MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Tầm quan trọng của nước .1 Tầm quan trọng của nƣớc đối với con ngƣời .2 Tầm quan trọng của nước đối với động thực vật. Tình hình ô nhiễm nước trên thế giới và Việt Nam.
Tình hình ô nhiễm nƣớc trên thế giới. Tình hình ô nhiễm nƣớc tại Việt Nam. Tác động của du lịch tới môi trƣờng nƣớc. Các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nguồn nƣớc mặt.
14 Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Nhóm phƣơng pháp điều tra thực địa. Nhóm phƣơng pháp xử lý số liệu, phân tích trong phòng thí nghiệm.
Nhóm phƣơng pháp kế thừa số liệu sẵn có. 23 iv Chƣơng 3 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU 2 3. Điều kiện tự nhiện kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên.
Tình hình dân sinh - kinh tế - xã hội. Tình hình và ảnh hƣởng của hoạt động du lịch đến chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền. Đánh giá các nguồn thải của khu dân cư có ảnh hưởng đến chất lượng nước suối Ngọc Tuyền. Các nguồn thải từ khu dân cƣ thải vào suối Ngọc Tuyền.
Đặc trƣng nguồn thải tác động đến nƣớc suối Ngọc Tuyền. Đánh giá hiện trạng chất lượng nước suối Ngọc Tuyền.1 Chất lƣợng nƣớc suối ngọc tuyền tại thời điểm không có lễ hội. 39 Nhận xét chung:. Chất lƣợng nƣớc suối ngọc tuyền tại thời điểm có lễ hội.
Đánh giá biến động chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền theo không gian và thời gian. Hiện trạng các giải pháp quản lý môi trường đang được áp dụng đối với suối Ngọc Tuyền. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng nước suối Ngọc Tuyền vùng nghiên cứu. Quy hoạch hoạt động du lịch.
Tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ môi trƣờng của ngƣời dân trong khu vực và du khách. Xử lý ô nhiễm suối Ngọc Tuyền. 63 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
71 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BOD Nhu cầu oxy sinh học BTCT Bê tông cốt thép BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trƣờng COD Nhu cầu oxy hóa học DO Hàm lƣợng oxy hòa tan KT - XH Kinh tế - Xã hội QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TDS Tổng chất rắn UBND Ủy ban nhân dân WHO Tổ chức y tế thế giới vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Phƣơng pháp phân tích mẫu nƣớc. Kết quả phân tích tháng 11/2018, 01/2019 và 04/2019. Kết quả phân tích tháng 03 năm 2019.
46 DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1. Sông Đồng Nai tại hợp lƣu suối Linh. Sơ đồ vị trí nghiên cứu. Biến động hàm lƣợng DO tại điểm nghiên cứu.
Biến động hàm lƣợng TSS tại điểm nghiên cứu. Biến động hàm lƣợng COD tại điểm nghiên cứu. Biến động hàm lƣợng BOD5 tại điểm nghiên cứu. Biến động hàm lƣợng (NH+4) tại điểm nghiên cứu.
Biến động hàm lƣợng Phosphat tại điểm nghiên cứu. Biến động hàm lƣợng Coliform tại điểm nghiên cứu. Sơ đồ dây chuyền công nghệ xử lý nƣớc tại suối Ngọc Tuyền. Tính cấp thiết của đề tài Thành phố Lạng Sơn nằm trong quy hoạch phát triển tuyến hành lang kinh tế: Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng và sau khi Thủ tƣớng Chính phủ đã có quyết định thành lập Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn và ban hành quy chế hoạt động của Khu kinh tế cửa khẩu với các chính sách đầu tƣ mở rộng, cơ chế quản lý năng động từ đó mở ra cho du lịch Lạng Sơn thời cơ, vận hội mới để phát triển.
Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn cũng nhƣ UBND thành phố Lạng Sơn đã và đang định hƣớng phát triển du lịch nhằm tƣơng xứng với tiềm năng thế mạnh để nhanh chóng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Trên địa bàn thành phố Lạng Sơn có rất nhiều khu danh lam thắng cảnh nhƣ: Chùa Tam Thanh, Chùa Tiên, Giếng Tiên, núi Tô Thị, Thành nhà Mạc. nhƣng đặc biệt nhất vẫn là khu danh thắng là động Nhị - Tam Thanh đã đƣợc xếp hạng di tích Quốc gia từ năm 1962 với cảnh đẹp thiên tạo trong động có suối Ngọc Tuyền chảy uốn lƣợn bên trong lòng động với chiều dài khoảng 364 m. Giữa động có cửa Thông Thiên tỏa ánh sáng mặt trời rọi xuống dòng nƣớc, trong động còn có Chùa Tam Giáo (Tam Giáo tự), thờ Nho giáo, Đạo giáo và Phật giáo.
Đỉnh vòm động có tƣợng Ngô Thì Sĩ (Đốc trấn Lạng Sơn năm 1777) và là ngƣời có công phát hiện ra động Nhị Thanh từ năm 1779. Trên các vách đá của động đều có lƣu bút tích của các thế hệ danh nhân, trong đó có nhiều văn bia có giá trị là nguồn tƣ liệu quý giá. Hàng năm quần thể Danh lam thắng cảnh Nhị - Tam Thanh đã thu hút hàng nghìn lƣợt khách trong nƣớc và du khách nƣớc ngoài đến tham quan. Trong những năm gần đây do tốc độ đô thị hóa nhanh của thành phố Lạng Sơn đã có những tác động tới khu Danh lam thắng cảnh trong đó có động Nhị - Tam Thanh và suối Ngọc Tuyền, thể hiện ở đây là việc lấn chiếm đất khu danh 2 lam thắng cảnh của ngƣời dân khu vực, lấn chiếm làm thu hẹp lòng suối Ngọc Tuyền làm cản trở dòng chảy từ cửa động Tam Thanh đến cửa sau động Nhị Thanh và đặc biệt hơn cả là việc thải nƣớc thải không qua xử lý chảy vào dòng suối Ngọc Tuyền.
Chính vì vậy, trong những năm gần đây nƣớc suối Ngọc Tuyền nằm trong động Nhị Thanh vào mùa khô có màu đen sẫm, bốc mùi khó chịu, vào mùa mƣa nƣớc dồn về làm ngập úng, kéo theo rác rƣởi, bùn đất trôi vào trong hang động. Để ngăn rác thải, bùn đất không chảy theo nƣớc suối Ngọc Tuyền vào hang động Nhị Thanh, Ban quản lý khu di tích thành phố Lạng Sơn đã xây dựng 01 bể thu gom nƣớc thải, rác thải của các hộ dân sinh sống xung quanh suối Ngọc Tuyền ở phía trƣớc cổng sau của cửa động Nhị Thanh nhƣng chƣa áp dụng công nghệ nào để xử lý nƣớc suối Ngọc Tuyền chỉ đến nay vẫn chƣa xử lý đƣợc tình trạng ô nhiễm cho nƣớc suối Ngọc Tuyền đoạn chảy qua động Nhị Thanh. Suối Ngọc Tuyền có chiều dài khoảng 1050 m bắt nguồn từ khu vực hồ Phai Ngậu địa phận xã Hoàng Đồng chảy qua danh thắng Nhị - Tam Thanh địa phận phƣờng Tam Thanh sau đó chảy ra sông Kỳ Cùng nó có vai trò vô cùng quan trọng trong quần thể danh thắng Nhị - Tam Thanh. Mục đích sử dụng nƣớc của suối Ngọc Tuyền là phục vụ cho du lịch tâm linh, bảo tồn động thực vật thủy sinh.
