PHẦN MỞ ĐẦU Thế kỷ 20 đã chứng kiến sự phát triển nhƣ vũ bão của mọi ngành công nghiệp và đặc biệt là của khoa học công nghệ. Trong đó không thể không kể đến các thành tựu công nghệ đã đạt đƣợc ứng dụng vào ngành tài chính ngân hàng, tạo nên một cuộc cách mạng hiện đại hóa, đồng thời đƣa dịch vụ thanh toán điện tử trở thành mũi nhọn kinh doanh của các ngân hàng hiện đại. Năm trong dịch vụ thanh toán điện tử này, thẻ thanh toán hay tiền điện tử ra đời không chỉ thay đổi chiến lƣợc kinh doanh của mỗi ngân hàng mà còn thay đổi thói quen tiêu dùng của mỗi quốc giá. Dịch vụ thẻ xuất hiện trên thế giới từ những thập kỉ đầu của thế kỉ XX, và phát triển mạnh trên thế giới khoảng 30 năm trở lại đây.
Ở Việt Nam, dịch vụ thẻ đƣợc biết đến hơn 15 năm trƣớc nhƣng phải đến năm 1999 thị trƣờng thẻ mới thực sự trở nên sôi động khi có sự tham gia của nhiều ngân hàng. Tính đến tháng 12/2013 đã có 29 tổ chức phát hành thẻ, trong đó có 5 NHTM nhà nƣớc, 19 NH TMCP, 4 ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài, một tổ chức phát hành thẻ phi ngân hàng. Cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động thẻ không ngừng lớn mạnh, với 4280 máy ATM; 22.959 thiết bị ngoại vi (POS). Số lƣợng thẻ phát hành tăng cả về số lƣợng và chủng loại với 120 thƣơng hiệu thẻ, trong đó phân theo phạm vi thì thẻ nội địa 71 loại (chiếm 59%), thẻ quốc tế 49 loại (chiếm 41%); phân theo nguồn tài chính, thẻ ghi nợ 73 loại (chiếm 61%), thẻ tín dụng 44 loại (chiếm 37%) và sự xuất hiện của thẻ trả trƣớc 3 loại (chiếm 2%).
Trong thời gian tới, thị trƣờng thẻ Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh, là một thị trƣờng đầy tiềm năng, hứa hẹn đem lại nhiều lợi ích cho ngƣời sử dụng cũng nhƣ lợi nhuận cho các tổ chức trong và ngoài nƣớc hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng. Tính cấp thiết của đề tài Cùng với việc Việt Nam chính thức gia nhập WTO, các Hiệp định thƣơng mại giữa Việt Nam và các nƣớc đƣợc ký kết, nền kinh tế nƣớc ta tăng trƣởng liên tục với tốc độ cao, đời sống của đại bộ phận dân cƣ ngày càng đƣợc cải thiện. Điều đó đã tạo tiền đề thuận lợi cho các dịch vụ ngân hàng bán lẻ, trong đó có dịch vụ thẻ tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ và đạt đƣợc những thành quả rất đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Thế giới đang trở nên phẳng, với một tấm thẻ nhựa nhỏ bé.
Ngƣời ta có thể thanh toán ở bất cứ nơi đâu trên thế giới và tại bất cứ khi nào bạn muốn. Thẻ ngân hàng chính là chiếc ví điện tử tiện dụng và an toán mà ai cũng muốn có. Vào ngày 11/01/2007 Việt Nam chính thức gia nhập WTO, cùng với các Hiệp định thƣơng mại song phƣơng giữa Việt Nam và các nƣớc đƣợc ký kết, nền kinh tế nƣớc ta đã thay đổi một cách chóng mặt với tăng trƣởng liên tục với tốc độ cao, đời sống của đại bộ phận dân cƣ ngày càng đƣợc cải thiện và đi lên. Điều đó đã tạo tiền đề thuận lợi cho các dịch vụ ngân hàng phát triểm, trong đó có dịch vụ thẻ tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và đạt đƣợc những thành quả rất đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc.
