Nghiên cứu nâng cao chất lượng sơ mi gang động cơ xe gắn máy tại HCMUTE

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hcmute nghiên cứu nâng cao chất lượng sơ mi gang động cơ xe gắn máy bằng phương pháp tôi bề mặt, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thanh Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Trọng Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Chế Tạo Máy
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Sơ Mi Gang Động Cơ Xe Gắn Máy Bằng Phương Pháp Tôi Bề Mặt
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LÝ LỊCH KHOA HỌC
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG, SẢN XUẤT SƠ MI GANG ĐỒNG CƠ XE GẮN MÁY Ở VIỆT NAM
• 1.2. GIỚI THIỆU SƠ MI GANG ĐỒNG CƠ. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SƠ MI Ở VIỆT NAM
• 2. CHƯƠNG 2: KIỂM TRA - PHÂN TÍCH CHẤT LƯỢNG SƠ MI
• 2.1. CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG SƠ MI
• 2.2. THÀNH PHẦN HOÁ HỌC CỦA VẬT LIỆU
• 2.3. ĐO CỨNG
• 2.4. TỔ CHỨC TẾ VI
• 2.5. ĐO MÀI MÒN
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH CHỌN PHƯƠNG PHÁP TÔI BỀ MẶT VÀ QUY TRÌNH GIA CÔNG SƠ MI
• 3.1. PHÂN TÍCH CHỌN PHƯƠNG PHÁP TÔI BỀ MẶT
• 3.2. QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ GIA CÔNG SƠ MI
• 4. CHƯƠNG 4: XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ TÔI VÀ THIẾT BỊ TÔI BỀ MẶT BẰNG DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG TẦN SỐ CAO
• 4.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP TÔI
• 4.2. CHỌN CHẾ ĐỘ TÔI VÀ THIẾT BỊ NUNG
• 4.3. THIẾT KẾ VÒNG CẢM ỨNG
• 4.4. THỜI GIAN NUNG
• 4.5. CHIỀU RỘNG CỦA VÒNG CẢM ỨNG
• 4.6. CÔNG SUẤT NUNG NÓNG
• 4.7. KHE HỞ GIỮA VÒNG CẢM ỨNG VÀ CHI TIẾT
• 4.8. TỔNG THỜI GIAN NUNG VÀ VẬN TOÁC DI CHUYỂN CỦA CHI TIẾT SO VỚI VÒNG CẢM ỨNG
• 4.9. TÍNH ĐIỆN ÁP VÀ DÒNG TRÊN VÒNG CẢM ỨNG
• 4.10. HỆ SỐ CÔNG SUẤT CỦA VÒNG CẢM ỨNG
• 4.11. CHẾ TẠO ĐÒ GÁ
• 4.12. CÁC THIẾT BỊ KHÁC
• 5. CHƯƠNG 5: KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG SƠ MI SAU KHI TÔI
• 5.1. THỰC HIỆN TÔI BỀ MẶT TRONG SƠ MI
• 5.2. ĐO CÁC THÔNG SỐ VỀ CHẤT LƯỢNG SƠ MI SAU KHI TÔI
• 5.3. SO SÁNH CHẤT LƯỢNG SƠ MI SAU KHI TÔI SO VỚI TRƯỚC KHI TÔI
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 6.1. KẾT LUẬN
• 6.2. KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về sơ mi gang động cơ xe gắn máy

Sơ mi gang là một bộ phận quan trọng trong động cơ xe gắn máy, đóng vai trò quyết định đến hiệu suất và tuổi thọ của động cơ. Chất lượng của sơ mi gang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hoạt động của động cơ, đặc biệt là trong điều kiện làm việc khắc nghiệt. Tại Việt Nam, việc sản xuất sơ mi gang vẫn còn nhiều hạn chế về chất lượng, do đó, việc nâng cao chất lượng sơ mi gang là một yêu cầu cấp thiết. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu và áp dụng phương pháp tôi bề mặt để cải thiện chất lượng của sơ mi gang trong động cơ xe gắn máy.

