BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN MINH NHỰT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 1 MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU……………………………………………………………………………………………………………………………………. 1 CHÖÔNG I : CÔ SÔÛ LUAÄN CUÛA SÖÏ HÌNH THAØNH VAØ SÖÛ DUÏNG NGUOÀN VOÁN NHAØN ROÃI TRONG CAÙC DOANH NGHIEÄP BAÛO HIEÅM NHAÂN THOÏ. Cô sôû luaän veà baûo hieåm……………………………………………………4 1.
Caùc ñònh nghóa veà baûo hieåm………………………………………. Baûn chaát cuûa baûo hieåm……………………………………………. Taùc duïng cuûa baûo hieåm…………………………………………… 5 1. Caùc nguyeân taéc hoaït ñoäng cuûa baûo hieåm………………………….
Phaân loaïi nghieäp vuï baûo hieåm……………………………………. Cô sôû luaän veà baûo hieåm nhaân thoï………………………………………… 10 1. Ñaëc tröng baûo hieåm nhaân thoï……………………………………… 11 1. Caùc loaïi hình baûo hieåm nhaân thoï………………………………….
Moät soá cô sôû kyõ thuaät quan troïng trong baûo hieåm nhaân thoï……… 14 1. Phí baûo hieåm vaø caên cöù tính phí…………………………. Döï phoøng nghieäp vuï………………………………………. Giaù trò giaûi öôùc…………………………………………….
Cô sôû luaän veà söï hình thaønh nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT…. Hôïp ñoàng baûo hieåm nhaân thoï vaø vieäc taïo ra nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBH nhaân thoï…………………………. Quyõ döï phoøng nghieäp vuï - nguoàn voán nhaøn roãi cô baûn cuûa DNBHNT……………………………………………… 22 1. Cô sôû luaän veà vieäc söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT….
Tính taát yeáu khaùch quan cuûa vieäc ñaàu tö nguoàn voán nhaøn roãi 2 trong caùc DNBH nhaân thoï…………………………………………. Nguyeân taéc söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT…. Danh muïc ñaàu tö trong caùc DNBH nhaân thoï……………………. Kinh nghieäm söû duïng voán nhaøn roãi baûo hieåm nhaân thoï caùc nöôùc……….
29 CHÖÔNG II : THÖÏC TRAÏNG HÌNH THAØNH VAØ SÖÛ DUÏNG NGUOÀN VOÁN NHAØN ROÃI TAÏI COÂNG TY BAÛO HIEÅM NHAÂN THOÏ BAÛO VIEÄT. Khaùi quaùt veà Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät……………………… 33 2. Quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa CTBH nhaân thoï Baûo Vieät. Tình hình hoaït ñoäng kinh doanh cuûa CTBH nhaân thoï Baûo Vieät….
Thöïc traïng ñaàu tö taïi thò tröôøng baûo hieåm nhaân thoïVieät Nam…………. Khaû naêng huy ñoäng vaø söû duïng voán………………………………. Thöïc traïng hình thaønh vaø söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi CTBH nhaân thoï Baûo Vieät………………………………………………… 41 2. Caùc quy ñònh phaùp lyù lieân quan ñeán ñaàu tö voán cuûa caùc DNBHNT 41 2.
Thöïc traïng huy ñoäng vaø söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät……………………………. Nguoàn voán nhaøn roãi coù theå söû duïng ñaàu tö taïi CTBHNT Baûo Vieät………………………………………. Phaân boå cô caáu ñaàu tö……………………………………. Hieäu quaû ñaàu tö………………………………………….
51 3 CHÖÔNG III : NHÖÕNG GIAÛI PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ SÖÛ DUÏNG NGUOÀN VOÁN NHAØN ROÃI TAÏI COÂNG TY BAÛO HIEÅM NHAÂN THOÏ BAÛO VIEÄT. Muïc tieâu phaùt trieån…………………………………………………………. Nhöõng cô hoäi vaø thaùch thöùc…………………………………………………. Caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät……………………………………….Nhoùm giaûi phaùp veà phía Nhaø nöôùc………………………………….