Nhận thức đƣợc rõ xu hƣớng phát triển các dịch vụ thanh toán thẻ của thị trƣờng với dân số trên 90 triệu dân và có độ tuổi trung binh trẻ đƣợc đánh giá là một thị trƣờng đầy tiềm năng. Đòi hỏi mỗi ngân hàng phải có một kế hoạch tỉ mỉ để không bị chậm chân so với đối thủ cạnh tranh trong việc chiếm lĩnh thị trƣờng. Với việc xây dựng và phát triển trong lĩnh vực dịch vụ thẻ tới năm 2020, NHTM CP Xăng Dầu Petrolimex đã có những bƣớc chuyển mình rõ rệt và thực tế. Trƣớc xu thế cạnh tranh một cách không khoan nhƣợng, PG bank cần phải 2 nhanh chóng phát triển thật mạnh dịch vụ thẻ, một dịch vụ vừa bắt nhịp với xu thế thời cuộc, vừa đáp ứng đƣợc nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.
Xuất phát từ nhu cầu trên mà tôi lựa chọn đề tài “Dịch vụ thẻ tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Xăng Dầu Petrolimex” 2. Tình hình nghiên cứu Tra cứu tại Kho dữ liệu Luận văn của Thƣ viện quốc gia (Hà Nội) tính đến năm 2013, có 02 luận án Tiến sỹ kinh tế viết về dịch vụ thẻ của các NHTM Việt Nam và rất nhiều để tài thạc sĩ cũng nhƣ các công trình nghiên cứu và trong đó có: Luận văn: “Những giải pháp góp phần nhằm phát triển hình thức thanh toán thẻ ngân hàng ở Việt Nam”, của NCS Nguyễn Danh Lƣơng, bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn cấp Nhà nƣớc tại trƣờng Đại học kinh tê quốc dân, Hà Nội, năm 2003. Luận văn: “Giải pháp cơ bản nhằm phát triển thị trƣờng thẻ ngân hàng tại Việt Nam” của NCS Trần Tấn Lộc, bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nƣớc tại trƣờng Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh , năm 2004. Cả hai luận văn nói trên đều nghiên cứu về thẻ ngân hàng nói trung, số liệu và thực trạng ở vào giai đoạn thị trƣờng thẻ ngân hàng chƣa phát triển.
Đây mới là giai đoạn đầu cơ cấu lại ngân hàng nên công nghệ ngân hàng, dịch vụ phi tín dụng … chƣa phát triển. Các giải pháp hai luận án trên đƣa ra chƣa dự báo đƣợc sự phát triển đa dạng của các sản phẩm thẻ, tốc độ phát triển nhanh của thị trƣờng thẻ hiện nay, công nghệ thẻ đang đƣợc các NHTM triển khai, cũng nhƣ yêu cầu tất yếu khách quan của việc thống nhất liên kết mạng thanh toán Bank net của hầu hết các NHTM hiện nay. Ngoài ra, tại trang web của các trƣờng đại học cũng công bố đề tài thạc sỹ, cụ thể: 3 Học viện Ngân hàng Hà Nội có đề tài thạc sỹ “Nâng cao chất lƣợng dịch vụ thẻ tại Ngân hàng Đầu tƣ và phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Thành” của Hoàng Việt Nga năm 2011. Trƣờng Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh có đề tài thạc sỹ “Phát triển dịch vụ thẻ thanh toán tại Việt Nam” của Nguyễn Quỳnh Nhƣ năm 2010.