1.1. Tình hình sản xuất và sử dụng sơ mi gang tại Việt Nam

Tình hình sản xuất sơ mi gang tại Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Các sản phẩm sơ mi gang chủ yếu được nhập khẩu từ nước ngoài, trong khi sản phẩm nội địa chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng. Việc sử dụng sơ mi gang kém chất lượng dẫn đến hiệu suất động cơ thấp, tiêu tốn nhiên liệu nhiều hơn và giảm tuổi thọ của động cơ. Do đó, việc nghiên cứu và cải thiện chất lượng sơ mi gang là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng và giảm thiểu chi phí cho người tiêu dùng.

II. Phương pháp tôi bề mặt

Phương pháp tôi bề mặt là một trong những kỹ thuật tiên tiến được áp dụng để nâng cao chất lượng của sơ mi gang. Phương pháp này giúp cải thiện độ cứng, độ bền và khả năng chống mài mòn của bề mặt sơ mi gang. Quá trình tôi bề mặt diễn ra thông qua việc nung nóng và làm nguội nhanh chóng, tạo ra một lớp bề mặt cứng hơn. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng phương pháp tôi bề mặt không chỉ nâng cao chất lượng sơ mi gang mà còn giúp tăng cường độ bền và tuổi thọ của động cơ xe gắn máy.

2.1. Quy trình thực hiện phương pháp tôi bề mặt

Quy trình tôi bề mặt bao gồm các bước như chuẩn bị mẫu, nung nóng mẫu đến nhiệt độ nhất định, sau đó làm nguội nhanh chóng bằng nước hoặc dầu. Quá trình này cần được thực hiện trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo chất lượng của sơ mi gang sau khi tôi bề mặt. Các thông số như nhiệt độ nung, thời gian nung và phương pháp làm nguội đều ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc tối ưu hóa các thông số này sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc nâng cao chất lượng sơ mi gang.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng phương pháp tôi bề mặt đã cải thiện đáng kể chất lượng của sơ mi gang. Các mẫu sau khi tôi bề mặt có độ cứng cao hơn, khả năng chống mài mòn tốt hơn và tuổi thọ kéo dài hơn so với các mẫu chưa qua xử lý. Điều này chứng tỏ rằng, phương pháp tôi bề mặt là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng sơ mi gang trong động cơ xe gắn máy. Việc áp dụng công nghệ này không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp sản xuất xe gắn máy tại Việt Nam.

3.1. Đánh giá hiệu quả của phương pháp tôi bề mặt

Đánh giá hiệu quả của phương pháp tôi bề mặt cho thấy sự cải thiện rõ rệt về các chỉ tiêu chất lượng của sơ mi gang. Các chỉ số như độ cứng, độ bền kéo và khả năng chống mài mòn đều tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất động cơ mà còn giảm thiểu chi phí bảo trì và sửa chữa. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc áp dụng công nghệ này có thể giúp các nhà sản xuất trong nước tự tin hơn khi cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, ngành công nghiệp cơ khí Việt Nam đang đối mặt với thách thức nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và xuất khẩu. Theo báo cáo của ngành, sản lượng xe máy lắp ráp trong nước năm 2004 đạt khoảng 1 triệu chiếc, với tỷ lệ nội địa hóa phụ tùng xe máy đã đạt 80% và dự kiến tăng lên 90% trong tương lai gần. Tuy nhiên, chất lượng các chi tiết cơ khí, đặc biệt là sô mi gang động cơ xe máy, vẫn còn thấp, tuổi thọ sản phẩm chỉ khoảng 1000-1500 giờ, thậm chí có loại dưới 500 giờ, gây ảnh hưởng đến hiệu suất và độ bền của động cơ.

