Luận văn thạc sĩ nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Thị Kim Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Dĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Quản Trị Rủi Ro Trong Hoạt Động Kinh Doanh Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH VÀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. SƠ LƯỢC VỀ VIETINBANK
• 2.2. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI VIETINBANK GIAI ĐOẠN NĂM 2006 – 2010
• 2.3. THỰC TRẠNG TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI VIETINBANK
• 2.3.1. Hoạt động tín dụng
• 2.3.2. Hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 2.3.3. Rủi ro thanh khoản
• 2.3.4. Quản trị lãi suất
• 2.3.5. Các rủi ro khác mà Vietinbank phải đối mặt trong hoạt động hiện nay
• 2.3.5.1. Rủi ro đối với ngân hàng hoạt động điện tử
• 2.3.5.2. Rủi ro uy tín
• 2.4. NHỮNG HẠN CHẾ TRONG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TẠI VIETINBANK
• 2.4.1. Hoạt động tín dụng
• 2.4.2. Hoạt động kinh doanh ngoại hối
• 2.4.3. Rủi ro thanh khoản
• 2.4.4. Quản trị lãi suất
• 2.5. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI VIETINBANK TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆN NAY
• 2.5.1. Về cơ chế quản lý
• 2.5.2. Về trình độ công nghệ
• 2.5.3. Về đội ngũ nhân sự
• 2.5.4. Về hiệu quả và chất lượng hoạt động ngân hàng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VIETINBANK ĐẾN NĂM 2020
• 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI VIETINBANK
• 3.2.1. Giải pháp hạn chế rủi ro chung cho các hoạt động kinh doanh tại Vietinbank
• 3.2.2. Giải pháp nâng cao khả năng quản trị rủi ro cho từng loại rủi ro
• 3.2.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng và hạn chế rủi ro tín dụng phát sinh
• 3.2.2.2. Giải pháp phòng ngừa rủi ro ngoại hối
• 3.2.2.3. Giải pháp phòng ngừa rủi ro thanh khoản
• 3.2.2.4. Giải pháp phòng ngừa rủi ro lãi suất
• 3.2.3. Đối với ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam
• 3.2.4. Đối với ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.2.4.1. Hoàn thiện môi trường pháp lý về ngân hàng
• 3.2.4.2. Kiện toàn chính sách tỷ giá và chính sách quản lý ngoại hối
• 3.2.4.3. Hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ ngân hàng
• 3.2.4.4. Đổi mới cơ chế thanh tra

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại

Quản trị rủi ro là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn tăng cường sự tin tưởng của khách hàng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần phải cải thiện quy trình quản lý rủi ro để đối phó với những thách thức mới.

1.1. Khái niệm quản trị rủi ro trong ngân hàng

Quản trị rủi ro trong ngân hàng thương mại là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động kinh doanh. Điều này bao gồm việc xác định các loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất.

1.2. Tầm quan trọng của quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro hiệu quả giúp ngân hàng bảo vệ tài sản, duy trì sự ổn định tài chính và nâng cao uy tín trên thị trường. Điều này cũng giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và tăng cường khả năng cạnh tranh.

II. Những thách thức trong quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro. Những thách thức này không chỉ đến từ môi trường kinh doanh mà còn từ chính các quy trình nội bộ của ngân hàng.

2.1. Rủi ro tín dụng và tác động của nó

Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Điều này có thể dẫn đến việc ngân hàng phải trích lập dự phòng lớn, ảnh hưởng đến lợi nhuận.

2.2. Rủi ro thanh khoản trong hoạt động ngân hàng

Rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không có đủ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Điều này có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính và mất niềm tin từ phía khách hàng.

III. Phương pháp nâng cao quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại

Để nâng cao năng lực quản trị rủi ro, ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp và công cụ hiện đại. Việc này không chỉ giúp cải thiện quy trình quản lý mà còn tăng cường khả năng phát hiện và ứng phó với rủi ro.

