Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ QUẢN LÝ SỨC KHỎE TÂM THẦN CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN 1. Tổng quan về sức khỏe tâm thần của người lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin trên thế giới 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Theo Tổ chức Y tế thế giới, tính trên toàn cầu cứ 4 người có 1 người có vấn đề về sức khỏe tâm thần, không có gia đình nào là không có liên quan đến sức khỏe và có 10 nguyên nhân chủ yếu gây mất khả năng lao động là do các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Có thể nói thế kỷ 21 là thế kỷ của sức khỏe tâm thần và stress là mối đe dọa lớn nhất cho sức khỏe cộng đồng trong thế kỷ 21.
Và việc tìm kiếm giải pháp kiểm soát stress – không chỉ vì sức khỏe của mỗi cá nhân mà vì cả sức khỏe của toàn thể cộng đồng, tại nhà và ở nơi làm việc – là thách thức lớn nhất về sức khỏe trong tương lai. Có tới hơn 100 triệu người bị rối loạn sức khỏe tâm thần ở khu vực Tây Thái Bình Dương. Chỉ riêng rối loạn trầm cảm là nguyên nhân gây ra 5,73% gánh nặng bệnh tật ở khu vực này. Đặc biệt, tình hình dịch bệnh, thiên tai, chiến tranh diễn biến phức tạp, làm gia tăng một cách đáng kể các rối loạn tâm thần, làm trầm trọng thêm hố ngăn cách bất bình đẳng giữa các tầng lớp trong xã hội kèm theo các hậu quả nặng nề mà nó gây ra cho người lao động.
Còn tại Mỹ, ước tính sẽ có thêm 75 nghìn người chết trong thập kỷ tới do các vấn đề về tâm lý. Các nhà xã hội học đã cảnh báo rằng, sự gián đoạn hoạt động xã hội và kinh tế có thể khiến nhiều người tử vong hơn. Tổ chức Y tế Thế giới cho biết: dịch vụ chăm sóc sức khỏe tinh thần ở 93% các nước trên thế giới đã bị ngừng hay gián đoạn trong thời kỳ dịch Covid 19 bùng phát. Những bất cập có thể nhận thấy là chỉ khi xảy ra các rủi ro thì mới tìm cách xử lý, giải quyết mà không có thói quen chủ động phòng ngừa ngay từ 7 đầu.
Người sử dụng lao động chưa quan tâm, thiếu giải pháp, người lao động thì thiếu kiến thức, hiểu biết về vấn đề kiểm soát sức khỏe tâm thần. Một trong những biện pháp hành động đó là việc hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chăm sóc sức khỏe tâm thần cho toàn bộ lãnh đạo cũng như người lao động trong công ty thực sự cần thiết. Sức khỏe tâm thần là một trong những chủ đề ít được ưu tiên nhất tại nơi làm việc và xã hội. Trong xã hội hiện đại, đây là một chủ đề thiết yếu mà nếu bị bỏ quên có thể ảnh hưởng đến mức độ hạnh phúc và năng suất của người lao động.
Sức khỏe tâm thần được định nghĩa là trạng thái thoải mái trong đó mỗi cá nhân nhận ra tiềm năng của chính mình, có thể đối phó với những căng thẳng bình thường của cuộc sống, có thể làm việc năng suất và hiệu quả, và có thể đóng góp cho cộng đồng của mình. Sức khỏe tâm thần tại nơi làm việc đề cập đến trạng thái tâm lý, cảm xúc và xã hội của người lao động trong môi trường làm việc chung. Các vấn đề về sức khỏe tâm thần rất phổ biến ở người trưởng thành ngày nay, cả trên toàn cầu và ở Hoa Kỳ. Theo CDC, cứ 5 người Mỹ trưởng thành thì có 1 người (18,3%) mắc bệnh tâm thần và 71% người Mỹ trưởng thành báo cáo rằng họ bị các vấn đề về sức khỏe tâm thần chẳng hạn như căng thẳng, đau đầu và lo âu, mất ngủ.
Các vấn đề về sức khỏe tâm thần có tác động lớn đến vấn đề tài chính. Chỉ riêng bệnh trầm cảm đã khiến người sử dụng lao động phải trả hàng tỷ đô la mỗi năm do năng suất của nhân viên bị giảm sút. Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều người thừa nhận vai trò quan trọng của sức khỏe tâm thần trong việc đạt được các mục tiêu phát triển toàn cầu, thể hiện qua việc đưa sức khỏe tâm thần vào các Mục tiêu Phát triển Bền vững. Trầm cảm là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra những tổn thất, trong đó tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ tư trong độ tuổi 15-29.
Những người có tình trạng 8 sức khỏe tâm thần nghiêm trọng có thể bị chết sớm - sớm nhất là hai thập kỷ - do các tình trạng thể chất không được ngăn ngừa. Ngoại trừ ở những nước phát triển, ở những quốc gia đang phát triển, những người có tình trạng sức khỏe tâm thần thường bị vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, họ bị phân biệt đối xử và kỳ thị ngay trong chính nơi làm việc của mình. Nhiều trường hợp bị ảnh hưởng sức khỏe tâm thần có thể được điều trị hiệu quả với chi phí tương đối thấp, tuy nhiên khoảng cách giữa những người cần được chăm sóc và những người được chăm sóc vẫn còn rất lớn. Phạm vi điều trị hiệu quả vẫn còn rất thấp.