Luận văn thạc sĩ này nhằm nghiên cứu và đề xuất phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt để nâng cao chất lượng sô mi gang động cơ xe máy sản xuất tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các loại sô mi gang động cơ đốt trong 100cc đang lưu hành trên thị trường Việt Nam, với thời gian thực hiện nghiên cứu từ năm 2002 đến 2005 tại thành phố Hồ Chí Minh. Mục tiêu cụ thể là cải thiện độ cứng bề mặt, tổ chức vi cấu trúc và khả năng chống mài mòn của sô mi, từ đó kéo dài tuổi thọ và nâng cao hiệu quả sử dụng động cơ.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy nội địa hóa sản phẩm cơ khí, giảm nhập khẩu phụ tùng, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp xe máy Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các chỉ số đánh giá chất lượng như độ cứng bề mặt (đạt trên 42 HRC), tổ chức mactenxit bền vững và khả năng chống mài mòn được sử dụng làm tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả của phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết nhiệt luyện kim loại và lý thuyết dòng điện cảm ứng tần số cao. Lý thuyết nhiệt luyện kim loại giải thích quá trình biến đổi tổ chức vi cấu trúc của gang sau khi nung nóng và làm nguội nhanh, tạo ra lớp mactenxit cứng trên bề mặt chi tiết. Lý thuyết dòng điện cảm ứng tần số cao mô tả nguyên lý nung nóng bề mặt kim loại bằng dòng điện xoay chiều tần số cao, giúp nung nóng nhanh và đều lớp bề mặt mà không ảnh hưởng đến phần lõi.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Sô mi gang động cơ: chi tiết quan trọng trong động cơ đốt trong, chịu nhiệt độ và áp suất cao.
• Nhiệt luyện tối bề mặt (toâi beà maët): phương pháp nung nóng bề mặt chi tiết bằng dòng điện cảm ứng tần số cao, tạo lớp cứng mactenxit.
• Độ cứng Vicker’s (HV): chỉ số đo độ cứng bề mặt vật liệu.
• Tổ chức vi cấu trúc mactenxit: cấu trúc pha cứng hình thành sau nhiệt luyện, tăng độ bền và chống mài mòn.
• Dòng điện cảm ứng tần số cao (toâi cao taàn): dòng điện xoay chiều có tần số từ hàng chục đến hàng nghìn Hz, dùng để nung nóng bề mặt kim loại.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các mẫu sô mi gang động cơ xe máy 100cc do các cơ sở sản xuất trong nước và nước ngoài cung cấp, cùng với các tài liệu chuyên ngành, báo cáo nghiên cứu khoa học và quy trình sản xuất thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu giới hạn do điều kiện thiết bị và kinh phí, tập trung vào một số loại sô mi phổ biến trên thị trường.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Đo độ cứng bề mặt bằng phương pháp Vicker’s trên máy Leitz Wetzlar (Đức).
• Soi tổ chức vi cấu trúc bằng kính hiển vi điện tử với độ phóng đại 150-500 lần.
• Đo độ mài mòn tương đối bằng so sánh khối lượng mẫu thử trước và sau nhiệt luyện.
• Thực nghiệm nhiệt luyện tối bề mặt bằng máy MOSFET-Powerge-10M công suất 10 kW, tần số 60 kHz, với các thông số nung như thời gian nung 6 giây, chiều sâu lớp nung 1-1.25 mm, khe hở vòng cảm ứng 1.5 mm.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2002 đến 2005, bao gồm các giai đoạn khảo sát chất lượng sô mi hiện tại, thiết kế và chế tạo vòng cảm ứng, thực nghiệm nhiệt luyện, đo kiểm và so sánh kết quả trước và sau xử lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng sô mi gang trong nước thấp hơn so với tiêu chuẩn kỹ thuật: Đo độ cứng bề mặt sô mi gang trong nước dao động từ 44.5 đến 50 HV, thấp hơn so với mẫu sô mi nhập khẩu (khoảng 33 HRC tương đương 320 HV). Tổ chức graphit trên sô mi trong nước có kích thước lớn, phân bố không đều, dẫn đến mài mòn nhanh và tuổi thọ thấp.

2. Phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt bằng dòng điện cảm ứng tần số cao nâng cao đáng kể độ cứng bề mặt: Sau khi xử lý nhiệt, độ cứng bề mặt sô mi tăng lên trên 42 HRC, đạt mức yêu cầu kỹ thuật. Thời gian nung tối ưu là 6 giây với chiều sâu lớp nung khoảng 1 mm, giúp tạo lớp mactenxit bền vững mà không gây biến dạng chi tiết.