3.1. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro

Công nghệ thông tin giúp ngân hàng thu thập và phân tích dữ liệu một cách hiệu quả, từ đó đưa ra các quyết định chính xác hơn trong việc quản lý rủi ro.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro

Đào tạo nhân viên là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận diện và xử lý các rủi ro phát sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản trị rủi ro tại ngân hàng thương mại

Việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho ngân hàng thương mại. Các ngân hàng đã có thể giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng Basel II

Việc áp dụng các nguyên tắc của Basel II đã giúp ngân hàng cải thiện khả năng quản lý rủi ro, từ đó nâng cao tính minh bạch và ổn định tài chính.

4.2. Các mô hình đánh giá rủi ro hiệu quả

Sử dụng các mô hình đánh giá rủi ro như mô hình điểm tín dụng đã giúp ngân hàng xác định được khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro là một lĩnh vực không ngừng phát triển và cần được chú trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Tương lai, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý rủi ro để đối phó với những thách thức mới.

5.1. Xu hướng phát triển trong quản trị rủi ro

Các ngân hàng sẽ ngày càng chú trọng đến việc áp dụng công nghệ mới và các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại để nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro

Nâng cao năng lực quản trị rủi ro không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong thị trường tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và tự do hóa kinh tế quốc tế, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã trải qua nhiều biến đổi sâu sắc. Các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam không chỉ phát triển về số lượng mà còn mở rộng quy mô hoạt động, tạo ra áp lực cạnh tranh ngày càng lớn trên thị trường tài chính. Theo báo cáo hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank) giai đoạn 2006-2010, tổng tài sản của ngân hàng tăng từ khoảng 138.712 tỷ đồng năm 2006 lên mức cao hơn trong các năm tiếp theo, với lợi nhuận sau thuế tăng trưởng liên tục, đạt mức tăng 85,7% năm 2010 so với năm 2009. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh ngân hàng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả và sự phát triển bền vững của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh tại Vietinbank, nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro. Phạm vi nghiên cứu bao gồm giai đoạn 2006-2010, tập trung vào bốn loại rủi ro chính: tín dụng, tỷ giá, thanh khoản và lãi suất, đồng thời đề cập khái quát các rủi ro khác phát sinh trong hoạt động ngân hàng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp Vietinbank và các NHTM khác tại Việt Nam nâng cao khả năng phòng ngừa và kiểm soát rủi ro, góp phần đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững của hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro trong ngân hàng thương mại, trong đó nổi bật là:

• Quy trình quản trị rủi ro gồm các bước: nhận dạng, phân tích, đo lường, kiểm soát và phòng ngừa, tài trợ rủi ro. Quy trình này giúp ngân hàng xác định và xử lý các rủi ro một cách hệ thống và hiệu quả.

• Nguyên tắc Basel II với ba cột trụ chính: duy trì vốn đủ lớn để trang trải rủi ro, đánh giá đúng đắn các loại rủi ro và công khai thông tin minh bạch. Basel II nhấn mạnh việc quản trị rủi ro tín dụng, thị trường và tác nghiệp, đồng thời yêu cầu các ngân hàng phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao tính minh bạch và an toàn tài chính.

• Các khái niệm chính bao gồm: rủi ro tín dụng (khả năng khách hàng không thực hiện nghĩa vụ), rủi ro tỷ giá (biến động tỷ giá ảnh hưởng đến lợi nhuận), rủi ro thanh khoản (khả năng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng), rủi ro lãi suất (biến động lãi suất làm giảm giá trị tài sản), rủi ro uy tín và rủi ro hoạt động ngân hàng điện tử.

