CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG THI CÔNG XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1. Công tác tổ chức thi công và chất lượng thi công xây dựng công trình. Tổ chức thi công xây dựng. - Tổ chức thi công xây dựng là sự kết, phối hợp hợp lý về mặt không gian, thời gian giữa sức lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động phù hợp với các đòi hỏi khách quan của quá trình thi công xây dựng nhằm đạt tới tiến trình tối ưu của quá trình thi công xây dựng nhằm rút ngắn thời gian và giá thành.[9] - Thi công xây dựng là quá trình tổng hợp của nhiều khâu công tác có quan hệ hữu cơ với nhau.
Để phối hợp chặt chẽ các khâu, các công tác trong qua trình thi công xây dựng về không gian và thời gian thì phải có kế hoạch, tổ chức điều hành thi công xây dựng thật khoa học mới tránh được sự chồng chéo, trì trệ trong quá tình tổ chức thi công xây dựng Tổ chức thi công xây dựng yêu cầu thực hiện các công việc sau: - Tổ chức chuẩn bị thi công xây dựng. + Công tác lập kế hoạch cung ứng vật tư, máy móc, nhân lực + Lập kế hoạch tổng tiến độ thi công và tiến độ chi tiết. + Tổ chức lập tổng mặt bằng thi công xây dựng. + Chuẩn bị đầy đủ các công tác liên quan đến Hồ sơ cho công trình.
- Tổ chức thi công xây lắp công trình. + Triển khai mặt bằng thi công. 5 + Triển khai các công tác thi công và công tác an toàn. + Triển khai toàn bộ các công tác thi công xây dựng.
+ Sau khi thi công xong tiến hành các công tác vận hành chạy thử trước khi bàn giao. - Thực hiện các công việc hoàn thiện, bàn giao công trình. Để đi sâu và chi tiết hơn trong công tác tổ chức thi công, tác giả xin được giới thiệu các phương pháp tổ chức thi công dưới đây. Tổ chức thi công theo phương pháp tuần tự:[9] - Tổ chức thi công theo phương pháp tuần tự là bố trí một đơn vị thi công làm toàn bộ các công tác thi công xây dựng trong khu vực này tiến hành chuyển sang khu vực khác cho đến khi hoàn thành toàn bộ công trình.
- Phương pháp thi công tuần tự thường áp dụng cho các công trình nhỏ, yêu cầu kỹ thuật không cao. Thời gian thi công công trình không hạn chế, mặt bằng thi công bị giới hạn. Công trình có nhu cầu đưa ngay từng hạng mục vào sử dụng, không cần những đội chuyên môn hóa. Tổ chức thi công theo phương pháp song song[9].
- Tổ chức thi công theo phương pháp song song là trên mọi khu vực bố trí thi công đồng thời cùng một khoảng thời gian. Mỗi đơn vị thi công phải thực hiện hết toàn bộ quá trình thi công trên khu vực mình đảm nhiệm, các đơn vị thi công này hoàn toàn độc lập với nhau. - Phương pháp thi công song song có những đặc điểm như + Thời gian thi công ngắn, sớm đưa vào công trình vào sử dụng. 6 + Đơn vị thi công không phải lưu động nhiều.
+ Lực lượng thi công lớn gây khó khăn về cung ứng, bảo quản và sửa chữa. + Việc chỉ đạo thi công trên diện rộng, trong thời gian ngắn, lực lượng thi công lại lớn nên rất căng thẳng trong quá trình điều hành. + Không chuyên môn hóa nên không khai thác hết khả năng của người và thiết bị máy móc. + Khối lượng dở dang nhiều nên dễ gây lãng phí và không đưa từng phần công trình vào sử dụng sớm được.
- Phương pháp này thường áp dụng vào việc thi công các công trình có khối lượng lớn, trải dài theo tuyến, nhu cầu sử dụng công trình sớm, cần đưa ngay các hạng mục vào phục vụ. Để áp dụng phương pháp này đòi hỏi lực lượng thi công phải lớn, huy động số lượng máy móc thiết bị nhiều vì thế khi thi công phải xem xét khả năng của công ty để lựa chọn phù hợp. Tổ chức thi công theo phương pháp dây chuyền[9]. - Toàn bộ việc tổ chức thi công được chia ra thành nhiều loại công việc theo trình tự công nghệ thi công, mỗi công việc đều có một đơn vị chuyên nghiệp có trang bị nhân lực máy móc chuyên môn hóa phù hợp, lần lượt thực hiện phần việc của mình trên từng khu vực.
Do vậy, từng đội chuyên môn hóa với quá trình lần lượt vào thi công trên từng khu vực. Khi đơn vị chuyên nghiệp cuối cùng hoàn thành quá trình của mình trên mỗi khu vực là khu vực ấy hoàn thành. Khi đơn vị cuối cùng hoàn thành quá trình của mình trên khu vực cuối cùng thi toàn bộ công trình đã hoàn thành. - Phương pháp thi công dây chuyên có những đặc điểm sau: 7 + Sau thời gian khai triển dây chuyền, thì từng khu vực công trình có thể lần lượt đưa vào sử dụng.
+ Máy móc tập trung theo các đơn vị chuyên môn hóa nên việc khai thác, quản lý và sửa chữa sẽ tốt hơn. + Công nhân được chuyên môn hóa nên có năng suất và chất lượng hơn. + Diện thi công tập trung trong khoảng chiều dài khai triển dây chuyền nên việc chỉ đạo, kiểm tra thuận lợi. + Tạo điều khiện nâng cao tay nghề, áp dụng tiến bộ khoa học, quá trình cung ứng vật tư đều đặn, ít biến đổi.