3. Tổ chức vi cấu trúc sau nhiệt luyện đồng nhất và mịn hơn: Hình ảnh kính hiển vi cho thấy lớp mactenxit được hình thành đều trên bề mặt, giảm thiểu các khuyết tật như graphit lớn và cacbit tự do, từ đó cải thiện khả năng chống mài mòn và tăng tuổi thọ sô mi.

4. So sánh độ mài mòn trước và sau nhiệt luyện: Đo độ mài mòn tương đối cho thấy mức giảm mài mòn sau khi xử lý nhiệt đạt khoảng 30-40%, góp phần kéo dài tuổi thọ sô mi từ khoảng 1000 giờ lên trên 1500 giờ, phù hợp với yêu cầu sử dụng thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của chất lượng sô mi gang thấp trong nước là do thành phần hóa học không ổn định, công nghệ đúc và nhiệt luyện chưa đạt chuẩn, cũng như tổ chức graphit không đồng đều. Việc áp dụng phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt bằng dòng điện cảm ứng tần số cao đã khắc phục được nhược điểm này nhờ khả năng nung nóng nhanh, sâu và đều lớp bề mặt mà không ảnh hưởng đến phần lõi.

So với các nghiên cứu trước đây về nhiệt luyện gang, kết quả của luận văn cho thấy hiệu quả vượt trội trong việc nâng cao độ cứng và tổ chức vi cấu trúc, đồng thời giảm thiểu biến dạng chi tiết. Biểu đồ so sánh độ cứng và độ mài mòn trước và sau nhiệt luyện minh họa rõ ràng sự cải thiện chất lượng sản phẩm.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao chất lượng sô mi gang động cơ xe máy trong nước mà còn góp phần thúc đẩy nội địa hóa phụ tùng, giảm nhập khẩu và tăng sức cạnh tranh của ngành cơ khí Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt bằng dòng điện cảm ứng tần số cao trong sản xuất sô mi gang động cơ xe máy: Động từ hành động là "triển khai", mục tiêu nâng độ cứng bề mặt lên trên 42 HRC, thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, chủ thể thực hiện là các nhà máy sản xuất phụ tùng cơ khí.

2. Đầu tư nâng cấp thiết bị và công nghệ nhiệt luyện tại các cơ sở sản xuất trong nước: Động từ "đầu tư", mục tiêu tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, thời gian 3 năm, chủ thể là các doanh nghiệp và cơ quan quản lý ngành.

3. Đào tạo kỹ thuật viên và cán bộ kỹ thuật về công nghệ nhiệt luyện hiện đại: Động từ "tổ chức đào tạo", mục tiêu nâng cao trình độ chuyên môn, thời gian liên tục hàng năm, chủ thể là các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề.

4. Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình kiểm soát chất lượng sô mi gang đồng bộ trên toàn quốc: Động từ "ban hành", mục tiêu đảm bảo chất lượng đồng đều, thời gian 1 năm, chủ thể là Bộ Công Thương và Bộ Khoa học Công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà sản xuất phụ tùng cơ khí, đặc biệt là sô mi gang động cơ xe máy: Giúp cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm tỷ lệ lỗi và tăng tuổi thọ sản phẩm.

2. Các kỹ sư và chuyên gia công nghệ nhiệt luyện: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt bằng dòng điện cảm ứng tần số cao, áp dụng trong thực tế sản xuất.

3. Các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách ngành công nghiệp cơ khí: Là tài liệu tham khảo để xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành công nghệ chế tạo máy và vật liệu: Học tập, nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới trong lĩnh vực nhiệt luyện kim loại.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt là gì và có ưu điểm gì?
   Phương pháp này sử dụng dòng điện cảm ứng tần số cao để nung nóng nhanh bề mặt chi tiết kim loại, tạo lớp mactenxit cứng mà không ảnh hưởng đến phần lõi. Ưu điểm là nung nhanh, tiết kiệm năng lượng, nâng cao độ cứng và khả năng chống mài mòn.

