LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài: Hiện nay, DNNVV ngày càng phát triển mạnh mẽ và chiếm số lƣợng lớn trong tổng số lƣợng doanh nghiệp, đóng góp không nhỏ vào thành tựu tăng trƣởng kinh tế của Việt Nam. Cùng với sự phát triển không ngừng của các DNNVV, các tổ chức tín dụng đặc biệt là các NHTM đã sớm coi các DNNVV là đối tƣợng khách hàng quan trọng trong chiến lƣợc nhằm đa dạng hóa danh mục đầu tƣ cho vay, tăng thu nhập, phân tán rủi ro và nâng cao vị thế cạnh tranh. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đóng góp vào sự phát triển chung của đất nƣớc, là những đối tƣợng đã đem lại sự năng động, đổi mới và tính hiệu quả cho nền kinh tế.
Các DNNVV có đóng góp rất lớn cho xã hội khi góp phần tạo nên việc làm cho đông đảo ngƣời lao động. Để có thể nâng cao sức cạnh tranh trong quá trình hội nhập quốc tế về sản phẩm, thƣơng hiệu, công nghệ, trình độ quản lý, các doanh nghiệp cần đến nguồn vốn để thực hiện các mục tiêu này. Vốn là công cụ để biến các ý tƣởng, các kế hoạch sản suất kinh doanh thành hiện thực, là yếu tố để quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trƣờng. Trên thực tế, DNNVV đang phải đƣơng đầu với những khó khăn, thách thức, đặc biệt là tình trạng thiếu vốn ngân hàng.
Thị trƣờng chứng khoán tại Việt Nam c n sơ khai, chƣa đảm nhiệm đƣợc vai tr là kênh cung cấp vốn đáng kể cho nền kinh tế. Hơn nữa, điều kiện tham gia thị trƣờng là tƣơng đối cao, trong khi đó tâm lý rụt rè của ngƣời dân trong việc s dụng vốn nhàn rỗi để đóng góp cho các doanh nghiệp nên doanh nghiệp hoạt động chủ yếu bằng nguồn vốn của cá nhân, vốn tự có, vay bạn bè, ngƣời thân. Cách huy động vốn này thƣờng không đủ để doanh nghiệp hoạt động kinh doanh, do đó các DNNVV trông cậy phần lớn ở các ngân hàng để bù đắp sự thiếu hụt vốn kinh doanh. Phân khúc khách hàng này hiện đang là “điểm nóng” của các ngân hàng.
Tại nhiều ngân hàng có quy mô nhỏ và vừa, tỷ trọng cho vay các đơn vị này hiện đã chiếm phần lớn so với các loại hình khác. 2 Với đặc trƣng quy mô nhỏ và vừa, ngành nghề kinh doanh đa dạng, năng lực quản lý và hiệu quả s dụng vốn trong nhiều trƣờng hợp c n hạn chế, nên việc tiếp cận vốn tín dụng của DNNVV tại các ngân hàng thƣơng mại chƣa cao. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn từ các ngân hàng của các DNNVV trên thực tế là rất khó khăn, bất cập do nhiều yếu tố nội sinh và ngoại sinh vì nhiều lý do nhƣ: thủ tục vay quá phức tạp, các DN không có đủ tài sản để thế chấp, lãi suất chƣa phù hợp. Nguyên nhân xuất phát từ chính quy mô, uy tín và thƣơng hiệu của loại hình doanh nghiệp này, c a vay vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa có phần hạn chế hơn.
ên cạnh đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa c n vấp phải những hạn chế khác về trình độ quản lý, vốn, tài sản thế chấp, năng lực sản xuất kinh doanh… Mặc dù Chính phủ đã có những giải pháp hỗ trợ cho DNNVV, nhất là việc tạo điều kiện cho DN tham gia vào các dự án của Chính phủ. Nhà nƣớc đã ban hành rất nhiều chính sách hỗ trợ cho các DN, nhƣ: chính sách trợ giúp tài chính, chính sách mặt bằng sản xuất, chính sách đổi mới nâng cao năng lực công nghệ và trình độ kỹ thuật, chính sách xúc tiến mở rộng thị trƣờng, chính sách tham gia các hoạt động mua sắm và cung ứng dịch vụ công, chính sách về thông tin và tƣ vấn, chính sách trợ giúp phát triển nguồn nhân lực, chính sách vƣờn ƣơm doanh nghiệp, chính sách giảm thuế. Các chính sách này nhìn chung đã bao quát mọi mặt của DN, song, khi đƣa vào thực tế thì c n bất cập. Chỉ có một lƣợng nhỏ các DN tiếp cận đƣợc với chính sách này.
Có một nghịch lý là trong khi các ngân hàng thì thừa vốn, không cho vay ra đƣợc thì các doanh nghiệp cần vốn nhƣng không vay đƣợc. Công cuộc đổi mới nền kinh tế của đất nƣớc đã tác động mạnh mẽ vào hệ thống ngân hàng, hoạt động tín dụng đƣợc coi là nghiệp vụ then chốt cấp vốn cho nền kinh tế phát triển và tạo ra thu nhập chủ yếu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Tín dụng là công cụ để thực hiện các chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc về phát triển kinh tế xã hội theo từng ngành, từng lĩnh vực. Hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng mang lại lợi nhuận cao nhất cho các Ngân hàng thƣơng mại (NHTM), đặc biệt là tín dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp nhiều nhất vào tổng thu nhập của Ngân hàng.
