lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo đề tài gồm 4 chƣơng: – Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và một số vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại. – Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế ngiên cứu. – Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh – Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh 5. Đóng góp mới của đề tài + Đã góp phần hệ thống hóa đƣợc những vấn đề lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại.
+ Đã phân tích và đánh giá đƣợc hiệu quả hoạt động kinh doanh tại BIDV chi nhánh Hà Tĩnh. + Đã đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh tại BIDV chi nhánh Hà Tĩnh trong thời gian tới. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Những năm qua ở Việt Nam đã có nhiều ngƣời quan tâm và nghiên cứu về hiệu quả hoạt động hoạt động kinh doanh theo nhiều giác độ khác nhau.
đa số công trình nghiên cứu có hƣớng tập trung xem xét vấn đề hiệu quả hoạt động kinh doanh tầm vĩ mô hoặc nghiên cứu về hiệu quả họat động kinh doanh của ngân hàng nói chung chứ chƣa có một đề tài nào nghiên cứu về hiệu quả hoạt động kinh doanh tại chi nhánh NHTM trên địa một tỉnh. Hiệu quả hoạt động kinh doanh là vấn đề đƣợc nhiều đối tƣợng quan tâm nhƣ: nhà đầu tƣ, nhà quản lý, chủ nợ, khách hàng, các đơn vị sản xuất kinh doanh…trong đó quan tâm nhất của các đối tƣợng trên là nhà đầu tƣ; bởi kinh tế ngày càng biến động đòi hỏi họ phải cập nhật thƣờng xuyên tình hình tài chính, môi trƣờng hoạt động của các đối tác có liên quan, các đối thủ cạnh tranh; phải có đƣợc nguồn tài trợ chắc chắn để có thể an tâm đầu tƣ, tái sản xuất… Mặt khác, thông tin về hiệu quả hoạt động kinh doanh rất quan trọng, ảnh hƣởng rất lớn đến tình hình sản xuất kinh doanh của họ, nếu vì một chút sơ suất sẽ dẫn tới nguy cơ mất khả năng thanh toán hay bỏ lỡ thời cơ cạnh tranh sinh lời. Cho nên, để có thông tin cung cấp cho các đối tƣợng trên một cách có hệ thống, chính xác, đáng tin cậy thì đòi hỏi phải đƣợc nghiên cứu phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh một cách đầy đủ và khoa học Cùng bàn về hiệu quả hoạt động kinh doanh đã có một số công trình khoa học nghiên cứu, hội thảo, các bài viết đăng tải trên trên nhiều tạp chí khác nhau nhƣ:“nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Vietcombank, một số vần đề lý luận và thực tiễn” – Luận Văn Thạc sĩ kinh tế 4 của Đỗ Trọng Phát do PGS. Nguyễn Đăng Dờn TPHCM hƣớng dẫn.
Các công trình nghiên cứu trên đã có những đóng góp nhất định trong việc cung cấp lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh trên lĩnh vực kinh tế nói chung. Một số đề tài luận văn tốt nghiệp liên quan đến nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh " Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM trong xu thế hội nhập” trên địa bàn Tp Cần Thơ – Luận văn Thạc sĩ Kinh tế Nguyễn Thị Ánh Hồng – Ngƣời hƣớng dẫn khoa học PGS.TS Trần Hoàng Ngân thành phố Hồ Chí Minh. Công trình nghiên cứu này chủ yếu nói về NHTM trong nền kinh tế thị trƣờng và những quy luật kinh tế cơ bản trong nền kinh tế, hội nhập quốc tế và khu vực trong lĩnh vực ngân hàng, biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng nói chung, chƣa đi sâu về công tác nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, chƣa đƣa ra đƣợc các tiêu chí để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh, do đó luận văn sẽ tiếp tục nghiên cứu vần đề này. ”Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Nam Á” Luận văn thạc sỹ kinh tế Nguyễn Xuân Nhật – Ngƣời hƣớng dẫn khoa học TS.
Hay Sinh thành phố Hồ Chí Minh. Công trình nghiên cứu này chủ yếu tập trung nghiên cứu về hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng TMCP Nam Á của cả hệ thống, chứ không phải đề cập đến hiệu quả hoạt động kinh doanh tại một chi nhánh NHTM. Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng là vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu cũng nhƣ các chuyên gia ngân hàng. Nhiều học viên cao học ở các đơn vị đào tạo khác nhau đã nghiên cứu về hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM và những vấn đề liên quan trong luận văn cao học của mình.
Các công trình nghiên cứu trên nghiên cứu những vấn đề có liên quan đến hiệu quả hoạt động kinh doanh, nhƣng cho đến nay chƣa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu một cách độc lập, có hệ thống từ 5 khung lý thuyết đến thực tiễn về hiệu quả hoạt động kinh doanh tại chi nhánh Ngân hàng TMCP trên địa bàn Hà tĩnh. Trong qúa trình thực hiện tác giả sẽ kế thừa, học tập các kết quả của các công trình nghiên cứu trƣớc đó là những tài liệu tham khảo, có giá trị nhất định cho việc nghiên cứu hoàn thành luận văn này. Đây chính là khởi điểm quan trọng cho việc xây dựng các giải pháp tại chi nhánh ngân hàng thƣơng mại hoàn thiện hơn. Những vấn đề cơ bản về hiệu qủa hoạt động kinh doanh của ngân hàng thƣơng mại 1.
Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại 1. Các khái niệm Khái niệm về ngân hàng thƣơng mại: Có rất nhiều khái niệm về ngân hàng thƣơng mại nhƣng nhìn chung có hai khái niệm đặc trƣng nhất nhƣ sau: - Theo tài liệu "Quản trị ngân hàng thƣơng mại" của Peter S.Rose: Ngân hàng là một loại hình tổ chức có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung và cộng đồng nói riêng. Các ngân hàng có thể đƣợc định nghĩa thông qua các chức năng mà chúng thực hiện trong nền kinh tế. Theo đó ngân hàng là một loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất, đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán, thực hiện nhiều chức năng tài chính hơn so với bất kỳ tổ chức kinh doanh nào.
Theo điều 20 Luật các tổ chức tín dụng có sửa đổi: Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp đƣợc thành lập theo quy định của luật các tổ chức tín dụng và các quy định khác để hoạt động ngân hàng. Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng đƣợc thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng gồm: Ngân hàng thƣơng 6 mại, ngân hàng phát triển, ngân hàng đầu tƣ, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác và các loại hình khác. Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng các dịch vụ ngân hàng.
Nhƣ vậy có thể nói rằng NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trƣờng. Nhờ hệ thống định chế này mà các nguồn tiền vốn nhàn rỗi sẽ đƣợc huy động, tạo lập nguồn vốn tín dụng to lớn để có thể cho vay phát triển kinh tế. Từ đó có thể nói bản chất của NHTM thể hiện qua các điểm sau: - Ngân hàng thƣơng mại là một tổ chức kinh tế; - Ngân hàng thƣơng mại hoạt động mang tính chất kinh doanh; - Ngân hàng thƣơng mại hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng. NhCáậnnhântiềgửi Cho vay - Công ty, XN - Hộ gia đình, cá Công ty, XN, NHTM nhân tổ chức Tiết kiệm Cung cấp Dịch vụ NH - Các tổ chức Khái niệm ngân hàng thƣơng mại cổ phần: Ngân hàng thƣơng mại cổ phần là ngân hàng thƣơng mại đƣợc thành lập dƣới hình thức công ty cổ phần, có số vốn thuộc sở hữu chung của nhiều ngƣời đóng góp dƣới hình thức mua cổ phần.
Cổ đông của ngân hàng bao gồm cá nhân và pháp nhân, tuy nhiên các cổ đông chỉ đƣợc sở hữu một số cổ phần nhât định theo quy định của ngân hàng nhà nƣớc Việt Nam. Vốn cổ phần là vốn dài hạn, cổ đông không có quyền đòi rút vốn cổ phần mà chỉ có quyền chuyển nhƣợng cổ phần cho ngƣời khác. Việc góp vốn trên nguyên tắc lời cùng ăn, lỗ cùng chịu theo tỷ lệ trên số vốn của cổ đông. Trong 7 trƣờng hợp kinh doanh quá khó khăn không thể tồn tại đƣợc thì cổ đông chỉ chịu trách nhiệm với công nợ của công ty cổ phần trong giới hạn số vốn mà họ đã đóng góp.
Vì thế, ngân hàng thƣơng mại có những ƣu thế sau đây: - Ngân hàng thƣơng mại cổ phần đƣợc quản lý tập thể thông qua đại hội cổ đông và hồi đồng quản trị - Ngân hàng thƣờng mại cổ phần có thể gia tăng tài sản có bằng cách phát hành cổ phiếu rộng rãi ra công chúng - Ngân hàng thƣờng mại cổ phần có thể phát hành chứng từ có giá để huy động vốn trên thị trƣờng một cách rộng rãi. - Ngân hàng thƣờng mại cổ phần hoạt động có tính tự chủ và cạnh tranh cao. Chức năng của ngân hàng thương mại Ngân hàng thƣờng mại nói chung, ngân hàng thƣờng mại cổ phần nói riêng đều có những chức năng sau đây: Một là: Trung gian tín dụng Đây là chức năng quan trọng và cơ bản của ngân hàng, nó có ý nghĩa trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Thực hiện chức năng này, ngân hàng đóng vai trò là ngƣời trung gian đứng ra tập trung, huy động tối đa các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế để hình thành nguồn vốn tín dụng, đáp ứng các nhu cầu về vốn cho nền kinh tế.
Khi thực hiện chức năng, NHTM đã thực hiện điều hòa vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu, từ đó kích thích quá trình luân chuyển vốn của toàn xã hội và thúc đẩy sự phát triển của quá trình tái sản xuất.