2. Tại sao sô mi gang trong nước có chất lượng thấp hơn so với nhập khẩu?
   Nguyên nhân chính là thành phần hóa học không ổn định, công nghệ đúc và nhiệt luyện chưa đạt chuẩn, tổ chức graphit không đồng đều, dẫn đến độ cứng và tuổi thọ thấp.

3. Thời gian nung và chiều sâu lớp nung tối ưu trong nghiên cứu là bao nhiêu?
   Thời gian nung tối ưu là 6 giây, chiều sâu lớp nung khoảng 1-1.25 mm, đảm bảo tạo lớp mactenxit bền vững mà không gây biến dạng chi tiết.

4. Phương pháp đo độ cứng và tổ chức vi cấu trúc được sử dụng như thế nào?
   Độ cứng được đo bằng phương pháp Vicker’s trên máy Leitz Wetzlar, tổ chức vi cấu trúc được quan sát qua kính hiển vi điện tử với độ phóng đại 150-500 lần.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các loại chi tiết cơ khí khác không?
   Có, phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt có thể áp dụng cho nhiều chi tiết kim loại khác cần tăng độ cứng bề mặt và khả năng chống mài mòn, tuy nhiên cần điều chỉnh thông số phù hợp từng loại vật liệu và chi tiết.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được nguyên nhân chính làm giảm chất lượng sô mi gang động cơ xe máy trong nước là do thành phần hóa học không ổn định và công nghệ nhiệt luyện chưa phù hợp.
• Phương pháp nhiệt luyện tối bề mặt bằng dòng điện cảm ứng tần số cao được chứng minh hiệu quả trong việc nâng cao độ cứng bề mặt, cải thiện tổ chức vi cấu trúc và giảm mài mòn.
• Các thông số nhiệt luyện tối ưu gồm thời gian nung 6 giây, chiều sâu lớp nung 1-1.25 mm, khe hở vòng cảm ứng 1.5 mm, công suất máy 10 kW, tần số 60 kHz.
• Kết quả nghiên cứu góp phần thúc đẩy nội địa hóa phụ tùng xe máy, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành cơ khí Việt Nam.
• Đề xuất triển khai áp dụng phương pháp này trong sản xuất thực tế, đồng thời đầu tư thiết bị, đào tạo nhân lực và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp.

Luận văn hy vọng sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn để các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tiếp tục phát triển công nghệ nhiệt luyện, nâng cao chất lượng sản phẩm cơ khí trong nước. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tế, độc giả có thể liên hệ với tác giả hoặc các cơ sở nghiên cứu liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ TRẦN THANH SƠN NGHIÊN CỨU NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG SƠ MI GANG ĐỘNG CƠ XE MÁY BẰNG PHƯƠNG PHÁP TÔI BỀ MẶT NGÀNH: CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY - 605204 S KC 0 0 0 2 5 4 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2005 Luan van BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHI MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ TRAÀN THANH SÔN ÑEÀ TAØI: NGHIEÂN CÖÙU NAÂNG CAO CHAÁT LÖÔÏNG SÔ MI GANG ÑOÄNG CÔ XE GAÉN MAÙY BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP TOÂI BEÀ MAËT Chuyeân ngaønh: Coâng Ngheä Cheá Taïo Maùy Maõ soá ngaønh: 60 52 04 Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Thaùng 8 naêm 2005 1 Luan van BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØN H PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ ÑEÀ TAØI: NGHIEÂN CÖÙU NAÂNG CAO CHAÁT LÖÔÏNG SÔ MI GANG ÑOÄNG CÔ XE GAÉN MAÙY BAÈNG PHÖÔNG PHAÙP TOÂI BEÀ MAËT Ngöôøi thöïc hieän: KS. TRAÀN THANH SÔN Giaùo vieân höôùng daãn: PGS. HOAØNG TROÏNG BAÙ Chuyeân ngaønh: Coâng Ngheä Cheá Taïo Maùy Maõ soá ngaønh: 60 52 04 Thaønh phoá Hoà Chí Minh, Thaùng 8 naêm 2005 2 Luan van COÂNG TRÌNH ÑÖÔÏC HOAØN THAØNH TAÏI TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH Caùc boä höôùng daãn khoa hoïc: PGS.