Lực lượng thi công thường xuyên lưu động. Tổ chức thi công theo phương pháp hỗn hợp[9]. - Phương pháp thi công hỗn hợp là phương pháp tổng hợp của các phương pháp trên. Phương pháp này tận dụng và phát huy được các ưu điểm, hạn chế các khuyết điểm của các phương pháp trên.
Chất lượng thi công xây dựng công trình Có rất nhiều định nghĩa về chất lượng, theo định nghĩa về chất lượng của tổ chức ISO được hầu hết các quốc gia trong đó có Việt Nam đã chấp nhận định nghĩa này đó là: Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một đối tượng, tạo cho đối tượng đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu cụ thể hoặc tiềm ẩn [11]. Từ đó hình thành khái niệm chất lượng tổng hợp. Chất lượng chính là sự thỏa mãn yêu cầu trên tất cả các phương diện sau: - Đặc tính kỹ thuật của sản phẩm và dịch vụ kèm theo. - Giá cả phù hợp.
8 - Thời gian giao hàng - Tính an toàn và độ tin cậy. - Hiệu quả kinh tế của công trình. Với những phương diện cụ thể như trên, ta có thể hiểu chất lượng công trình xây dựng là sự đạt được và tuân thủ đúng quy chuẩn, tiêu chuẩn, yêu cầu kinh tế, kỹ thuật đã được thiết kế và phê duyệt từ trước, theo đó chất lượng thi công xây dựng phải đáp ứng những yêu cầu sau: - Đặc tính về kỹ thuật của công trình, hạng mục được xây dựng. - Chi phí để phục vụ thi công và giá cả nguyên vật liệu.
- Tiến độ thi công xây dựng công trình. - An toàn trong thi công xây dựng và an toàn khi sử dụng sản phẩm xây dựng sau khi vận hành. Để hiểu rõ về các vấn đề trên, tác giả xin sơ lược qua từng vấn đề cụ thể. Đặc tính kỹ thuật của công trình, hạng mục được xây dựng.
- Với công trình xây dựng, nguyên vật liệu tốt, đạt yêu cầu không phải là vấn đề duy nhất để tạo nên chất lượng của công trình. + Nguyên vật liệu tốt, đạt mọi yêu cầu về đặc tính kỹ thuật yêu cầu theo mục đích sử dụng của công trình. + Thiết kế, cấu tạo, cách bố trí và sử dụng, mọi tính toán phải chính xác tuyệt đối + Biện pháp thi công, bố trí thi công và điều kiện thi công cũng ảnh hướng rất lớn tới chất lượng của công trình. 9 + Những con người trực tiếp chỉ đạo thi công, và toàn bộ nhân công để thi công công trình.
- Công tác bảo hành, bảo trì sản phẩm xây dựng cũng tạo nên độ bền và ảnh hưởng tới chất lượng sử dụng của công trình sau thời gian sử dụng. Chi phí phục vụ thi công và giá cả nguyên vật liệu - Chất lượng là điều cần thiết nhưng không phải vì thế mà không quan tâm tới vấn đề chi phí để tạo nên sản phẩm xây dựng. + Trong quá trình thiết kế nên từng hạng mục công trình, các nhà tư vấn thiết kế phải tính toán chi tiết sao cho công trình đạt yêu cầu về mặt kết cấu, chịu lực, đảm bảo an toàn trong thi công và cấu kiện. Nhưng không vì thế mà lạm dụng, tăng cao độ an toàn không cần thiết, làm lãng phí nguyên vật liệu cho công trình.
Các nhà tư vấn thiết kế nên tính toàn chính xác kết cấu, độ chịu lực cho phép theo tiêu chuẩn, quy chuẩn quy định, lựa chọn các nguyên vật liệu đủ độ thẩm mỹ, đạt yêu cầu theo mục đích của từng cấu kiện và công trình. + Công tác thi công công trình, tùy vào điều kiện của nguồn vốn, điều kiện của chủ đầu tư, nhà thầu và tùy vào đặc điểm của công trình để đưa ra công nghệ và biện pháp thi công hợp lý, nhằm đạt được mục đích thi công mà chi phí thực hiện tiết kiện nhất. Tiến độ thi công xây dựng công trình. - Một vấn đề mà các nhà đầu tư hay chính những nhà thầu thi công luôn muốn làm tốt đó chính là tiến độ thi công.
Tiến độ thi công ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công trình và nếu tiến độ thi công được thực hiện hợp lý thì sẽ giảm chi phí cho công trình 10 + Với tiến độ thực hiện thi công xây dựng công trình, thực hiện nhanh hay chậm tùy thuộc vào đặc điểm của nguyên vật liệu cấu thành sản phẩm đó. Với những cấu kiện hay sản phẩm cần thi công liền mạch như bê tông thì cần đảm bảo về nhân lực thi công cũng như nguyên vật liệu. Các công trình thi công chậm tiến độ, các cấu kiện có các vật liệu cần thi công ngay sẽ giảm chất lượng theo thời gian. Qua đó ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng chung của công trình.
+ Về mặt thời gian, tiến độ chậm sẽ gây lãng phí về tài nguyên thời gian, nhân lực, và hơn hết chính là thời gian được sử dụng sớm của sảm phẩm xây dựng được tạo nên. Đặc biệt với các công trình Thủy lợi, tiến độ rất quan trọng, chậm một tuần hay một tháng có thể gây chậm một năm cho công trình, và mất đi sự liền mạch của công trình, ảnh hưởng rất nhiều tới các vấn đề liên quan. Tóm lại, chất lượng thi công trình là sự kết hợp của nhiều yếu tố và phương diện khác nhau.