• Mô hình đánh giá rủi ro tín dụng như mô hình 6C (Character, Capacity, Cash, Collateral, Conditions, Control), mô hình điểm Z của Altman dùng để đánh giá khả năng vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp số liệu từ các báo cáo chính thức của Vietinbank và các cơ quan quản lý, tài liệu chuyên ngành, báo chí và Internet. Phương pháp so sánh, phân tích và thống kê được áp dụng để đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác quản trị rủi ro tại Vietinbank trong giai đoạn 2006-2010.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro của Vietinbank trong giai đoạn trên, với trọng tâm phân tích các chỉ tiêu tài chính, cơ cấu dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ quá hạn, và các chỉ số liên quan đến rủi ro tín dụng, tỷ giá, thanh khoản và lãi suất. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và tính khả thi của dữ liệu thu thập được.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2006 đến năm 2010, cho phép đánh giá xu hướng và biến động trong hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro của ngân hàng qua các năm, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng hoạt động kinh doanh ổn định: Tổng tài sản của Vietinbank tăng liên tục trong giai đoạn 2006-2010, với tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động đạt 53% năm 2010 so với năm 2006. Lợi nhuận sau thuế cũng tăng trưởng mạnh, đạt mức tăng 85,7% năm 2010 so với năm 2009, cho thấy hiệu quả kinh doanh được cải thiện rõ rệt.

2. Cơ cấu dư nợ cho vay có sự chuyển dịch: Dư nợ cho vay ngành công nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất, khoảng 51-59% trong giai đoạn 2008-2010, trong khi dư nợ cho vay ngành nông nghiệp giảm từ 4% xuống còn 2%. Tỷ lệ cho vay khu vực phi nhà nước tăng từ 80,1% năm 2008 lên 84% năm 2010, phản ánh xu hướng giảm dần cho vay doanh nghiệp nhà nước nhằm hạn chế rủi ro tín dụng.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn được kiểm soát: Vietinbank đã thực hiện chính sách kiểm soát chất lượng tín dụng, giảm dư nợ cho vay đối với các doanh nghiệp có rủi ro cao, đồng thời xử lý nợ xấu bằng các biện pháp khoanh nợ và miễn giảm lãi. Tỷ lệ nợ quá hạn được duy trì dưới 5% tổng dư nợ cho vay, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước.

4. Quản trị rủi ro tỷ giá và thanh khoản còn nhiều thách thức: Mặc dù Vietinbank đã áp dụng các biện pháp quản lý trạng thái ngoại hối và duy trì tỷ lệ khả năng chi trả theo quy định, rủi ro thanh khoản vẫn tiềm ẩn do sự bất cân xứng giữa kỳ hạn huy động và cho vay, cũng như biến động lãi suất thị trường ảnh hưởng đến chi phí vốn và thu nhập lãi ròng.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên cho thấy Vietinbank đã đạt được nhiều thành tựu trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và quản trị rủi ro trong giai đoạn 2006-2010. Việc tăng trưởng nguồn vốn huy động và dư nợ cho vay, cùng với cải thiện lợi nhuận, phản ánh sự phát triển bền vững của ngân hàng. Cơ cấu cho vay chuyển dịch theo hướng giảm rủi ro tín dụng, tập trung vào các ngành có hiệu quả và khách hàng có năng lực tài chính tốt, phù hợp với nguyên tắc Basel II về quản trị rủi ro.

Tuy nhiên, rủi ro tỷ giá và thanh khoản vẫn là những thách thức lớn do tính biến động của thị trường ngoại hối và sự bất cân xứng về kỳ hạn vốn. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, việc duy trì tỷ lệ nợ quá hạn dưới 5% là một thành công đáng kể, nhưng cần tiếp tục nâng cao năng lực dự báo và kiểm soát rủi ro để tránh các tổn thất tiềm ẩn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ tăng trưởng tổng tài sản, lợi nhuận sau thuế, cơ cấu dư nợ cho vay theo ngành và khu vực kinh tế, cũng như biểu đồ tỷ lệ nợ quá hạn qua các năm để minh họa xu hướng và hiệu quả quản trị rủi ro của Vietinbank.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hệ thống đánh giá và giám sát rủi ro tín dụng: Áp dụng các mô hình định lượng hiện đại như mô hình điểm Z và phân tích 6C để nâng cao chất lượng thẩm định khách hàng, giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Chủ thể thực hiện là phòng quản lý tín dụng, với mục tiêu giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 3% trong vòng 2 năm.

