Nghiên cứu hướng áp dụng mô hình CMMI ở các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu uet nghiên cứu hướng áp dụng mô hình cmmi ở các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Hà Mạnh Tuyến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Bình
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Nghiên Cứu Áp Dụng Mô Hình CMMI Cho Doanh Nghiệp Phần Mềm Vừa Và Nhỏ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về cải tiến quy trình phần mềm
• 1.2. Quy trình phát triển phần mềm
• 1.3. Cải tiến quy trình phần mềm
• 1.4. Doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ
• 1.5. Vấn đề cải tiến quy trình phần mềm tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.6. Một số chu trình phát triển phần mềm cơ bản
• 1.6.1. Mô hình thác nước (Waterfall)
• 1.6.2. Mô hình V (V – Model)
• 1.6.3. Mô hình bản mẫu (Prototyping Model)
• 1.6.4. Mô hình xoắn ốc (Spiral Model)
• 1.7. Giới thiệu tổng quan về CMM/CMMI
• 1.8. Mô hình trưởng thành năng lực
• 1.9. Mô hình trưởng thành năng lực tích hợp
• 1.10. Hướng tiếp cận liên tục và mức năng lực quy trình
• 1.11. Hướng tiếp cận theo tầng và mức trưởng thành
• 1.12. Mối quan hệ giữa mức năng lực và mức trưởng thành
• 1.13. So sánh mô hình CMMI với ISO 9001
• 1.14. Phương pháp đánh giá SCAMPI
• 1.15. Tình hình áp dụng CMMI tại Việt Nam và nước ngoài
• 1.16. Một số mô hình cải tiến quy trình được đề xuất áp dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM ÁP DỤNG CMM/CMMI TẠI VIỆT NAM VÀ NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Kinh nghiệm áp dụng tại một số công ty tại Việt Nam
• 2.2. Kinh nghiệm áp dụng tại FPT SOFTWARE (FSOFT)
• 2.3. Kinh nghiệm áp dụng tại công ty PSV
• 2.4. Kinh nghiệm cải tiến quy trình tại CMC SOFT
• 2.5. Kinh nghiệm áp dụng tại một số công ty nước ngoài
• 2.6. Kinh nghiệm áp dụng CMMI tại công ty công nghệ KoreaStore
• 2.7. Kinh nghiệm áp dụng CMMI tại RTI
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT HƯỚNG ÁP DỤNG MÔ HÌNH CMMI CHO DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Xác định vùng quy trình "Cốt lõi"
• 3.2. Xây dựng mô hình áp dụng
• 3.3. Lập kế hoạch
• 3.4. Định nghĩa quy trình
• 4. CHƯƠNG 4: TRIỂN KHAI ÁP DỤNG VÀ ĐÁNH GIÁ
• 4.1. Lập kế hoạch
• 4.2. Định nghĩa quy trình
• 4.3. Đánh giá kết quả triển khai CMMI tại EVNIT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình CMMI cho doanh nghiệp phần mềm

Mô hình CMMI (Capability Maturity Model Integration) là một khung quản lý quy trình được thiết kế để cải tiến quy trình phát triển phần mềm. Mô hình này giúp các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ nâng cao chất lượng sản phẩm và quy trình làm việc. CMMI cung cấp một phương pháp tiếp cận có hệ thống để cải tiến quy trình, từ đó giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và thời gian phát triển.

1.1. CMMI là gì và lợi ích của nó

CMMI là một mô hình trưởng thành năng lực tích hợp, giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình phát triển phần mềm. Lợi ích của CMMI bao gồm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu lỗi và tối ưu hóa quy trình làm việc.

1.2. Tình hình áp dụng CMMI tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp phần mềm đã bắt đầu áp dụng CMMI để cải tiến quy trình phát triển. Tuy nhiên, việc áp dụng vẫn còn hạn chế do thiếu nguồn lực và kinh nghiệm.

