Luận văn thạc sĩ kinh tế hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đầu tư tại sở giao dịch i ngân hàng phát triển việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích và hoàn thiện kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng đầu tư tại Sở Giao dịch I Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

• Trường học: Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Nâng cao Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Tổng quan các công trình có liên quan đến đề tài
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 1.8. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG
• 2.1. Lý luận chung về kiểm soát nội bộ
• 2.2. Bản chất của kiểm soát nội bộ
• 2.3. Các thành phần của kiểm soát nội bộ
• 2.3.1. Môi trường kiểm soát
• 2.3.2. Đánh giá rủi ro
• 2.3.3. Hoạt động kiểm soát
• 2.3.4. Hệ thống thông tin và truyền thông
• 2.3.5. Hoạt động giám sát
• 2.4. Môi trường kiểm soát
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐẦU TƯ TẠI SỞ GIAO DỊCH I – NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 4. CHƯƠNG 4: NHẬN XÉT VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐẦU TƯ TẠI SỞ GIAO DỊCH I – NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 4.1. Kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân
• 4.2. Mục tiêu và định hướng phát triển của Sở Giao dịch I – Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong giai đoạn từ 2021 đến 2030
• 4.3. Mục tiêu và định hướng phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 4.4. Mục tiêu và định hướng phát triển của Sở Giao dịch I
• 4.5. Các khuyến nghị đề xuất
• 4.5.1. Môi trường kiểm soát
• 4.5.2. Đánh giá rủi ro
• 4.5.3. Hoạt động kiểm soát
• 4.5.4. Hệ thống thông tin và truyền thông
• 4.5.5. Hoạt động giám sát
• DANH MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư

Kiểm soát nội bộ (KSNB) là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng, đặc biệt là trong lĩnh vực tín dụng đầu tư. Tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam, KSNB không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng. Việc hiểu rõ về KSNB sẽ giúp các ngân hàng thực hiện tốt hơn các chính sách tín dụng, từ đó đảm bảo an toàn tài chính và phát triển bền vững.

1.1. Khái Niệm Kiểm Soát Nội Bộ Trong Ngân Hàng

KSNB được định nghĩa là quy trình do Ban quản trị và các cá nhân trong ngân hàng thiết kế nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu về hiệu quả hoạt động, độ tin cậy của báo cáo tài chính và tuân thủ pháp luật.

1.2. Vai Trò Của KSNB Trong Hoạt Động Tín Dụng

KSNB đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro tín dụng, giúp ngân hàng phát hiện và ngăn chặn các sai sót, gian lận trong quá trình cho vay.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư

Mặc dù KSNB có vai trò quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc đánh giá rủi ro, quản lý thông tin và duy trì tính hiệu quả của các hoạt động kiểm soát. Những thách thức này có thể dẫn đến những rủi ro tài chính nghiêm trọng nếu không được giải quyết kịp thời.

2.1. Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Ngân Hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Việc không kiểm soát tốt có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng.

2.2. Thiếu Hụt Về Chính Sách Kiểm Soát

Nhiều ngân hàng chưa có chính sách kiểm soát nội bộ rõ ràng, dẫn đến việc thực hiện không đồng bộ và thiếu hiệu quả trong quản lý rủi ro.

III. Phương Pháp Nâng Cao Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư

Để nâng cao hiệu quả KSNB, các ngân hàng cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại, cải tiến quy trình kiểm soát và tăng cường đào tạo nhân viên. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

3.1. Cải Tiến Quy Trình Kiểm Soát

Cần thiết lập quy trình kiểm soát chặt chẽ hơn, từ khâu thẩm định đến giải ngân, nhằm đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong hoạt động tín dụng.

3.2. Đào Tạo Nhân Viên Về KSNB

Đào tạo nhân viên về các quy định và quy trình KSNB sẽ giúp nâng cao nhận thức và khả năng thực hiện kiểm soát hiệu quả trong hoạt động tín dụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Soát Nội Bộ Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam

Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã áp dụng nhiều biện pháp để nâng cao KSNB trong hoạt động tín dụng đầu tư. Những kết quả đạt được từ việc cải tiến quy trình và tăng cường quản lý rủi ro đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ KSNB

Việc áp dụng KSNB hiệu quả đã giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao độ tin cậy trong báo cáo tài chính.

