lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng và hiệu quả cho vay tiêu dùng của ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG VÀ HIỆU QUẢ CHO VAY TIÊU DÙNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Keynes, 1936. Trong bài viết: “ Lý thuyết chung về việc làm, lãi suất và tiền tệ” đã chỉ ra tiêu thụ là một hàm số của thu nhập.
Khi tiêu thụ của một cá nhân tăng lên, thì mức chi tiêu của họ cũng sẽ tăng lên. Keynes cho rằng mức chi tiêu tiêu dùng sẽ ít hơn mức gia tăng thu nhập, thúc đẩy hơn nữa cơ sở cho xu hƣớng tiêu dùng biên. Phát hiên quan trọng của Keynes là xu hƣớng tiêu dùng biên bị ảnh hƣởng bởi tín dụng tiêu dùng. Cho rằng phân phối tín dụng theo cơ chế phi giá cả không chỉ là kết quả của sự can thiệp của chính phủ, mà còn từ hành vi của ngƣời cho vay và ngƣời đi vay trong môi trƣờng không cân xứng thông tin ở thị trƣờng tín dụng.
Bertola et al, 2006. Chỉ ra rằng cho vay tiêu dùng cũng đối mặt với với nhiều vấn đề tƣơng tự nhƣ cho vay sản xuất. Cũng nhƣ cung cấp tín dụng sản xuất, tín dụng tiêu dùng đang bị cản trở bởi rủi ro đạo đức và các vấn đề lựa chọn đối nghịch trong môi trƣờng không cân xứng thông tin ở thị trƣờng tín dụng. Ở thị trƣờng tín dụng phát triển cao, các ngành công nghiệp tín dụng tiêu dùng đã phát triển thủ tục “chấm điểm” tinh vi để đánh giá rủi ro của khách hàng.
Trong thực tế các giao dịch tín dụng trên cơ sở các đặc điểm quan sát đƣợc, tổ chức tín dụng bên cạnh sử dụng thông tin thống kê liên quan đến lịch sử khả năng trả nợ, còn thƣờng đòi hỏi tài sản thế chấp của ngƣời vay, và nhiều ngân hàng thực hiện liên kết với ngƣời bán lẻ hàng tiêu dùng qua hình thức tài trợ tín dụng trả góp hay ủy thác cho các tổ chức đại diện khác. Sử dụng dữ liệu khảo sát tài chính tiêu dùng của 3.376 cá nhân sử dụng thẻ tín dụng (tín dụng tiêu dùng) ở Hoa Kỳ năm 1998 và 4 phân tích bằng mô hình hồi quy hai bƣớc của Heckman đã kết luận nhiều yếu tố ảnh hƣởng tới sử dụng thẻ tín dụng của cá nhân. Các yếu tố ảnh hƣởng tới khả năng sử dụng, ngoài tuổi của cá nhân có ảnh hƣởng thuận, các yếu tố trình độ học vấn của cá nhân, thu nhập, tài sản thanh khoản, bất động sản, lãi suất và kỳ hạn khoản vay cùng có tác động nghịch. Các yếu tố ảnh hƣởng cùng có tác động thuận tới lƣợng tín dụng: trình độ học vấn, mức thu nhập và giá trị bất động sản.
Zhu & De'Armond, 2005. Sử dụng thông tin từ khảo sát chi tiêu dùng của 7.579 cá nhân ở Hoa Kỳ năm 2001, bằng phân tích hồi qui mô hình logit đã kết luận các yếu tố ảnh hƣởng có ý nghĩa thống kê tới khả năng tiếp cận tín dụng tiêu dùng của cá nhân: chủng tộc, tình trạng hôn nhân, tình trạng việc làm và trình độ học vấn của cá nhân; thu nhập, trợ cấp và nhà ở cá nhân. Trong đó, trình độ học vấn của cá nhân, thu nhập và có trợ cấp có tác động thuận; cá nhân độc thân, thất nghiệp có tác động nghịch tới khả năng tiếp cận tín dụng. Các yếu tố ảnh hƣởng có ý nghĩa thống kê tới lƣợng vốn tín dụng của cá nhân, bao gồm: tuổi, trình độ học vấn của cá nhân; thu nhập và có nguồn vay khác.
Trong đó, chỉ có trình độ học vấn có tác động nghịch, các yếu tố khác đều tác động thuận tới lƣợng vốn vay tiêu dùng của cá nhân 1. Tình hình nghiên cứu trong nước Đã có rất nhiều đề tài luận văn thạc sỹ hoặc các bài nghiên cứu trong nƣớc trình bày, thực hiện nghiên cứu về vấn đề hiệu quả cho vay nói chung và hiệu quả cho vay tiêu dùng của các NHTM nói riêng. Trƣớc hết, các bài tiêu biểu có thể kể đến nhƣ: Luận văn thạc sỹ đề tài “Cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Cổ phần Thƣơng mại Đại Á chi nhánh Hà Nội - thực trạng và giải pháp” của tác giả Nguyễn Thị Hạnh Chi, Học viện Tài chính Hà Nội (2011). Luận văn đã đề cập đến các vấn đề nhƣ sau: Khái niệm hoạt động CVTD tại NHTM.
