Nâng cao năng lực cạnh tranh trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng Vietinbank tại TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao năng lực cạnh tranh trong cho vay khách hàng cá nhân tại ngân hàng Công Thương Việt Nam ở TP HCM.

• Tác giả: Bùi Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thế Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Cá Nhân Tại Vietinbank
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH
• 1.1. Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
• 1.2. Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh
• 1.3. Khái niệm về cạnh tranh
• 1.4. Các loại hình cạnh tranh
• 1.5. Lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
• 1.6. Cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng và những đặc thù trong cạnh tranh của NHTM
• 1.7. Các công cụ cạnh tranh của NHTM
• 1.8. Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.9. Những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.10. Các nhóm yếu tố môi trường bên ngoài và nội bộ
• 1.11. Công cụ để xây dựng và lựa chọn giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh
• 1.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NH TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về NH TMCP Công thương Việt nam
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển. Mạng lưới hoạt động của Vietinbank tại TP.
• 2.3. Mục tiêu của Vietinbank
• 2.4. Triết lý kinh doanh
• 2.5. Các hoạt động chính của Vietinbank tại TP.
• 2.6. Các sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân tại Vietinbank
• 2.7. Thực trạng hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.8. Đánh giá năng lực cạnh tranh của Vietinbank trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 2.9. Phân tích môi trường bên ngoài
• 2.10. Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay của NHTMCP Công thương Việt Nam tại TP HCM
• 2.11. Xác định năng lực cốt lõi của Vietinbank
• 2.12. Xác định lợi thế cạnh tranh
• 2.13. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN CỦA NH TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM KHU VỰC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Định hướng hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh
• 3.2.1. Giải pháp nâng cao năng lực tài chính tăng hiệu quả hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2.2. Giải pháp đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2.3. Giải pháp nâng cao năng lực công nghệ trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2.4. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.5. Giải pháp phát triển thương hiệu của các sản phẩm cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2.6. Giải pháp mở rộng thị phần cho vay khách hàng cá nhân
• 3.2.7. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý điều hành
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực cạnh tranh cho vay cá nhân tại Vietinbank

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay cá nhân là một trong những mục tiêu quan trọng của Vietinbank. Trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng cạnh tranh, việc cải thiện năng lực cạnh tranh không chỉ giúp ngân hàng thu hút khách hàng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững. Vietinbank, với vị thế là một trong những ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam, cần phải có những chiến lược cụ thể để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực cho vay cá nhân.

1.1. Khái niệm năng lực cạnh tranh trong cho vay cá nhân

Năng lực cạnh tranh trong cho vay cá nhân được hiểu là khả năng của Vietinbank trong việc cung cấp các sản phẩm cho vay hấp dẫn hơn so với các đối thủ. Điều này bao gồm lãi suất cho vay, thủ tục vay, và chất lượng dịch vụ khách hàng.

1.2. Tầm quan trọng của cho vay cá nhân tại Vietinbank

Cho vay cá nhân đóng góp một phần lớn vào doanh thu của Vietinbank. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu mà còn củng cố vị thế thương hiệu của ngân hàng trên thị trường.

II. Thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho vay cá nhân tại Vietinbank

Mặc dù Vietinbank có nhiều lợi thế, nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho vay cá nhân. Các yếu tố như sự gia tăng cạnh tranh từ các ngân hàng khác, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng, và các quy định pháp lý có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tạo ra áp lực lớn lên Vietinbank. Các ngân hàng mới thường áp dụng các chiến lược giá cả cạnh tranh hơn, điều này khiến Vietinbank phải điều chỉnh chính sách cho vay của mình.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Khách hàng ngày càng đòi hỏi nhiều hơn về chất lượng dịch vụ và sản phẩm. Vietinbank cần phải nắm bắt kịp thời các xu hướng này để không bị tụt lại phía sau trong cuộc đua cạnh tranh.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho vay cá nhân tại Vietinbank

Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay cá nhân, Vietinbank cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra sự khác biệt so với các đối thủ.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm cho vay

Vietinbank cần phát triển các sản phẩm cho vay đa dạng hơn, phù hợp với nhu cầu của từng nhóm khách hàng. Việc này không chỉ thu hút khách hàng mới mà còn giữ chân khách hàng cũ.

