chương 1 Trong chương 01, tác giả đã nêu ra được những lý do cùng với tính cấp thiết thực hiện đề tài nghiên cứu trong luận văn của mình. Tác giả cũng đưa ra các mục tiêu nghiên cứu, đối tượng cũng như phạm vi nghiên cứu về chất lượng tín dụng tại Agribank chi nhánh Bù Nho tỉnh Bình Phước. Chương 01, tác giả cũng đưa ra kết cấu luận văn bao gồm 5 chương gồm các nội dung: tổng quan cơ sở lý thuyết, đề xuất mô hình nghiên cứu, quy trình nghiên cứu, kết quả nghiên cứu và giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng. -6- CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.
KHÁI NIỆM TÍN DỤNG Tín dụng (Credit) là thuật ngữ có nguồn gốc La Tinh – Credittum –được hiểu là sự tin tưởng, tín nhiệm và sự tin tưởng đó dẫn đến hành vi thực hiện mối quan hệ vay mượn tài sản, vật chất hoặc một lượng tiền tệ trong một khoảng thời gian nào đó. Theo nghiên cứu của Bùi Diệu Anh 2013, tín dụng được đưa ra khái niệm ở các khía cạnh khác nhau. Đối với thị trường tài chính, tín dụng có thể xem là một giao dịch của hai chủ thể, trong giao dịch đó bên cấp tín dụng – ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng – sẽ chuyển một tài sản được giao hẹn trước cho bên nhận tín dụng – các doanh nghiệp, cá nhân hay một chủ thể - sử dụng theo phương thức hoàn trả cả gốc và tiền lãi phát sinh. Tác giả Nguyễn Minh Kiều đưa ra khái niệm vào năm 2009 rằng tín dụng Agribank Bù Nho là khi bên cho vay và đi vay thực hiện một giao dịch có liên hệ đến tài sản.
Khái niệm cũng chỉ ra rằng, các tổ chức tín dụng và Agribank Bù Nho vừa là bên cho vay vừa là bên đi vạy. Bên đi vay phải thực hiện nghĩa vụ hoàn trả các khoản vốn và lãi đến khi hết thời hạn thanh toán, bên cho vay phải tạm thời chuyển giao quyền sử dụng các tài sản cho bên đi vay theo hợp đồng đã ký trước đó. Do đó có thể xem sự chuyển nhượng tạm thời từ người sở hữu sang đối tượng sử dụng một cách tạm thời về các tài sản có giá trị trong khoảng thời gian cụ thể và nhất định được xem là tín dụng. Năm 2013, tác giả Nguyễn Văn Tín cũng nêu ra khái niệm rằngkhi có một thỏa thuận giữa các cá nhân, tổ chức sử dụng một khoản tiền hoặc có sự ràng buộc cam kết cho phép sử dụng một khoản ngân sách theo quy tắc phải hoàn trả bằng hoạt động cho chiết khấu, bao thánh toán, cho vay, cho thuê tài chính hoặc các nghiệp vụ tín dụng khác được xem là tín dụng Agribank Bù Nho.
Qua đó, có thể đúc kết rằng khi khách hàng được cấp tín dụng bằng hình thức tài sản thực, tiền và chữ ký thì được xem là tín dụng. Trong hoạt động tín dụng của NHTM thì rủi ro có tính tất yếu và không thể loại trừ hoàn toàn. Rủi ro tín dụng (RRTD) sẽ phát sinh nếu xuất hiện việc thiếu thiện chí trả -7- nợ từ phía đi vay hoặc mất khả năng chi trả. Thiện chí trả nợ là yếu tố mang tính chất định tính, Agribank Bù Nho khó có thể định lượng được.
