Luận án về điều khiển rô bốt tay máy di động bám mục tiêu sử dụng thông tin hình ảnh

Luận án nghiên cứu phương pháp điều khiển rô bốt tay máy di động bám mục tiêu dựa trên thông tin hình ảnh, ứng dụng trong công nghệ tự động hóa.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Điều Khiển Rô Bốt Tay Máy Di Động Bám Mục Tiêu Bằng Thông Tin Hình Ảnh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Phôi thai học, quá trình phát triển vành tai
• 1.2. Giải phẫu hình thể, nhân trắc vành tai
• 1.3. Đặc điểm dị tật tai nhỏ bẩm sinh
• 1.3.1. Dịch tễ học
• 1.3.2. Nguyên nhân dị tật tai nhỏ
• 1.3.3. Đặc điểm lâm sàng, phân loại dị tật tai nhỏ
• 1.3.3.1. Hội chứng cung mang I, II
• 1.3.3.2. Dị tật tai nhỏ một bên
• 1.3.3.2.1. Hội chứng Goldenhar
• 1.3.3.2.2. Hội chứng Klippel-Feil
• 1.3.3.3. Dị tật tai nhỏ hai bên
• 1.3.3.3.1. Hội chứng Treacher – Collins
• 1.3.3.3.2. Hội chứng Nager
• 1.3.3.3.3. Hội chứng Townes – Brocks
• 1.3.3.3.4. Hội chứng cung mang – tai – thận BOR
• 1.3.3.3.5. Hội chứng khác
• 1.3.4. Một số cách phân loại dị tật tai nhỏ tiêu biểu
• 1.3.4.1. Phân loại theo Marx
• 1.3.4.2. Phân loại theo Tanzer
• 1.3.4.3. Phân loại theo Weerda

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu điều khiển rô bốt tay máy di động bám mục tiêu bằng thông tin hình ảnh là một lĩnh vực đang phát triển mạnh mẽ trong ngành robotics. Mục tiêu chính của nghiên cứu này là phát triển một hệ thống điều khiển rô bốt có khả năng tự động hóa quá trình bám theo mục tiêu thông qua việc sử dụng các thuật toán nhận diện hình ảnh. Hệ thống này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả trong các ứng dụng công nghiệp mà còn mở ra nhiều cơ hội trong các lĩnh vực như y tế, cứu hộ và dịch vụ. Việc áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo trong hệ thống điều khiển cho phép rô bốt có khả năng học hỏi và thích nghi với môi trường xung quanh, từ đó cải thiện độ chính xác và hiệu suất làm việc.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các ứng dụng rô bốt di động. Với sự gia tăng nhu cầu về tự động hóa trong sản xuất và dịch vụ, việc phát triển các hệ thống điều khiển rô bốt thông minh trở nên cần thiết. Hệ thống này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn nâng cao độ chính xác trong các quy trình làm việc. Hơn nữa, việc sử dụng cảm biến hình ảnh trong điều khiển rô bốt mở ra khả năng cho các ứng dụng trong môi trường phức tạp, nơi mà các yếu tố như ánh sáng, màu sắc và hình dạng có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận diện và bám theo mục tiêu.

II. Cơ sở lý thuyết

Để phát triển một hệ thống điều khiển rô bốt hiệu quả, cần phải hiểu rõ về các nguyên lý cơ bản của công nghệ hình ảnh và thuật toán điều khiển. Các thuật toán nhận diện hình ảnh như thuật toán học sâu (Deep Learning) đã được chứng minh là có khả năng nhận diện và phân loại đối tượng với độ chính xác cao. Hệ thống điều khiển cần phải tích hợp các cảm biến như camera và lidar để thu thập dữ liệu hình ảnh và không gian. Dữ liệu này sẽ được xử lý để xác định vị trí và chuyển động của mục tiêu, từ đó điều chỉnh hành vi của rô bốt sao cho phù hợp.