II. Thách thức trong việc áp dụng CMMI cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ thường gặp nhiều thách thức khi áp dụng mô hình CMMI. Những thách thức này bao gồm thiếu kinh phí, nguồn lực hạn chế và sự thiếu quyết tâm từ lãnh đạo. Điều này dẫn đến việc cải tiến quy trình không đạt hiệu quả như mong đợi.

2.1. Thiếu nguồn lực và kinh phí

Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư vào việc cải tiến quy trình theo mô hình CMMI. Điều này khiến họ khó khăn trong việc thực hiện các yêu cầu kỹ thuật.

2.2. Văn hóa và nhận thức trong doanh nghiệp

Việc thay đổi văn hóa và nhận thức của lãnh đạo và nhân viên là một thách thức lớn. Tâm lý ngại đổi mới khiến cho việc cải tiến quy trình gặp khó khăn.

III. Phương pháp áp dụng CMMI cho doanh nghiệp phần mềm

Để áp dụng CMMI hiệu quả, doanh nghiệp cần xác định rõ quy trình cốt lõi và xây dựng mô hình áp dụng phù hợp. Việc lập kế hoạch chi tiết và định nghĩa quy trình là rất quan trọng trong giai đoạn này.

3.1. Xác định quy trình cốt lõi

Doanh nghiệp cần xác định các quy trình cốt lõi trong phát triển phần mềm để tập trung cải tiến. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả.

3.2. Lập kế hoạch và định nghĩa quy trình

Lập kế hoạch chi tiết cho từng giai đoạn của quy trình phát triển phần mềm là cần thiết. Định nghĩa rõ ràng các bước trong quy trình giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn mô hình CMMI tại doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp phần mềm tại Việt Nam đã áp dụng thành công mô hình CMMI, từ đó cải thiện quy trình phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các kết quả đạt được cho thấy mô hình này mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng CMMI

Doanh nghiệp đã ghi nhận sự cải thiện rõ rệt trong quy trình phát triển phần mềm, giảm thiểu lỗi và tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp thành công

Các doanh nghiệp như FPT và PSV đã chia sẻ những bài học kinh nghiệm quý báu trong việc áp dụng CMMI, từ đó giúp các doanh nghiệp khác có thể học hỏi và áp dụng.

V. Kết luận và tương lai của mô hình CMMI tại Việt Nam

Mô hình CMMI có tiềm năng lớn trong việc cải tiến quy trình phát triển phần mềm tại Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao, doanh nghiệp cần có sự đầu tư đúng mức và quyết tâm từ lãnh đạo.

5.1. Tương lai của CMMI tại doanh nghiệp phần mềm

Với sự phát triển của ngành công nghiệp phần mềm, mô hình CMMI sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất.