Nhoùm giaûi phaùp veà phía CTBHNTBV……………………………. Nhoùm giaûi phaùp hoã trôï khaùc………………………………………. 82 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC 4 MÔÛ ÑAÀU 1. TÍNH CAÁP THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI.
Kinh doanh baûo hieåm (BH) laø moät hoaït ñoäng kinh doanh mang tính ñaëc thuø. Ñoù laø moät trong nhöõng lónh vöïc ñaõ coù töø laâu treân theá giôùi nhöng thöïc söï chæ môùi phaùt trieån maïnh meõ ôû VN trong 10 naêm trôû laïi ñaây. Cuøng vôùi quaù trình phaùt trieån vaø hoäi nhaäp cuûa neàn kinh teá, tieàm naêng thò tröôøng baûo hieåm vaãn coøn roäng lôùn vaø coù nhieàu cô hoäi phaùt trieån. Doanh thu phí baûo hieåm treân toaøn thò tröôøng luoân coù toác ñoä taêng tröôûng cao treân 25% trong voøng 5 naêm gaàn ñaây.
Toång doanh thu phí baûo hieåm treân toaøn thò tröôøng naêm 2004 öôùc chieám khoaûng 1,9% cuûa GDP, trong khi tyû leä naøy taïi caùc nöôùc trong khu vöïc laø töø 4% ñeán 6%. Toác ñoä taêng tröôûng cao vaø tyû leä doanh thu phí treân GDP cuûa VN coøn thaáp cho thaáy tieàm naêng phaùt trieån thò tröôøng coøn lôùn. Tuy nhieân treân thò tröôøng baûo hieåm VN hieän nay maø ñaëc bieät laø thò tröôøng baûo hieåm nhaân thoï (TTBHNT) ñöôïc ñaùnh giaù laø khaù soâi ñoäng vôùi söï caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét vaø toaøn dieän do söï goùp maët töø cuoái naêm 1999 cuûa 4 doanh nghieäp baûo hieåm nhaân thoï (DNBHNT) coù voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi laø Coâng ty lieân doanh traùch nhieäm höõu haïn (TNHH) baûo hieåm Baûo Minh-CMG, Coâng ty TNHH baûo hieåm Manulife, Coâng ty TNHH baûo hieåm Prudential VN vaø Coâng ty TNHH baûo hieåm quoác teá Myõ (AIA) cuøng vôùi Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät (CTBHNTBV) ñaõ böôùc vaøo giai ñoaïn môùi – giai ñoaïn caïnh tranh quyeát lieät vaø phaùt trieån vôùi toác ñoä cao. Tính caïnh tranh maïnh meõ theå hieän treân taát caû caùc maët nhö thu huùt khaùch haøng, tuyeån duïng ñaïi lyù, ñöa ra saûn phaåm môùi, môû roäng ñòa baøn hoaït ñoäng, khuyeách tröông quaûng caùo,…Chính nhôø hoaït ñoäng caïnh tranh maø coâng chuùng 5 nhaän thöùc roõ hôn veà baûo hieåm nhaân thoï (BHNT), chaát löôïng dòch vuï, chaát löôïng khai thaùc ñöôïc naâng leân, saûn phaåm theâm ña daïng ñoàng thôøi caùc doanh nghieäp hoaøn thieän theâm ñieàu khoaûn, quy trình nghieäp vuï, boå sung caùc nghieäp vuï gia taêng giaù trò, hoaøn thieän moâ hình toå chöùc vaø quaûn lyù, cheá ñoä thuø lao cho ñaïi lyù theo höôùng hieäu quaû cao hôn, phuø hôïp hôn vôùi ñaëc ñieåm cuûa kinh doanh BHNT.