2.1. Các thuật toán nhận diện hình ảnh

Các thuật toán như Convolutional Neural Networks (CNN) đã trở thành tiêu chuẩn trong việc nhận diện hình ảnh. CNN có khả năng tự động trích xuất các đặc trưng từ hình ảnh mà không cần phải can thiệp thủ công. Điều này giúp giảm thiểu thời gian và công sức trong việc phát triển hệ thống nhận diện hình ảnh. Hơn nữa, việc áp dụng các kỹ thuật như data augmentation giúp tăng cường độ chính xác của mô hình bằng cách tạo ra nhiều biến thể của dữ liệu huấn luyện. Điều này rất quan trọng trong việc phát triển một hệ thống rô bốt thông minh có khả năng hoạt động trong nhiều điều kiện khác nhau.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp thí nghiệm và mô phỏng để phát triển và kiểm tra hệ thống điều khiển rô bốt. Các mô hình rô bốt di động sẽ được thiết kế và lập trình để thực hiện các nhiệm vụ bám theo mục tiêu. Dữ liệu hình ảnh sẽ được thu thập từ các cảm biến và xử lý thông qua các thuật toán nhận diện hình ảnh. Kết quả sẽ được đánh giá dựa trên độ chính xác và hiệu suất của hệ thống trong các tình huống thực tế.

3.1. Thiết kế hệ thống

Hệ thống điều khiển rô bốt được thiết kế với các thành phần chính bao gồm cảm biến hình ảnh, bộ xử lý và động cơ điều khiển. Cảm biến hình ảnh sẽ thu thập dữ liệu về môi trường xung quanh, trong khi bộ xử lý sẽ thực hiện các thuật toán nhận diện hình ảnh để xác định vị trí của mục tiêu. Động cơ điều khiển sẽ nhận tín hiệu từ bộ xử lý để điều chỉnh chuyển động của rô bốt. Việc thiết kế này đảm bảo rằng hệ thống có thể hoạt động một cách linh hoạt và hiệu quả trong các tình huống khác nhau.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy hệ thống điều khiển rô bốt có khả năng bám theo mục tiêu với độ chính xác cao. Các thử nghiệm thực tế cho thấy rô bốt di động có thể hoạt động hiệu quả trong các môi trường khác nhau, từ các không gian mở đến các khu vực chật hẹp. Hệ thống cũng cho thấy khả năng tự động hóa cao, giúp giảm thiểu sự can thiệp của con người trong quá trình điều khiển. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho việc ứng dụng trong các lĩnh vực như sản xuất, y tế và dịch vụ.

4.1. Ứng dụng thực tiễn

Hệ thống điều khiển rô bốt có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong sản xuất, nó có thể giúp tự động hóa quy trình lắp ráp và kiểm tra sản phẩm. Trong y tế, rô bốt có thể hỗ trợ trong các ca phẫu thuật hoặc chăm sóc bệnh nhân. Ngoài ra, trong lĩnh vực dịch vụ, rô bốt có thể được sử dụng để giao hàng hoặc hỗ trợ khách hàng. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn cải thiện chất lượng dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dị tật tai nhỏ (Microtia) là dị tật bẩm sinh ảnh hưởng đến tai ngoài và tai giữa do sự phát triển bất thường trong ba tháng đầu thai kỳ. Tỷ lệ dị tật này trên toàn cầu ước tính khoảng 0.5 trên 10.000 trẻ sơ sinh, với nam giới gặp gấp đôi nữ giới và dị tật một bên chiếm tới 90%, trong đó tai phải thường bị ảnh hưởng nhiều hơn tai trái. Dị tật tai nhỏ không chỉ gây ảnh hưởng về mặt thẩm mỹ mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý bệnh nhân và gia đình do sự kỳ thị, trêu chọc và phân biệt đối xử, dẫn đến mặc cảm và tự ti. Ngoài ra, dị tật này còn tạo gánh nặng về tinh thần và kinh tế cho người bệnh.

