LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, nhu cầu vốn cho hoạt động đầu tư, phát triển kinh tế ngày càng gia tăng và hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại vẫn là kênh cung cấp vốn hấp dẫn đã phần nào đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh hiện nay, hoạt động tín dụng vẫn là hoạt động chủ yếu của các ngân hàng thương mại Việt Nam, là nguồn thu chủ yếu của các ngân hàng đồng thời tín dụng rất nhạy cảm với các biến động của nền kinh tế và luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong thời kỳ kinh tế nhiều bất ổn, cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, các ngân hàng không ngừng mở rộng danh mục các sản phẩm cho vay, nới lỏng các điều kiện vay vốn để giữ chân khách hàng và thu hút các khách hàng tiềm năng nhằm tăng trưởng tín dụng.
Thực tế cho thấy dư nợ cho vay của các NHTM hiện nay chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của ngân hàng, cùng với môi trường kinh doanh đầy cạnh tranh và rủi ro, do đó chất lượng tín dụng có tính chất quyết định lớn đến kết quả, hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Chất lượng tín dụng và nâng cao chất lượng tín dụng đang là một trong những mục tiêu hàng đầu của các ngân hàng nhằm tạo sự tăng trưởng tín dụng một cách ổn định, bền vững góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội đất nước trong những năm tới. Ra đời với tư cách là người bạn đồng hành của Nông nghiệp và nông thôn, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam với các chi nhánh của mình đã và đang là kênh chuyển tải vốn chủ yếu đến người dân, góp phần tạo công ăn việc làm giúp nền kinh tế phát triển; những năm qua luôn từng bước phấn đấu và đạt được nhiều thành tựu đáng kể, đã khẳng định được vị trí trên thị trường. Trong những năm gần đây, Ngân hàng NN&PTNT huyện Thạch Hà – Hà Tĩnh II luôn có tốc độ phát triển bình quân tăng lên tương đối; nợ xấu, nợ quá hạn của chi nhánh luôn được kiểm soát ở mức thấp hơn mức cho phép của Agribank là 3%; cơ cấu dư nợ của chi nhánh có sự dịch chuyển từ ngắn hạn sang trung hạn do đó chênh lệch lãi 2 suất đầu ra, đầu vào tăng lên.
Tuy nhiên do tính chất phức tạp, tính cạnh tranh gay gắt của môi trường kinh doanh, hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II cũng gặp không ít khó khăn, vấn đề đảm bảo chất lượng tín dụng đã ngày càng được chú trọng hơn nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần được xử lý và khắc phục kịp thời như việc thực hiện nghiêm túc quy trình tín dụng chưa được triệt để, từ công tác thẩm định vay vốn đến đánh giá tài sản cho vay; việc kiểm tra, kiểm soát sau cũng chưa được thực hiện đầy đủ thường xuyên. dẫn đến những sai sót cũng như nợ xấu những thời điểm cao lên khó kiểm soát gây ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của chi nhánh. Từ nhận thức đó cùng với kiến thức đã học và hoạt động thực tiễn tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II, với mong muốn tìm hiểu và đóng góp một vài ý kiến về vấn đề này nên tôi chọn đề tài: „„Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II’’ làm đề tài luận văn nghiên cứu của mình. Tổng quan nghiên cứu Đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu liên quan đến quản lý chất lượng tín dụng tại các NHTM Việt Nam.
Trong đó, một số công trình và tác giả tiêu biểu có thể đề cập đến như: - Trầm Thị Xuân Hương (2018), “Các giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng của ngân hàng thương mại Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế”, Luận án Tiến sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả đã xây dựng các hệ thống Tiêu chí đánh giá hiệu quả tín dụng thông qua thực trạng tín dụng của NHTM trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, phân tích những tồn tại của tín dụng do những nguyên nhân khách quan và chủ quan đã làm giảm khả năng cạnh tranh của NHTM trong khi hội nhập quốc tế diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh và từ đó đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả tín dụng của NHTM. - Nguyễn Thị Thu Đông (2012), “Nâng cao chất lượng tín dụng tại NHTMCP Ngoại thương Việt Nam trong quá trình hội nhập”, Luận án Tiến sĩ kinh 3 tế, Đại học Kinh tế quốc dân. Luận án đã đưa ra quan niệm về chất lượng tín dụng ngân hàng và xây dựng hệ thống một số nhóm Tiêu chí để phản ánh chất lượng tín dụng ngân hàng trong quá trình hội nhập.