3.2. Cải thiện chất lượng dịch vụ khách hàng

Chất lượng dịch vụ khách hàng là yếu tố quyết định trong việc giữ chân khách hàng. Vietinbank cần đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng giao tiếp và phục vụ khách hàng tốt hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về năng lực cạnh tranh tại Vietinbank

Việc áp dụng các phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Vietinbank. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự hài lòng của khách hàng đã tăng lên đáng kể sau khi ngân hàng thực hiện các cải tiến trong dịch vụ cho vay cá nhân.

4.1. Kết quả từ việc cải thiện sản phẩm cho vay

Sau khi đa dạng hóa sản phẩm cho vay, Vietinbank đã ghi nhận sự gia tăng trong số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ cho vay cá nhân. Điều này cho thấy rằng việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng là rất quan trọng.

4.2. Đánh giá sự hài lòng của khách hàng

Các khảo sát cho thấy rằng khách hàng ngày càng hài lòng hơn với dịch vụ của Vietinbank. Điều này không chỉ giúp ngân hàng giữ chân khách hàng mà còn thu hút khách hàng mới.

V. Kết luận và tương lai của năng lực cạnh tranh cho vay cá nhân tại Vietinbank

Nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay cá nhân là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết đối với Vietinbank. Với những chiến lược đúng đắn, ngân hàng có thể củng cố vị thế của mình trên thị trường và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương lai của cho vay cá nhân tại Vietinbank

Với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu ngày càng cao của khách hàng, Vietinbank cần tiếp tục đổi mới và cải tiến dịch vụ cho vay cá nhân để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của thị trường.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Vietinbank cần xây dựng một chiến lược phát triển bền vững, không chỉ tập trung vào lợi nhuận mà còn chú trọng đến sự hài lòng của khách hàng và trách nhiệm xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (Vietinbank) tại TP. Hồ Chí Minh, đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Giai đoạn 2011-2014, dư nợ cho vay khách hàng cá nhân tại Vietinbank khu vực TP. HCM liên tục giảm, với mức giảm cao nhất khoảng 1.050 tỷ đồng vào năm 2013. Tình trạng này xuất phát từ sự cạnh tranh quyết liệt về lãi suất, sản phẩm và quy trình cho vay giữa các ngân hàng thương mại cổ phần. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank tại TP. HCM, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm giúp ngân hàng giữ vững vị trí dẫn đầu và phát triển bền vững trong thị trường tài chính đầy biến động.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank tại TP. HCM trong giai đoạn từ 2011 đến 2014. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp thông tin thực tiễn giúp lãnh đạo Vietinbank nhận diện rõ vị trí hiện tại, lợi thế cạnh tranh và những điểm cần cải thiện để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay cá nhân. Qua đó, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngân hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh trong kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng. Theo Michael Porter, cạnh tranh là quá trình giành lấy thị phần nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Năng lực cạnh tranh được hiểu là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận bền vững trong môi trường cạnh tranh. Trong lĩnh vực ngân hàng, năng lực cạnh tranh được đánh giá qua các tiêu chí như năng lực tài chính, tính đa dạng và chất lượng sản phẩm dịch vụ, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành, cũng như danh tiếng và mạng lưới chi nhánh.