3 Hiệu quả tín dụng đang là mối quan tâm của các cấp lãnh đạo, các nhà quản trị ngân hàng, nó mang tính chất sống c n đối với mỗi ngân hàng thƣơng mại. Việc nâng cao hiệu quả tín dụng góp phần cải thiện tình hình tài chính của ngân hàng, tạo thế mạnh cho NH trong quá trình cạnh tranh bởi vì hiệu quả tín dụng sẽ giúp cho ngân hàng có những khách hàng trung thành và những khoản lợi nhuận để bổ sung vốn đầu tƣ. Nâng cao hiệu quả tín dụng sẽ củng cố mối quan hệ xã hội của ngân hàng bằng những điều kiện lao động tốt nhất, tạo thuận lợi cho sự tồn tại lâu dài của ngân hàng. Việc thúc đẩy các DNNVV phát triển có ý nghĩa rất lớn đối với nền kinh tế, do đó rất cần vốn tín dụng của các Ngân hàng thƣơng mại.
Để các DNNVV có thể phát triển, các ngân hàng thƣơng mại cần nâng cao hiệu quả tín dụng của mình. Đây mà mối quan hệ hai chiều, tác động cả phía các DNNVV và ngân hàng. Trong quá trình nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Thanh Xuân, em đã có cơ hội tìm hiểu và nghiên cứu hiệu quả đầu tƣ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại chi nhánh. Đối với Vietinbank Chi nhánh Thanh Xuân thì tín dụng đối với các DNNVV là một bộ phận trọng yếu trong hoạt động tín dụng những năm qua, vấn đề mở rộng và nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với bộ phận khách hàng này luôn đƣợc Chi nhánh chú ý quan tâm sâu sắc và kết quả đạt đƣợc nhìn chung là rất tích cực.
Tuy vậy, thực tiễn hoạt động tín dụng những năm qua cũng cho thấy rằng, chất lƣợng tín dụng đối với các DNNVV c n nhiều bất cập, việc mở rộng tín dụng đối với bộ phận khách hàng này cũng gặp nhiều khó khăn do những hạn chế cố hữu của các DNNVV. Vấn đề đặt ra cấp thiết hiện nay cũng nhƣ trong thời gian tới là làm thế nào để có thể mở rộng nhƣng vẫn duy trì và nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với các DNNVV. Xuất phát từ thực tiễn này, em mạnh dạn chọn đề tài “Nâng cao hiệu quả tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - Chi nhánh Thanh Xuân” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn: * Mục tiêu tổng quát: Làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng, đề xuất các giải pháp thúc đẩy việc nâng cao hiệu quả tín dụng đối với các DNNVV tại chi nhánh Vietin ank CN Thanh Xuân.
4 * Mục tiêu cụ thể: - Làm rõ những vấn đề lý luận chủ yếu và kinh nghiệm thực tiễn về hiệu quả tín dụng của các DNNVV tại ngân hàng. - Nhận diện thực trạng về hiệu quả tín dụng đối với các DNNVV tại chi nhánh VietinBank Thanh Xuân, chỉ ra kết quả đạt đƣợc, những khó khăn thách thức, nguyên nhân dẫn đến hạn chế, tồn tại trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng tại chi nhánh ngân hàng trên. - Đề xuất quan điểm, định hƣớng và giải pháp để nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank chi nhánh Thanh Xuân đến năm 2020. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu: Trong điều kiện nghiên cứu hạn chế về thời gian và trình độ, luận văn sẽ tập trung giải quyết các vấn đề chủ yếu nhằm thực hiện mục tiêu nghiên cứu, trong phạm vi nghiên cứu đã đƣợc lựa chọn nhƣ sau: - Đối tƣợng nghiên cứu: Thực trạng và những vấn đề liên quan đến hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank chi nhánh Thanh Xuân.
- Phạm vi nghiên cứu: + Không gian: Ngân hàng TMCP Công thƣơng VN – CN Thanh Xuân trên địa bàn thành phố Hà Nội + Thời gian: Nghiên cứu thực trạng hiệu quả cho vay vốn tín dụng đối với các DNNVV tại chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thƣơng Thanh Xuân từ 2014 – 2016; đề xuất giải pháp đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn s dụng tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu là duy vật biện chứng, duy vật lịch s , kết hợp với các phƣơng pháp thống kê, phân tích kinh tế, tổng hợp, so sánh số liệu. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu: Về mặt lý luận: Góp phần làm rõ hơn những vấn đề lý luận về hiệu quả tín dụng đối với DNNVV và các yếu tố ảnh hƣởng đến hiệu quả tín dụng đối với đối tƣợng khách hàng này của ngân hàng thƣơng mại. 5 Về mặt thực tiễn: Từ việc phân tích đánh giá hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank, Chi nhánh Thanh Xuân cùng nguyên nhân và thực trạng, đề tài sẽ đề xuất các giải pháp và kiến nghị cụ thể để nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại VietinBank chi nhánh Thanh Xuân.
Những giải pháp và kiến nghị đó có cơ sở khoa học và thực tiễn, có tính khả thi góp phần nâng cao hiệu quả tín dụng tại đơn vị nghiên cứu, đồng thời có thể làm tài liệu tham khảo cho nhiều ngân hàng thƣơng mại khác. Luận văn nghiên cứu nhằm đạt đƣợc 2 mục tiêu sau: Thứ nhất: Phân tích, đánh giá thực trạng hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank chi nhánh Thanh Xuân. Thứ hai: Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank chi nhánh Thanh Xuân 6. Kết cấu đề tài: Ngoài phần tóm lƣợc, lời cảm ơn, mục lục, các danh mục bảng biểu, phụ lục, tài liệu tham khảo…, kết cấu luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại ngân hàng thƣơng mại.
Chƣơng 2: Thực trạng hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại Vietin ank chi nhánh Thanh Xuân.