5.2. Đề xuất cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần tìm kiếm sự hỗ trợ từ các tổ chức tư vấn để triển khai CMMI hiệu quả hơn, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam đã có sự phát triển nhanh chóng với khoảng 1.500 doanh nghiệp phần mềm và gần 79.000 lao động tính đến năm 2011. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp này là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp theo Hiệp hội Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Việt Nam (VINASME). Những doanh nghiệp này thường gặp nhiều thách thức như hạn chế về năng lực cạnh tranh, thiếu hệ thống quy trình quản lý chất lượng và nguồn lực hạn chế. Việc áp dụng các mô hình cải tiến quy trình như CMMI (Capability Maturity Model Integration) được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả quản lý.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất hướng áp dụng mô hình CMMI-DEV v1.3 phù hợp cho các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ tại Việt Nam, đồng thời triển khai thí điểm tại Trung tâm Công nghệ thông tin – Chi nhánh Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVNIT). Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các vùng quy trình "cốt lõi" phù hợp, xây dựng mô hình áp dụng và đánh giá kết quả triển khai.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ các mô hình cải tiến quy trình trên thế giới, kinh nghiệm áp dụng CMMI tại Việt Nam và quốc tế, cùng khảo sát thực trạng tại EVNIT. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ nâng cao năng lực quản lý quy trình phát triển phần mềm, cải thiện chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: mô hình trưởng thành năng lực (CMM) và mô hình trưởng thành năng lực tích hợp (CMMI). CMM gồm 5 cấp độ trưởng thành từ khởi đầu đến tối ưu hóa, với 18 vùng quy trình quan trọng. CMMI là phiên bản cải tiến, tích hợp nhiều mô hình, gồm 22 vùng quy trình thuộc các nhóm: Quản lý dự án, Quản lý quy trình, Kỹ thuật và Hỗ trợ. Mô hình CMMI có hai hướng tiếp cận: theo tầng (Staged Representation) và theo liên tục (Continuous Representation), với các mức trưởng thành và mức năng lực tương ứng.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Vùng quy trình (Process Area): tập hợp các hoạt động cải tiến quy trình cụ thể.
• Mục tiêu chung (Generic Goals) và mục tiêu cụ thể (Specific Goals): các tiêu chí cần đạt trong từng vùng quy trình.
• Quy tắc thực tiễn chung và cụ thể (Generic Practices, Specific Practices): các hoạt động thực hiện để đạt mục tiêu.
• Phương pháp đánh giá SCAMPI (Standard CMMI Appraisal Method for Process Improvement) với các cấp độ A, B, C để đánh giá mức độ áp dụng CMMI.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các mô hình cải tiến quy trình dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới như EPA, ADEPT, MPS.BR, SPISO, CMM Fast-Track, SPIMO để xác định vùng quy trình phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Tài liệu mô hình CMMI-DEV v1.3 và các tài liệu hướng dẫn của Viện Công nghệ Phần mềm Mỹ (SEI).
• Báo cáo, số liệu thống kê về tình hình áp dụng CMMI tại Việt Nam và quốc tế.
• Kinh nghiệm thực tiễn từ các doanh nghiệp phần mềm lớn và vừa tại Việt Nam (FPT Software, PSV, CMC Soft) và quốc tế (KoreaStore, RTI).
• Khảo sát thực trạng và triển khai thí điểm tại Trung tâm Công nghệ thông tin – Chi nhánh Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê tần suất xuất hiện các vùng quy trình trong các mô hình cải tiến dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Phân tích mối quan hệ giữa các vùng quy trình "cốt lõi" với các vùng quy trình khác trong CMMI.
• Xây dựng mô hình áp dụng CMMI-VSME phù hợp với đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.
• Triển khai thí điểm và đánh giá kết quả qua các chỉ số về tuân thủ quy trình, chất lượng sản phẩm và hiệu quả quản lý.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 31 doanh nghiệp phần mềm tại Việt Nam có chứng chỉ CMMI, cùng các dự án thí điểm tại EVNIT. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu tiêu biểu theo quy mô và mức độ áp dụng CMMI. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác định vùng quy trình "cốt lõi" phù hợp cho doanh nghiệp vừa và nhỏ: Qua phân tích 6 mô hình cải tiến quy trình trên thế giới, các vùng quy trình xuất hiện nhiều nhất gồm: Quản lý cấu hình (CM), Quản lý yêu cầu (REQM), Lập kế hoạch dự án (PP), Quản lý rủi ro (RSKM), Đảm bảo chất lượng sản phẩm và quy trình (PPQA). Trong đó, CM và REQM xuất hiện trong tất cả 6 mô hình, PP và RSKM xuất hiện 5 lần. (Bảng tần suất xuất hiện vùng quy trình)

2. Mô hình CMMI-VSME đề xuất 9 vùng quy trình áp dụng theo 3 nhóm ưu tiên:

   • Nhóm 1: Lập kế hoạch dự án (PP), Quản lý yêu cầu (REQM), Đào tạo (OT)
   • Nhóm 2: Phát triển yêu cầu (RD), Giải pháp kỹ thuật (TS), Tích hợp sản phẩm (PI)
   • Nhóm 3: Kiểm tra (VER), Xác nhận (VAL), Quản lý cấu hình (CM)
     Việc phân nhóm giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ triển khai theo từng giai đoạn, giảm thiểu chi phí và rủi ro.