Mô hình ma trận hình ảnh cạnh tranh được sử dụng để đánh giá năng lực cạnh tranh của Vietinbank so với các đối thủ trên thị trường. Các khái niệm chính bao gồm: lợi thế cạnh tranh (chi phí thấp và sự khác biệt hóa sản phẩm), năng lực tài chính (vốn tự có, khả năng thanh khoản, sinh lời), năng lực công nghệ (hệ thống core-banking, ngân hàng điện tử), nguồn nhân lực (trình độ, kinh nghiệm, đạo đức), và chiến lược marketing.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tổng kết hoạt động cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank trong 3 năm gần nhất (2011-2014), cùng các nguồn thông tin từ báo chí, internet và các tài liệu ngành. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các chi nhánh Vietinbank tại TP. HCM với 21 chi nhánh và 1 văn phòng đại diện, tập trung phân tích các chỉ tiêu tài chính, tốc độ tăng trưởng dư nợ, chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

Phương pháp phân tích bao gồm phân tích định lượng qua các chỉ số tài chính như ROE, ROA, tỷ lệ nợ quá hạn, CAR, cùng phân tích định tính về môi trường cạnh tranh, chiến lược kinh doanh và các yếu tố nội bộ. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2014, nhằm đánh giá xu hướng và thực trạng năng lực cạnh tranh của Vietinbank trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại TP. HCM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dư nợ cho vay khách hàng cá nhân giảm liên tục: Giai đoạn 2011-2014, dư nợ cho vay cá nhân tại Vietinbank TP. HCM giảm từ 16.935 tỷ đồng xuống còn khoảng 15.000 tỷ đồng, với mức giảm cao nhất 6,54% vào năm 2013. Điều này phản ánh sự cạnh tranh gay gắt và chưa hiệu quả trong việc thu hút khách hàng cá nhân.

2. Năng lực tài chính ổn định nhưng chưa tối ưu: Vietinbank duy trì tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trên 8%, đáp ứng chuẩn quốc tế, tuy nhiên khả năng sinh lời (ROE, ROA) chưa đạt mức kỳ vọng so với các ngân hàng cùng khu vực. Tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng nhẹ, ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng.

3. Sản phẩm cho vay chưa đa dạng và cạnh tranh: So với các ngân hàng như Vietcombank, Sacombank, ACB, Vietinbank có hạn mức cho vay mua nhà thấp hơn (50-70% giá trị hợp đồng so với 80% của đối thủ), lãi suất và các chương trình ưu đãi chưa hấp dẫn, thủ tục còn phức tạp, gây khó khăn cho khách hàng cá nhân.

4. Nguồn nhân lực và công nghệ chưa phát huy tối đa: Mặc dù 100% cán bộ nghiệp vụ có trình độ đại học trở lên, nhưng bộ máy vận hành còn cồng kềnh, quy trình kiểm soát nội bộ phức tạp làm giảm hiệu quả xử lý hồ sơ cho vay. Công nghệ core-banking và ngân hàng điện tử đã được đầu tư nhưng chưa thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc giảm dư nợ cho vay cá nhân là do sự cạnh tranh quyết liệt từ các ngân hàng thương mại cổ phần khác với các sản phẩm đa dạng, lãi suất ưu đãi và quy trình cho vay linh hoạt hơn. Vietinbank, với vai trò ngân hàng quốc doanh lớn, có lợi thế về thương hiệu và mạng lưới chi nhánh rộng khắp, nhưng chưa tận dụng hiệu quả các lợi thế này để thu hút khách hàng cá nhân.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả cho thấy các ngân hàng có chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và ứng dụng công nghệ hiện đại sẽ có năng lực cạnh tranh cao hơn. Việc cải tiến quy trình cho vay, giảm thủ tục hành chính và tăng cường đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng cá nhân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay cá nhân theo năm, bảng so sánh các chỉ tiêu tài chính (ROE, ROA, CAR) giữa Vietinbank và các ngân hàng đối thủ, cũng như ma trận đánh giá năng lực cạnh tranh dựa trên các tiêu chí chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm cho vay cá nhân: Phát triển các sản phẩm cho vay linh hoạt với hạn mức cao hơn, lãi suất cạnh tranh và các chương trình ưu đãi hấp dẫn nhằm thu hút khách hàng mới và giữ chân khách hàng hiện tại. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý sản phẩm và marketing Vietinbank.