Bên cạnh đó, khi khách hàng thực hiện các hoạt động đối với vốn vay của Agribank Bù Nho có rất nhiều biến cố ngoài chủ quan và ngoài tầm kiểm soát của cả khách hàng và Agribank Bù Nho, làm cho khả năng chi trả nợ không được thực hiện đầy đủ, chính vì thế rủi ro trong các hoạt động tín dụng là rất cao, chi nhánh Agribank Bù Nho phải tìm cách giảm thiểu, hạn chế và kiểm soát tín dụng đến mức thấp nhất. Hành vi hoàn trả đầy đủ số tiền cả gốc và lãi được xem như bản chất của tín dụng nói chung và không ngoại lệ với tín dụng Agribank Bù Nho. Không giống các giao dịch khác, trong tín dụng Agribank Bù Nho sự hoàn trả có ý nghĩa cực kỳ quan trọng (do bản chất hoạt động Agribank Bù Nho là kinh doanh chênh lệch lãi suất). Để đảm bảo khả năng hoàn trả của khách hàng đối với các khoản tín dụng được cấp, thì trong hoạt động tín dụng cần phải: Xác định kỳ hạn cũng như thời hạn của hoạt động tín dụng phải hợp lý: Agribank Bù Nho phải căn cứ vào thời gian luân chuyển của đối tượng cấp tín dụng và khả năng tài chính/thu nhập của khách hàng.
Sự hài hòa giữa lợi nhuận của Agribank Bù Nho và nền kinh tế phải được thể hiện một cách đảm bảo trong các chính sách lãi suất được đưa ra. Mức lãi suất Agribank Bù Nho cấp tín dụng cho khách hàng phải bù đắp đầy đủ các chi phí Agribank Bù Nho bỏ ra cho các chi phí trong họt động tín dụng, huy động nguồn vốn cho vay, rủi ro trong hoạt động tín dụng… và tạo lợi nhuận cho Agribank Bù Nho. Nhưng, tín dụng không chỉ tạo ra lợi nhuận cho Agribank Bù Nho mà phải đảm bảo lợi ích tổng thể của các đối tượng khác, lãi suất Agribank Bù Nho áp dụng phải nhỏ hơn tỷ suất lợi nhuận bình quân của nền kinh tế. Sự hoàn trả trong tín dụng Agribank Bù Nho là vô điều kiện: Quá trình cấp tín dụng cần được thể hiện dựa trên nền tảng là sự hợp pháp trong hợp đồng thế chấp, hợp đồng tín dụng, khế ước nhận nợ… được quy định rõ trong các ký kết với nội dung hoàn trả vô điều kiện về phíaAgribank Bù Nho khi khoản nợ đến hạn.
Đó là những quy định -8- về mặt pháp lý được ràng buộc nhằm yêu cầu khách hàng phải thực hiện trong quá trình sử dụng vốn tín dụng của Agribank Bù Nho. Giá trị được trả thông thường lớn hơn giá trị cho vay: Khi kết thúc vòng tuần hoàn của tín dụng, chủ thể đi vay có nghĩa vụ thanh toán cho chủ thể cho vay toàn bộ vốn tín dụng cho vay và phần giá trị tăng thêm còn gọi là lợi tức tín dụng. Sự chênh lệch này là “cái giá” phải trả cho việc sử dụng lượng giá trị nhàn rỗi trong một thời gian nhất định. Điều này hoàn toàn là phù hợp vì nếu không cho vay, bên cho vay hoàn toàn có thể sử dụng nguồn vốn của mình để đầu tư sinh lời.
CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG 2. Khái niệm chất lượng tín dụng của NHTM Một trong những khái niệm quen thộc và được đề cập nhiều trong các sách về kinh tế đó chính là Chất lượng. Tuy nhiên, chất lượng cũng là một khái niệm gây nhiều tranh cãi. Tùy theo đối tượng sử dụng, từ chất lượng có ý nghĩa khác nhau.