4.2. Những Hạn Chế Còn Tồn Tại

Mặc dù đã có nhiều cải tiến, nhưng vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc thực hiện KSNB, cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hơn nữa.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Đầu Tư

KSNB là một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động tín dụng đầu tư tại ngân hàng. Việc nâng cao KSNB không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngân hàng. Các ngân hàng cần tiếp tục cải tiến quy trình và chính sách kiểm soát để đáp ứng tốt hơn với các thách thức trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của KSNB Trong Ngân Hàng

Trong bối cảnh nền kinh tế thay đổi nhanh chóng, KSNB sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong việc đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng.

5.2. Khuyến Nghị Để Nâng Cao KSNB

Cần có các chính sách và quy trình rõ ràng, cùng với việc đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả KSNB trong hoạt động tín dụng đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm soát nội bộ (KSNB) trong hoạt động tín dụng đầu tư (TDĐT) tại các ngân hàng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả sử dụng vốn. Tại Sở Giao dịch I (SGDI) – Ngân hàng Phát triển Việt Nam (NHPT VN), hoạt động TDĐT chiếm tỷ trọng lớn, với dư nợ chiếm gần 44% tổng dư nợ của NHPT VN. Tuy nhiên, trong giai đoạn tái cơ cấu ngân hàng, SGDI vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác kiểm soát, dẫn đến rủi ro tín dụng (RRTD) gia tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng KSNB hoạt động TDĐT tại SGDI trong giai đoạn 2019-2021, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và đảm bảo an toàn vốn nhà nước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động TDĐT tại SGDI – NHPT VN, với dữ liệu thu thập từ các phòng ban liên quan và khảo sát 28 cán bộ quản lý. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ mang tính khoa học khi hệ thống hóa cơ sở lý luận về KSNB trong ngân hàng, mà còn có giá trị thực tiễn trong việc giúp SGDI kiểm soát rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đầu tư, góp phần phát triển bền vững ngân hàng trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết KSNB theo báo cáo COSO 2013, trong đó KSNB được định nghĩa là một quá trình do Ban quản trị, Ban giám đốc và các cá nhân trong đơn vị thiết kế và thực hiện nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý về độ tin cậy báo cáo tài chính, hiệu quả hoạt động và tuân thủ pháp luật. Khung COSO gồm 5 thành phần chính: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, hệ thống thông tin và truyền thông, hoạt động giám sát.

Ngoài ra, nghiên cứu còn vận dụng các quy định pháp luật liên quan như Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, Luật Kế toán số 88/2015/QH13, và các quy chế nội bộ của NHPT VN. Các khái niệm chuyên ngành như RRTD, nợ xấu, dự phòng rủi ro, tín dụng đầu tư của Nhà nước cũng được làm rõ để phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp cả định tính và định lượng. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các văn bản pháp luật, quy trình nghiệp vụ, báo cáo nội bộ và các nghiên cứu trước đây. Dữ liệu sơ cấp gồm kết quả khảo sát 23/28 phiếu trả lời (tỷ lệ 82,14%) từ cán bộ quản lý tại SGDI, phỏng vấn trực tiếp 28 cán bộ trưởng, phó phòng có thâm niên trên 5 năm, và quan sát thực tế các hoạt động tín dụng.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng Microsoft Excel, tính toán điểm trung bình các chỉ số khảo sát dựa trên thang đo Likert 5 điểm, so sánh với tiêu chuẩn COSO và quy định của NHNN. Phương pháp so sánh giữa lý thuyết và thực tiễn giúp đánh giá thực trạng KSNB và xác định các tồn tại, nguyên nhân để đề xuất giải pháp. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu đảm bảo tính đại diện cho các phòng ban liên quan đến hoạt động TDĐT tại SGDI trong giai đoạn 2019-2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Môi trường kiểm soát tại SGDI còn nhiều hạn chế: Kết quả khảo sát cho thấy điểm trung bình về tính chính trực và giá trị đạo đức là 3,4/5, trong đó có 5/28 cán bộ cho rằng chưa có quy định văn bản rõ ràng về chuẩn mực ứng xử và giá trị đạo đức. Cam kết năng lực cán bộ tín dụng được đánh giá ở mức 3,52/5, tuy nhiên việc đánh giá năng lực định kỳ còn hạn chế (điểm trung bình 2,07).

2. Cơ cấu tổ chức và phân công nhiệm vụ phù hợp nhưng chưa chi tiết: Cơ cấu tổ chức được đánh giá phù hợp với quy mô và tính chất hoạt động (3,54/5), tuy nhiên chưa có bảng mô tả công việc chi tiết cho từng cán bộ tín dụng, gây khó khăn trong quản lý và kiểm soát (điểm trung bình 2,34).