Phẫu thuật tạo hình vành tai bằng sụn tự thân, đặc biệt là kỹ thuật Brent, đã được phát triển và cải tiến từ năm 1959 nhằm cải thiện kết quả thẩm mỹ và giảm biến chứng. Tại Việt Nam, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào kết quả phẫu thuật cấy ghép sụn sườn trên đối tượng người lớn và trẻ em chung, chưa có nghiên cứu chuyên biệt đánh giá kỹ thuật Brent trên trẻ em. Do đó, nghiên cứu này nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng dị tật tai nhỏ ở trẻ em Việt Nam và đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình tai theo kỹ thuật Brent tại Bệnh viện Nhi Trung ương trong giai đoạn 2015-2019. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần nâng cao chất lượng điều trị, giảm thiểu biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho trẻ bị dị tật tai nhỏ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển phôi thai học tai ngoài, đặc biệt là sự hình thành vành tai từ các nụ mang của cung mang I và II trong tuần thứ 5 đến 20 của thai kỳ. Dị tật tai nhỏ được phân loại theo hệ thống Marx gồm 4 độ từ nhẹ đến nặng, giúp xác định chỉ định phẫu thuật. Kỹ thuật tạo hình tai sử dụng sụn tự thân, đặc biệt kỹ thuật Brent cải tiến, là phương pháp chủ đạo trong phẫu thuật tạo hình vành tai, với ưu điểm về tính thẩm mỹ và độ bền của khung sụn. Ngoài ra, các khái niệm về giải phẫu vành tai, cấp máu, cũng như các tiêu chí đánh giá kết quả phẫu thuật (liền thương, biến chứng, thẩm mỹ) được áp dụng để đánh giá toàn diện hiệu quả điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tiến cứu được thực hiện tại Bệnh viện Nhi Trung ương từ tháng 10/2015 đến tháng 10/2019, gồm 188 trẻ ≤ 16 tuổi bị dị tật tai nhỏ. Phương pháp mô tả cắt ngang được sử dụng để mô tả đặc điểm lâm sàng, trong khi phương pháp can thiệp lâm sàng không đối chứng được áp dụng để đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình tai theo kỹ thuật Brent. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức thống kê với mức ý nghĩa α=0.05, tỷ lệ ước tính p=0.1 và độ chính xác d=0.05, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.

Quy trình phẫu thuật gồm các thì: lấy sụn sườn (thường là sụn sườn 6, 7, 8), tạo khung sụn theo mẫu tai lành, đặt khung dưới da vùng chũm, xoay dái tai, dựng khung sụn và ghép da tạo rãnh sau tai. Các tiêu chí đánh giá kết quả bao gồm biến chứng sớm, liền thương, thẩm mỹ, kích thước và vị trí tai tạo hình, được đánh giá qua các thang điểm chuẩn quốc tế và trong nước. Thời gian theo dõi sau phẫu thuật tối thiểu 3 tháng, với các lần khám định kỳ để đánh giá kết quả gần và xa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng dị tật tai nhỏ ở trẻ em Việt Nam: Trong 188 trẻ nghiên cứu, tỷ lệ dị tật tai nhỏ một bên chiếm khoảng 90%, trong đó tai phải chiếm ưu thế. Nam giới chiếm khoảng 60%, phù hợp với các báo cáo quốc tế. Phân loại theo Marx cho thấy khoảng 70% trẻ thuộc độ III và IV, có chỉ định phẫu thuật tạo hình.

2. Kết quả phẫu thuật tạo hình tai theo kỹ thuật Brent: Trong nhóm 50 trẻ được phẫu thuật, tỷ lệ liền thương tốt đạt 92% sau thì I, với biến chứng nhiễm trùng vết mổ dưới 5%. Kết quả thẩm mỹ sau 3 tháng cho thấy 80% đạt mức rất tốt hoặc tốt theo thang điểm Mohit Sharma, với các chi tiết giải phẫu như gờ luân, dái tai rõ nét và cân đối so với tai lành.

3. Biến chứng và theo dõi sau mổ: Tỷ lệ biến chứng tại nơi lấy sụn sườn thấp, với 85% vết mổ liền thương tốt, sẹo mềm mại và không đau kéo dài. Biến chứng tràn khí khoang màng phổi hiếm gặp (<2%), được xử lý kịp thời. Thời gian nằm viện trung bình 7 ngày, phù hợp với các nghiên cứu trong nước.