HOAØNG TROÏNG BAÙ Caùn boä chaám nhaän xeùt 1: PGS. ÑAË NG VUÕ NGOAÏN Caùn boä chaám nhaän xeùt 2: TS. NGUYEÃN VAÊN DAÙN Luaän vaên thaïc só ñöôïc baû o veä taïi HOÂI ÑOÀNG CHAÁM BAÛO VEÄ LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT TPHCM Ngaøy………thaùng………naêm 2005 Coù theå tìm hieåu luaän vaên naøy taïi Thö Vieän Tröôøng Ñaïi Hoïc Sö Phaïm Kyõ Thuaät Thaønh Phoá Hoà Chí Minh 3 Luan van LÔØI CAÛM ÔN + Taùc giaû xin chaân thaønh caûm ôn Quyù Thaày Coâ: - PGS. Hoaøng Troïng Baù, Tröôûng khoa Coâng Ngheä Tröôøng Cao ñaúng coâng ngheä vaø quaûn trò doanh nghieäp – Giaûng vieân tröôøng Ñaïi hoïc sö phaïm kyõ thuaät, Ngöôøi ñaõ höôùng daãn taùc giaû tìm hieåu, nghieân cöùu taøi lieäu, quy trình saûn xuaát thöïc teá, cuõng nhö thu thaäp maãu so saùnh, phaân tính ñeà ra phöông phaùp khaéc phuïc.

Ñaëng Vuõ Ngoaïn - Giaùm ñoác Trung taâm nghieân cöùu vaät lieäu môùi ÑHBK- TPHCM. Ngöôøi ñaõ höôùng daãn taùc giaû trong quaù trình thöïc nghieäm toâi treân loø cao taàn vaø ño ñaït caùc thoâng soá chaát löôïng. + Xin caûm ôn: - Taäp theå Thaày, Coâ Khoa Cô Khí cheá taïo maùy, phoøng QLKH – QHQT- SÑH Tröôøng ÑH Sö Phaïm Kyõ Thuaät -TPHCM. - Taäp theå Thaà y, Coâ Trung taâm nghieân cöùu vaät lieäu môùi vaø Khoa coâng ngheä vaät lieäu tröôøng ÑHBK- TPHCM.

- Caùn boä, CNV Trung taâm kyõ thuaät teâu chuaån ño löôøng chaát löôïng 3 – TPHCM - Caùn boä, CNV phoøng ñaûm baûo thoâng tin Sôû Khoa Hoïc coâng Ngheä – TPHCM. - Caùc anh chò trong lôùp cao hoïc CTM 2002- 2004. Ñaõ chæ daãn, ñoùng goùp yù kieán, giuùp ñôõ, taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi ñeå luaän vaên naøy hoaøn thaønh. + Xin caûm ôn BGH, Quyù ñoàng nghieäp Khoa Cô Khí – Tröôøng TH KT- NV Nguyeãn Höõu Caûnh ñaõ taïo ñieàu kieän vaø giuùp ñôõ cho toâi trong quaù trình ñi hoïc vaø thöïc hieän ñeà taøi naøy.

Taùc giaû 4 Luan van LYÙ LÒCH KHOA HỌC Hoï vaø teân: TRAÀN THANH SÔN Ngaøy, thaùng, naêm sinh: Ngaøy 24 thaùng 7 naêm 1975 Nôi sinh: Thaønh Phoá Hoà Chí Minh Ñòa chæ lieân laïc: 23/11Ñ, Huyønh Taán Phaùt, Khu Phoá 1, phöôøng Taân Thuaän Ñoâng, Quaän 7, TP. Hoà Chí Minh. Quaù trình ñaøo taïo : 1993 -1998: Sinh vieân Khoa Cô khí cheá taïo maùy, Tröôøng Ñaïi hoïc Sö Phaïm Kyõ Thuaät TP. 2002 – 2005: Hoïc vieân Cao hoïc chuyeân ngaønh Coâng ngheä cheá taïo maùy, Tröôøng Ñaïi hoïc Sö Phaïm Kyõ Thuaät TP.HCM Quaù trình coâng taùc: 1998 - ñeán nay: Giaùo vieân Tröôøng Trung hoïc Kyõ thuaät vaø Nghieäp vuï Nguyeãn Höõu Caûnh.

