ĐẶT VẤN ĐỀ Ngân hàng thương mại là một định chế tài chính trung gian có tầm quan trọng bậc nhất trong nền kinh tế thị trường của mỗi quốc gia. Thông qua việc huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội rồi phân phối lại cho các chủ thể trong nền kinh tế phục vụ cho sản xuất kinh doanh. Với cách thức kinh doanh như vậy, các ngân hàng thương mại luôn đối diện với rủi ro. Các loại rủi ro mà ngân hàng gặp phải là: rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động,… Trong đó, rủi ro tín dụng là loại rủi ro chính yếu nhất và là mối quan tâm thường xuyên của các nhà quản trị ngân hàng.
Một cựu chủ tịch dự trữ liên bang Mỹ (FED) cho rằng: “Nếu ngân hàng không có những khoản nợ xấu thì đó không phải là hoạt động kinh doanh”. Điều này cho thấy: rủi ro tín dụng luôn tồn tại và nợ xấu là một thực tế hiển nhiên ở bất cứ ngân hàng nào, kể cả các ngân hàng hàng đầu trên thế giới bởi có những rủi ro nằm ngoài tầm kiểm soát của con người. Tuy nhiên, sự khác biệt cơ bản của các ngân hàng có năng lực kiểm soát rủi ro tín dụng là khả năng khống chế nợ xấu ở một tỷ lệ chấp nhận được nhờ xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro hiệu quả, phù hợp với môi trường hoạt động kinh doanh để hạn chế được những rủi ro tín dụng mang tính chủ quan xuất phát từ yếu tố con người và những rủi ro tín dụng khác có thể kiểm soát được. Thực trạng nợ xấu của toàn hệ thống TCTD đến cuối năm 2017 là 9,5% (Nguồn: Trần Thúy, báo nhịp sống kinh doanh Bizlive ngày 06/02/2018) nhưng vẫn còn tiềm ẩn lớn về nguy cơ nợ xấu gia tăng.
Đối với Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (NHCT) thì tỷ lệ nợ xấu đến cuối năm 2017 là 1,13% trên tổng dư nợ cho vay nền kinh tế. Theo đánh giá của NHCT thì nợ xấu còn biến động phức tạp, các khoản nợ tiềm ẩn có khả năng chuyển nợ xấu còn lớn. Do vậy, việc đánh giá lại thực trạng chất lượng tín dụng (CLTD) của các ngân hàng thương mại nói chung và của NHCT hiện nay là rất cần thiết. Việc đánh giá một cách khách quan về các khoản nợ, tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến CLTD và đưa ra các nhóm giải pháp để khắc phục, nhằm nâng cao CLTD, khơi thông nguồn vốn đầu tư trong LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 nền kinh tế là một trong những nhiệm vụ rất cấp bách, không chỉ đối với các ngân hàng thương mại mà còn đối với cả Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước.
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Những năm gần đây do nhiều nguyên nhân khác nhau hoạt động ngân hàng nói chung và hoạt động cấp tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn, nhiều ngân hàng hoạt động không hiệu quả. Để tránh sự đổ vỡ dây chuyền của các ngân hàng thương mại thời gian qua, Ngân hàng nhà nước phải mua lại một số ngân hàng với giá không đồng vì những ngân hàng này có các khoản nợ mất vốn, vượt quá nhiều lần vốn tự có. Hoạt động kinh doanh Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai (NHCT Gia Lai) cũng bị ảnh hưởng đáng kể trong hoạt động cấp tín dụng. Thời gian gần đây chi nhánh tuy đã tăng cường nhiều biện pháp khác nhau để hạn chế thấp nhất việc nợ xấu gia tăng, nâng cao CLTD như: triển khai chặc chẽ các quy định nội bộ, chấn chỉnh công tác cán bộ, cơ cấu lại mạng lưới (các phòng giao dịch), tăng cường kiểm tra trước, trong và sau khi cho vay, nâng cao trách nhiệm và hiệu quả kiểm tra, kiểm soát nội bộ, điều chỉnh cơ cấu tín dụng, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, tập trung xử lý nợ xấu,.