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả tương đồng với các nghiên cứu quốc tế về kỹ thuật Brent, đồng thời cải thiện hơn so với kỹ thuật Tanzer về số thì phẫu thuật và thời gian hồi phục. So với kỹ thuật Nagata, kỹ thuật Brent có ưu điểm giảm số lần phẫu thuật và ít biến chứng hoại tử dái tai.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân kết quả tốt của kỹ thuật Brent là do việc sử dụng sụn tự thân làm khung sụn, giúp giảm nguy cơ đào thải và tạo hình tai tự nhiên, bền vững. Việc giảm số thì phẫu thuật từ 4 xuống còn 2-3 thì giúp giảm thời gian điều trị và áp lực tâm lý cho trẻ. Các biến chứng như nhiễm trùng, tràn khí khoang màng phổi được kiểm soát tốt nhờ quy trình phẫu thuật và chăm sóc hậu phẫu nghiêm ngặt.

So với các nghiên cứu trong nước, nghiên cứu này là bước tiến khi tập trung đánh giá riêng biệt kỹ thuật Brent trên đối tượng trẻ em, cung cấp dữ liệu cụ thể về đặc điểm lâm sàng và kết quả phẫu thuật. Kết quả cũng cho thấy tầm quan trọng của việc lựa chọn thời điểm phẫu thuật phù hợp (6-16 tuổi) để đảm bảo kích thước sụn sườn đủ và sự phát triển tai gần với người lớn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố độ dị tật theo Marx, biểu đồ tỷ lệ biến chứng và bảng so sánh điểm đánh giá thẩm mỹ trước và sau phẫu thuật, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của kỹ thuật Brent.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thúc đẩy áp dụng kỹ thuật Brent cải tiến trong phẫu thuật tạo hình tai nhỏ tại các cơ sở y tế chuyên khoa nhi, nhằm giảm số thì phẫu thuật và nâng cao hiệu quả thẩm mỹ. Thời gian thực hiện: trong 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện: các bệnh viện nhi và trung tâm phẫu thuật tạo hình.

2. Tăng cường đào tạo chuyên sâu cho phẫu thuật viên về kỹ thuật lấy và tạo khung sụn sườn, chăm sóc hậu phẫu nhằm giảm biến chứng và nâng cao tỷ lệ liền thương tốt. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: các trường đại học y, bệnh viện chuyên khoa.

3. Xây dựng quy trình đánh giá toàn diện trước và sau phẫu thuật, bao gồm đánh giá lâm sàng, thính lực và hình ảnh học để lựa chọn bệnh nhân phù hợp và theo dõi kết quả lâu dài. Thời gian: triển khai trong 6 tháng. Chủ thể: đội ngũ y bác sĩ đa chuyên khoa.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và gia đình về dị tật tai nhỏ, giảm kỳ thị và hỗ trợ tâm lý cho trẻ và gia đình trước và sau phẫu thuật. Thời gian: liên tục. Chủ thể: các tổ chức y tế, xã hội và truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ phẫu thuật tạo hình và tai mũi họng: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về kỹ thuật Brent, giúp cải tiến quy trình phẫu thuật và chăm sóc bệnh nhân.

2. Chuyên gia y học nhi khoa và di truyền học: Thông tin về đặc điểm lâm sàng, phân loại dị tật và nguyên nhân di truyền hỗ trợ chẩn đoán và tư vấn cho gia đình.

3. Nhà quản lý y tế và chính sách: Cơ sở khoa học để xây dựng chương trình đào tạo, phát triển kỹ thuật phẫu thuật và chính sách hỗ trợ bệnh nhân dị tật tai nhỏ.

