; Veti-; Alumi-; Niti-; Hyperferri-; Ferri-; Hyperdystri-; Hypereutri-; Rhodi-; Xanthi- và Orthi-. FAO/ISRIC/ISSS (1998) [108] trong bản Dự thảo Cơ sở tham chiếu về tài nguyên ñất Thế giới (WRB), ñã ñịnh nghĩa Ferralsols như sau: Ferralsols là ñất có tầng Ferralic xuất hiện ở một vài ñộ sâu trong vòng 30-200 cm kể từ 5 bề mặt; có phẫu diện ñồng nhất về tính chất khoáng học; nhưng có sự khác nhau về mức ñộ phong hóa, giàu bazơ và tích lũy chất hữu cơ ở tầng mặt. ISSS/ISRIC/FAO, WRB (1998) [102] cũng ñưa ra ñịnh nghĩa về tầng Ferralic như sau: Tầng Ferralic là tầng phải có: 1. Thành phần cơ giới là thịt pha cát hoặc mịn hơn và có dưới 90 % (theo khối lượng) sỏi, ñá hoặc ñá ong (kết von mangan-sắt); 2.

CEC (1 M NH4OAc - Amôn Axêtat) ≤ 16 cmol(+)/kg sét và ECEC (tổng các Bazơ có khả năng trao ñổi + ñộ chua trao ñổi) < 12 cmol(+)/kg sét; 3. Có < 10% sét phân tán trong nước, trừ phi vật liệu ñất có ñặc tính geric hoặc có > 1,4 % OC; 4. Có < 10 % khoáng có khả năng phong hóa trong cấp hạt 50-200µ; và 5. Không có ñặc tính ñể chẩn ñoán của tầng andic; 6.

ðộ dày tầng ñất phải ≥ 30 cm. Liên quan ñến ñất Ferralsols ở vùng nhiệt ñới và cận nhiệt ñới, cần kể ñến công trình nghiên cứu của Buringh. Ông cho rằng ñất Ferralsols là loại ñất ñiển hình của vùng nhiệt ñới ẩm và chiếm diện tích không nhiều; ñược hình thành thông qua quá trình feralit hóa, có sự rửa trôi silic. ðất có tầng dày hoặc rất dày, màu sắc tương ñối ñồng nhất, thường là màu ñỏ, ñỏ vàng hoặc vàng.

ðất Ferralsols ở vùng nhiệt ñới và cận nhiệt ñới thường chứa các sesquioxit với thành phần khoáng sét chủ yếu là kaolinit; các khoáng có khả năng phong hóa hầu như không có; ñất có các ñặc tính lý học tương ñối khá, trong khi ñó các ñặc trưng chỉ tiêu hóa học nghèo, dung tích hấp thu thấp. Buringh P ñã xác ñịnh nhóm ñất chính Ferralsols ở những khu vực này có 6 ðơn vị ñất, bao gồm: Orthic, Plinthic, Humic, Acric, Rhodic và Xanthic. Như vậy, cho ñến nay các quy ñịnh, ñịnh nghĩa về Ferralsols, tầng Ferralic, các cấp phân vị thấp hơn và thứ tự ưu tiên của chúng trong nhóm ñất chính của FAO-UNESCO cũng như của WRB ñã ñược hoàn thiện, cụ thể và chi tiết hơn.