Tại Lạng Sơn chƣa có đề tài nào thực hiện về nội dung đánh giá chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền và đƣa ra biện pháp xử lý cho vấn đề này. Từ những nội dung nêu trên, việc lựa chọn đề tài “Nghiên cứu tác động của các vùng dân cư đến chất lượng nước suối Ngọc Tuyền đoạn chảy qua thành phố Lạng Sơn” là cần thiết và cấp bách. Mục đích và yêu cầu nghiên cứu 2.1 Mục đích nghiên cứu Đánh giá chất lƣợng nƣớc và các yếu tố ảnh hƣởng đến chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền đoạn chảy qua địa bàn thành phố Lạng Sơn và đặc biệt 3 chảy qua động Nhị - Tam Thanh. Đề xuất các giải pháp cải thiện chất lƣợng nƣớc của dòng suối này để duy trì môi trƣờng trong lành cho khu danh lam thắng cảnh Nhị Thanh nói riêng và thành phố Lạng Sơn nói chung.2 Yêu cầu nghiên cứu - Xác định đƣợc các yếu tố tự nhiên - kinh tế xã hội có ảnh hƣởng đến chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền.
- Xác định đƣợc các hoạt động của ngƣời dân (nhƣ: sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ…) và hoạt động du lịch tại khu danh thắng Nhị - Tam Thanh có ảnh hƣởng đến chất lƣợng nƣớc suối Ngọc Tuyền. - Đƣa ra hƣớng cải thiện chất lƣợng nƣớc của suối Ngọc Tuyền đoạn chảy qua thành phố Lạng Sơn, đặc biệt đoạn chảy qua khu danh lam thắng cảnh Nhị - Tam Thanh phải có tính khả thi và phù hợp với tình hình thực tế. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Tầm quan trọng của nƣớc 1.1 Tầm quan trọng của nước đối với con người Nƣớc là một loại tài nguyên quý giá và đƣợc coi là vĩnh cửu.
Không có nƣớc thì không có sự sống trên hành tinh của chúng ta. Nƣớc là động lực chủ yếu chi phối mọi hoạt động dân sinh, kinh tế của con ngƣời. Nƣớc đƣợc sử dụng rộng rãi trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, thuỷ điện, giao thông vận tải, nuôi trồng thuỷ sản… Do tính chất quan trọng của nƣớc nhƣ vậy nên UNESCO lấy ngày 22/3 hàng năm làm ngày Nƣớc Thế giới. Nƣớc là trung tâm của cuộc sống điều này lý giải tại sao không ai có thể sống hơn 3 đến 5 ngày mà không có bất kỳ lƣợng nƣớc uống vào.2 Tầm quan trọng của nước đối với động thực vật Trong đời sống nƣớc nuôi sống thực vật và sinh động vật cung cấp chất thực phẩm dinh dƣỡng, thuốc men cho con ngƣời và các nguyên vật liệu chế tác các đồ dùng, tạo ra rừng xanh, sông rộng, biển cả bao la, tạo môi trƣờng xanh mát che chở cho con ngƣời.
Đối với môi trƣờng tự nhiên nƣớc tạo ra vòng tuần hoàn “ mƣa - nƣớc ngọt - nuớc biển - mƣa” để duy trì sự sống và phát triển muôn loài, điều hòa khí hậu toàn cầu tránh những tổn hại nguy hiểm khi nhiệt độ thay đổi quá nhanh giữa ngày và đêm. Với tầm quan trọng của nƣớc sạch nói riêng và nƣớc nói chung, mọi ngƣời trong chúng ta cần trân trọng, bảo vệ nguồn nƣớc, xử lý nguồn nƣớc thải trƣớc khi trả lại môi trƣờng.3 Tầm quan trọng của nước đối với hoạt động du lịch Nguồn nƣớc sạch có vai trò rất quan trọng trong hoạt động du lịch, từ khách sạn, nhà hàng cho đến các khu vui chơi giải trí và giao thông vận tải. 5 Quan trọng hơn, du lịch ở các điểm gắn với tài nguyên nƣớc nhƣ tại các hang động, sông suối ngày càng phát triển. Nhiểu bãi biển, hồ và điểm du lịch gắn với nguồn tài nguyên nƣớc đã trở thành các điểm đến nổi tiếng trên thế giới.