3. Đánh giá rủi ro chưa toàn diện và thiếu bộ phận chuyên trách: SGDI tuân thủ các quy định về cho vay và thu nợ với điểm trung bình 3,79 và 3,81, nhưng việc nhận diện và phân tích rủi ro chưa kịp thời (3,19), Hội đồng tín dụng hoạt động chưa thường xuyên và hiệu quả, hệ thống cảnh báo sớm chưa hoàn thiện.

4. Hoạt động kiểm soát được thực hiện theo nguyên tắc phân chia trách nhiệm, bất kiêm nhiệm: Quy trình kiểm soát việc xét duyệt cho vay và giải ngân được thiết lập rõ ràng, tuy nhiên vẫn còn tồn tại rủi ro do thiếu bộ phận quản lý rủi ro chuyên biệt và chưa có chế tài xử lý vi phạm rõ ràng.

Thảo luận kết quả

Môi trường kiểm soát tại SGDI chịu ảnh hưởng tích cực từ Ban Giám đốc với phong cách lãnh đạo chính trực, tuy nhiên việc thiếu văn bản quy định chuẩn mực đạo đức và truyền thông chưa đồng bộ làm giảm hiệu quả vận hành KSNB. So với các nghiên cứu trong ngành, SGDI có điểm tương đồng về khó khăn trong đánh giá năng lực và phân công nhiệm vụ chi tiết, điều này ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát rủi ro tín dụng.

Việc chưa có bộ phận quản lý rủi ro chuyên trách và hệ thống cảnh báo sớm chưa hoàn thiện khiến SGDI khó phát hiện sớm các khoản vay có nguy cơ trở thành nợ xấu. So sánh với các ngân hàng thương mại, SGDI cần tăng cường hoạt động giám sát và đánh giá rủi ro để phù hợp với quy mô và đặc thù tín dụng đầu tư của Nhà nước.

Các biểu đồ thể hiện điểm trung bình các thành phần KSNB (môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông, giám sát) sẽ minh họa rõ sự phân bố đánh giá của cán bộ, giúp nhận diện các điểm mạnh và điểm yếu cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và ban hành quy định chuẩn mực đạo đức và quy tắc ứng xử nội bộ: SGDI cần hoàn thiện văn bản quy định về giá trị đạo đức, chuẩn mực ứng xử và truyền thông rộng rãi đến toàn thể cán bộ nhân viên nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong hoạt động TDĐT. Thời gian thực hiện: trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc phối hợp phòng Pháp chế.

2. Tổ chức đánh giá năng lực định kỳ và đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tín dụng: Thiết lập quy trình đánh giá năng lực hàng năm, kết hợp các lớp đào tạo nâng cao nghiệp vụ, kỹ năng quản lý rủi ro tín dụng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ. Thời gian: triển khai ngay trong năm tài chính tiếp theo. Chủ thể: Phòng Nhân sự phối hợp phòng Tín dụng.

3. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và bảng mô tả công việc chi tiết: Rà soát, xây dựng bảng mô tả công việc cụ thể cho từng vị trí cán bộ tín dụng, đảm bảo phân công rõ ràng, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả kiểm soát. Thời gian: 3 tháng. Chủ thể: Ban Giám đốc và phòng Tổ chức hành chính.

4. Thành lập bộ phận quản lý rủi ro chuyên trách và hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm: Xây dựng bộ phận chuyên trách quản lý rủi ro tín dụng, đồng thời hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm VDB CIS để giám sát và phát hiện kịp thời các khoản vay có nguy cơ. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Ban Giám đốc, phòng Kiểm tra và phòng Công nghệ thông tin.

5. Tăng cường hoạt động giám sát và kiểm tra định kỳ: Thiết lập kế hoạch kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm, đồng thời xây dựng chế tài xử lý vi phạm rõ ràng, minh bạch. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Phòng Kiểm tra phối hợp Ban Giám đốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng phát triển: Giúp hiểu rõ về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả KSNB trong hoạt động TDĐT, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro phù hợp.

2. Phòng kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện quy trình kiểm soát, đánh giá rủi ro và giám sát hoạt động tín dụng đầu tư.