Theo báo cáo, hơn một nửa lực lượng lao động toàn cầu làm việc trong nền kinh tế phi chính thức, nơi không có quy định bảo vệ sức khỏe và an toàn. Những công nhân này thường làm việc trong môi trường làm việc không an toàn, làm việc nhiều giờ, ít hoặc không được tiếp cận với các biện pháp bảo vệ xã hội và phải đối mặt với sự phân biệt đối xử. Tất cả những điều này đều có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của họ. Yếu tố hạnh phúc về cảm xúc, tâm lý và xã hội đều là một phần của sức khỏe tinh thần, có khả năng ảnh hưởng đến sự giao tiếp của một người với những người khác, cũng như hiệu quả công việc và sức khỏe thể chất của chúng ta.
Vấn đề sức khỏe tâm thần ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà lãnh đạo của các nước, các chủ sử dụng lao động cũng như sự quan tâm của người lao động. Đối với người mắc bệnh tâm thần, thái độ tích cực đối với việc điều trị là rất quan trọng. Có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến thái độ của người bị bệnh vì hầu hết mọi người cảm thấy không thoải mái khi thừa nhận rằng họ đang mắc bệnh tâm thần. Theo WHO (2005) căng thẳng cao, lao động nhiều giờ, áp lực công việc và mong muốn tạo dựng tên tuổi trong sự nghiệp làm việc là đặc điểm của những người làm trong lĩnh vực kỹ thuật.
9 Perez và Wilkerson (1998) đề cập đến việc căng thẳng đang nhanh chóng trở thành nguyên nhân phổ biến nhất khiến người lao động mất khả năng làm việc. Họ phát hiện ra rằng 7% tổng số công nhân Canada có những ngày vắng mặt là do các vấn đề về tinh thần và cảm xúc. So với phần còn lại của lực lượng lao động, những người mắc chứng rối loạn tâm thần sẽ có số ngày không làm việc hiệu quả hoặc không thể hoạt động hết công suất nhiều hơn. Hơn nữa, khoảng 50% những người nghỉ làm vì các vấn đề về tinh thần hoặc cảm xúc, sẽ nghỉ 13 ngày trở lên hoặc sẽ không bao giờ quay lại làm việc (Perez và Wilkerson 1998).
Theo một cuộc thăm dò, căng thẳng ảnh hưởng đến 40% năng suất công việc và 25% người lao động coi công việc là nguồn gây căng thẳng lớn nhất của họ. Cũng theo WHO, hơn một nửa dân số thế giới hiện đang làm việc và 15% người trưởng thành trong độ tuổi lao động mắc chứng rối loạn tâm thần. Nếu không được hỗ trợ và điều trị đúng cách, tình trạng sức khỏe tâm thần có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc cũng như sự tự tin. Tất cả mọi người đều mong muốn có quyền được hưởng một môi trường an toàn và lành mạnh tại nơi làm việc.
Sự xuất hiện của covid 19 năm 2019 đã thay đổi cách mọi người làm việc và thực hiện mọi việc. Điều này càng làm tăng nguy cơ căng thẳng, lo lắng, trầm cảm, cô lập và kiệt sức ở người lao động. Rất nhiều nghiên cứu, khảo sát đã chỉ ra các con số cụ thể liên quan đến vấn đề sức khỏe tinh thần của người lao động tại nơi làm việc. Điển hình như Harvard Business Review vào năm 2022 đã thống kê: “68% nhân viên thuộc thế hệ Millennials và 80% nhân sự là Gen Z đã quyết định nghỉ việc vì những vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần”.
Không chỉ người lao động mới bị căng thẳng, áp lực trong công việc mà ngay cả các lãnh đạo, nhà quản lý cũng luôn lo lắng và căng thẳng khi phải đảm bảo tình hình kinh doanh ổn định, đảm bảo lợi ích kinh tế cho người lao động cũng như xây dựng doanh nghiệp phát triển. 10 Thách thức của quản trị nhân sự không chỉ đơn thuần là khái niệm duy trì tính ổn định của đội ngũ nhân lực. Bộ phận nhà quản lý cần đảm bảo được nhân viên có đang thực sự ổn và trong trạng thái tốt nhất để cống hiến cho công việc. Thời gian cũng chưa hẳn quá lâu khi chúng ta nhắc về trào lưu nghỉ việc quy mô lớn hay còn gọi là “làn sóng đại từ chức” diễn ra từ năm 2021.
“Dư âm” của làn sóng đại nghỉ việc vẫn còn ảnh hưởng khá mạnh mẽ, khi con số thống kê người lao động đã nghỉ việc chỉ riêng trong tháng 12/2022 lên tới 4,1 triệu người, nâng tổng số người nghỉ việc trong năm 2022 lên đến hơn 50 triệu người. Suy thoái kinh tế, dịch bệnh, chiến tranh hoặc các trường hợp khẩn cấp về nhân đạo và sức khỏe cộng đồng gây ra những rủi ro như mất việc làm, bất ổn tài chính, giảm cơ hội việc làm hoặc gia tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tại nơi làm việc, rủi ro đối với sức khỏe tâm thần còn được gọi là rủi ro tâm lý xã hội, có thể liên quan đến nội dung công việc hoặc lịch trình làm việc, đặc điểm cụ thể của nơi làm việc hoặc cơ hội phát triển nghề nghiệp.