Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường về thực hành quyền công tố trong tố tụng hình sự Việt Nam

• Tác giả: Trần Thị Liên
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Liên
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Nghiên cứu thực hành quyền công tố trong tố tụng hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: đề tài khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN THỨ NHẤT: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.3. MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.5. CÁCH TIẾP CẬN, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN THỨ HAI: CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 2.2. PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ
• 2.2.1. Khai quát lịch sử phát triển quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về thực hành quyền công tố trước khi có BLTTHS năm 2015
• 2.2.2. Pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành về thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự
• 2.3. THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.3.1. Thực tiễn hoạt động thực hành quyền công tố trong tố tụng hình sự
• 2.3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự
• 3. PHẦN THỨ BA: BÁO CÁO TÓM TẮT CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 3.2. PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ
• 3.3. THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 4. PHẦN THỨ TƯ: NỘI DUNG CÁC CHUYÊN ĐỀ CỦA ĐỀ TÀI
• 4.1. Chuyên đề 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 4.2. Chuyên đề 2: KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ
• 4.3. Chuyên đề 3: THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ, ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 4.4. Chuyên đề 4: THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN TRUY TỐ
• 4.5. Chuyên đề 5: THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG TỐ TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ VỤ ÁN HÌNH SỰ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quyền công tố và tố tụng hình sự Việt Nam

Quyền công tố là một trong những chức năng quan trọng của Viện kiểm sát trong hệ thống tư pháp Việt Nam. Theo Hiến pháp 2013, Viện kiểm sát có nhiệm vụ bảo vệ pháp luật, quyền con người, và lợi ích hợp pháp của Nhà nước. Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) 2015 đã cụ thể hóa quyền này, đặt nền tảng pháp lý cho việc thực hiện thực hành quyền công tố trong các giai đoạn tố tụng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn nhiều bất cập trong việc áp dụng các quy định này, đặc biệt là sự phân định không rõ ràng giữa chức năng công tố và kiểm sát.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của quyền công tố

Quyền công tố được hiểu là quyền của Nhà nước trong việc buộc tội người phạm tội thông qua công tố viên. Đặc điểm nổi bật của quyền này là tính độc lập và khách quan trong quá trình tố tụng. Theo BLTTHS 2015, quyền công tố được thực hiện xuyên suốt từ giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử. Tuy nhiên, việc áp dụng các nguyên tắc như suy đoán vô tội và tranh tụng công bằng vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng của quá trình tố tụng.

1.2. Vai trò của công tố viên trong tố tụng hình sự

Công tố viên đóng vai trò trung tâm trong việc thực hiện quyền công tố. Họ có trách nhiệm đảm bảo việc buộc tội được thực hiện công bằng, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, sự thiếu hụt về nguồn lực và kỹ năng của công tố viên đã ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình tố tụng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ công tố viên.

II. Thực hành quyền công tố trong các giai đoạn tố tụng

Thực hành quyền công tố được thực hiện qua các giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử. Mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu và thách thức riêng. BLTTHS 2015 đã quy định cụ thể về nhiệm vụ và quyền hạn của Viện kiểm sát trong từng giai đoạn, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều vướng mắc, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính công bằng và minh bạch.

2.1. Giai đoạn khởi tố và điều tra

Trong giai đoạn khởi tố và điều tra, Viện kiểm sát có trách nhiệm giám sát việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan điều tra. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc giám sát này còn chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội. Một số quy định của BLTTHS 2015 về thời hạn điều tra và quyền hạn của công tố viên cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

2.2. Giai đoạn truy tố và xét xử

Ở giai đoạn truy tố và xét xử, công tố viên có nhiệm vụ đưa ra các cáo trạng và tham gia tranh tụng tại phiên tòa. Tuy nhiên, chất lượng tranh tụng vẫn còn hạn chế, đặc biệt là trong việc đảm bảo sự công bằng giữa bên buộc tội và bên gỡ tội. Việc áp dụng nguyên tắc tranh tụng công bằng cần được tăng cường để nâng cao chất lượng của quá trình xét xử.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố

Để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, cần có những giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự đến nâng cao năng lực của đội ngũ công tố viên. Các giải pháp này cần tập trung vào việc đảm bảo tính công bằng, minh bạch và hiệu quả trong quá trình tố tụng.

3.1. Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự

Việc hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự cần tập trung vào việc làm rõ nhiệm vụ và quyền hạn của Viện kiểm sát trong từng giai đoạn tố tụng. Đặc biệt, cần điều chỉnh các quy định về thời hạn điều tra và quyền hạn của công tố viên để phù hợp với thực tiễn. Ngoài ra, cần tăng cường áp dụng các nguyên tắc như suy đoán vô tội và tranh tụng công bằng để đảm bảo tính công bằng trong quá trình tố tụng.

3.2. Nâng cao năng lực của công tố viên

Để nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, cần tập trung vào việc đào tạo và bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ công tố viên. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng tranh tụng, phân tích chứng cứ và áp dụng pháp luật. Ngoài ra, cần tăng cường các hoạt động trao đổi kinh nghiệm và học hỏi từ các mô hình tố tụng tiên tiến trên thế giới.