2. Cải thiện quản lý rủi ro tỷ giá: Xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro ngoại hối thông qua cân đối trạng thái ngoại hối và sử dụng các công cụ phái sinh tài chính. Phòng kinh doanh ngoại hối cần phối hợp với bộ phận quản lý rủi ro để thực hiện trong vòng 12 tháng tới.

3. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro thanh khoản: Thiết lập các chỉ tiêu thanh khoản tối thiểu và xây dựng kế hoạch dự phòng nguồn vốn trong trường hợp biến động thị trường. Ban điều hành ngân hàng cần chỉ đạo thực hiện trong 18 tháng, đảm bảo tỷ lệ khả năng chi trả luôn đạt chuẩn theo quy định.

4. Đào tạo và nâng cao trình độ nhân sự quản trị rủi ro: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro, cập nhật các quy định pháp luật và công nghệ mới. Phòng nhân sự phối hợp với các đơn vị chuyên môn triển khai liên tục, nhằm nâng cao năng lực đội ngũ trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ các loại rủi ro trong hoạt động kinh doanh, từ đó xây dựng chính sách quản trị rủi ro hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Chuyên viên quản trị rủi ro và tín dụng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các mô hình đánh giá rủi ro, quy trình quản lý và các giải pháp thực tiễn, hỗ trợ công tác thẩm định và kiểm soát rủi ro.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính-ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản trị rủi ro tại ngân hàng Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập và phát triển thị trường tài chính.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Giúp đánh giá thực trạng quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại, từ đó hoàn thiện chính sách, quy định và giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank được thực hiện như thế nào?
   Vietinbank áp dụng các mô hình đánh giá tín dụng như mô hình 6C và điểm Z, đồng thời kiểm soát chặt chẽ danh mục cho vay, ưu tiên khách hàng có năng lực tài chính tốt và tài sản đảm bảo. Tỷ lệ nợ quá hạn được duy trì dưới 5%, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước.

2. Ngân hàng làm thế nào để quản lý rủi ro tỷ giá?
   Ngân hàng quản lý rủi ro tỷ giá thông qua cân đối trạng thái ngoại hối hiện tại và tương lai, sử dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa biến động tỷ giá, đồng thời theo dõi sát sao các biến động thị trường để điều chỉnh kịp thời.

3. Rủi ro thanh khoản ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động ngân hàng?
   Rủi ro thanh khoản có thể khiến ngân hàng không đáp ứng kịp nhu cầu rút tiền của khách hàng, gây mất uy tín và ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Vietinbank duy trì tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu và xây dựng kế hoạch dự phòng để đảm bảo thanh khoản ổn định.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại ngân hàng?
   Cần đầu tư vào đào tạo nhân sự, áp dụng công nghệ quản lý hiện đại, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ và tuân thủ các nguyên tắc quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế như Basel II.

5. Vai trò của nguyên tắc Basel II trong quản trị rủi ro ngân hàng là gì?
   Basel II giúp ngân hàng duy trì vốn đủ để trang trải rủi ro, đánh giá chính xác các loại rủi ro và công khai thông tin minh bạch, từ đó nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và tăng cường sự tin cậy của khách hàng và nhà đầu tư.