2. Cải tiến quy trình cho vay và giảm thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, đơn giản hóa các bước thủ tục, áp dụng công nghệ số trong xử lý hồ sơ để nâng cao trải nghiệm khách hàng. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng quản lý rủi ro và công nghệ thông tin.

3. Nâng cao năng lực công nghệ thông tin: Đầu tư nâng cấp hệ thống core-banking, phát triển ngân hàng điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để cá nhân hóa sản phẩm dịch vụ và quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Thời gian thực hiện: 18-24 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ và đầu tư.

4. Phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp: Tăng cường đào tạo kỹ năng nghiệp vụ, kỹ năng tư vấn khách hàng và quản lý rủi ro cho cán bộ tín dụng, đồng thời xây dựng văn hóa doanh nghiệp gắn kết và sáng tạo. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo.

5. Mở rộng mạng lưới phân phối và kênh tiếp cận khách hàng: Tăng cường phát triển các phòng giao dịch, chi nhánh tại các khu vực tiềm năng, đồng thời đẩy mạnh kênh phân phối hiện đại như ngân hàng điện tử, mobile banking để tiếp cận khách hàng đa dạng. Thời gian thực hiện: 12-24 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban phát triển mạng lưới và marketing.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và quản lý ngân hàng Vietinbank: Giúp nhận diện điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động cho vay cá nhân, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý ngành ngân hàng: Cung cấp thông tin thực tiễn về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại quốc doanh trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

3. Các chuyên gia nghiên cứu và giảng viên kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực tiễn năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam.

4. Các ngân hàng thương mại khác và tổ chức tài chính: Học hỏi kinh nghiệm, phân tích đối thủ cạnh tranh và phát triển sản phẩm dịch vụ cho vay khách hàng cá nhân hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dư nợ cho vay khách hàng cá nhân của Vietinbank tại TP. HCM giảm trong giai đoạn 2011-2014?
   Nguyên nhân chính là do sự cạnh tranh gay gắt về lãi suất và sản phẩm từ các ngân hàng thương mại cổ phần khác, cùng với quy trình cho vay còn phức tạp và hạn mức cho vay thấp hơn đối thủ.

2. Các tiêu chí nào được sử dụng để đánh giá năng lực cạnh tranh của Vietinbank?
   Bao gồm năng lực tài chính (vốn tự có, CAR, ROE, ROA), tính đa dạng và chất lượng sản phẩm dịch vụ, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành, cũng như danh tiếng và mạng lưới chi nhánh.

3. Vietinbank có lợi thế gì so với các ngân hàng khác trong hoạt động cho vay cá nhân?
   Vietinbank có thương hiệu uy tín, mạng lưới chi nhánh rộng khắp, nguồn lực tài chính vững mạnh và đội ngũ cán bộ trình độ cao, tạo nền tảng để phát triển hoạt động cho vay cá nhân.

4. Giải pháp nào giúp Vietinbank nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động cho vay cá nhân?
   Đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến quy trình cho vay, nâng cao năng lực công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chuyên nghiệp và mở rộng mạng lưới phân phối là những giải pháp thiết thực.

5. Làm thế nào để Vietinbank tận dụng công nghệ để cải thiện hoạt động cho vay cá nhân?
   Đầu tư nâng cấp hệ thống core-banking, phát triển ngân hàng điện tử, ứng dụng phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để cá nhân hóa sản phẩm, nâng cao trải nghiệm khách hàng và quản lý rủi ro hiệu quả.