3. Kinh nghiệm áp dụng CMMI tại Việt Nam và quốc tế cho thấy vai trò quan trọng của lãnh đạo và nguồn lực:

   • FPT Software đạt CMMI cấp 5 nhờ cam kết lãnh đạo, đầu tư nguồn lực, phát triển nhân lực và sử dụng hệ thống công cụ quản lý hiệu quả.
   • PSV đạt CMMI cấp 5 với sự tổ chức bài bản của bộ phận quản lý quy trình (SEPG), đảm bảo chất lượng (SQA), kiểm soát chất lượng (QC) và đào tạo nội bộ.
   • KoreaStore và RTI nhấn mạnh việc xây dựng chính sách, quy trình phù hợp và tuân thủ nghiêm ngặt các thực hành quản lý dự án, kiểm thử và quản lý mã nguồn.

4. Kết quả triển khai thí điểm tại EVNIT cho thấy mô hình CMMI-VSME giúp nâng cao nhận thức về quy trình, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng hiệu quả quản lý dự án:

   • Tỷ lệ tuân thủ quy trình tăng khoảng 30% sau 6 tháng triển khai.
   • Số lỗi phát hiện trong giai đoạn kiểm thử giảm 20% so với trước khi áp dụng.
   • Thời gian xử lý lỗi giảm trung bình 15%.
     Các kết quả này được minh họa qua biểu đồ tiến độ dự án, biểu đồ lỗi và báo cáo đánh giá nội bộ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của mô hình CMMI-VSME là do lựa chọn các vùng quy trình phù hợp với đặc thù nguồn lực và quy mô của doanh nghiệp vừa và nhỏ, tránh áp dụng toàn bộ mô hình CMMI phức tạp và tốn kém. Việc phân nhóm vùng quy trình giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực từng bước, giảm thiểu rủi ro và chi phí.

So sánh với các nghiên cứu trước, kết quả phù hợp với báo cáo của các doanh nghiệp lớn như FPT và PSV, đồng thời khắc phục được hạn chế về nguồn lực và chi phí của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc áp dụng mô hình CMMI-VSME cũng góp phần nâng cao văn hóa làm việc chuyên nghiệp, cải thiện kỹ năng nhân sự và tăng cường quản lý dự án.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp một hướng tiếp cận khả thi, thực tiễn cho các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ tại Việt Nam trong việc cải tiến quy trình phát triển phần mềm, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sản phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thành lập bộ phận chuyên trách cải tiến quy trình: Doanh nghiệp cần thành lập bộ phận xây dựng và cải tiến quy trình phần mềm, bao gồm các nhóm đảm bảo chất lượng (QA), kiểm soát chất lượng (QC) và xây dựng quy trình. Bộ phận này chịu trách nhiệm xây dựng, đào tạo và giám sát việc áp dụng quy trình. Thời gian thành lập nên trong vòng 3 tháng đầu tiên.

2. Triển khai áp dụng mô hình CMMI-VSME theo nhóm vùng quy trình:

   • Giai đoạn 1 (3-6 tháng): Xây dựng và áp dụng các quy trình nhóm 1 (PP, REQM, OT) để tạo nền tảng quản lý dự án và đào tạo nhân sự.
   • Giai đoạn 2 (6-9 tháng): Triển khai nhóm 2 (RD, TS, PI) tập trung vào phát triển yêu cầu và giải pháp kỹ thuật.
   • Giai đoạn 3 (9-12 tháng): Hoàn thiện nhóm 3 (VER, VAL, CM) nhằm kiểm tra, xác nhận và quản lý cấu hình sản phẩm.

3. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về CMMI và cải tiến quy trình cho toàn bộ nhân viên, đặc biệt là lãnh đạo và quản lý dự án. Đào tạo nên được thực hiện liên tục trong suốt quá trình triển khai.

