MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của nền kinh tế, hệ thống ngân hàng của Việt Nam đang có sự phát triển vƣợt bậc. Hoạt động của ngân hàng thƣơng mại (NHTM) chủ yếu là kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ, nên có những đặc thù riêng và chứa đựng nhiều rủi ro. Trong tất cả hoạt động của Ngân hàng thƣơng mại thì hoạt động tín dụng đang là hoạt động hàng đầu mang lại nguồn lợi nhuận chủ yếu cho các NHTM Việt Nam.
Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, hoạt động của các NHTM đang trở nên khó khăn và phức tạp hơn nhiều. Bởi vậy, vấn đề nâng cao chất lƣợng tín dụng, đảm bảo an toàn và lành mạnh tín dụng đang là một vấn đề bức xúc đƣợc đặt ra hiện nay. Trƣớc khi quyết định cấp tín dụng cho khách hàng, các ngân hàng sẽ thực hiện một quy trình nhất định, trong đó có quy trình thẩm định tín dụng. Đây là công tác rất quan trọng, nó ảnh hƣởng lớn đến chất lƣợng tín dụng sau này của ngân hàng.
Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ là một chi nhánh thuộc Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, tuy mới thành lập chƣa đƣợc 8 năm, nhƣng trong những năm vừa qua, chi nhánh đã chủ trƣơng mở rộng địa bàn, phát huy tất cả những dịch vụ mà chi nhánh có thể cung cấp, đặc biệt là tín dụng. Hiện nay, nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trên địa bàn thành phố Hà Nội ngày càng cao, vì vậy, dƣ nợ của Ngân hàng nhóm đối tƣợng này ngày càng lớn (đặc biệt là nợ cần chú ý và nợ xấu), do đó vấn đề nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với các DNNVV đang là vấn đề đƣợc quan tâm. Để tăng chất lƣợng tín dụng cho vay ngắn hạn đối với các DNNVV, cũng nhƣ tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á, đặt biệt là tại Chi nhánh Láng Hạ chƣa có một đề tài nào tập trung vào nghiên cứu, thêm vào đó nghiên cứu đề tài này cón ít nên lấp khoảng trống nghiên cứu thì công tác thẩm định tín dụng ngắn hạn cần phải đƣợc nâng cao chất lƣợng. Trƣớc những thực trạng trên đề tài: “Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ” đƣợc chọn làm luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của luận văn: làm rõ đƣợc thực trạng chất lƣợng thẩm định đối với DNNVV và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ. Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với DNNVV của Ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích, đánh giá thực trạng chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ trong giai đoạn từ năm 2011 – 2014 - Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ. Câu hỏi nghiên cứu Luận văn tập trung tìm hiểu, phân tích vấn đề để trả lời các câu hỏi nghiên cứu dƣới đây: - Quy trình, phƣơng pháp và các thƣớc đo chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ? - Thực trạng chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ giai đoạn 2011-2014 nhƣ thế nào? - Chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ? 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Nghiên cứu chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn của ngân hàng thƣơng mại. 2 - Phạm vi nghiên cứu: thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ. Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2011-2014. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng kết hợp các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: phƣơng pháp thu thập, phƣơng pháp thống kê, phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp so sánh để thấy đƣợc tổng quan tình hình nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ .Qua đó đƣa ra một số kiến nghị, đề xuất đối với Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng cũng nhƣ Nhà nƣớc để nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tốt hơn nữa trong thời gian tới.
Kết cấu của đề tài Nội dung của luận văn đƣợc chia thành bốn chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề cơ bản về nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của các ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu luận văn Chƣơng 3. Thực trạng nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ Chƣơng 4.
Định hƣớng và giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Nguồn tài liệu tham khảo trong luận văn của tôi phải kể đến những bài luận văn sau: - Luận văn Thạc sỹ Nguyễn Đức Tuấn (2012), Đại học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội - Công tác thẩm định cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng công thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Đống Đa: hệ thống hóa một số tiêu chí đánh giá chất lƣợng thẩm định tín dụng cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thực trạng công tác thẩm định cho vay hiện nay tại Ngân hàng. Đề xuất một số kiến nghị giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thẩm định trong Ngân hàng. Nhƣng các tiêu chí đánh giá còn mang tính chất chung chung, lý thuyết.
- Luận văn Thạc sỹ Phạm Trƣờng Giang (2012), Đại học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội - Chất lƣợng thẩm định tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam Chi nhánh Chƣơng Dƣơng. Luận văn mới chỉ nêu ra đƣợc thực trạng thẩm định tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Kỹ thƣơng Việt Nam Chi nhánh Chƣơng Dƣơng mà chƣa đi sâu vào phân tích chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. - Luận văn Thạc sỹ Đào Duy Hƣng (2012), Đại học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội - Chất lƣợng thẩm định tín dụng tại Ngân hàng TMCP Phƣơng Nam Chi nhánh Giảng Võ. Luận văn đã nêu và phân tích đƣợc chất lƣợng thẩm định tín dụng mà chƣa đi vào phân tích chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng.
- Luận văn Thạc sỹ Trần Thị Thu Hà (2011), Đại học kinh tế- Đại học quốc gia Hà Nội - Chất lƣợng thẩm định tín dụng tại Ngân hàng phát triển nông thôn Việt Nam: hệ thống hóa một số tiêu chí đánh giá chất lƣợng thẩm định tín dụng cùng 4 một số kinh nghiệm của một số ngân hàng trong và ngoài nƣớc trong nghiệp vụ thẩm định. Đánh giá thực trạng công tác thẩm định cho vay hiện nay tại Agribank. Đề xuất một số kiến nghị giải pháp mang tính thực tiễn và tính khả thi cao nhằm cải thiện và nâng cao chất lƣợng thẩm định trong Ngân hàng. Luận văn này cũng không đi vào phân tích và làm rõ đƣợc chi tiết đối với các doanh nhiệp nhỏ và vừa, thì công tác nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn phải làm gì.
Nhƣ vậy công trình nghiên cứu trên đã nhìn nhận và đánh giá đƣợc tầm quan trọng của công tác thẩm định tín dụng đối với các NHTM. Tuy nhiên nhƣng nghiên cứu trên còn mang tính tổng quát chƣa đi sâu vào vấn đề nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc biệt là từ trƣớc đến nay, chƣa có một đề tài nào nghiên cứu về vấn đề : “Nâng cao chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á- Chi nhánh Láng Hạ”. Do đó, tôi đã chọn đề tài này làm luận văn thạc sỹ của mình.2 Tổng quan về chất lƣợng thẩm định tín dụng ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa của Ngân hàng thƣơng mại 1.
Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường 1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Ngày 30 tháng 6 năm 2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV thay thế Nghị định số 90/2001/NĐ- CP ngày 23 tháng 11 năm 2001 của Chính phủ. Tại điều 3 của Nghị định đã đƣa ra định nghĩa về DNNVV nhƣ sau: “ là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, đƣợc chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tƣơng đƣơng tổng tài sản đƣợc xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên)”, cụ thể nhƣ sau: 5 Bảng 1. Bảng phân loại quy mô doanh nghiệp Quy mô DN siêu nhỏ Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Tổng nguồn Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động vốn vốn Khu vực I.
Nông, lâm 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và thủy xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến 100 ngƣời đến 300 sản 200 ngƣời tỷ đồng ngƣời II. Công 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp và xây xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến 100 ngƣời đến 300 dựng 200 ngƣời tỷ đồng ngƣời III.