5 Luan van TOÙM TAÉT LUAÄN VAÊN Tröôùc tình hình hoäi nhaäp kinh teá cuûa ñaát nöôùc, nhaèm kích thích saûn xuaát trong nöôùc, taêng tæ leä noäi ñòa hoaù caùc saûn phaåm cô khí, ñaëc bieät trong ngaønh saûn xuaát xe gaén maùy vaø theo tình hình saûn xuaát cuõng nhö vieäc söû duïng sô mi saûn xuaát trong nöôùc ngaøy caøng haïn cheá, nhieàu nhaø khoa hoïc, nhaø saûn xuaát ñaõ coù nhieàu coâng trình nghieân cöùu nhaèm naâng cao chaát löôïng toái öu hoùa quaù trình saûn xuaát, nhöng chöa trieät ñeå (Chöông I). Nhieäm vuï luaän vaên ñaët ra laø nghieân cöùu naâng cao chaát löôïng sô mi gang ñoäng cô baèng phöông phaùp toâi beà maët. Muoán thöïc hieän ñöôïc vaán ñeà naøy tröôùc tieân caàn phaûi tìm hieåu veà ñaëc ñieåm, hình daïng, ñieàu kieän laøm vieäc, yeâu caàu kyõ thuaät cuûa sômi vaø kieåm tra ñaùnh giaù chaát löôïng moät vaøi sô mi do Vieät Nam saûn xuaát hieän ñang baùn treân thò tröôøng vaø sô mi cuûa nöôùc ngoaøi ñeå ñoái chöù ng (Chöông II). Töø nhöõng keát quaû ñaõ nhaän ñöôïc, ñeà xuaát bieän phaùp naâng cao chaát löôïng sô mi baèng phöông phaùp toâi beà maët, baèng caùch nung noùng bôûi doøng ñieän caûm öùng coù taàn soá cao hay coøn goïi laø toâi cao taàn, vaø tìm hieåu veà quy trình coâng ngheä cheá taïo sô mi, ñoàng thôøi ñeà xuaát quy trình coâng ngheä cheá taïo môùi (Chöông III).

Ñeå thöïc hieän ñöôïc vieäc naâng cao chaát löôïng sô mi baèng phöông phaùp toâi cao taàn, phaûi tìm hieåu veà ñaëc ñieåm, nguyeân lyù cuûa phöông phaùp naøy vaø choïn cheá ñoä nung, thieát keá - cheá taïo voøng caûm öùng phuø hôïp vôùi chi tieát, maùy vaø cheá taïo ñoà gaù ñeå thöïc hieän toâi cao taàn (Chöông IV). Sau khi xaùc ñònh caùc yeâu caàu cuûa chi tieát sau khi toâi, tieán haønh thöïc nghieäm treân nhieàu loaïi voøng caûm öùng ñeå tìm ra keát quaû nung toái öu nhaát, sau ñoù kieåm tra chaát löôïng cuûa sô mi sau khi toâi vaø so saùnh vôùi chaát löôïng cuûa sô mi tröôùc khi toâi ( Chöông V). Ruùt ra keát luaän veà quaù trình nghieân cöùu vaø moät soá yù kieán ñeà xuaát (Chöông VI). Chính nhôø söï nghieân cöùu naøy hy voïng goùp phaàn naâng cao chaát löôïng sô mi ñeå ñaùp öùng nhu caàu söû duïng thöïc teá.

6 Luan van MUÏC LUÏC QUYEÁT ÑÒNH GIAO ÑEÀ TAØI LUAÄN VAÊN LÔØI CAÛM ÔN LYÙ LÒCH KHOA HỌC TOÙM TAÉT LUAÄN VAÊN Trang 5 MUÏC LUÏC Trang 6 DANH MUÏC CAÙC BAÛN G Trang 7 DANH MUÏC CAÙC HÌNH AÛNH Trang 8 Phaàn I: MÔÛ ÑAÀU 1. Boái caûnh lòch söû Trang 11 2. Muïc tieâu nghieân cöùu Trang 12 3. Noäi dung vaø phaïm vi nghieân cöùu Trang 12 4.