Kết luận

• Vietinbank đã đạt được sự tăng trưởng ổn định về tài sản, vốn huy động và lợi nhuận trong giai đoạn 2006-2010, đồng thời kiểm soát tốt các loại rủi ro chính trong hoạt động kinh doanh.
• Cơ cấu dư nợ cho vay được điều chỉnh hợp lý, giảm tỷ trọng cho vay các ngành có rủi ro cao và doanh nghiệp nhà nước kém hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng.
• Rủi ro tỷ giá và thanh khoản vẫn là thách thức cần được quản lý chặt chẽ hơn thông qua các công cụ tài chính và chiến lược quản trị phù hợp.
• Nâng cao năng lực quản trị rủi ro đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, công nghệ và đào tạo nhân sự.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, cập nhật hệ thống quản lý rủi ro theo chuẩn quốc tế và tăng cường giám sát nội bộ nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của Vietinbank.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại ngân hàng của bạn, góp phần xây dựng hệ thống tài chính an toàn và hiệu quả!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ RỦI RO T ẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm Quản trị rủi ro là việc nhận diện và đề ra các biện pháp nhằm hạn chế sự xuất hiện của rủi ro và những thiệt hại khi chúng phát sinh, đồng thời xác định tương quan hợp lý giữa vốn tự có của ngân hàng với mức độ mạo hiểm có thể trong sử dụng vốn của ngân hàng.2 Quy trình quản trị rủi ro: - Nhận dạng rủi ro: là quá trình xác định liên tục và có hệ thống đối với các họat động kinh doanh của ngân hàng thông qua việc phân tích khách hàng, môi trường kinh doanh, đặc thù các sản phẩm, dịch vụ và quy trình nghiệp vụ. Nhận dạng rủi ro bao gồm các công việc theo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trường họat động và toàn bộ mọi hoạt động của ngân hàng nhằm thống kê được tất cả các rủi ro. Một trong những cách phân tích rủi ro cơ bản là phân tích từ nguyên nhân đến tổn thất theo: “chuỗi rủi ro” với 5 mắt xích như sau: Mối nguy cơ -> môi trường rủi ro -> Sự tương tác giữa mối nguy cơ và yếu tố môi trường -> Kết quả trực tiếp -> Hậu quả lâu dài. - Phân tích rủi ro: là xác định được những nguyên nhân gây ra.

Đây là một công việc phức tạp, bởi mỗi rủi ro không chỉ do một nguyên nhân duy nhất gây ra mà thường do nhiều nguyên nhân gây ra. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 - Đo lường rủi ro: việc thu thập số liệu và phân tích, đánh giá. Từ kết quả thu thập được, nhà quản trị lập ma trận đo lường rủi ro. Để đánh giá mức độ quan trọng của rủi ro đối với ngân hàng người ta sử dụng 2 tiêu chí: tần suất xuất hiện của rủi ro và biên độ của rủi ro.

Trong đó tiêu chí thứ 2 đóng vai trò quyết định. - Kiểm soát và phòng ngừa rủi ro: là việc sử dụng các biện pháp, kỹ thuật, công cụ, chiến lược, các chương trình h ọat động để ngăn ngừa, né tránh hoặc giảm thiểu những tổn thất, những ảnh hưởng không mong đợi có thể xảy ra với ngân hàng. - Tài trợ rủi ro: khi rủi ro đã xảy ra, trước hết cần theo dõi, xác định chính xác những tổn thất về tài sản, về nguồn nhân lực, về giá trị pháp lý. Sau đó cần có những biện pháp tài trợ rủi ro thích hợp.

Các biện pháp này được chia làm hai nhóm: tự khắc phục rủi ro và chuyển giao rủi ro.3 Nguyên tắc Basel II về quản trị rủi ro: Mặc dù có rất nhiều điểm mới nhưng Hiệp ước Basel I với bản sửa đổi năm 1996 vẫn có khá nhiều điểm hạn chế. Một trong những điểm hạn chế đó là Basel I đã không đề cập đến một loại rủi ro đang ngày càng trở nên phức tạp và với mức độ ngày càng tăng lên, đó là rủi ro tác nghiệp. Chính vì vậy, từ năm 1999, Uỷ ban Basel đã nỗ lực đưa ra một Hiệp ước mới thay thế cho Basel I, và cho đến năm 2004, bản Hiệp ước quốc tế về vốn của Basel (Basel II) đã chính thức được ban hành. Với cách tiếp cận mới dựa trên 3 cột trụ chính, Basel II đã buộc các ngân hàng quốc tế phải tuân thủ theo 3 nguyên tắc cơ bản: Nguyên tắc thứ nhất: Các ngân hàng cần phải duy trì một lượng vốn đủ lớn để trang trải cho các hoạt động chịu rủi ro của mình, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro tác nghiệp (Cột trụ 1).