3. Cán bộ tín dụng và thẩm định dự án: Nâng cao nhận thức về vai trò của KSNB, áp dụng các quy trình kiểm soát chặt chẽ trong thẩm định và quản lý khoản vay.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình KSNB theo chuẩn quốc tế COSO, áp dụng trong bối cảnh ngân hàng chính sách tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ là gì và tại sao quan trọng trong hoạt động tín dụng đầu tư?
   KSNB là quá trình do Ban quản trị và Ban giám đốc thiết kế nhằm đảm bảo hoạt động hiệu quả, báo cáo tài chính tin cậy và tuân thủ pháp luật. Trong tín dụng đầu tư, KSNB giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng, bảo vệ vốn nhà nước và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

2. SGDI – NHPT VN hiện đang gặp những khó khăn gì trong kiểm soát nội bộ?
   Khó khăn chính gồm thiếu văn bản quy định chuẩn mực đạo đức, đánh giá năng lực cán bộ chưa định kỳ, chưa có bộ phận quản lý rủi ro chuyên trách và hệ thống cảnh báo sớm chưa hoàn thiện, dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng.

3. Các thành phần chính của hệ thống kiểm soát nội bộ theo COSO là gì?
   Bao gồm: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, hệ thống thông tin và truyền thông, hoạt động giám sát. Mỗi thành phần đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo KSNB hiệu quả.

4. Làm thế nào để đánh giá năng lực cán bộ tín dụng một cách hiệu quả?
   Cần xây dựng quy trình đánh giá định kỳ dựa trên tiêu chí chuyên môn, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp, kết hợp đào tạo nâng cao và phản hồi thường xuyên để cải thiện năng lực.

5. Giải pháp nào giúp SGDI nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro tín dụng?
   Thành lập bộ phận quản lý rủi ro chuyên trách, hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, tăng cường giám sát, xây dựng quy định chuẩn mực đạo đức và đào tạo cán bộ chuyên sâu là những giải pháp thiết thực.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về KSNB hoạt động tín dụng đầu tư theo khung COSO 2013 và các quy định pháp luật hiện hành.
• Thực trạng tại SGDI – NHPT VN cho thấy môi trường kiểm soát còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong đánh giá năng lực, phân công nhiệm vụ và quản lý rủi ro.
• RRTD vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi hoàn thiện quy trình thẩm định, giám sát và cảnh báo sớm.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả KSNB, bao gồm xây dựng chuẩn mực đạo đức, đào tạo cán bộ, hoàn thiện cơ cấu tổ chức và thành lập bộ phận quản lý rủi ro chuyên trách.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đầu tư tại SGDI – NHPT VN, góp phần bảo vệ vốn nhà nước và phát triển bền vững ngân hàng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng trong ngân hàng. Chương 3: Thực trạng kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đầu tư tại Sở Giao dịch I – Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Chương 4: Những khuyến nghị nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đầu tư tại Sở Giao dịch I – Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG 2. Lý luận chung về kiểm soát nội bộ 2.Bản chất của kiểm soát nội bộ Sau khi nghiên cứucác tài liệunghiên cứu về KSNB, tác giả thấy có nhiều quan điểm về KSNB khác nhau, cụ thể như sau: * Báo cáo của COSO 1992 với tiêu đề “Kiểm soát nội bộ - Khuôn khổ hợp nhất (Internal Control – Intergrated framework)” đưa ra định nghĩa về KSNB như sau: “Kiểm soát nội bộ là một quá trình bị chi phối bởi người quản lý, hội đồng quản trị và các nhân viên trong đơn vị, nó được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu sau đây: (1)Sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạtđộng (2)Sự tin cậy của báo cáo tàichính (3) Sự tuân thủ pháp luật và các quyđịnh” * Tại COSO Internal Control 2013,“KSNB là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị của doanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa ra sự đảm bảo cho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ.” * Theo Chuẩn mực Kiểm toán Quốc tế ISA: “KSNB là toàn bộ những chính sách và thủ tục do Ban giám đốc của đơn vị thiết lập nhằm đảm bảo việc quản lý chặt chẽ và sự hiệu quả của hoạt động trong khả năng có thể. Các thủ tục này đòi hỏi phải tuân thủ các chính sách quản lý, bảo vệ tài sản, ngăn ngừa và phát hiện gian lận hoặc sai sót, tính chính xác và đầy đủ của các ghi chép kế toán và đảm bảo lập trong thời gian mong muốn.” * Theo “Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VAS 315)ban hành theo thông tư 214/2012/TT-BTC ngày 06/12/2012 của Bộ Tài chính đề cập đến khái niệm về KSNB như sau: KSNB là các quy định và các thủ tục kiểm soát do đơn vị được kiểm toán xây dựng và áp dụng nhằm bảo đảm cho đơn vị tuân thủ pháp luật và các quy định, để kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa và phát hiện gian lận, sai sót; để lập báo cáo tài chính trung thực, hợp lý; nhằm bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản của đơn vị.” Như vậy, từ các khái niệm KSNB được đưa ra ở trên, tác giả hiểu KSNB được các nhà quản lý thiết lập nhằm điều hành và kiểm soát mọi hoạt động của đơn vị, là một chức năn của quản lý. Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315: “KSNB là quy trình do Ban quản trị, Ban Giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế, thực hiện và duy trì để tạo ra sự đảm bảo hợp lý về khả năng đạt được mục tiêu của đơn vị trong việc đảm bảo độ tin cậy của báo cáo tài chính, đảm bảo hiệu quả, hiệu suất hoạt động, tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan”.