Kết luận

• Dư nợ cho vay khách hàng cá nhân tại Vietinbank TP. HCM giảm liên tục trong giai đoạn 2011-2014, phản ánh sự cạnh tranh gay gắt và hạn chế trong sản phẩm, dịch vụ.
• Năng lực tài chính của Vietinbank ổn định nhưng chưa tối ưu về khả năng sinh lời và quản lý rủi ro tín dụng.
• Sản phẩm cho vay cá nhân chưa đa dạng, hạn mức thấp và thủ tục phức tạp làm giảm sức cạnh tranh so với các ngân hàng thương mại cổ phần khác.
• Nguồn nhân lực và công nghệ đã được đầu tư nhưng chưa phát huy tối đa hiệu quả trong nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Các giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, cải tiến quy trình, nâng cao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực cần được triển khai đồng bộ để Vietinbank giữ vững vị trí dẫn đầu và phát triển bền vững trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại TP. HCM.

Lãnh đạo Vietinbank và các bên liên quan nên ưu tiên thực hiện các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật xu hướng thị trường để thích ứng kịp thời. Hành động ngay hôm nay sẽ giúp Vietinbank củng cố vị thế và phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH 1. Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Khái niệm cạnh tranh và các loại hình cạnh tranh 1. Khái niệm về cạnh tranh Theo Micheal Porter thì: Cạnh tranh là giành lấy thị phần.

Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi. Theo tử điển Bách Khoa Việt Nam, cạnh tranh (trong kinh doanh) là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hang hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan hệ cung cầu, nhằm dành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ thị trường có lợi nhất. Hai nhà kinh tế học Mỹ P.Nordhaus trong cuốn kinh tế học cho rằng cạnh tranh (Competition) là sự kình địch giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giành khách hàng hoặc thị trường.

Hai tác giả này cho cạnh tranh đồng nghĩa với cạnh tranh hoàn hảo (Perfect Competition). Qua những quan điểm của lý thuyết cạnh tranh nêu trên cho thấy, nếu tiếp cận cạnh tranh ở góc độ kinh tế thì cạnh tranh đóng vai trò chủ đạo trong việc tao ra động lực phát triển cho doanh nghiệp. Hiểu một cách đơn giản, cạnh tranh là đấu tranh để giành lấy thị phần cho việc tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ bằng việc áp dụng nhiều biện pháp khác nhau, có thể kể đến như là khoa học, kỹ thuật, kinh tế, chính trị, tâm lý, v. v… để tạo ra lợi thế cao nhất nhằm sản xuất, tiêu thụ được nhiều sản phẩm với hiệu quả kinh tế cao nhất.

Nếu giả định mọi điều kiện bên ngoài của cùng một ngành nghề kinh doanh là giống nhau và bình đẳng, sau một chu kỳ kinh doanh nhất định, người kinh doanh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 nào có được thị phần cao nhất, lợi nhuận lớn nhất và phát triển bền vững nhất thì có thể xem là người chiến thắng trong cạnh tranh. Trong việc cạnh tranh sẽ nảy sinh ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh mạnh và sản phẩm có khả năng cạnh tranh yếu cũng như người có khả năng cạnh tranh mạnh và người có khả năng cạnh tranh yếu. Nếu muốn chiến thắng trong cuộc cạnh tranh thì các chủ thể cạnh tranh phải có khả năng cạnh tranh thể hiện thông qua năng lực cạnh tranh hay còn gọi là sức cạnh tranh. Để trở thành người chiến thắng trong cuộc cạnh tranh, người chiến thắng không bắt buộc các chủ thể cạnh tranh phải triệt tiêu lẫn nhau.

Các loại hình cạnh tranh Có một số tiêu chí được dùng làm căn cứ để phân loại các loại hình cạnh tranh. Trong đó, chủ thể tham gia thị trường, mức độ và tính chất cạnh tranh trên thị trường và phạm vi ngành kinh tế là ba trong số các tiêu thức phổ biến được sử dụng. - Căn cứ vào các chủ thể tham gia thị trường: + Cạnh tranh giữa người mua và người bán: Cuộc cạnh tranh này diễn tra theo một nguyên tắc rất đơn giản và rõ ràng, đó là nguyên tắc “mua rẻ, bán đắt”. Người mua luôn muốn mua sản phẩm mà mình đang có nhu cầu với giá thấp nhất có thể trong khi người bán có động thái người lại, họ luôn muốn bán chính sản phẩm đó với giá cao nhất có thể.