4. Sử dụng công cụ hỗ trợ quản lý quy trình và dự án: Áp dụng các công cụ quản lý lỗi, quản lý thời gian, lập kế hoạch dự án và báo cáo tiến độ để hỗ trợ việc tuân thủ quy trình và nâng cao hiệu quả quản lý. Thời gian lựa chọn và triển khai công cụ nên trong 3 tháng đầu.

5. Thực hiện đánh giá nội bộ và cải tiến liên tục: Thiết lập quy trình giám sát, đánh giá tuân thủ quy trình định kỳ, thu thập phản hồi và điều chỉnh quy trình phù hợp với thực tế hoạt động. Đánh giá nên được thực hiện ít nhất 2 lần mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ: Giúp hiểu rõ về lợi ích và cách thức áp dụng mô hình CMMI phù hợp với quy mô và nguồn lực của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư cải tiến quy trình.

2. Quản lý dự án và trưởng nhóm phát triển phần mềm: Cung cấp kiến thức về các vùng quy trình quan trọng, giúp họ tổ chức và quản lý dự án hiệu quả hơn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3. Nhà tư vấn và chuyên gia cải tiến quy trình: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các giải pháp cải tiến quy trình phù hợp với đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam, đồng thời áp dụng các mô hình quốc tế một cách hiệu quả.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Công nghệ Thông tin, Kỹ thuật Phần mềm: Hỗ trợ nghiên cứu, học tập về mô hình CMMI, cải tiến quy trình phát triển phần mềm và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. CMMI là gì và tại sao doanh nghiệp phần mềm nên áp dụng?
   CMMI là mô hình trưởng thành năng lực tích hợp giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình phát triển phần mềm, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả quản lý. Áp dụng CMMI giúp giảm lỗi, tối ưu chi phí và tăng sự hài lòng của khách hàng.

2. Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể áp dụng toàn bộ mô hình CMMI không?
   Không nên áp dụng toàn bộ do mô hình phức tạp và tốn kém. Nghiên cứu đề xuất mô hình CMMI-VSME với các vùng quy trình "cốt lõi" phù hợp, triển khai theo từng nhóm để giảm chi phí và rủi ro.

3. Các vùng quy trình "cốt lõi" trong mô hình CMMI-VSME gồm những gì?
   Bao gồm: Quản lý cấu hình (CM), Quản lý yêu cầu (REQM), Lập kế hoạch dự án (PP), Đào tạo (OT), Phát triển yêu cầu (RD), Giải pháp kỹ thuật (TS), Tích hợp sản phẩm (PI), Kiểm tra (VER), Xác nhận (VAL).

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả áp dụng CMMI?
   Có thể sử dụng phương pháp đánh giá SCAMPI với các cấp độ A, B, C. Ngoài ra, doanh nghiệp nên theo dõi các chỉ số như tỷ lệ tuân thủ quy trình, số lỗi phát hiện, thời gian xử lý lỗi và hiệu quả quản lý dự án.

5. Những khó khăn thường gặp khi áp dụng CMMI tại doanh nghiệp vừa và nhỏ là gì?
   Bao gồm thiếu nguồn lực tài chính và nhân sự, thiếu kinh nghiệm, sự chống đối thay đổi về văn hóa và nhận thức, cũng như thiếu sự cam kết từ lãnh đạo. Việc áp dụng mô hình phù hợp và có sự hỗ trợ tư vấn là rất cần thiết.

Kết luận

• Đã xác định được các vùng quy trình "cốt lõi" phù hợp cho doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ tại Việt Nam dựa trên phân tích các mô hình cải tiến quy trình quốc tế.
• Đề xuất mô hình CMMI-VSME gồm 9 vùng quy trình được phân nhóm triển khai theo từng giai đoạn, giúp giảm chi phí và rủi ro khi áp dụng.
• Kinh nghiệm thực tiễn từ các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước cho thấy vai trò quan trọng của lãnh đạo, nguồn lực và đào tạo trong thành công áp dụng CMMI.
• Triển khai thí điểm tại EVNIT đã chứng minh mô hình CMMI-VSME giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả quản lý dự án.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể về tổ chức bộ phận chuyên trách, đào tạo, sử dụng công cụ và đánh giá liên tục để doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể áp dụng thành công.

Next steps: Mở rộng triển khai mô hình CMMI-VSME tại các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ khác, đồng thời nghiên cứu bổ sung các vùng quy trình nâng cao phù hợp với từng đặc thù doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ nên bắt đầu xây dựng kế hoạch cải tiến quy trình dựa trên mô hình CMMI-VSME để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong thời đại công nghệ số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ _____________ ______________  HÀ MẠNH TUYẾN NGHIÊN CỨU HƯỚNG ÁP DỤNG MÔ HÌNH CMMI Ở CÁC DOANH NGHIỆP PHẦN MỀM VỪA VÀ NHỎ Ngành: Công nghệ thông tin Chuyên ngành: Kỹ thuật phần mềm Mã số: 60480103 LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC BÌNH Hà Nội – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành được luận văn này tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo trong trường Đại học Công nghệ - Đại họcQuốc gia Hà Nội, các chuyên gia, các bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Tôi xin gửi lờicảm ơn tới thầy giáo PGS.TS Nguyễn Ngọc Bình, ngườiđã tận tình hướng dẫn, truyền đạt cho tôi kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn quý báu để tôi hoàn thành luận văn này. Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, động viên và chỉ bảo rất nhiệt tình của ôngPhan Thế Đại (Trung tâm CNTT, chi nhánh Tập đoàn Điện lực Việt Nam), ông Ngô Văn Toàn (Phó Tổng Giám đốc công ty Global Cybersoft Việt Nam), bà Hoàng A Na (Công ty Cổ phần Giải pháp Phần mềm Tài chính - FSS), ông Nguyễn Thành Châu (Chuyên gia tư vấn và đào tạo cấp tập đoàn ECCI Group)và sự cổ vũ động viên của bạn bè, đồng nghiệp và người thân trong gia đình trong suốt thời gian thực hiện luận văn. Dù đã cố gắng trong việc nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được ý kiến góp ý từ quý thầy cô và các bạn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan việc nghiên cứuhướng áp dụng mô hình CMMI ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ được trình bày trong luận văn là do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn Ngọc Bình. Các kết quả nêu trong luận văn là trung thực, các đề xuất trong luận văn là do chính tôi thực hiện qua nghiên cứu thực nghiệm đưa ra và không sao chép tài liệu, công trình nghiên cứu của người khác mà không chỉ rõ tài liệu tham khảo. Hà Nội, ngày …. tháng 12 năm 2014 Tác giả Hà Mạnh Tuyến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN . i LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC BẢNG . v DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT . vii MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN . Tổng quan về cải tiến quy trình phần mềm . Quy trình phát triển phần mềm . Cải tiến quy trình phần mềm . Doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ. Vấn đề cải tiến quy trình phần mềm tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ . Một số chu trình phát triển phần mềm cơ bản . Giới thiệu tổng quan về CMM/CMMI . Mô hình trưởng thành năng lực . Mô hình trưởng thành năng lực tích hợp . Hướng tiếp cận liên tục và mức năng lực quy trình . Hướng tiếp cận theo tầng và mức trưởng thành . Mối quan hệ giữa mức năng lực và mức trưởng thành . So sánh mô hình CMMI với ISO 9001 . Phương pháp đánh giá SCAMPI. Tình hình áp dụng CMMI tại Việt Nam và nước ngoài . Một số mô hình cải tiến quy trình được đề xuất áp dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới . 23 CHƯƠNG 2 KINH NGHIỆM ÁP DỤNG CMM/CMMI TẠI VIỆT NAM VÀ NƯỚC NGOÀI . Kinh nghiệm áp dụng tại một số công ty tại Việt Nam . Kinh nghiệm áp dụng tại FPT SOFTWARE (FSOFT) . Kinh nghiệm áp dụng tại công ty PSV . Kinh nghiệm cải tiến quy trình tại CMC SOFT . Kinh nghiệm áp dụng tại một số công ty nước ngoài . Kinh nghiệm áp dụng CMMI tại công ty công nghệ KoreaStore. Kinh nghiệm áp dụng CMMI tại RTI . 33 CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT HƯỚNG ÁP DỤNG MÔ HÌNH CMMI CHO DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM . Xác định vùng quy trình "Cốt lõi" . Xây dựng mô hình áp dụng . 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lập kế hoạch . Định nghĩa quy trình . 42 CHƯƠNG 4 TRIỂN KHAI ÁP DỤNG VÀ ĐÁNH GIÁ . Lập kế hoạch . Định nghĩa quy trình . Đánh giá kết quả triển khai CMMI tại EVNIT. 53 TÀI LIỆU THAM KHẢO . MỘT SỐ LỢI ÍCH ĐẠT ĐƯỢC KHI ÁP DỤNG CMMI . MỘT SỐ CÔNG CỤ HỖ TRỢ CHO PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM. ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC QUY TRÌNH CỦA EVNIT THEO CMMI CẤP ĐỘ 2 . MỘT SỐ CÂU HỎI THẢO LUẬN . 62 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Các cấp độ của mô hình CMM .2: Mối liên quan giữa các vùng quy trình trong CMMI .3: Các mục tiêu chung trong mô hình CMMI [27] .4: Các mục tiêu cụ thể và quy tắc thực tiễn cụ thể của vùng quy trình lập kế hoạch dự án [27] .5: Bảng phân loại vùng quy trình theo hướng tiếp cận liên tục .6: Danh sách các vùng quy trình theo cấp độ trưởng thành [27] .7: So sánh giữa các cấp độ đánh giá của SCAMPI [6] .1: Các công cụ được sử dụng CMMI tại KoreStone .1: So sánh các mô hình cải tiến quy trình phát triển phần mềm được đề xuất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới .2: Tần suất xuất hiện của các vùng quy trình của CMMI trong các mô hình cải tiến quy trình được đề xuất áp dụng trên thế giới .3: Số lần xuất hiện của các vùng quy trình của CMMI trong các mô hình cải tiến quy trình được đề xuất áp dụng trên thế giới, phân theo nhóm .4: Các vùng quy trình được sử dụng trong mô hình CMM-VSME .5: Phân bổ các vùng quy trình theo nhóm . 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1.1: Mô hình thác nước .3: Mô hình bản mẫu [19] .4: Mô hình xoắn ốc .5: Các thành phần trong mô hình CMMI [25].6: Hướng tiếp cận CMMI theo liên tục [25] .7: Hướng tiếp cận CMMI theo phân tầng [25] .8: Các cấp độ trưởng thành trong CMMI .9: Biểu đồ so sánh số lượng chứng chỉ CMMI của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á còn hiệu lực đến 10/2014 .10: Biểu đồ thống kê số lượng chứng chỉ CMMI tại Việt Nam từ năm 2007 – 2013 .11: Biểu đồ thống kê số lượng chứng chỉ CMMI trên thế giới từ năm 2007 – 2013 .12: Biểu đồ thống kê 10 quốc gia có số chứng chỉ CMMI cao nhất .1: Khung quy trình phát triển phần mềm của CMC .2: Mô hình triển khai CMMI tại KoreStone.1: Mối liên quan giữa bốn vùng quy trình "cốt lõi" với các vùng quy trình khác của mô hình CMMI.2: Kiến trúc tổng quan của mô hình CMMI-VSME .3: Các bước thực hiện triển khai áp dụng mô hình CMMI-VSME .4: Mô hình tổ chức các bộ phận.5: Ví dụ về kế hoạch tổng thể .1: Mô hình tổ chức đề xuất cho EVNIT.2: Sơ đồ quy trình lập kế hoạch và quản lý dự án .3: Sơ đồ trạng thái yêu cầu .4: Quy trình đào tạo .5: Sơ đồ quy trình phân tích và thiết kế .6: Sơ đồ quy trình kiểm thử .7: Sơ đồ quy trình quản lý cấu hình . 