Tröôùc thaùch thöùc caïnh tranh nhö theá thì hôn ai heát, Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät nhaän thöùc ñöôïc, neáu muoán tieáp tuïc toàn taïi, môû roäng vaø phaùt trieån thì beân caïnh vieäc taäp trung vaøo phaùt trieån nhöõng saûn phaåm môùi coù khaû naêng sinh lôøi cao, ñoä ruûi ro thaáp thì Baûo Vieät caàn phaûi chuù troïng ñeán vieäc söû duïng coù hieäu quaû nguoàn voán nhaøn roãi to lôùn ñöôïc taïo ra töø phí BH thu ñöôïc cuûa khaùch haøng, nhaèm baûo ñaûm löïa choïn ñöôïc nhöõng danh muïc ñaàu tö thích hôïp, an toaøn cho nguoàn voán vaø mang laïi hieäu quaû kinh teá (KT) cao. Ñaây laø vaán ñeà soáng coøn ñoái vôùi Baûo Vieät trong giai ñoaïn hieän nay bôûi thöïc teá cho thaáy chính hoaït ñoäng ñaàu tö taøi chính seõ hình thaønh phaàn lôùn lôïi nhuaän cho doanh nghieäp baûo hieåm (DNBH) vaø trôû thaønh xöông soáng naâng ñôõ cho doanh nghieäp (DN). Do aûnh höôûng to lôùn cuûa vaán ñeà söû duïng voán nhaøn roãi ñoái vôùi söï toàn taïi cuûa Baûo Vieät nhö theá ñaõ thoâi thuùc toâi choïn ñeà taøi “Caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty baûo hieåm nhaân thoï Baûo Vieät”. MUÏC ÑÍCH CUÛA ÑEÀ TAØI.
Nhöõng muïc ñích cô baûn cuûa ñeà taøi nghieân cöùu laø : • Xaùc ñònh baûn chaát cuûa voán nhaøn roãi trong DNBHNT. • Cô sôû lyù luaän cuûa vieäc ñaàu tö nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT. • Söï caàn thieát cuûa vieäc ñaàu tö nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT. • Ñaùnh giaù thöïc traïng hình thaønh vaø söû duïng voán nhaøn roãi taïi Coâng ty BHNT Baûo Vieät.
• Xaây döïng caùc giaûi phaùp vaø ñeà xuaát moät soá kieán nghò nhaèm hoaøn thieän vaø naâng cao hieäu quaû söû duïng voán nhaøn roãi taïi Coâng ty BHNT Baûo Vieät. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU. Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän vaên ñöôïc giôùi haïn trong phaïm vi sau ñaây : • Nghieân cöùu thöïc tieãn hoaït ñoäng cuûa Coâng ty BHNT Baûo Vieät töø khi thaønh laäp ñeán naêm 2004. • Caùc quy ñònh phaùp lyù chi phoái tröïc tieáp ñeán söï hình thaønh vaø söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty BHNT Baûo Vieät.
PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. • Trong quaù trình phaân tích lyù luaän vaø thöïc tieãn caùc vaán ñeà veà BH, luaän vaên ñaõ söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng. • Trong quaù trình ñaùnh giaù hoaït ñoäng BHNT trong thöïc tieãn, luaän vaên ñaõ söû duïng phöông phaùp phaân tích toång hôïp, thoáng keâ, ñoái chieáu vaø so saùnh. Töø ñoù, ñöa ra caùc kieán giaûi veà nhöõng vaán ñeà maø luaän vaên ñaët ra.
KEÁT CAÁU CUÛA LUAÄN VAÊN. Ngoaøi phaàn môû ñaàu vaø keát luaän, caùc baûng, bieåu ñoà, phuï luïc vaø danh muïc caùc taøi lieäu tham khaûo, noäi dung chính cuûa luaän vaên ñöôïc trình baøy trong ba chöông sau ñaây : • Chöông I : Cô sôû luaän cuûa söï hình thaønh vaø söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi trong caùc DNBHNT. • Chöông II : Thöïc traïng hình thaønh vaø söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty BHNT Baûo Vieät. • Chöông III : Nhöõng giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû söû duïng nguoàn voán nhaøn roãi taïi Coâng ty BHNT Baûo Vieät.