Luận án cũng đã giới thiệu một số mô hình định lượng đánh giá chất lượng tín dụng của khách hàng pháp nhân tại NHTM, sử dụng mô hình để phản ánh mối quan hệ giữa các biến phản ánh chất lượng tín dụng và các yếu tố ảnh hưởng đến nó; đo lường và đánh giá mức độ khác biệt của các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. - Nguyễn Văn Tuấn (2015), “Các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam”, Luận án Tiến sỹ Kinh tế, Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án đã nghiên cứu toàn diện về chất lượng tín dụng, tác giả đưa ra khái niệm chất lượng tín dụng dựa trên quan điểm của khách hàng, của ngân hàng thương mại và nền kinh tế; chỉ ra các Tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng của NHTM bao gồm các Tiêu chí định tính và định lượng, đặc biệt luận án đã đưa ra cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng tín dụng theo nguyên tắc Basel và nội dung nâng cao chất lượng tín dụng của các NHTM hiện nay, đánh giá tác động của các yếu tố khách quan và chủ quan đối với chất lượng tín dụng để đưa ra các giải pháp. Từ tổng quan tình hình nghiên cứu các đề tài liên quan cho thấy, vấn đề chất lượng tín dụng trong hoạt động ngân hàng đã được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau cũng như đối tượng và phạm vi nghiên cứu khác nhau.
Tuy nhiên, để nghiên cứu toàn diện và đi sâu về chất lượng tín dụng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho giai đoạn sau này cũng như trong môi trường kinh doanh có những đặc thù riêng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam Chi nhánh Thạch Hà- Hà Tĩnh II thì chưa có, do vậy việc nghiên cứu và hoàn thiện về chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà-Hà Tĩnh II có tính khả thi và ứng dụng cao. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 3. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu chất lượng tín dụng cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng tín dụng tại chi nhánh, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II, cụ thể: - Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lượng tín dụng tại Ngân hàng thương mại.
- Phân tích và đánh giá công tác quản lý chất lượng tín dụng tại Ngân hàng NN&PTNT huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II; từ đó chỉ ra những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản lý chất lượng tín dụng tại chi nhánh. - Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện cũng như nâng cao chất lượng tín dụng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng NN&PTNT huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II. Câu hỏi nghiên cứu - Chất lượng tín dụng là gì? Đo chất lượng tín dụng qua những tiêu chí nào? - Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại? - Thực trạng chất lượng tín dụng chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II? - Cần có những giải pháp nào để nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là chất lượng tín dụng trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Phạm vi nghiên cứu của luận văn là chất lượng tín dụng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại, trên góc độ tiếp cận từ phía ngân hàng thương mại, cụ thể hơn là của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. 5 - Về không gian: Thực hiện tại Agribank huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II. Trong luận văn này, thuật ngữ Agribank Chi nhánh Thạch Hà- Hà Tĩnh II và Agribank huyện Thạch Hà- Hà Tĩnh II là tương đương nhau đều chỉ đúng một ngân hàng.
- Về thời gian: Dữ liệu thu thập cho giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2019, đề xuất giải pháp đến năm 2025. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Phương pháp này được thực hiện thông qua nghiên cứu các tài liệu liên quan (giáo trình giảng dạy, văn bản, chế độ của Ngân hàng Nhà nước, của Agribank, các công trình nghiên cứu khác…) giúp tiếp cận cơ sở lý thuyết về hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại, các tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng cũng như xác định khung nghiên cứu về chất lượng tín dụng tại NHTM. - Phương pháp thống kê mô tả: Trong quá trình nghiên cứu đề tài tác giả đã sử dụng hệ thống các phương pháp thống kê kinh tế thích hợp để tiến hành điều tra, thu thập số liệu và tổng hợp số liệu liên quan đến chất lượng tín dụng của ngân hàng, nhằm đánh giá tình hình, phân tích các mối quan hệ và tìm giải pháp cho quá trình nghiên cứu.