Ta thấy hai đề tài thạc sỹ đƣợc viết trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng đặc biệt trong thời đại khoa học công nghệ phát triển nên đã xác định đƣợc dịch vụ thẻ chính là dịch vụ trọng tâm của các ngân hàng bán lẻ. Tuy mỗi đề tài khác nhau lại có những hƣớng nghiên cứu khác nhau nhƣng nói chung lại đều có những đóng góp nhất định về mặt lý thuyết cũng nhƣ thực tiễn đối với việc phát triển dịch vụ thẻ riêng và đối với ngành ngân hàng nói chung. Tuy nhiên, với từng ngân hàng giải pháp phát triển dịch vụ thẻ sẽ khác nhau do mục tiêu kinh doanh,tiềm lực tài chính, kỹ thuật công nghệ của các ngân hàng không giống nhau. Có những ngân hàng phát triển dịch vụ thẻ theo chiều rộng do mạng lƣới chi nhánh phủ khắp cả nƣớc, nhƣng lại có những ngân hàng tập trung phát triển vào những phân khúc thị trƣờng nhất định.
Trong khuôn khổ đề tài mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại Ngân hàng TMCP Petrolimex. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận cũng nhƣ các vấn đề có liên quan về sản phẩm thẻ và dịch vụ thẻ của NHTM. Phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ thẻ tại Ngân hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex từ đó đƣa ra những điều đã đạt đƣợc, những điều còn tồn tại và tìm ra nguyên nhân của những mặt hạn chế đó, đồng thời học hỏi bài học kinh nghiệm của các ngân hàng lớn mạnh trong và ngoài nƣớc. Qua đó, đƣa ra những giải pháp kiến nghị nhằm phát triển dịch vụ thẻ tại NH TMCP Xăng Dầu Petrolimex cho phù hợp.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Nghiên cứu về thẻ và dịch vụ thẻ tại NHTM Giới hạn phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu và đánh giá thực trạng phát triển dịch vụ thẻ tại NH TMCP Xăng Dầu Petrolimex trong giai đoạn từ năm 2010–2013. Qua đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lƣợng dịch vụ thẻ tại Ngân hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex theo cả chiều rộng và chiều sâu. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp thông kê, phận tích, tổng hợp so sánh số liệu, kết hợp nhiều nghiên cứu lý thuyến với phân tích thực trạng hoạt động dịch vụ thẻ để đánh giá và đề xuất giải pháp có tính thực tiễn cao. Những đóng góp mới của luận văn Về mặt khoa học: Tuy chƣa có gì mới nhƣng Luận văn đã hệ thống hóa lý luận về thẻ ngân hàng¸ phát hành và thanh toán thẻ của NHTM.
Về mặt thực tiễn: Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ thẻ tại NH TMCP Xăng Dầu Petrolimex nhằm tìm ra những mặt đã đạt đƣợc cũng nhƣ những mặt hạn chế cần khắc phục. Từ đó, luận văn đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tại ngân hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex trong bối cảnh nền kinh tế đang trong thời kỳ khó khăn, thị trƣờng sản phẩm dịch vụ của các ngân hàng bán lẻ cạnh tranh gay gắt. Bố cục của luận văn - Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu trong nƣớc và ngoài nƣớc về dịch vụ thẻ tại Ngân Hàng Thƣơng Mại. - Chƣơng 2: Dịch vụ thẻ tại NH TMCP Xăng Dầu Petrolimex.
- Chƣơng 3: Giải pháp và kiến nghị về dịch vụ thẻ tại Ngân hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex. 5 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC VỀ DỊCH VỤ THẺ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm, đặc điểm cấu tạo và phân loại thẻ ngân hàng. Thẻ và thẻ thanh toán ở Ngân hàng có rất nhiều khái niểm khác nhau: Thẻ là phƣơng tiện thanh toán hiện đại bậc nhất hiện nay nó ra đời và gắn liền với sự phát triển của Ngân hàng hiện đại, đặc biệt với sự phát triển vũ bão của internet ứng dụng công nghệ thông tin vào các mặt của Ngân hàng. Hình thức sơ khai của thẻ là Carg-it, một hệ thống mua bán chịu của John Biggins sáng lập ra năm 1946.
Hệ thống bán chịu này mở đƣờng cho Thẻ tín dụng ra đời do Ngân hàng Franklin National Bank ở Long Island New York phát hành lần đầu tiên năm 1951.