4. Gia đình và người chăm sóc trẻ dị tật tai nhỏ: Hiểu rõ về quá trình điều trị, lợi ích và rủi ro của phẫu thuật tạo hình tai, từ đó phối hợp chăm sóc và hỗ trợ tâm lý cho trẻ.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ thuật Brent có ưu điểm gì so với các phương pháp khác?
   Kỹ thuật Brent sử dụng sụn tự thân, giảm số thì phẫu thuật còn 2-3 lần, cho kết quả thẩm mỹ tự nhiên, bền vững và ít biến chứng so với kỹ thuật Tanzer hay Nagata.

2. Khi nào là thời điểm thích hợp để phẫu thuật tạo hình tai nhỏ?
   Thời điểm tốt nhất là khi trẻ từ 6 đến 16 tuổi, lúc này kích thước tai đạt khoảng 85-90% người lớn và sụn sườn đủ lớn để lấy làm khung.

3. Phẫu thuật tạo hình tai có ảnh hưởng đến chức năng nghe không?
   Phẫu thuật chủ yếu cải thiện hình dáng tai ngoài, không trực tiếp cải thiện thính lực. Tuy nhiên, kết hợp với tạo ống tai hoặc máy trợ thính có thể hỗ trợ chức năng nghe.

4. Biến chứng thường gặp sau phẫu thuật là gì?
   Các biến chứng gồm nhiễm trùng vết mổ, tràn khí khoang màng phổi, hoại tử da hoặc sụn, tuy nhiên tỷ lệ thấp và được kiểm soát tốt với quy trình chăm sóc hiện đại.

5. Có thể áp dụng kỹ thuật Brent cho trẻ dưới 6 tuổi không?
   Thông thường không khuyến cáo do sụn sườn chưa đủ lớn và kích thước tai chưa phát triển đầy đủ, có thể gây khó khăn trong tạo khung sụn và kết quả thẩm mỹ không tối ưu.

Kết luận

• Dị tật tai nhỏ là dị tật bẩm sinh phổ biến, ảnh hưởng lớn đến tâm lý và chất lượng cuộc sống trẻ em.
• Kỹ thuật tạo hình tai bằng sụn tự thân theo phương pháp Brent cải tiến cho kết quả thẩm mỹ tốt, giảm số lần phẫu thuật và biến chứng.
• Nghiên cứu đã mô tả đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật trên 188 trẻ em Việt Nam, cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng.
• Cần tiếp tục đào tạo, nâng cao kỹ thuật và xây dựng quy trình chăm sóc toàn diện để tối ưu hóa kết quả điều trị.
• Khuyến khích các cơ sở y tế áp dụng kỹ thuật Brent và phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý bệnh nhân dị tật tai nhỏ nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ.

Hành động tiếp theo là triển khai rộng rãi kỹ thuật Brent tại các bệnh viện nhi, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố di truyền và tâm lý liên quan để hoàn thiện phác đồ điều trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Phôi thai học, quá trình phát triển vành tai Tai ngoài hình thành từ các trung mô của cung mang hầu họng I, II, lúc đầu hình thành các gờ xung quanh khe mang I (rãnh ngoại bì phát triển thành ống tai ngoài) thường nhìn thấy rõ ở tuần thứ 5 thời kỳ bào thai, đến tuần thứ 6 nhìn thấy ba nụ mang lồi lên trên mỗi cung mang (hình 1. Mỗi nụ này hình thành một cấu trúc chi tiết góp phần xác định tai ngoài trưởng thành (hình 1. Dái tai không bắt nguồn từ các nụ này.

(các số 1 -6 trên hình A,B là các nụ mang tương ứng) Nguồn: Anthwal and Thompson (2016)[15] Trong quá trình phát triển các mối liên kết tế bào từ cung mang I giảm dần vì thế các thành phần tai ngoài có nguồn gốc từ cung mang II chiếm tới 85% (hình 1. Đến tuần thứ bảy của thai kỳ các nụ mang tăng 4 trưởng trực tiếp hòa lẫn vào nhau, bắt đầu hình thành nên dáng dấp vành tai. Không có hiện tượng chồng chéo về các kết hợp tai nguyên thủy với tai trưởng thành (hình 1. Khi các nụ mang này không hòa lẫn, hoặc bị chồng lên nhau sẽ tạo ra các dị tật, phần thừa ở tai trên lâm sàng.

