CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN, HIỆU QUẢ HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu Hiện nay, đề tài về huy động vốn đã có một số luận văn, bài báo, nghiên cứu khoa học trong nước và nước ngoài đã đề cập đến vấn đề nâng cao hiệu quả huy động vốn của doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả huy động vốn của NHTM. Có những luận văn, bài báo, nghiên cứu khoa học đi sâu vào việc phân tích các giải pháp thông qua một trong những hình thức như: nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển thương hiệu, quản lý rủi ro…; cũng có những luận văn nghiên cứu và chỉ ra tổng thể các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn một NHTM cụ thể. Đối với đề tài huy động vốn hiện có các đề tài cụ thể như sau: 1.
Giới thiệu một số công trình nghiên cứu - Võ Xuân Hội, 2010. Giải pháp tăng cường huy động vốn tại Agribank Đăk Mil Tỉnh Đăk Nông. Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Ở luận văn này, tác giả chỉ nghiên cứu về huy động vốn phạm vi hẹp trên khía cạnh huy động vốn dân cư và cũng chỉ dừng lại ở việc đưa ra các biện pháp nhằm tăng cường huy động vốn, tức là chú trọng đến “số lượng” vốn huy động được, không nghiên cứu đến việc huy động vốn đó có mang lại hiệu quả hay không.
Mặt khác, phạm vi nghiên cứu tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tại Đăk Mil Tỉnh Đăk Nông, một địa bàn còn nhiều khó khăn chuyên về nông nghiệp. Do vậy cách tiếp cận vấn đề cũng mang đặc thù riêng. Các giải pháp tác giả đưa ra khá toàn diện bao gồm nhóm giải pháp vĩ mô và nhóm giải pháp vi mô; các giải pháp được xây dựng dựa trên kết quả đánh giá chung về thực trạng huy động vốn của Agribank Đăk Nông. Đây là một luận văn được viết khá tốt, các lý luận và thông tin, số liệu được trình bày một cách logic và có sự gắn kết, bố cục rõ ràng, liền mạch, rất có giá trị tham khảo 4 - PGS.
Lâm Chí Dũng & Trần Hoàng Tiến. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn ngân hàng gửi tiền tiết kiệm của các khách hàng cá nhân tại thành phố Đà Nẵng. Tạp chí Khoa học công nghệ - Đại học Thái Nguyên. Trang 173-180 Đề tài này đã đề cập các nhân tố ảnh hưởng đến các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn gửi tiền tiết kiệm phạm vi tại thành phố Đà Nẵng một cách khá toàn diện, chỉ rõ tiêu chí đánh giá và đưa ra các phương pháp nhằm tăng huy động vốn trong lĩnh vực ngân hàng tài chính nói chung và của Đà Nẵng nói riêng.
Tác giả đã đánh giá thực trạng việc đưa ra quyết định lựa chọn ngân hàng dựa trên phân tích các tiêu chí cụ thể, từ đó đưa ra nhiều nhóm giải pháp nhằm thu hút huy động vốn tại Ngân hàng. Tuy nhiên cũng giống như các đề tài nghiên cứu ở trên, đề tài này vẫn chưa có sự đi sâu phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn của NHTM. - Nguyễn Ngọc Diên, 2015. Huy động vốn tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Thăng Long.
Luận văn Thạc sĩ, Đại học Quốc gia Trường Đại học kinh tế Cũng giống như những luận văn trên, ở luận văn này, tác giả cũng chỉ đề cập đến số lượng vốn huy động, làm thế nào để huy động được vốn với số lượng lớn nhất, không đề cập đến hiệu quả của việc huy động đó. Phạm vi tại Agribank Chi nhánh Thăng Long chi nhánh nằm trên địa bàn đang được chú trọng phát triển và mở rộng về dân cư, kinh tế và xã hội, có thể nói là địa bàn khá mới mẻ và có nhiều tiềm năng phát triển. Trịnh Thế Cường,2015.Giải pháp nâng cao hoạt động huy động vốn của Agribank.Tạp chí tài chính, kỳ 2, số tháng 8, trang 23 - 24. Bài viết cho người đọc cái nhìn tổng quan huy động vốn về Ngân hàng Agribank thị phần, chất lượng, cơ cấu nguồn vốn.
Tác giả đưa ra các giải pháp như chính sách lãi suất huy động mềm dẻo, linh hoạt hấp dẫn khách hàng, đưa ra các sản phẩm huy động vốn phù hợp với các đối tượng khách hàng gửi tiền, đặc điểm các vùng, miền, xây dựng chính sách ưu đãi về lãi suất, khuyến mãi phù hợp với từng phân đoạn khách hàng… Tuy nhiên còn một vấn đề quan tâm nhất hiện nay đối với Ngân hàng mà 5 tác giả chưa đề cập tới đó là hiện đại hóa công nghệ, đưa ra các dịch vụ công nghệ cao phù hợp với thị hiếu thị trường như chuyển tiền nhanh, gửi tiết kiệm online, nạp tiền điện thoại bằng tài khoản… - TS. Đàm Hồng Phương,2010, Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hà Nội trong tiến trình hội nhập quốc tế. Luận án Tiến sỹ, Đại học kinh tế quốc dân. Ở luận án này, tác giả nghiên cứu một khía cạnh khác của “vốn” đó là “hiệu quả sử dụng vốn”, nghĩa là làm thế nào để đồng vốn huy động được sử dụng một cách có hiệu quả nhất, đem lại tối đa hóa lợi ích nhất.Tác giả nghiên cứu chung nhất về “nâng cao hiệu quả sử dụng vốn” cho các Ngân hàng thương mại, không đi riêng phân tích nghiên cứu tại một Ngân hàng cụ thể nào.