Quá trình mặc cả và thương lượng sẽ xác định được giá cả của loại hàng hóa đó. + Cạnh tranh giữa các người mua với nhau: là cuộc cạnh tranh dựa trên cơ sở là quy luật cung – cầu. Nếu cung nhỏ hơn cầu thì người mua bất lợi vì họ phải cạnh tranh nhau để mua được hàng hóa bị giới hạn về số lượng với giá rẻ. Ngược lại, nếu cung lớn hơn cầu thì người mua được lợi vì có thể mua được hàng hóa mình cần với giá rẻ.

+ Cạnh tranh giữa người bán với nhau: đây có thể được xem là cuộc cạnh tranh chủ yếu là then chốt trên thị trường. Cuộc cạnh tranh này luôn khốc liệt vì nó quyết định doanh nghiệp có thể tồn tại trên thị trường hay không. Các doanh nghiệp luôn nỗ lực chiếm lĩnh thị phần, thu hút khách hàng. Kết quả là hàng hóa luôn được TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 cải tiến mẫu mã, chất lượng trong khi giá cả không đổi hoặc đôi khi thấp hơn.

Trong trường hợp này người mua có lợi hơn. Người chiến thắng trong cuộc cạnh tranh có thể tăng lợi nhuận từ việc tăng thị phần, dẫn đến tăng doanh thu. Do đó, họ có thể tiếp tục sử dụng lợi nhuận để đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh - Căn cứ vào tính chất cạnh tranh trên thị trường: + Cạnh tranh hoàn hảo: loại hình cạnh tranh này có đặc điểm là vô số người bán và người mua độc lập với nhau, mỗi cá nhân đơn lẻ không thể tác động đến giá cả trên thị trường; sản phẩm được mua bán trên thị trường là đồng nhất, người mua không cần phân biệt thương hiệu của sản phẩm; thông tin thị trường đầy đủ, cả người mua và người bán đều hiểu biết hoàn toàn và liên tục về sản phẩm họ cần mua và cần bán; không có rào cản quy định, việc tham gia hoặc rút lui khỏi thị trường là hoàn toàn tự do, động cơ duy nhất là lợi nhuận. + Cạnh tranh không hoàn hảo: Bao gồm cạnh tranh mang tính độc quyền và độc quyền tập đoàn.

i) Cạnh tranh mang tính độc quyền: là thị trường có nhiều doanh nghiệp bán các sản phẩm tương tự như nhau, có thể thay thế được cho nhau nhưng được phân biệt khác nhau. Đặc điểm của loại hình cạnh tranh này là việc đa dạng hóa sản phẩm: các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau bằng việc bán các sản phẩm khác nhau về nhãn hiệu, mẫu mã, bao bì, các dịch vụ đi kèm, chất lượng và danh tiếng. Mỗi doanh nghiệp là nhà sản xuất duy nhất cho sản phẩm của mình. Hình thức cạnh tranh này chủ yếu được phân biệt thông qua nhãn mác.

ii) Cạnh tranh mang tính độc quyền tập đoàn: Với loại cạnh tranh này, thị trường chỉ có vài doanh nghiệp bán các sản phẩm đồng nhất (độc quyền tập đoàn thuần túy) hoặc phân biệt (độc quyền tập đoàn phân biệt). Đặc điểm của loại cạnh tranh này là chỉ có ít doanh nghiệp cạnh tranh trực tiếp. Các doanh nghiệp phụ thuộc chặt chẽ. Mỗi doanh nghiệp khi ra quyết định phải cân nhắc xem quyết định của mình ảnh hưởng như thế nào đối với đối thủ cạnh tranh.