Theo đó, cách tính chi phí vốn đối với rủi ro tín dụng có sự sửa đổi lớn, thay đổi nhỏ với rủi ro thị trường nhưng hoàn toàn là phiên bản mới đối với rủi ro tác nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Nguyên tắc thứ hai: Các ngân hàng cần phải đánh giá một cách đúng đắn về những loại rủi ro mà họ đang phải đối mặt và đảm bảo rằng những giám sát viên sẽ có thể đánh giá được tính đầy đủ của những biện pháp đánh giá này (Cột trụ 2). Với cột trụ này, Basel II nhấn mạnh 4 nguyên tắc của công tác rà soát giám sát:  Các ngân hàng cần phải có một quy trình đánh giá được mức độ đầy đủ vốn của họ theo danh mục rủi ro và phải có được một chiến lược đúng đắn nhằm duy trì mức vốn đó.  Các giám sát viên nên rà soát và đánh giá lại quy trình đánh giá về mức vốn nội bộ cũng như v ề các chiến lược của ngân hàng.

Họ cũng phải có khả năng giám sát và đảm bảo tuân thủ tỷ lệ vốn tối thiểu. Theo đó, giám sát viên nên thực hiện một số hành động giám sát phù hợp nếu họ không hài lòng với kết quả của quy trình này.  Giám sát viên khuyến nghị các ngân hàng duy trì mức vốn cao hơn mức tối thiểu theo quy định.  Giám sát viên nên can thiệp ở giai đoạn đầu để đảm bảo mức vốn của ngân hàng không giảm dưới mức tối thiểu theo quy định và có thể yêu cầu sửa đổi ngay lập tức nếu mức vốn không được duy trì trên mức tối thiểu.

Nguyên tắc thứ ba: Các ngân hàng cần phải công khai thông tin một cách thích đáng theo nguyên tắc thị trường (Cột trụ 3). Với cột trụ này, Basel II đưa ra một danh sách các yêu cầu buộc các ngân hàng phải công khai thông tin, từ những thông tin về cơ cấu vốn, mức độ đầy đủ vốn đến những thông tin liên quan đến mức độ nhạy cảm của ngân hàng với rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro tác nghiệp và quy trình đánh giá của ngân hàng đối với từng loại rủi ro này. Như vậy, với quá trình phát triển của Basel và những Hiệp ước mà tổ chức này đưa ra, các ngân hàng thương mại càng ngày càng được yêu cầu hoạt động một cách minh bạch hơn, đảm bảo vốn phòng ngừa cho nhiều loại rủi ro hơn và do vậy, hy vọng sẽ giảm thiểu được rủi ro. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Các rủi ro trong kinh doanh của NHTM 1.1 Rủi ro tín dụng Khái niệm: Ngân hàng nhà nước Việt Nam định nghĩa: “R ủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa v ụ của mình theo cam kết”.

Lượng hóa và đánh giá rủi ro tín dụng: Lượng hóa rủi ro tín dụng Laø vieäc xaây döïng moâ hình thích hôïp ñeå löôïng hoùa möùc ñoä ruûi ro cuûa khaùch haøng, töø ñoù xaùc ñònh phaàn buø ruûi ro vaø giôùi haïn tín duïng an toaøn toái ña ñoái vôùi moät khaùch haøng cuõng nhö ñeå trích laäp döï phoøng ruûi ro. Sau ñaây laø caùc moâ hình ñöôïc aùp duïng töông ñoái phoå bieán: a. Moâ hình chaát löôïng 6 C: (1) Tö caùch ngöôøi vay (Character) (2) Naêng löïc cuûa ngöôøi vay (Capacity) : (3) Thu nhaäp cuûa ngöôøi vay (Cash): (4) Baûo ñaûm tieàn vay (Collateral) (5) Caùc ñieàu kieän (Conditions): (6) Kieåm soaùt (Control) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Moâ hình xeáp haïng cuûa Moody’s vaø Standard & Poor’s: Nguồn Xếp hạng Tình trạng Standard & Poor’s Aaa Chaát löôïng cao nhaát, ruûi ro thaáp nhaát Aa Chất lượng cao A Chất lượng trên trung bình Baa Chất lượng trung bình Ba Chất lượng trung bình, mang yếu tố đầu cơ B Chất lượng dưới trung bình Caa Chất lượng kém Ca Mang tính đầu cơ, có thể vỡ nợ C Chất lượng kém nhất, triển vọng xấu c.