50 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮVIẾT TẮT Từ viết tắt/ Thuật ngữ Giải nghĩa CMM (Capability Maturity Mô hình trưởng thành năng lực Model) CMMI (Capability Maturity Mô hình trưởng thành năng lực tích hợp Model Integration) CMMI-VSME (CMMI for Mô hình áp dụng CMMI cho doanh nghiệp vừa Vietnamese Small Medium và nhỏ do tác giả đề xuất Enterprise) GG (Generic Goal) Mục tiêu chung (Mục tiêu tổng quát) GP (Generic Practice) Quy tắc thực tiễn chung ISO (International Organization Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế, ISO for Standardization) PA (Process Area) Vùng quy trình (Vùng tiến trình) Process Quy trình (Tiến trình) QA (Quality Assurance) Đảm bảo chất lượng QC (Quality Control) Kiểm soát chất lượng SCAMPI (Standard CMMI Phương pháp đánh giá năng lực quy trình của tổ Appraisal Method for Process chức theo mô hình CMMI Improvement) SEI (Software Engineering Viện Công nghệ Phần mềm Mỹ Institute) SEPG (Software Engineering Nhóm xây dựng, cải tiến quy trình phần mềm Process Group) SG (Specific Goal) Mục tiêu cụ thể (Mục tiêu chuyên biệt) Quy tắc thực tiễn cụ thể (Quy tắc thực tiễn SP (Specific Practice) chuyên biệt) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 MỞ ĐẦU Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam đã có sự tăng trưởng mạnh về số lượng và quy mô của nhiều doanh nghiệp phần mềm.Theo số liệu thống kê năm 2011, cả nước có 1.500 doanh nghiệp phần mềm với số lượng nhân lực khoảng gần 79.000 người lao động. Tuy nhiên đa số các doanh nghiệp phần mềm tại Việt Nam là các công ty vừa và nhỏ[20],theo Hiệp hội Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ Việt Nam (VINASME), có đến 96% doanh nghiệp đăng ký ở Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ với năng lực cạnh tranh còn hạn chế, hệ thống quy trình sản xuất và quản lý chất lượng chưa được quan tâm đúng mức, thiếu năng lực cạnh tranh[3].Ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức nội tại như quy mô còn nhỏ, khan hiếm nguồn nhân lực, chất lượng sản phẩm không cao và năng lực tiếp thị còn kém. Nhận thấy điểm yếu của mình, một số doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm tới chất lượng và cải tiến hệ thống quy trình phát triển phần mềm, các doanh nghiệp đã tự trang bị cho mình các chứng chỉ quốc tế như ISO 9001[15]hay CMMI[25]. Một trong những mô hình được sử dụng phổ biến hiện nay phải kể đến là mô hình CMMI. Trên thế giới, mô hình CMMI được áp dụng khá phổ biến ở các doanh nghiệp sản xuất phần mềm, áp dụng CMMI thành cônggiúp tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả công việc, hạn chế lỗi xảy ra, giảm thời gian xử lý lỗi [18],[21], tăng chất lượng sản phẩm vàtối ưu hoá chi phí. Theo số liệu thống kê trên trang Web của viện SEI, một số quốc gia dẫn đầu về số lượng chứng chỉ CMMI như Trung Quốc, Mỹ, Ấn độ, Tây Ban Nha, Nhật Bản, . Ở Việt Nam,trong mấy năm qua, nhiều doanh nghiệp phần mềm đang nỗ lực nâng cao quy trình đảm bảo chất lượng và trình độ công nghệ sản xuất. Tuy nhiên, việc áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng vẫn còn rất hạn chế. Chủ yếu là các doanh nghiệp lớncó tiềm lực tài chính, hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mới quan tâm đúng mức đến việc đầu tư, xây dựng và triển khai các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế[3].