Cấu trúc tai hình thành trong suốt quá trình phát triển bào thai, phát triển mạnh nhất trong khoảng thời gian từ tuần thứ 5 – 20 của thai kỳ, thường đạt mức hoàn chỉnh, đầy đủ các chi tiết lúc trẻ sinh ra [16]. Do vậy, bất kỳ lý do gì làm gián đoạn phát triển tai tại các thời điểm khác nhau trong thời kỳ này đều có thể gây ra dị tật bẩm sinh, tùy theo từng mức độ. Quá trình phát triển tai ngoài từ cung mang I, II. Một số đặc điểm giải phẫu liên quan 1.

Giải phẫu hình thể, nhân trắc vành tai 1. Mốc giải phẫu bề mặt vành tai Tai ngoài có cấu tạo phức tạp, hài hòa, khung sụn ba chiều phía trên, mô mềm vùng dái tai ở dưới (hình 1.3) tạo thành phức hợp các nếp cuộn xoắn vặn, mềm dẻo phù hợp chức năng, thẩm mỹ (tai bị biến dạng, sai lệch dễ nhận thấy). Các mốc giải phẫu trên vành tai. Bly et al.

[17] Chú thích hình. Gờ luân; 2 và 3. Trụ trên, trụ dưới gờ đối luân; 4. Gốc gờ luân; 5.

Gờ đối luân; 6. Gờ đối bình; 8. Hố tam giác; 10. Xoăn tai trên; Xoăn tai dưới; 13.

Khuyết liên bình. Dùng hai đường kẻ tưởng tượng (a, b) song song mặt phẳng Frankfork chia vành tai thành 3 tầng: trên, giữa, dưới giúp dễ tính toán các cấu trúc đơn vị giải phẫu khi tạo hình (hình 1.  Tầng trên tai: 1/3 trên và 1/3 giữa gờ luân, trụ trên và dưới gờ đối luân, hố tam giác, hõm thuyền.  Tầng giữa: gốc gờ luân, xoăn tai trên, xoăn tai dưới, gờ đối luân, gờ bình, gờ đối bình, 1/3 dưới gờ luân.

 Tầng dưới: chỉ có dái tai. Các kích thước, trục trên vành tai. Cấp máu nuôi dưỡng vành tai Các động mạch (ĐM) cấp máu vành tai bao gồm ĐM thái dương nông ở phía trước, ĐM tai sau ở phía sau.  ĐM thái dương nông: xuất phát trong tuyến mang tai (như nhánh trước của ĐM cảnh ngoài), thoát ra khỏi bao tuyến chạy lên trên về phía vùng thái dương chia ra ba nhánh cho vành tai (hình 1.

 Nhánh dưới : phân chia cấp máu nửa trước gờ bình, dái tai.  Nhánh giữa : cấp máu cho vành tai theo gốc gờ luân.  Nhánh trên : cấp máu nửa trên phần lên của gờ luân.  ĐM tai sau: xem như nhánh sau của ĐM cảnh ngoài, chạy dưới thần kinh tai lớn hướng mỏm chũm, phân nhánh cấp máu cho da vùng này rồi tiếp tục chạy sau trên các cơ sau tai, chia ra ba nhánh ĐM tai sau (dưới, giữa, trên) cung cấp mặt sau tai, các nhánh này nối với nhau tạo thành vòng nối nông dưới da.

 Các tĩnh mạch trước, sau tai: thường có một đến hai tĩnh mạch cùng tên đi theo ĐM thu nhận máu chiều ngược lại. Động mạch cấp máu vành tai Nguồn: Brent B. Pickrell et al. Nhân trắc vành tai người trưởng thành Vành tai có hình dạng không đều gồm tổ chức sụn đàn hồi, mềm dễ uốn cong, da mỏng che phủ.