Vai trò, ý nghĩa của cho vay tiêu dùng đối với sự phát triển chung của thị trƣờng tài chính. Xu hƣớng của cho vay tiêu dùng trên thế giới và ảnh hƣởng của nó tới Việt Nam. Để từ đó, tác giả đã nhấn mạnh khía cạnh thực trạng và đề ra các giải pháp hoạt động cho vay tiêu dùng trong thực tiễn tại Ngân hàng Cổ phần Thƣơng mại Đại Á chi nhánh Hà Nội. 5 Luận văn thạc sỹ đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Thành” của tác giả Ngô Việt Hạnh, Học viện Tài chính Hà Nội (2011).
Bài viết đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về hoạt động CVTD của NHTM trong nền kinh tế thị trƣờng. Tập hợp một số bài học kinh nghiệm của các NH nƣớc ngoài thành công trong lĩnh vực bán lẻ từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho vay bán lẻ cho các NHTM Việt Nam. Mô tả, phân tích khá đầy đủ và khách quan thực trạng hoạt động CVTD của Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Thành, từ đó chỉ ra những điểm tồn tại hạn chế trong hoạt động CVTD. Cuối cùng tác giả đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV - chi nhánh Hà Thành.
Đề tài nghiên cứu khoa học “Hiệu quả cho vay tiêu dùng cá nhân tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Á Châu - chi nhánh Sài Gòn - Thực trạng và giải pháp” của tác giả Trần Thị Ngọc và Ngô Thiên Kim, Trƣờng kinh tế đối ngoại Hà Nội (2011). Đề tài đã trình bày lí luận chung về hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN của NHTM, khái quát hóa vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động cho vay KHCN của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Á Châu - chi nhánh Sài Gòn. Đồng thời đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cƣờng hiệu quả hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN Luận văn thạc sỹ đề tài “Hiệu quả tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Thị Nhƣ Thủy, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2015). tác giả đã sử dụng các ứng dụng của mô hình kinh tế lƣợng để phân tích hiệu quả tín dụng của NHNN$PTNT tỉnh Quảng Nam.
Đây là một đề tài có tính khái quát chung nhất đáng để tác giả tham khảo Bài viết “Vay tiêu dùng và kinh nghiệm quốc tế tại Việt Nam” của Friedrich Weiss - CEO Home Credit Việt Nam, Toàn cảnh Ngân hàng Việt Nam (2014). Bài viết đã mở ra một hƣớng mới về vấn đề hiệu quả cho vay tiêu dùng tại Việt Nam Nhƣ vậy đặc điểm chung của các bài trên là đều sử dụng lý thuyết về tín dụng và tín dụng tiêu dùng, cũng nhƣ những thuận lợi và thách thức của bối cảnh kinh tế để làm cơ sở phân tích thực trạng về cho vay tiêu dùng của các ngân hàng 6 trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, khoảng trống nghiên cứu của các bài này là chƣa thật sự đánh giá đƣợc hiệu quả cho vay tiêu dùng gắn với sự phát triển kinh tế vùng miền, địa phƣơng để từ đó đề xuất ra một số giải pháp trọng tâm nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng. Vì thế với đề tài “ Hiệu quả cho vay tiêu dùng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Gia Bình, Bắc Ninh” tác giả đã nhấn mạnh khía cạnh chất lƣợng và hiệu quả tín dụng tiêu dùng trong sự nghiệp phát triển kinh tế gắn với vùng miền.
Công trình đã phân tích hiệu quả tín dụng tiêu dùng của ngân hàng xét trên các phƣơng diện khách hàng - ngân hàng - xã hội. Ngoài việc làm rõ những đặc điểm và các nhân tố ảnh hƣởng của tín dụng tiêu dùng đối với đời sống dân cƣ, phân tích các biện pháp nâng cao hiệu quả tín dụng tiêu dùng của một số nƣớc trên thế giới, tác giả đã khẳng định tín dụng tiêu dùng là đòn bẩy, là công cụ quan trọng để triển khai thực hiện thắng lợi các chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nƣớc ta trên mặt trận kinh tế nói chung và Nông nghiệp Nông thôn nói riêng. Đề tài luận văn của tác giả “Hiệu quả cho vay tiêu dùng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - Chi nhánh Gia Bình, Bắc Ninh ” khẳng định là một đề tài có tính kế thừa, độc lập khách quan do có sự khác biệt trong mục đích và phạm vi nghiên cứu. Luận văn kế thừa những lý thuyết về cho vay tiêu dùng, áp dụng các lý thuyết này vào việc phân tích thực trạng cho vay tiêu dùng của ngân hàng trong giai đoạn hiện nay, để tìm ra những giải pháp nhằm phát huy điểm mạnh, hạn chế điểm yếu, nâng cao cơ hội và đẩy lùi những thách thức mà ngân hàng gặp phải trong giai đoạn này.
Cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng và hiệu quả cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm cho vay tiêu dùng của ngân hàng thương mại Cho vay tiêu dùng là hình thức cho vay có lẽ không còn quá mới mẻ đối với ngƣời dân Việt Nam. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu một cách đúng đắn về loại hình cho vay này.