Phạm vi nghiên cứu tại địa bàn Hà Nội. Do vậy, có thể thấy được điểm chung nhất từ các giải pháp đưa ra cho việc sử dụng vốn có hiệu quả, từ đó có thể áp dụng cho riêng mỗi ngân hàng thương mại tại mỗi địa điểm khác nhau trên địa bàn Hà Nội. Tuy nhiên, mỗi Ngân hàng tại mỗi khu vực khác nhau thì sẽ có cách tiếp cận khác nhau về đặc điểm dân cư, kinh tế và xã hội vì vậy sẽ có cách áp dụng riêng."Giải pháp đa dạng các hình thức huy động và sử dụng vốn của Ngân hàng Công thương Việt Nam”. Luận án Tiến sỹ, Đại học kinh tế quốc dân Luận án đã hệ thống hoá các hình thức huy động và sử dụng vốn của các NHTM trong nền kinh tế thị trường.
Đánh giá mối quan hệ giữa huy động và sử dụng vốn với kết quả kinh doanh của ngân hàng. Thông qua quá trình hoạt động kinh doanh các hình thức huy động và sử dụng vốn hiện nay của ngân hàng công thương để phân tích những mặt được và những mặt còn hạn chế. Tuy nhiên, luận án này tác giả chỉ nghiên cứu lĩnh vực thuộc về hoạt động tín dụng truyền thống, trên cơ sở đó đưa ra các hình thức huy động và sử dụng vốn mới, đối tượng nghiên cứu là các NHTM Nhà nước Việt Nam. Luận án này tác giả không nghiên cứu hiệu quả huy động vốn của NHTM nói chung và của BIDV Tây hà nội nói riêng.
- Mai Xuân Phúc ,2013.Mởrông̣ huy đông̣ vốn taị Ngân hàng TMCP Phương đông chi nhánh Đà Nẵng. Luâṇ văn thac̣ si ̃Qu ản trị kinh doanh, Đại học ĐàNẵng. 6 Đối với đề tài này, luận văn nêu rõ quan điểm và nội dung về mở rộng huy động vốn của NHTM: mở rộng quy mô, mở rộng thị phần, chi phí huy động hợp lý, cơ cấu huy động vốn hợp lý và tiêu chí đảm bảo chất lưọng dịch vụ thông qua số liệu khảo sát của ngân hàng; đồng thời luận văn cũng đã nêu lên được các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động mở rộng huy động vốn của NHTM và một số kinh nghiệm về huy động từ các ngân hàng trong nước và nước ngoài. Trên cơ sở lý luận cơ bản , tác giả đánh giá thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Phương đông – Chi nhánh Đà Nẵng trong giai đoạn 2010-2012.
Sau cùng, tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được và những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để từ đó đưa ra giải pháp nhằm mở rộng hoạt động huy động vốn của Ngân hàng TMCP Phương đông – Chi nhánh Đà Nẵng. Những khoảng trống của nghiên cứu và hướng nghiên cứu của luận văn Có thể nói đề tài về huy động vốn không phải là một đề tài mới, đề tài này đã có khá nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập đến. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu mà tác giả đã tìm hiểu phần lớn lựa chọn nghiên cứu về huy động vốn ở phạm vi các doanh nghiệp nói chung hoặc tại một số doanh nghiệp cụ thể đặc thù riêng, một số nghiên cứu về huy động vốn tại Ngân hàng thương mại tuy nhiên chỉ dừng lại ở nghiên cứu về tăng cường huy động vốn hoặc hiệu quả sử dụng vốn… Qua quá trình nghiên cứu, đến thời điểm hiện tại, tác giả chưa thấy có đề tài nào nghiên cứu về vấn đề nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV chi nhánh Tây Hà Nội, đặc biệt là về huy động vốn trong giai đoạn hiện nay khi các Ngân hàng phải cạnh tranh gay gắt từ lãi suất huy động vốn đến chất lượng dịch vụ khách hàng. Mặt khác, “vốn” và “hiệu quả huy động vốn” hiện đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của đội ngũ lãnh đạo cũng như từng cá nhân cán bộ BIDV chi nhánh Tây Hà Nội nói riêng và của các Ngân hàng thương mại khác nói chung.
Do vậy, nghiên cứu về vấn đề “nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV chi nhánh Tây Hà Nội” tại thời điểm này tôi cho là hợp lý và cần thiết. Thông qua nghiên cứu, tác giả mong muốn đưa ra một số giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV chi nhánh Tây Hà Nội. Đồng thời, các giải pháp đưa ra căn cứ vào định hướng chiến lược mà BIDV chi nhánh Tây Hà Nội đã lựa chọn. Tác giả hi vọng có thể đóng góp vào công tác nghiên cứu và lựa 7 chọn giải pháp tối ưu cho việc nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV chi nhánh Tây Hà Nội, tiến tới đạt được hiệu quả mong muốn trong kinh doanh.
Cơ sở lý luận về huy động vốn, hiệu quả huy động vốn của ngân hàng thƣơng mại 1. Nguồn vốn và huy động vốn của Ngân hàng thương mại 1. Vốn và sự cần thiết phải huy động vốn Vốn trong kinh tế học là một phạm trù tương đối phức tạp và khó tìm được một định nghĩa thống nhất giữa các quan điểm từ trước đến nay. Trong tác phẩm Tư bản luận(1867), Các Mác đã khái quát phạm trù vốn thành phạm trù cơ bản.