Trên bình diện Frankfork có các kích thước như sau:  Chiều cao (hay còn gọi là chiều dài): tính theo trục vành tài, dài khoảng 5 - 6 cm tương đương khoảng cách từ góc mắt ngoài đến chân gờ luân (viền vành tai) ≈ 6.5 - 7 cm, điểm cao nhất vành tai ngang mức cung mày, điểm thấp nhất ngang mức tiểu trụ (hình 2.  Chiều rộng: ≈ 55% chiều cao vành tai (3,2-3,5cm) [19] (hình 1.  Trục vành tai: chạy cùng hướng (không song song) với sống mũi, trục vành tai hơi đổ ra sau hơn khoảng 15-20° so với mặt phẳng đứng (hình 1.  Các góc trên vành tai bình thường (hình 1.

 Góc giữa vành tai – hõm thuyền (2) khoảng 90° (hình 1. 8  Góc giữa vành tai – xương chũm (3) khoảng 20 - 30° tương ứng với khoảng cách từ gờ luân đến mặt xương chũm ≈ 15 – 20 mm. Các góc trên vành tai (A. Các góc trên tai bình thường; B.

các góc trên tai bất thường) Nguồn: Robert O. Ruder (2009)[21]  Bất thường các góc trên vành tai  Góc giữa vành tai – bề mặt ngoài xương sọ (1) và góc giữa vành tai – hõm thuyền (2) đều tù và > 120° (hình 1.  Góc giữa vành tai – xương chũm (3) lớn hơn 40°, tương đương với khoảng cách từ gờ luân đến mặt xương chũm > 25 mm (hình 1. Ở trẻ em, vành tai rộng, ngắn hơn, tỉ lệ chiều cao/chiều rộng tăng lên khi trẻ càng lớn [22].

Quan sát vành tai dễ nhận thấy bất thường(hình 1. Trẻ lên 3 tuổi, kích thước vành tai đạt khoảng 85% so với người lớn, khi 6-7 tuổi kích thước tai trẻ gần tương tự tai người lớn, trẻ 9 – 10 tuổi kích thước tai trẻ như tai người lớn, lúc này khung sụn sườn đủ rộng [15]. Đặc điểm cấu tạo vùng sau - trên tai Hình 1. Các lớp giải phẫu vùng quanh tai.

Nguồn: Mofiyinfolu Sokoya (2018)[23] Hình 1. Phân bố da vùng đầu. Nguồn: Mofiyinfolu Sokoya (2018)[23] 10  Cấu trúc vùng sau - trên tai: gồm 3 lớp (hình 1.7) da, tổ chức dưới da, mạc thái dương đỉnh, vùng này có các đặc điểm của da đầu [23]. Vùng đỉnh không có lớp cơ, mạc dày, chắc, kém đàn hồi nên da vùng này kém di động (hình 1.

 Vùng sau tai, chẩm, trán: có lớp cơ mỏng, mạc mỏng, thưa, đàn hồi do đó da vùng này di động tốt hơn, dễ căng giãn. Đặc điểm sụn sườn  Lồng ngực có 12 đôi xương sườn, đầu phía sau nối vào các xương sườn tương ứng, đầu phía trước các sụn sườn chia thành các cặp:  Từ số 1 đến 7 nối trực tiếp vào xương ức.  Từ số 8 đến 10 gắn vào nhau rồi mới gắn vào xương ức.  Sụn sườn thứ 11, 12 đầu trước tự do còn gọi là sụn sườn “cụt”.

 Tạo hình vành tai thường sử dụng các sụn sườn thứ 5,6,7,8 đôi khi cả sụn sườn 9. Sụn sườn 8 thường dùng làm gờ luân nên được quan tâm về chiều dài. Theo Steven [24] năm 2013 thấy chiều dài sụn sườn 6,7 dài ra theo tuổi ngược lại sụn sườn 8 không tăng lên theo tuổi.  Theo Kang [25] năm 2015 nghiên cứu trên bn tạo hình dị tật tai nhỏ cho thấy 63% có chiều dài sụn sườn 8 tương đương chiều dài gờ luân tai bên lành và chiều dài sụn sườn 8 ở trẻ từ 5-10 tuổi là 9,03  1,03cm đủ làm gờ luân đẹp.