Tốc độ phản ứng của thị trường rất nhanh, ví dụ như việc thay đổi giá, hoặc đòi hỏi có thời gian (trường hợp cải tiến sản phẩm). Việc gia nhập thị trường của các doanh nghiệp mới rất khó TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 khăn (rào chắn rất cao) vì có một số trở ngại như nền kinh tế theo quy mô, phải chi tiêu nhiều tiền cho bản quyền để tạo lập vị thế và danh tiếng trên thị trường. - Căn cứ vào phạm vi ngành kinh tế: + Cạnh tranh trong nội bộ ngành: là cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất kinh doanh một loại sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó, trong đó các doanh nghiệp tìm mọi cách để thu hút khách hàng về phía mình, chiếm lĩnh thị trường. Biện pháp cạnh tranh của hình thức này chủ yếu là cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất, thu lợi nhuận siêu ngạch.

Kết quả cạnh tranh trong nội bộ ngành là làm cho kỹ thuật phát triển, điều kiện sản xuất trong một ngành thay đổi, giá trị hàng hóa được xác định lại, tỷ suất lợi nhuận giảm xuống, và doanh nghiệp nào chiến thắng sẽ mở rộng được phạm vi hoạt động, doanh nghiệp thua sẽ mất thị phần, thu hẹp phạm vi hoạt động, thậm chí dẫn tới phá sản. + Cạnh tranh giữa các ngành: là sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong ngành kinh tế khác nhau nhằm mục đích đầu tư có lợi hơn. Điểm cốt lõi của hình thức cạnh tranh này là hình thức chuyển dịch vốn từ ngành ít lợi nhuận sang ngành có nhiều lợi nhuận hơn. Cạnh tranh giữa các ngành sẽ đem lại kết quả là các doanh nghiệp, các nhà đầu tư ở các ngành khác nhau với cùng một số vốn bỏ ra chỉ thu được lợi nhuận như nhau, tức là hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân cho tất cả các ngành.

Lợi thế cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1. Lợi thế cạnh tranh Lợi thế cạnh tranh là những gì làm cho doanh nghiệp nổi bật hay khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh. Đó là những thế mạnh mà tổ chức có hoặc khai thác tốt hơn đối thủ cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp thể hiển ở hai khía cạnh sau: - Chi phí: Theo đuổi mục tiêu giảm chi phí đến mức thấp nhất có thể được.

Doanh nghiệp nào có chi phí thấp thì doanh nghiệp đó có nhiều lợi thế hơn trong quá trình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp. Chi phí thấp mang lại cho doanh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 nghiệp tỉ lệ lợi nhuận cao hơn mức bình quân trong ngành bất chấp sự hiện diện của các lực lượng cạnh tranh mạnh mẽ. - Sự khác biệt hóa: là lợi thế cạnh tranh có được từ những khác biệt xung quanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp bán ra thị trường. Những khác biệt này có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như: sự điển hình về thiết kế hay danh tiếng sản phẩm, công nghệ sản xuất, đặc tính sản phẩm, dịch vụ khách hàng, mạng lưới bán hàng.

Năng lực cạnh tranh Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về năng lực cạnh tranh. Theo diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), trong "Báo cáo về năng lực cạnh tranh toàn cầu", thì: "Khả năng cạnh tranh được hiểu là khả năng, năng lực mà doanh nghiệp có thể duy trì vị trí của nó một cách lâu dài và có ý chí trên thị trường cạnh tranh, bảo đảm thực hiện một tỷ lệ lợi nhuận ít nhất bằng tỷ lệ đòi hỏi tài trợ những mục tiêu của doanh nghiệp, đồng thời đạt được những mục tiêu của doanh nghiệp đặt ra". Nguồn: WEF (1997) Báo cáo về khả năng cạnh tranh toàn cầu,1997. Theo WEF, năng lực cạnh tranh có thể chia thành 3 cấp cơ bản: - Năng lực cạnh tranh quốc gia: là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, đảm bảo ổn định kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân.