Nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ gia đình và cá nhân tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam thông qua tổ vay vốn luận văn thạc sỹ kinh tế

Nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ gia đình và cá nhân tại ngân hàng nông nghiệp Việt Nam qua tổ vay vốn, luận văn thạc sỹ kinh tế.

• Tác giả: Phạm Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Văn Tùng
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Cho Hộ Gia Đình Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN THÔNG QUA TỔ VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Hoạt động của ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Tín dụng ngân hàng
• 1.1.4. Tín dụng ngân hàng thương mại đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân thông qua tổ vay vốn
• 1.1.5. Nghiệp vụ cấp tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân
• 1.1.6. Khái quát về hộ gia đình, cá nhân, tổ vay vốn trong quan hệ tín dụng với ngân hàng thương mại
• 1.1.7. Khái quát về chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân thông qua tổ vay vốn
• 1.1.8. Khái niệm chất lượng tín dụng
• 1.1.9. Các tiêu chí đánh giá chất lượng tín dụng thông qua tổ vay vốn
• 1.1.10. Một số nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân thông qua tổ vay vốn
• 1.2. Kết luận Chương I
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM THÔNG QUA TỔ VAY VỐN
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, mạng lưới hoạt động
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh chủ yếu
• 2.2. Thực trạng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 2.2.1. Bối cảnh chung nền kinh tế
• 2.2.2. Thực trạng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.2.3. Thực trạng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 2.2.4. Đánh giá chung về tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 2.2.5. Tồn tại, hạn chế
• 2.2.6. Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế
• 2.3. Kết luận Chương II
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM THÔNG QUA TỔ VAY VỐN
• 3.1. Cơ sở đẩy mạnh, nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.1.1. Cơ sở chính trị
• 3.1.2. Định hướng kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đối với các địa bàn nông nghiệp nông thôn
• 3.1.3. Định hướng phát triển tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.1. Nội dung giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.2. Giải pháp chung nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.3. Các giải pháp cụ thể để nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.4. Biện pháp thực hiện giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.5. Kế hoạch triển khai các giải pháp, biện pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn
• 3.2.6. Kiến nghị Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành
• 3.3. Kết luận Chương III
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chất Lượng Tín Dụng Hộ Gia Đình Khái Niệm

Bài viết này sẽ trình bày tổng quan về chất lượng tín dụng hộ gia đình trong bối cảnh hoạt động của Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam (Agribank). Chất lượng tín dụng không chỉ là một con số mà là thước đo sức khỏe của hoạt động cho vay, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định của ngân hàng. Chất lượng tín dụng hộ gia đình tốt đồng nghĩa với việc giảm thiểu rủi ro tín dụng, tăng cường khả năng thu hồi vốn và lãi, từ đó góp phần vào sự phát triển kinh tế của các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp và khu vực tín dụng nông thôn. Ngược lại, nợ xấu hộ gia đình gia tăng sẽ tạo áp lực lên ngân hàng Agribank và gây ra những hệ lụy cho nền kinh tế nói chung. Do đó, việc hiểu rõ bản chất, các yếu tố ảnh hưởng và các phương pháp đánh giá tín dụng hộ gia đình là vô cùng quan trọng. Bài viết sử dụng tài liệu 'NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG CHO HỘ GIA ĐÌNH VÀ CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM THÔNG QUA TỔ VAY VỐN' để làm cơ sở.

1.1. Định Nghĩa Tầm Quan Trọng của Tín Dụng Cho Hộ Gia Đình

Tín dụng cho hộ gia đình là việc Agribank cung cấp nguồn vốn cho các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, kinh doanh cá thể hoặc tiêu dùng, trên cơ sở thỏa thuận hoàn trả cả gốc và lãi trong một khoảng thời gian nhất định. Tầm quan trọng của tín dụng này thể hiện ở việc nó giúp hộ gia đình có vốn để đầu tư vào sản xuất, nâng cao năng suất, cải thiện đời sống và phát triển kinh tế. Đồng thời, tín dụng hộ gia đình cũng là một kênh quan trọng để Agribank tăng trưởng dư nợ, đa dạng hóa danh mục cho vay và góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

1.2. Vai Trò Của Agribank Trong Cung Cấp Tín Dụng Nông Thôn

Agribank đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp tín dụng nông thôn, đặc biệt là cho các hộ gia đình sản xuất nông nghiệp. Với mạng lưới rộng khắp cả nước, Agribank có lợi thế tiếp cận và phục vụ các hộ gia đình ở vùng sâu, vùng xa, nơi các ngân hàng thương mại khác ít quan tâm. Thông qua các sản phẩm và dịch vụ tín dụng đa dạng, Agribank hỗ trợ hộ gia đình tiếp cận nguồn vốn, đầu tư vào cây trồng, vật nuôi, máy móc thiết bị và các hoạt động sản xuất kinh doanh khác, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình và tín dụng vi mô.

II. Thách Thức Về Rủi Ro Tín Dụng Hộ Gia Đình Tại Agribank

Mặc dù đóng vai trò quan trọng, việc cung cấp tín dụng cho hộ gia đình cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng phát sinh khi hộ gia đình không có khả năng trả nợ gốc và lãi đúng hạn, gây thiệt hại cho Agribank. Các yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường nông sản, cũng như các yếu tố chủ quan như năng lực quản lý tài chính yếu kém, sử dụng vốn sai mục đích, có thể dẫn đến nợ xấu hộ gia đình. Việc quản lý tín dụng hộ gia đình hiệu quả, bao gồm phân tích tín dụng hộ gia đình chính xác, kiểm soát tín dụng hộ gia đình chặt chẽ và có biện pháp xử lý nợ kịp thời, là vô cùng quan trọng để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2.1. Các Loại Rủi Ro Tín Dụng Thường Gặp Ở Hộ Gia Đình

Các loại rủi ro tín dụng thường gặp ở hộ gia đình bao gồm: rủi ro mất khả năng trả nợ do thu nhập giảm sút, rủi ro do sử dụng vốn sai mục đích, rủi ro do thiên tai, dịch bệnh ảnh hưởng đến sản xuất, rủi ro do biến động giá cả nông sản. Ngoài ra, còn có rủi ro đạo đức, khi hộ gia đình cố tình gian lận, khai báo không trung thực để được vay vốn hoặc trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Việc nhận diện và đánh giá chính xác các loại rủi ro này là bước đầu tiên để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2.2. Ảnh Hưởng Của Nợ Xấu Hộ Gia Đình Đến Agribank

Nợ xấu hộ gia đình gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến Agribank. Thứ nhất, nó làm giảm lợi nhuận của Agribank, do ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro và mất đi nguồn thu từ lãi. Thứ hai, nó làm tăng chi phí hoạt động của Agribank, do ngân hàng phải tốn kém chi phí cho việc thu hồi nợ, xử lý tài sản đảm bảo. Thứ ba, nó làm suy giảm uy tín của Agribank, ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và mở rộng thị phần. Cuối cùng, nợ xấu hộ gia đình có thể gây ra bất ổn cho hệ thống tài chính, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

III. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng cho Hộ Gia Đình Tại Agribank

Để nâng cao chất lượng tín dụng cho hộ gia đình, Agribank cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ hoàn thiện quy trình cho vay, tăng cường phân tích tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng, đến đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, hỗ trợ hộ gia đình sử dụng vốn hiệu quả. Quan trọng hơn cả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Agribank, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể, để tạo ra một môi trường thuận lợi cho hoạt động tín dụng hộ gia đình và đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực tín dụng nông thôn.

3.1. Hoàn Thiện Quy Trình Cho Vay Thẩm Định Tín Dụng Hộ Gia Đình

Hoàn thiện quy trình cho vay là một trong những giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng tín dụng. Quy trình cho vay cần được thiết kế khoa học, chặt chẽ, từ khâu tiếp nhận hồ sơ, thẩm định tín dụng hộ gia đình, phê duyệt khoản vay, giải ngân vốn, đến kiểm soát tín dụng và thu hồi nợ. Đặc biệt, cần chú trọng đến công tác thẩm định tín dụng, đảm bảo đánh giá chính xác khả năng trả nợ của hộ gia đình, trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng thông tin về thu nhập, tài sản, lịch sử tín dụng và kế hoạch sử dụng vốn.

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Tín Dụng Quản Lý Nợ Xấu Hộ Gia Đình

Kiểm soát tín dụng chặt chẽ là yếu tố quan trọng để phòng ngừa và phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro. Agribank cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay của hộ gia đình, đảm bảo vốn được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro, để kịp thời có biện pháp can thiệp, xử lý khi phát hiện các vấn đề phát sinh. Bên cạnh đó, cần có giải pháp quản lý nợ xấu hộ gia đình hiệu quả, bao gồm cơ cấu lại nợ, khoanh nợ, giãn nợ và các biện pháp thu hồi nợ khác.

IV. Ứng Dụng Tổ Vay Vốn Để Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Hiệu Quả

Tổ vay vốn là một mô hình tổ chức tín dụng vi mô phổ biến ở Việt Nam, đặc biệt là trong khu vực tín dụng nông thôn. Tổ vay vốn là một nhóm các hộ gia đình cùng nhau vay vốn từ Agribank, cùng nhau chịu trách nhiệm về khoản vay và cùng nhau hỗ trợ nhau trong việc sử dụng vốn hiệu quả. Mô hình tổ vay vốn có nhiều ưu điểm, như tăng cường tính cộng đồng, giảm thiểu chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, để tổ vay vốn hoạt động hiệu quả, cần có sự quản lý chặt chẽ từ Agribank, sự tham gia tích cực của các thành viên và sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

4.1. Ưu Điểm Hạn Chế Của Mô Hình Tổ Vay Vốn Của Agribank

Mô hình tổ vay vốn của Agribank có nhiều ưu điểm vượt trội. Đầu tiên, nó tạo ra sự liên kết chặt chẽ giữa các hộ gia đình, giúp họ chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong sản xuất kinh doanh. Thứ hai, nó giảm thiểu chi phí giao dịch cho cả Agribank và hộ gia đình, do giao dịch được thực hiện thông qua tổ trưởng tổ vay vốn. Thứ ba, nó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, do các thành viên tổ vay vốn cùng nhau giám sát, hỗ trợ nhau trong việc sử dụng vốn đúng mục đích. Tuy nhiên, mô hình này cũng có một số hạn chế, như phụ thuộc vào năng lực của tổ trưởng tổ vay vốn, có thể phát sinh mâu thuẫn giữa các thành viên và khó kiểm soát khi tổ vay vốn có quy mô quá lớn.

4.2. Giải Pháp Tối Ưu Hóa Hoạt Động Của Tổ Vay Vốn Tại Agribank

Để tối ưu hóa hoạt động của tổ vay vốn, Agribank cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Cần lựa chọn tổ trưởng tổ vay vốn có năng lực, uy tín, có kinh nghiệm trong sản xuất kinh doanh. Cần tăng cường đào tạo, tập huấn cho tổ trưởng tổ vay vốn về nghiệp vụ ngân hàng, kỹ năng quản lý và tư vấn. Cần xây dựng quy chế hoạt động rõ ràng, minh bạch, quy định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của các thành viên. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của tổ vay vốn, kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh. Cuối cùng, cần tạo điều kiện để các tổ vay vốn liên kết với nhau, thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác, để nâng cao sức mạnh và hiệu quả hoạt động.

V. Đề Xuất Chính Sách Tín Dụng Cho Hộ Gia Đình Hiệu Quả Tại Agribank

Để hoạt động tín dụng hộ gia đình đạt hiệu quả cao, cần có sự hỗ trợ từ các chính sách tín dụng cho hộ gia đình phù hợp. Agribank nên phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đề xuất các chính sách hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp cho hộ gia đình. Các chính sách này sẽ giúp hộ gia đình giảm bớt gánh nặng tài chính, tăng cường khả năng tiếp cận vốn và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Đồng thời, cũng cần có các chính sách hỗ trợ hộ gia đình trong việc tiếp cận thông tin thị trường, khoa học kỹ thuật, để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

5.1. Kiến Nghị Chính Sách Hỗ Trợ Lãi Suất Cho Vay Hộ Gia Đình

Một trong những kiến nghị quan trọng là cần có chính sách hỗ trợ lãi suất cho vay hộ gia đình, đặc biệt là cho các hộ gia đình nghèo, hộ gia đình chính sách và hộ gia đình ở vùng sâu, vùng xa. Chính sách này có thể được thực hiện thông qua việc Ngân hàng Nhà nước cấp bù lãi suất cho Agribank, hoặc thông qua việc thành lập các quỹ bảo lãnh tín dụng, để chia sẻ rủi ro với Agribank. Việc giảm bớt gánh nặng lãi suất sẽ giúp hộ gia đình có thêm động lực để vay vốn, đầu tư vào sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống.

5.2. Phát Triển Các Sản Phẩm Bảo Hiểm Tín Dụng Cho Hộ Gia Đình

Việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm tín dụng cho hộ gia đình cũng là một giải pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các sản phẩm bảo hiểm tín dụng sẽ giúp hộ gia đình có thể an tâm vay vốn, không lo lắng về việc mất khả năng trả nợ do các yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường. Đồng thời, các sản phẩm bảo hiểm tín dụng cũng sẽ giúp Agribank giảm bớt rủi ro, tăng cường khả năng cho vay và mở rộng thị phần.

VI. Triển Vọng và Giải Pháp Phát Triển Tín Dụng Hộ Gia Đình Bền Vững

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập và biến đổi khí hậu, việc phát triển tín dụng hộ gia đình bền vững là vô cùng quan trọng. Agribank cần tiếp tục đổi mới, sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao chất lượng dịch vụ, để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của hộ gia đình. Đồng thời, cần chú trọng đến yếu tố môi trường và xã hội, hỗ trợ hộ gia đình sản xuất theo hướng xanh, sạch, bền vững, góp phần vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

6.1. Định Hướng Phát Triển Tín Dụng Xanh Cho Hộ Gia Đình

Tín dụng xanh cho hộ gia đình là xu hướng tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững. Agribank cần khuyến khích hộ gia đình đầu tư vào các dự án sản xuất nông nghiệp hữu cơ, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần có các chính sách ưu đãi về lãi suất, thời gian vay, để khuyến khích hộ gia đình tham gia vào các dự án tín dụng xanh.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Hộ Gia Đình Thông Qua Tư Vấn Tín Dụng

Tư vấn tín dụng là một dịch vụ quan trọng giúp hộ gia đình sử dụng vốn vay hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh. Agribank cần tăng cường cung cấp dịch vụ tư vấn tín dụng cho hộ gia đình, giúp họ lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý tài chính, tiếp cận thị trường, khoa học kỹ thuật. Đồng thời, cần có đội ngũ cán bộ tư vấn tín dụng chuyên nghiệp, có kinh nghiệm, kiến thức về nông nghiệp, kinh tế, tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam với hơn 70% dân số sinh sống tại địa bàn nông thôn và trên 23 triệu hộ gia đình trên toàn quốc. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), hoạt động cấp tín dụng cho lĩnh vực tam nông luôn chiếm tỷ trọng trên 70% tổng dư nợ, trong đó phân khúc khách hàng hộ gia đình và cá nhân đóng góp hơn 60% tổng dư nợ của toàn hệ thống. Mặc dù mang lại nguồn thu nhập lãi thuần chủ đạo, hoạt động cho vay hộ gia đình, cá nhân lại có đặc thù phân tán, số lượng món vay lớn nhưng giá trị khoản vay nhỏ lẻ, tạo ra áp lực quản trị và chi phí vận hành rất cao đối với mạng lưới hơn 2.300 điểm giao dịch của ngân hàng.

Mô hình tổ vay vốn được xác định là giải pháp liên kết mang tính chiến lược nhằm giảm tải khối lượng công việc cho cán bộ ngân hàng và tăng cường giám sát dòng tiền tại cơ sở. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực tế bộc lộ nhiều hạn chế về cơ chế quản lý, năng lực tổ trưởng và kiểm soát rủi ro tín dụng. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng chất lượng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân qua tổ vay vốn tại các chi nhánh Agribank trên địa bàn nông thôn giai đoạn 2011 - 2017. Mục tiêu chính là lượng hóa các rủi ro, đánh giá hiệu quả vận hành và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng, hướng tới duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1% và thúc đẩy mức tăng trưởng dư nợ hộ vay bình quân đạt trên 15%/năm cho hơn 15 triệu hộ nông dân có nhu cầu vốn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết tài chính hiện đại:

• Lý thuyết trung gian tài chính (Financial Intermediation Theory): Giải thích vai trò của ngân hàng thương mại trong việc kết nối nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội với các chủ thể thiếu hụt vốn, giúp giảm thiểu chi phí giao dịch và chuyển hóa kỳ hạn của tài sản tài chính.
• Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory): Luận giải hai rủi ro cố hữu trong hoạt động tín dụng là lựa chọn đối nghịch (Adverse Selection) trước khi cho vay và rủi ro đạo đức (Moral Hazard) sau khi giải ngân. Mô hình tổ vay vốn đóng vai trò là cơ chế thu thập thông tin và sàng lọc khách hàng tại địa phương nhằm khắc phục tình trạng thiếu minh bạch thông tin tài chính của hộ sản xuất nhỏ.
• Mô hình cho vay nhóm (Group Lending Model): Nhấn mạnh sức mạnh của giám sát đồng đẳng (Peer Monitoring) và áp lực xã hội trong việc bảo đảm trách nhiệm hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn khi người vay thiếu tài sản bảo đảm thế chấp.

Các khái niệm nền tảng trong đề tài bao gồm:

• Tín dụng ngân hàng: Quan hệ chuyển giao quyền sử dụng vốn tiền tệ giữa ngân hàng với khách hàng trong một thời hạn xác định, kèm theo nghĩa vụ hoàn trả cả gốc và lãi.
• Tổ vay vốn: Tập hợp các cá nhân hoặc đại diện hộ gia đình trong cùng địa bàn dân cư, đơn vị tự nguyện thành lập và được chính quyền hoặc tổ chức chính trị - xã hội xác nhận để tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.
• Chất lượng tín dụng: Mức độ đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn hợp pháp đi đôi với khả năng thu hồi đầy đủ nợ gốc và lãi đúng hạn, bảo đảm mức sinh lời và an toàn thanh khoản cho ngân hàng.
• Tỷ lệ nợ xấu: Chỉ tiêu phản ánh tỷ trọng nợ quá hạn từ nhóm 3 đến nhóm 5 trên tổng dư nợ, biểu thị mức độ rủi ro tổn thất vốn của tổ chức tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán thường niên, báo cáo tổng kết chuyên đề tín dụng của Agribank và các ấn bản thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong toàn bộ giai đoạn 2011 đến ngày 30/6/2017.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, đề tài thực hiện khảo sát toàn diện trên hệ thống gồm 156 chi nhánh loại I, 786 chi nhánh loại II và hơn 1.300 phòng giao dịch trên địa bàn 64 tỉnh, thành phố; phân tích dữ liệu tổng thể của hơn 3,67 triệu khách hàng cá nhân. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích (Purposive Stratified Sampling) được áp dụng nhằm bóc tách dữ liệu theo 9 vùng kinh tế sinh thái và phân định rõ rệt giữa hai đô thị lớn (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh) với các địa bàn nông thôn thuần túy. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tương đối và quy nạp kinh tế được sử dụng để nhận diện các biến động dư nợ, lượng hóa chi phí vận hành và phân tích sâu cơ cấu nợ quá hạn qua các chu kỳ kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2011 - 2017 mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

• Tốc độ tăng trưởng dư nợ ấn tượng: Dư nợ tín dụng hộ gia đình, cá nhân tại Agribank tăng trưởng bình quân 19%/năm, đạt mức 537 nghìn tỷ đồng vào ngày 30/6/2017, chiếm tới 68,7% trong tổng dư nợ 781 nghìn tỷ đồng của toàn hệ thống.
• Mở rộng tệp khách hàng quy mô lớn: Số lượng khách hàng hộ gia đình, cá nhân vay vốn tăng thêm 656 nghìn khách hàng, từ 3,009 triệu khách hàng năm 2011 lên 3,665 triệu khách hàng năm 2016 và vượt 3,670 triệu khách hàng vào giữa năm 2017, chiếm trên 95% tổng số khách hàng tiền vay của ngân hàng.
• Sự phân hóa rõ nét theo địa bàn: Khách hàng cá nhân tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chỉ chiếm 4,5% về số lượng nhưng chiếm tới 11% tổng dư nợ, với mức dư nợ bình quân đạt trên 375 triệu đồng/khách hàng. Ngược lại, tại khu vực các tỉnh nông nghiệp nông thôn, dư nợ bình quân chỉ đạt khoảng 130 triệu đồng/khách hàng.
• Chất lượng tín dụng duy trì ổn định: Tỷ lệ nợ xấu của phân khúc hộ gia đình, cá nhân luôn được kiểm soát chặt chẽ ở mức xấp xỉ 1%, thấp hơn đáng kể so với nợ xấu khối doanh nghiệp. Đáng chú ý, 43% tổng nợ xấu của phân khúc cá nhân lại tập trung tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh tính ưu việt của mô hình tổ vay vốn tại các vùng nông thôn thuần túy. Mối quan hệ cộng đồng, tình làng nghĩa xóm và sự giám sát trực tiếp của tổ trưởng tổ vay vốn đã tạo nên hàng rào phòng ngừa rủi ro tự nhiên, giúp tỷ lệ thu nợ gốc và lãi luôn đạt trên 98%. Ngược lại, tại khu vực thành thị, nơi tính gắn kết cộng đồng lỏng lẻo, mô hình tổ vay vốn kém phát huy tác dụng khiến tỷ lệ nợ xấu tập trung cao.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu thực nghiệm trong ngành ngân hàng khi đánh giá về kênh dẫn vốn vi mô của Ngân hàng Chính sách xã hội hay Lienvietpostbank. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kép kết hợp đường xu hướng để so sánh tốc độ tăng trưởng dư nợ với biến động nợ xấu từng năm, đi kèm bảng ma trận 9 vùng kinh tế nhằm làm nổi bật sự chênh lệch hiệu quả tín dụng giữa vùng Tây Nam Bộ, Đồng bằng sông Hồng và các vùng miền núi cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng tín dụng hộ gia đình, cá nhân qua tổ vay vốn, hệ thống giải pháp sau đây cần được triển khai đồng bộ:

• Chuẩn hóa quy trình và tiêu chí đánh giá tổ vay vốn: Ban hành bộ quy chế hoạt động mới tại 156 chi nhánh loại I trước quý II/2018; thiết lập bộ chỉ số đánh giá hiệu quả (KPIs) cho tổ trưởng với mục tiêu nâng tỷ lệ tổ hoạt động tốt lên trên 85% vào cuối năm 2018 dưới sự chỉ đạo của Ban Tín dụng Agribank.
• Hiện đại hóa công nghệ quản lý và thu nợ tự động: Ứng dụng phần mềm số hóa hồ sơ vay vốn và cổng thanh toán điện tử cho tổ trưởng, giảm 30% thời gian luân chuyển hồ sơ thẩm định và giải ngân trong giai đoạn 2018 - 2020 do Khối Công nghệ thông tin Agribank chủ trì.
• Cải cách cơ chế chi trả phí hoa hồng ủy thác: Nâng mức phí dịch vụ chi trả cho tổ trưởng thêm 10 - 15% so với mức hiện hành, gắn thu nhập của tổ trưởng với tỷ lệ thu hồi nợ đúng hạn đạt từ 98% trở lên, triển khai trong quý I/2018 bởi Ban Điều hành Agribank.
• Tích hợp chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp công nghệ cao: Mở rộng hạn mức cho vay không cần bảo đảm bằng tài sản theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP đối với các tổ vay vốn tham gia mô hình hợp tác xã kiểu mới, hướng tới tốc độ tăng trưởng dư nợ qua tổ đạt 15 - 20%/năm đến năm 2020 thông qua sự phối hợp giữa các Chi nhánh Agribank với Hội Nông dân và Hội Phụ nữ địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tín dụng Agribank: Nắm bắt toàn diện thực trạng danh mục cho vay cá nhân, vận dụng khung tiêu chí đánh giá để quản trị an toàn dư nợ hơn 537 nghìn tỷ đồng tại đơn vị.
• Nhà quản lý tại các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính vi mô: Ứng dụng bài học thực tế về mô hình cho vay nhóm để thiết kế sản phẩm tài chính nông thôn, tiếp cận hiệu quả hơn 15 triệu hộ gia đình ngoài đô thị.
• Giảng viên và học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu chuyên sâu với chuỗi dữ liệu thực chứng 2011 - 2017 và phương pháp đánh giá rủi ro theo khung pháp lý Thông tư 39/2016/TT-NHNN và Bộ luật Dân sự 2015.
• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở thực tiễn để rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật về tín dụng nông nghiệp như Nghị định 55/2015/NĐ-CP và triển khai Đề án cơ cấu lại tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu theo Quyết định 1058/QĐ-TTg.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình tổ vay vốn tại Agribank đem lại lợi ích nổi bật gì cho khách hàng cá nhân?

Tổ vay vốn giúp khách hàng hộ gia đình tiết kiệm 50% thời gian lập hồ sơ nhờ sự hỗ trợ trực tiếp từ tổ trưởng. Người vay được tiếp cận hạn mức tín dụng phù hợp mà không nhất thiết phải thế chấp bất động sản đối với các khoản vay dưới 100 triệu đồng theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP, đáp ứng kịp thời vốn cho chu kỳ gieo trồng và chăn nuôi.

Vì sao tỷ lệ nợ xấu của khách hàng cá nhân tại Agribank được duy trì ở mức thấp khoảng 1%?

Nợ xấu được kiểm soát an toàn nhờ cơ chế sàng lọc thông tin và giám sát đồng đẳng giữa các thành viên trong tổ vay vốn tại địa bàn dân cư. Các khoản vay nông nghiệp có quy mô vừa phải, bình quân 130 triệu đồng/hộ, được dòng tiền bán nông sản bù đắp nên khả năng hoàn trả gốc và lãi đạt trên 98% kế hoạch.

Quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN tác động như thế nào đến việc cho vay hộ gia đình?

Thông tư số 39 xác định chủ thể vay vốn chỉ gồm cá nhân và pháp nhân, khắc phục điểm nghẽn của các quy định cũ. Do đó, khi hộ gia đình vay vốn, các thành viên phải ký văn bản ủy quyền cho một cá nhân đại diện thực hiện giao dịch, giúp minh bạch trách nhiệm dân sự và hạn chế rủi ro pháp lý cho ngân hàng.

Điểm khác biệt căn bản về chất lượng tín dụng cá nhân giữa đô thị và nông thôn là gì?

Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, mức vay bình quân đạt trên 375 triệu đồng/khách hàng nhưng chiếm 43% nợ xấu phân khúc cá nhân do khó kiểm soát mục đích sử dụng vốn. Trong khi đó, tại nông thôn, dư nợ chỉ khoảng 130 triệu đồng/khách hàng nhưng nợ xấu dưới 1% nhờ tổ vay vốn phát huy sự gắn kết cộng đồng.

Tiêu chí nào giữ vai trò quyết định trong việc đánh giá chất lượng tín dụng qua tổ vay vốn?

Hai chỉ tiêu cốt lõi là tỷ lệ nợ xấu phát sinh (yêu cầu dưới 1%) và tỷ lệ thu lãi thực tế trên lãi phải thu (đạt trên 95%). Ngoài ra, quy mô dư nợ bình quân trên mỗi tổ viên và tỷ lệ tổ viên duy trì hoạt động liên tục là các thước đo phản ánh trực tiếp năng lực quản trị của tổ trưởng.

Kết luận

• Cho vay hộ gia đình, cá nhân qua tổ vay vốn là kênh tín dụng chiến lược, đóng góp hơn 60% tổng dư nợ và là trụ cột kinh doanh bền vững của Agribank.
• Tốc độ tăng trưởng dư nợ cá nhân đạt bình quân 19%/năm trong giai đoạn 2011 - 2017 khẳng định vai trò huyết mạch của ngân hàng đối với sự phát triển của khu vực tam nông.
• Chất lượng tín dụng được kiểm soát chặt chẽ với tỷ lệ nợ xấu duy trì ở ngưỡng an toàn xấp xỉ 1% nhờ mô hình giám sát cộng đồng tại cơ sở.
• Sự chênh lệch rõ rệt về hiệu quả giữa khu vực đô thị và nông thôn đòi hỏi Agribank phải phân tầng chính sách quản trị rủi ro phù hợp với từng địa bàn đặc thù.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là hoàn thiện hệ thống giải pháp đồng bộ từ thể chế, công nghệ số hóa đến chính sách đãi ngộ tổ trưởng tổ vay vốn cho giai đoạn 2018 - 2020.

Các ngân hàng thương mại và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác khung phân tích và dữ liệu thực chứng của công trình để tối ưu hóa mô hình quản trị tín dụng nông nghiệp nông thôn hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm ba chương: Chƣơng I: Tổng quan chất lượng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân thông qua tổ vay vốn tại ngân hàng thương mại. Chƣơng II: Thực trạng chất lượng tín dụng đối với khách hàng hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn. Chƣơng III: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng đối với hộ gia đình, cá nhân tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam thông qua tổ vay vốn. 4 CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG HỘ GIA ĐÌNH, CÁ NHÂN THÔNG QUA TỔ VAY VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Tổng quan về ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một tổ chức trung gian tài chính có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, hoạt động theo định chế trung gian mang tính chất tổng hợp và là một trong những nhân tố chính cấu thành nên hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam. Theo Pháp lệnh Ngân hàng số 38 - LTC/HĐNN8 ngày 24 tháng 05 năm 1990 của Hội đồng Nhà nước xác định: NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nhiệm vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Tại Luật các tổ chức tín dụng số 02/1997/QH10 ban hành ngày 12 tháng 12 năm 1997 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng số 20/2004/QH11 ban hành ngày 15 tháng 6 năm 2004, khái niệm NHTM không được xác định cụ thể.

Tuy nhiên, khái niệm này đã được luật hóa cụ thể tại Luật các tổ chức tín dụng do Quốc hội khóa 12 ban hành ngày 16 tháng 06 năm 2010, đồng thời mô hình hoạt động, chức năng của hệ thống các TCTD hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam cũng đã được quy định rõ. - Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng. Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân. - Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một 5 hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: (i) Nhận tiền gửi; (ii) Cấp tín dụng; (iii) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.

- Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã. - Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu lợi nhuận. Như vậy, có thể nói một cách tổng quan NHTM là định chế tài chính mang tính trung gian và thực sự quan trọng trong nền kinh tế thị trường.

Nhờ vào hệ thống NHTM mà nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội được tập trung lại với số lượng lớn, đồng thời đưa các nguồn vốn này vào lưu thông, cung cấp tài chính cho các tổ chức kinh tế, cá nhân có nhu cầu, tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ngày nay, hoạt động của một NHTM còn được phát triển và mở rộng với việc cung cấp các dịch vụ - tiện ích về tài chính khác nhằm mục đích phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu đa dạng của khách hàng. Hoạt động của ngân hàng thương mại 1. Huy động vốn Đây là nghiệp vụ cơ bản, quan trọng nhất, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của ngân hàng.

Vốn được ngân hàng huy động thông qua nhiều hình thức khác nhau như: - Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân và các TCTD khác dưới hình thức tiền gửi không kì hạn, tiền gửi có kì hạn và các loại tiền gửi khác. - Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, và các loại giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. 6 - Vay vốn các TCTD khác hoạt động tại Việt Nam và nước ngoài. - Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của NHNN.

Sử dụng vốn Đây là nghiệp vụ trực tiếp mang lại thu nhập cho ngân hàng. Nghiệp vụ sử dụng vốn của ngân hàng nếu được vận dụng tốt sẽ nâng cao chất lượng tài sản, tạo tiền đề giúp cho các ngân hàng có thể cạnh tranh trên thị trường. Một số hình thức sử dụng vốn thông thường của NHTM bao gồm: - Hoạt động cho vay: Cho vay là hoạt động quan trọng nhất của các NHTM. Hoạt động cho vay có thể phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau như: mục đích, hình thức bảo đảm, kỳ hạn, nguồn gốc,… - Hoạt động đầu tư: Ngoài hình thức phổ biến là cho vay, ngân hàng còn sử dụng vốn để đầu tư.

Một số hình thức đầu tư chủ yếu mà các NHTM có thể tiến hành như đầu tư vào mua bán kinh doanh các chứng khoán, đầu tư góp vốn vào các doanh nghiệp, các công ty khác hoặc đầu tư vào trang thiết bị tài sản cố định phục vụ cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng. - Hoạt động thanh toán và ngân quỹ: Một trong những nhân tố cần đảm bảo trong quá trình hoạt động của ngân hàng đó là tính an toàn. Vì vậy, ngoài việc cho vay và đầu tư để thu được lợi nhuận, ngân hàng còn phải sử dụng một phần nguồn vốn huy động được để đảm bảo an toàn về khả năng thanh toán và thực hiện các quy định về dự trữ bắt buộc do NHNN yêu cầu. Hoạt động khác Là trung gian tài chính, NHTM có rất nhiều lợi thế.

Một trong những lợi thế đó là thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán giá trị hàng hoá và dịch vụ. Để thanh toán nhanh chóng, thuận tiện và tiết kiệm chi phí, NHMT đưa ra cho khách hàng nhiều hình thức thanh toán như thanh toán bằng séc, uỷ nhiệm chi, nhờ thu, các loại thẻ… cung cấp mạng lưới thanh toán điện tử, kết nối các quỹ và cung cấp tiền giấy khi khách hàng cần. Mặt khác, hợp tác với 7 công ty chứng khoán, NHTM có thể tiến hành các nghiệp vụ trung gian như môi giới, tư vấn, chứng khoán cho khách hàng và làm đại lý, bảo lãnh phát hành chứng khoán cho các công ty. Bên cạnh đó, ngân hàng còn thực hiện các dịch vụ uỷ thác như uỷ thác cho vay, uỷ thác đầu tư, uỷ thác cấp phát, uỷ thác giải ngân và thu hộ… Như vậy, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các nghiệp vụ của NHTM ngày càng trở nên đa dạng, có mối liên hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau.

Nguồn vốn huy động ảnh hưởng tới chiến lược sử dụng vốn, ngược lại nhu cầu sử dụng vốn ảnh hưởng tới quy mô, cơ cấu của nguồn vốn huy động. Các nghiệp vụ trung gian tạo thêm thu nhập cho ngân hàng nhưng mục đích chính là thu hút khách hàng, qua đó tạo điều kiện cho việc huy động và sử dụng vốn có hiệu quả. Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay đòi hỏi các NHTM phải thực hiện một cách đồng bộ, có hiệu quả các nghiệp vụ qua đó đảm bảo cho ngân hàng tồn tại và phát triển vững mạnh. Tín dụng ngân hàng Trong nền kinh tế hàng hoá, tại một thời điểm luôn có nguồn vốn dư thừa, tạm thời nhàn rỗi; đồng thời với đó sự thiếu hụt tạm thời vốn để sử dụng.

Điều này làm nảy sinh mối quan hệ kinh tế mà nội dung của nó là vốn được dịch chuyển từ nơi tạm thời thừa sang nơi thiếu với điều kiện hoàn trả vốn và lãi (thu nhập từ việc đưa nguồn vốn vào sử dụng). Đây chính là quan hệ tín dụng. Như vậy tín dụng là khái niệm thể hiện mối quan hệ giữa người cho vay và người vay. Trong quan hệ này, người cho vay có nhiệm vụ chuyển giao quyền sử dụng tiền hoặc hàng hoá cho vay cho người đi vay trong một thời gian nhất định.

Người đi vay có nghĩa vụ trả số tiền hoặc giá trị hàng hoá đã vay khi đến hạn trả nợ có kèm hoặc không kèm theo một khoản lãi. Mối quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc thỏa thuận có hoàn trả kèm theo lợi tức, 8 thoả mãn nhu cầu của cả hai bên. Trong các hình thức quan hệ tín dụng thì tín dụng ngân hàng là một hình thức tín dụng vô cùng quan trọng. Đây là một quan hệ tín dụng chủ yếu, cung cấp phần lớn nhu cầu tín dụng cho các doanh nghiệp, các thể nhân khác trong nền kinh tế.

Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng, TCTD khác với pháp nhân và cá nhân (bên đi vay), trong đó các TCTD chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thoả thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho TCTD khi đến hạn thanh toán. Theo quy định tại Luật các tổ chức tín dụng ban hành ngày 16 tháng 06 năm 2010, cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. - Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. - Chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán.

- Cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê. Bên cho thuê cam kết mua lại tài sản cho thuê theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với các tài sản này.