 Theo tác giả Masanao Oki [26] nhận xét chu vi vòng ngực 60 cm (thường khi trẻ 10 tuổi) là đủ rộng để lấy làm chất liệu ghép tạo hình vành tai, lúc này chiều dài sụn sườn thứ 6, 7, 8 đạt kích thước lần lượt là 7, 10 và 12 cm.  Zhongyang Sun [27] khảo sát chiều dài sụn sườn trên phim chụp CT lồng ngực của 37 trẻ 6 tuổi bị dị tật tai một bên thấy chiều dài trung bình sụn sườn 6 (76.2 mm), sụn sườn 7 (102.9 mm), sụn sườn 8 (75.  Sụn tự thân là nguồn chất liệu ghép dồi dào cho PTTH nhất là cho vùng đầu mặt cổ: mũi, vành tai, khí quản… 11 1. Đặc điểm dị tật tai nhỏ bẩm sinh 1.

Dịch tễ học Theo y văn tỷ lệ dị tật tai nhỏ trên toàn cầu từ 0.5 ca trên 10000 trẻ sơ sinh tùy theo dân tộc, vị trí địa lí (Ví dụ, vùng Navajo Ấn Độ tỷ dị tật tai nhỏ 1/900 trẻ sơ sinh (tỷ lệ cao), ngược lại ở Australia tỷ lệ này khoảng 0.8/10000 trẻ sơ sinh, thường ở nhóm người nhập cư đến) [1]. Trong các nghiên cứu về dân số cho thấy khác biệt rõ rệt về tỷ lệ dị tật tai nhỏ ở nam giới 58 - 64%. Nhưng lý do vì sao ở nam cao hơn vẫn chưa được biết. Stallings [28] công bố dữ liệu tỷ lệ dị tật bẩm sinh vùng tai, mắt trên 30 bang của nước Mỹ gồm 12441847 trẻ (từ 2011–2015) cho thấy tỷ lệ dị tật tai 1.8% (2206 ca), ước tính khoảng 3.06/10000 trẻ sinh ra.

Tịt OTN trong dị tật tai nhỏ chiếm 55 - 92%, hầu hết tịt ống tai xương [29]. Tỷ lệ xuất hiện mắc hội chứng có dị tật tai nhỏ 15-75% tùy từng nghiên cứu [30]. Dị tật tai nhỏ "đơn thuần" là khi dị tật tai nhỏ (có hoặc không kèm theo tịt ống tai ngoài – ‘OTN’) nhưng không liên quan đến các dị tật của cơ quan bộ phận khác, loại đơn thuần chiếm ≈ 60% [29]. Theo Weerda [22] khoảng 2 - 4% trẻ sơ sinh bị dị dạng nặng, khoảng 1% có liên quan tới nhiễm sắc thể.

Trẻ sơ sinh bị dị tật nặng 58% là nam, 42% nữ. Một số dị tật thường liên quan với dị tật tai nhỏ: chứng thiểu sản xương hàm dưới, dị tật tim mạch, khe hở hàm mặt, liệt thần kinh mặt, không có nhãn cầu, dị tật chi thể, dị tật về thận tiết niệu, dị tật não…[31]. Ngoài ra, một số nghiên cứu công bố mối liên quan tỷ lệ dị tật tai nhỏ tăng lên khi tuổi của người mẹ mang thai càng cao. Nguyên nhân dị tật tai nhỏ Nguyên nhân chính xác gây dị tật tai nhỏ bẩm sinh đến nay vẫn chưa biết rõ, một số giả thuyết cho rằng dị tật tai nhỏ bẩm sinh sẽ xuất hiện khi: 12 1.

Yếu tố di truyền  Bệnh lý gene: sai lệch nhiễm sắc thể, di truyền đa yếu tố, gene lặn trên nhiễm sắc thể thường cụ thể gây ra một số hội chứng như: Goldenhar, Klippel-Feil, Nager, Treacher Collins-Franceschetti, Branchio-oto- renal/Branchiootic (BOR/BO)…thường đi kèm dị tật tai nhỏ [32],[33].