nhưng tỷ lệ nợ xấu vẫn là vấn đề đáng lo ngại (đến hết năm 2017 tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh vẫn chiếm gần 1% trên tổng dư nợ và nhiều khoản vay có nguy cơ chuyển sang nhóm nợ xấu nếu không có biện pháp thu hồi hiệu quả). Mặc dù vậy, tỷ lệ này vẫn chưa phản ánh đúng thực trạng CLTD, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, chưa tuân thủ đầy đủ chế độ, quy trình tín dụng, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan,… Bên cạnh đó đối tượng khách hàng chủ yếu của chi nhánh là các hộ sản xuất, cá nhân, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ thương mại, đầu tư xây dựng, nông nghiệp, nông thôn,… nên chịu tác động bởi các nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, dịch bệnh, thị trường tiêu thụ, giá cả hàng hóa,… qua đó tác động trực tiếp đến CLTD của chi nhánh. Đứng trước yêu cầu tăng trưởng tín dụng có hiệu quả đi đôi với nâng cao CLTD, giảm nợ xấu một cách bền vững, lấy CLTD làm mục tiêu, phù hợp với tăng trưởng và cơ cấu nguồn vốn, phù hợp với khả năng quản trị, kiểm soát rủi ro đòi hỏi chi nhánh phải có những nhóm giải pháp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 phù hợp, hiệu quả hơn nữa để nâng cao CLTD trong thời gian tới, đặc biệt là tín dụng khách hàng cá nhân (KHCN). Xuất phát từ tình hình trên, kết hợp với quá trình làm việc tại NHCT Gia Lai và với mong muốn được đóng góp thêm các giải pháp nhằm nâng cao CLTD để hoạt động kinh doanh của chi nhánh có hiệu quả ổn định hơn, tôi đã chọn đề tài “Chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Gia Lai” làm đề tài nghiên cứu của luận văn thạc sĩ kinh tế.
MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 3. Mục tiêu tổng quát Đánh giá hoạt động tín dụng KHCN của ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai bằng các phương pháp khác nhau. Đưa ra được các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng KHCN. Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân của NHCT Gia Lai.
Mục tiêu cụ thể Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn xác định các mục tiêu cụ thể sau: - Phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh; từ đó rút ra những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và xác định, nhìn nhận được nguyên nhân của tồn tại, hạn chế đó. - Đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trong thời gian tới. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Để thực hiện được các mục tiêu nói trên, luận văn xác định các câu hỏi nghiên cứu: 4.1 Thực trạng chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Từ đó thấy được những tồn tại, hạn chế gì về chất lượng tín dụng KHCN tại NHCT Gia Lai? Phân tích nguyên nhân của hạn chế? 4.3 Các giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trong thời gian tới? 5. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5.
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài Chất lượng tín dụng KHCN và những lý luận có liên quan, thực tiễn tại các NHTM nói chung và NHCT Gia Lai nói riêng. Phạm vi nghiên cứu của đề tài - Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu CLTD khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh. - Thời gian chủ yếu từ năm 2015 đến 2017. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU - Các phương pháp nghiên cứu cụ thể: để nghiên cứu đề tài, tác giả sử dụng chủ yếu dựa vào phương pháp thống kê, mô tả, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích, tổng hợp để nghiên cứu luận văn.
- Phương pháp thu thập số liệu: trực tiếp tìm kiếm, thu thập số liệu thực tế tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh, thu thập thêm từ sách báo, tạp chí và internet. - Phương pháp phân tích số liệu: từ những số liệu thu thập được, báo cáo sử dụng phương pháp phân tích số liệu để cụ thể vấn đề cần nghiên cứu. - Phương pháp so sánh và tổng hợp: so sánh số liệu giữa năm này với năm khác, so sánh hoạt động tín dụng, chất lượng tín dụng qua các năm,… 7. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU - Hệ thống hóa những lý luận về chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân và những lý luận có liên quan đề tài về chất lượng tín dụng NHTM và vận dụng tại NHCT Gia Lai; - Đánh giá thực trạng về chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh chủ yếu từ năm 2015 đến 2017; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng khách hàng cá nhân tại NHCT Gia Lai trên địa bàn hoạt động của chi nhánh thời gian tới.
ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI - Hệ thống hóa những lý luận có chọn lọc về chất lượng tín dụng và những lý luận có liên quan về chất lượng tín dụng; củng cố và cập nhật thêm những nội dung mới liên quan đến chất lượng tín dụng ngân hàng thương mại, làm phong phú thêm nguồn tài liệu nghiên cứu cho việc học tập của sinh viên và tài liệu ngành ngân hàng, cũng như cho hệ thống NHCT nói chung và của chi nhánh Gia Lai nói riêng. - Trong nghiên cứu này, tác giả nghiên cứu các dữ liệu trong khoảng thời gian cập nhật đến thời điểm gần nhất và từ nhiều nguồn khác nhau; nhận diện một cách khách quan nhất về các nhân tố làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng tại NHCT Gia Lai. - Thông qua kết quả nghiên cứu của đề tài này, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng KHCN tại chi nhánh trong thời gian tới. Giúp nhà quản trị ngân hàng nói chung và chi nhánh nói riêng có thể áp dụng các giải pháp mang tính thực tiễn và khả thi cao trong quá trình điều hành các hoạt động cấp tín dụng nhằm nâng cao chất lượng tín dụng góp phần mang lại hiệu quả hoạt động kinh doanh cho ngân hàng.
TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU Chất lượng hoạt động tín dụng nói chung và chất lượng tín dụng KHCN nói riêng cũng đã được đề cập đến rất nhiều trong các nghiên cứu trong nước (tạp chí, hội thảo, sách tham khảo, luận văn, luận án, .