Moâ hình ñieåm soá Z (Z- Credit scoring model): Ñaây laø moâ hình do E. Altman duøng ñeå cho ñieåm tín duïng ñoái vôùi caùc doanh nghieäp vay voán. Ñaïi löôïng Z phuï thuoäc vaøo: - Trò soá cuûa caùc chæ soá taøi chính cuûa ngöôøi vay.  - Taàm quan troïng cuûa caùc chæ soá naøy trong vieäc xaùc ñònh xaùc xuaát vôõ nôï cuûa ngöôøi vay trong quaù khöù.

 Töø ñoù Altman ñaõ xaây döïng moâ hình ñieåm nhö sau: Z = 1,2 X1 + 1,4 X2 + 3,3 X3 + 0,6 X4 + 1,0 X5 Trong ñoù: X1 = Heä soá voán löu ñoäng / toång taøi saûn X2 = Heä soá laõi chöa phaân phoái / toång taøi saûn X3 = Heä soá lôïi nhuaän tröôùc thueá vaø laõi / toång taøi saûn X4 = Heä soá giaù trò thò tröôøng cuûa toång voán sôû höõu/giaù trò haïch toaùn cuûa nôï TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 X5 = Heä soá doanh thu / toång taøi saûn Trò soá Z caøng cao, thì xaùc suaát vôõ nôï cuûa ngöôøi ñi vay caøng thaáp. Ngöôïc laïi, khi trò soá Z thaáp hoaëc laø moät soá aâm thì ñoù laø caên cöù xeáp khaùch haøng vaøo nhoùm coù nguy cô vôõ nôï cao. Theo moâ hình cho ñieåm Z cuûa Altman, baát cöù coâng ty naøo coù ñieåm soá thaáp hôn 1,81 phaûi ñöôïc xeáp vaøo nhoùm coù nguy cô ruûi ro tín duïng cao. Đánh giá rủi ro tín dụng Để đánh giá chất lượng tín dụng của tổ chức tín dụng người ta có thể căn cứ vào tỷ lệ xấu trên tổng dư nợ.

Nợ xấu là khoản nợ thuộc nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn). Theo quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng đ ể sử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng (Quyết định 493/2005/QDD-NHNN). Quy định hiện nay của ngân hàng nhà nước cho phép dư nợ quá hạn của các NHTM không được vượt quá 5% tổng dư nợ cho vay của ngân hàng. Tỷ lệ nợ quá hạn Dư nợ quá hạn là khoản nợ mà một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi đã quá hạn.

Những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: Nguyên nhân khách quan: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Trong kinh doanh tín dụng, NHTM chịu tác động của các nhân tố khách quan như sau: - Các yếu tố thời tiết, khí hậu: những hiện tượng thời tiết không dự báo và bất thường cũng làm ngưng tr ệ việc xây dựng, khai khoáng, hoặc ngừng sản xuất. Khí hậu theo mùa đặc biệt ảnh hưởng lớn đối với nghành nông nghiệp và khu vực kinh doanh bán lẻ. - Môi trường kinh tế không thuận lợi: môi trường kinh tế không thuận lợi chịu ảnh hưởng của các nhân tố: + Các chính sách của chính phủ bao gồm: những thay đổi về mức thuế, ngân sách hàng năm, những thay đổi của chính sách tiền tệ (định hướng về lãi suất) và thay đổi trong lĩnh vực ngân hàng.