Hiện nay chưa có một định nghĩa thống nhất nào về chất lượng. Dựa trên định nghĩa trong quyển ISO 9000 – 2000 có thể hiểu rằng chất lượng của một sản phẩm dịch vụ được xem là toàn bộ những thuộc tính liên quan đến hệ thống, quy trình, sản phẩm và dịch vụ đáp ứng được các đòi hỏi và nhu cầu của khách hàng cũng như các nhóm đối tượng liên quan. Ngoài ra, ISO (chất lượng được xem là tất cả các đặc tính cũng như các đặc điểm liên quan đến dịch vụ hoặc sản phẩm có khả năng ảnh hưởng đến sự thỏa mãn các nhu cầu định trước của khách hàng. Các NHTM cũng là những chủ thể trong một nền kinh tế, do đó bản thân các NHTM cũng đặc biệt chú trọng đến chất lượng hoạt động tại ngân hàng bao gồm: chất lượng dịch vụ, chất lượng tín dụng, chất lượng khách hàng, chất lượng thẻ…Trong đó, chất lượng tín dụng có thể được hiểu là một khái niệm về kinh tế ánh xạ các đặc điểm của tín dụng, bên cạnh đó còn thể hiện sự đáp ứng các nhu cầu của khách hàng trong điều kiện phù hợp với tình hình kính tế, xã hội, chính trị.
Ngoài ra chất lượng tín dụng cũng cần phải đáp ứng được nhu cầu trong sự phát -9- triển và tồn tại ngân hàng trong mỗi gia đoạn đặc biệt là trong các cuộc khủng hoảng kinh tế trong những năm gần đây. Chất lượng tín dụng tại các ngân hàng thương mại bao gồm các chỉ tiêu tổng hợp với mục đích tối đa hóa sự thỏa mãn của khách hàng đối với hoạt động tín dụng và góp phần tăng thu nhập khách hàng, đảm bảo lợi ích của khách hàng, nền tảng giúp Agribank tồn tại và ổn định trong phát triển bền vững. Từ đó đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế tại địa phương hoặc quốc gia. Từ khái niệm trên, có thể nói rằng chất lượng tín dụng tại Agribank chi nhánh Bù Nho cũng được xem là một khái niệm về kinh tế, qua đó xem xét về sự thỏa mãn đối với hoạt động sử dụng vốn tín dụng, mang lại lợi ích cho khách hàng trên phương diện kinh tế, đảm bảo tính an toàn khi đầu tư vào Agribank Bù Nho.
Tương tự, chất lượng tín dụng cũng được khái quát là nhu cầu tối đa được đáp ứng một cách hợp lý về vốn, đem lại hiệu quả cho khách hàng bao gồm cá nhân lẫn doanh nghiệp và đảm bảo được tính an toàn và hiệu quả trong lưu chuyển dòng tiền của Agribank Bù Nho. Bên cạnh đó chất lượng tín dụngđược xem là khả năng đáp ứng nhu cầu vốn một cách tối đa và hợp lý cũng như đem lại hiệu quả cho khách hàng bao gồm khashc hàng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân. Ngoài ra cũng cần đảm bảo tính hiệu quả cũng như mức độ an toàn đối với ngân hàng. Trong nền kinh tế chuyển đổi số hiện nay, việc các doanh nghiệp tập trung vào xây dựng nâng cao năng lực cạnh tranh là rất quan trọng, một trong những yếu tố giúp nâng cao năng lực cạnh tranh đó là cải thiệt chất lượng hàng hóa và dịch vụ để phục vụ tốt nhất khách hàng mục tiêu.
Từ nội dung nêu trên, việc các ngân hàng thương mại tập trung nguồn lực nhằm nâng cao chất lượng các dịch vụ và gói sản phẩm trong đó bao gồm gói sản phẩm tín dụng được xem là ưu tiên hàng đầu của các ngân hàng nói chung và Agribank Bù Nho nói riêng. Có 03 yếu tố cần được cân nhắc khi các ngân hàng muốn nâng cao chất lượng tín dụng Thứ nhất: Chất lượng tín dụng dưới góc độ Ngân hàng: - 10 - Chất lượng tín dụng tại Agribank Bù Nho được thể hiện thông qua một số tiêu chí như: nợ xấu, dư nợ, lợi nhuận và được thực hiện bằng phương pháp thu thập các dữ liệu từ những hoạt động tín dụng tại ngân hàng.