“Điều 39 Luật Kế toán số 88/2015/QH13 cho rằng:KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra”. Tóm lại, KSNB được định nghĩa theo nhiều quan điểm do yêu cầu khác nhau, nhìn nhận khác nhau. Tuy nhiên, hầu hết các khái niệm về KSNB đều có điểm chung được thừa nhận đến hiện nay như sau: “KSNB là quá trình do Ban quản trị, Ban giám đốc và các cá nhân khác trong đơn vị thiết kế và thực hiện nhằm cung cấp sự đảm bảo hợp lý hướng tới các mục tiêu: - Độ tin cậy của lập báo cáo tài chính - Tính hiệu quả và hiệu lực của hoạt động trong đơn vị - Tuân thủ luật lệ và quy định” 2. Các thành phần của kiểm soát nội bộ Theo COSO 2013, “KSNB sẽ bao gồm 05 thành phần sau: Môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, hệ thống thông tin và truyền thông,giám sát”.

COSO 2013 đồng thời đưa ra 17 nguyên tắc tương ứng mỗi thành phần trên. Các thành phần của KSNB 1. Thực hiện cam kết nhằm đảmbảo chính trị và giá trị đạo đức 2.Thực hiện trách nhiệm tổng thể Môi trường kiểm soát 3. Thiết lập cấu trúc, quyền lực và trách nhiệm 4.

Thực thi cam kết về năng lực 5. Đảm bảo trách nhiệm giải trình 6. Các mục tiêu phù hợp và cụ thể 7. Xác định và phân tích rủi ro Đánh giá rủi ro 8.

Đánh giá rủi ro gian lận 9. Xác nhận và phân tích các thay đổi quan trọng 10. Lựa chọn và phát triển các hoạt động kiểm soát 11. Lựa chọn và các phát triển các kiểm soát chung đối với Hoạt động kiểm soát công nghệ 12.

Ứng dụng chính xác và thủ tục 13. Sử dụng thông tin phù hợp Thông tin và truyền 14. Truyền thông nội bộ thông 15. Truyền thông bên ngoài đơn vị 16.

Thực hiện đánh giá liên tục và tách biệt Hoạt động giám sát 17. Đánh giá và tính truyền thông giữa các nội dung (Nguồn: COSO organization 2013) 2. Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát là tập hợp các tiêu chuẩn, các hoạt động có tương tác lẫn nhau và cơ cấu tổ chức.Môi trường kiểm soát cung cấp nền tảng cho hoạt động KSNBđược vận hành. Theo COSO 2013, Môi trường kiểm soát được thể hiện qua các nguyên tắc sau: - Nguyên tắc 1: Cam kết sự chính trực và các giá trị đạo đức được thể hiện qua sự chỉ đạo và hành động cụ thể.

Điều này thể hiện tầm quan trọng của sự chính trực và các giá trị đạo đức trong thực tiễn và hỗ trợ vận hành kiểm soát đúng như kì vọng. - Nguyên tắc 2: Thực hiện vai trò giám sát các cấp quản lý trong việc thiết kế, triển khai và vận hành KSNB. - Nguyên tắc 3: HĐQT và cấp quản lý thực hiện phân quyền, xác định rõ trách nhiệm và sử dụng các công cụ và mô hình phù hợp để giao trách nhiệm và tách bạch nhiệm vụ đến mức cần thiết theo từng cấp bậc trong tổ chức. - Nguyên tắc 4: HĐQT và ban lãnh đạo cần đánh giá năng lực của nhân viên, tổ chức hướng dẫn, đào tạo để thu hút, phát triển và giữ chân nhân tài và đối tác có năng lực để hỗ trợ hoàn thành mục tiêu.