7 CHÖÔNG I : CÔ SÔÛ LUAÄN CUÛA SÖÏ HÌNH THAØNH VAØ SÖÛ DUÏNG NGUOÀN VOÁN NHAØN ROÃI TRONG CAÙC DNBHNT. CÔ SÔÛ LUAÄN VEÀ BAÛO HIEÅM. Caùc ñònh nghóa veà baûo hieåm. “Baûo hieåm laø moät hoaït ñoäng qua ñoù moät caù nhaân coù quyeàn ñöôïc höôûng trôï caáp nhôø vaøo moät khoaûn ñoùng goùp cho mình hoaëc cho ngöôøi thöù ba trong tröôøng hôïp xaûy ra ruûi ro.
Khoaûn trôï caáp naøy do moät toå chöùc traû. Toå chöùc naøy coù traùch nhieäm ñoái vôùi toaøn boä caùc ruûi ro vaø ñeàn buø caùc thieät haïi theo caùc phöông phaùp cuûa thoáng keâ”â. (1) Baûo hieåm laø hoaït ñoäng theo ñoù doanh nghieäp baûo hieåm chaáp nhaän ruûi ro cuûa ngöôøi ñöôïc baûo hieåm, treân cô sôû beân mua baûo hieåm ñoùng phí baûo hieåm ñeå doanh nghieäp baûo hieåm traû tieàn cho ngöôøi thuï höôûng hoaëc boài thöôøng cho ngöôøi ñöôïc baûo hieåm khi xaûy ra söï kieän baûo hieåm. Hoaëc coù theå noùi BH laø söï ñoùng goùp cuûa soá ñoâng vaøo söï baát haïnh cuûa soá ít.
Hieän nay hoaït ñoäng BH toàn taïi döôùi daïng 2 daïng : hoaït ñoäng BH khoâng mang tính kinh doanh vaø hoaït ñoäng BH mang tính kinh doanh. Khaùc vôùi baûo hieåm xaõ hoäi (XH) vaø BH y teá nhaèm baûo ñaûm caùc quyeàn lôïi XH toái thieåu cho ngöôøi lao ñoäng, BH mang tính kinh doanh baûo ñaûm söï oån ñònh taøi chính cho neàn kinh teá choáng laïi caùc nguy cô ruûi ro, huy ñoäng nguoàn löïc taøi chính ñaùp öùng nhu caàu voán ñaàu tö daøi haïn cho neàn kinh teá, giaûi quyeát caùc vaán ñeà xaõ hoäi nhö taïo theâm coâng aên vieäc laøm cho ngöôøi lao ñoäng, naâng cao nhaän thöùc cuûa ngöôøi daân veà vai troø vaø yù nghóa cuûa BH. Ñoái töôïng tham gia BH mang tính kinh doanh laø toå chöùc, caù nhaân thuoäc moïi thaønh phaàn kinh teá theo nguyeân taéc töï nguyeän. Ñoái töôïng ñöôïc BH laø con ngöôøi, taøi saûn vaø traùch nhieäm daân söï; chuû theå thöïc hieän (1) Lyù thuyeát baûo hieåm – TS.
Nguyeãn Ngoïc Ñònh 8 hoaït ñoäng kinh doanh BH laø caùc DNBH hoaït ñoäng theo nguyeân taéc töï chuû taøi chính vaø noäp thueá cho nhaø nöôùc. Baûn chaát cuûa baûo hieåm : • Muïc ñích chuû yeáu cuûa BH laø goùp phaàn oån ñònh kinh teá cho ngöôøi tham gia töø ñoù khoâi phuïc vaø phaùt trieån saûn xuaát, ñôøi soáng, ñoàng thôøi taïo nguoàn voán cho phaùt trieån kinh teá vaø xaõ hoäi cuûa ñaát nöôùc.