- Nguyên tắc 5: HĐQT và cấp quản lý thiết lập các cơ chế để trao đổi thông tin và giữ chân những cá nhân có tinh thần trách nhiệm trong lĩnh vực phụ trách. Đánh giá và điều chỉnh trong việc giao mục tiêu cho phù hợp căn cứ vào trách nhiệm được giao. Các nhân tố thuộc môi trường kiểm soát gồm: * Tính chính trực và giá trị đạo đức Là nhân tố quan trọng trong môi trường kiểm soát, nó tác động đến việc thiết kế, thực hiện và giám sát các nhân tố khác của KSNB. Thái độ và sự quan tâm của nhà quản lý cao cấp đối với KSNB hữu hiệu phải được lan tỏa đến toàn doanh nghiệp.

Ứng xử có đạo đức và tính trung thực của toàn thể nhân viên chính là văn hóa của tổ chức.Văn hóa của tổ chức bao gồm các chuẩn mực về cách thức ứng xử và các giá trị đạo đức, cách thức truyền đạt và thực hiện trong thực tiễn.Sự hữu hiệu của KSNB trước tiên phụ thuộc vào tính trung thực và việc tôn trọng các giá trị đạo đức của những người có liên quan đến quá trình kiểm soát. Tuy nhiên, sự hữu hiệu của KSNB không chỉ tạo bởi tính trung thực và các giá trị đạo đức của người sáng lập, người quản lý mà là của toàn thể nhân viên trong đơn vị. Xây dựng giá trị đạo đức thường rất khó khăn bởi vì cần dung hòa lợi ích của các bên như: lợi ích của nhà quản lý cấp cao với lợi ích của doanh nghiệp, của nhân viên, của nhà cung cấp, khách hàng. Khi xây dựng giá trị đạo đức cần chú ý vấn đề sau: + Áp lực và cơ hội: Cần giảm thiểu cơ hội và áp lực dẫn tới phát sinh các gian lận điều này giúp hạn chế những áp lực và cơ hội kèm theo các biện pháp kiểm soát thích hợp có thể giúp giảm các hành vi gian lận.

+ Xây dựng và truyền đạt các hướng dẫn về đạo đức: Ngoài áp lực và cơ hội thì nguyên nhân dẫn tới sai phạm là do thiếu hiểu biết. Trong rất nhiều doanh nghiệp có phát sinh sai phạm trong lập BCTC, nhưng người thực hiện không ý thức được sai phạm của họ. Vì thế phải thiết lập quy tắc ứng xử đúng đắn và các vấn đề khác nhau đồng thời truyền đạt quy tắc này tới toàn thể nhân viên trong đơn vị họ biết được cái gì đúng, cái gì sai. * Cam kết về năng lực Nhà quản lý cần xác định rõ yêu cầu về năng lực cho một công việc nhất định và cụ thể hóa nó thành các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng.Nhà quản lý chỉ nên tuyển dụng các nhân viên có kiến thức và kinh nghiệm phù hợp với nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó người quản lý cũng cần cân nhắc giữa việc giám sát và yêu cầu năng lực của các nhân viên đồng thời cân nhắc giữa năng lực và chi phí để đảm bảo tốt nhất lợi ích cho doanh nghiệp. * Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm toán Đây là một nhân tố có ảnh hưởng đáng kể đến môi trường kiểm soát. Tính hữu hiệu của môi trường kiểm soát phụ thuộc vào sự độc lập của Hội đồng quản trị và Ủy ban kiểm toán với Ban điều hành. KSNB sẽ trở nên hữu hiệu khi: - Hội đồng quản trị năng động và tận tâm, hướng dẫn và giám sát việc thực hiện của người quảnlý.

- Hội đồng quản trị cần có thêm những người nằm ngoài Ban điều hành vì Hội đồng quản trị phải chất vấn, giám sát các hoạt động quản lý, đưa ra quan điểm phản biện và có dũng khí đấu tranh với những hành vi sai trái nghiêm trọng của người quản lý. * Triết lý quản lý và phong cách điều hành của nhà quản lý Triết lý quản lý và phong cách điều hành tác động đến cách thức doanh nghiệp được điều hành.