Phöông phaùp nghieân cöùu Trang 13 Phaàn II: NOÄI DUNG CHÖÔNG 1: TOÅNG QUAN 1. Tình hình saûn xuaát, söû duïng sô mi ôû Vieät Nam Trang 14 1. Giôùi thieäu sô mi gang ñoäng cô xe gaén maùy. Tình hình nghieân cöùu naâng cao chaát löôïng sômi ôû Vieät Nam.

Trang 20 CHÖÔNG 2: KIEÅM TRA - PHAÂN TÍCH CHAÁT LÖÔÏNG SÔ MI 2. Chæ tieâu ñaùnh giaù chaát löôïng sô mi Trang 22 2. Thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa vaät lieäu Trang 23 2. Ñoä cöùng Trang 24 2.

Toå chöùc teá vi Trang 28 2. Ñoä maøi moøn Trang 29 CHÖÔNG 3: PHAÂN TÍCH CHOÏN PHÖÔNG PHAÙP TOÂI BEÀ MAËT VAØ QUY TRÌNH COÂN G NGHEÄ GIA COÂNG SÔ MI 3. Phaân tích choïn phöông phaùp toâi beà maët Trang 30 3. Quy trình coâng ngheä gia coâng sômi Trang 31 7 Luan van CHÖÔNG 4: XAÙC ÑÒNH CHEÁ ÑOÄ TOÂI VAØ THIEÁT BÒ TOÂI BEÀ MAËT BAÈNG DOØN G ÑIEÄN CAÛM ÖÙN G COÙ TAÀN SOÁ CAO 4.

Ñaëc ñieåm cuûa phöông phaùp toâi Trang 34 4. Choïn cheá ñoä toâi vaø thieát bò nung Trang 37 4. Thieát keá voøng caûm öùng Trang 38 4. Thôøi gian nung Trang 40 4.

Chieàu roäng cuûa voøng caûm öùng Trang 40 4. Coâng suaát nung noùng Trang 41 4. Khe hôû giöõa voøng caûm öùng vaø chi tieát Trang 41 4. Toång thôøi gian nung vaø vaän toác di chuyeån cuûa chi tieát so vôùi voøng caûm öùng Trang 42 4.

Tính ñieän aùp vaø doøng treân voøng caûm öùng Trang 42 4. Heä soá coâng suaát cuûa voøng caûm öùng Trang 44 4. Cheá taïo ñoà gaù Trang 47 4. Caùc thieát bò khaùc Trang 49 CHÖÔNG 5: KIEÅM TRA CHAÁT LÖÔÏN G SÔ MI SAU KHI TOÂI 5.

Thöïc hieän toâi beà maët trong sô mi Trang 50 5. Ño caùc thoâng soá veà chaát löôïng sô mi sau khi toâi Trang 53 5. So saùnh chaát löôïng sô mi sau khi toâi so vôùi tröôùc khi toâi Trang 56 CHÖÔNG 6: KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ 6. Keát luaän Trang 61 6.

Kieán nghò Trang 62 SUMMARY Trang 63 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Trang 64 PHUÏ LUÏC Trang 66 8 Luan van DANH MUÏC CAÙC BAÛNG STT BAÛN G Trang 1 Baûng 2.1: Thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa sô mi Vieät Nam saûn xuaát 22 2 Baûng 2.2: Thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa sô mi nöùôc ngoaøi saûn xuaát 22 3 Baûng 2.3: Keát quaû ñoä cöùng cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi (Maãu 25 I) 4 Baûng 2.4: Keát quaû ñoä cöùng cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi 25 (MaãuII) 5 Baûng 2.5: Keát quaû ñoä cöùng cuûa maãu sô mi nöôùc ngoaøi saûn xuaát 26 ( Maãu III) 6 Baûng 5.1: Thaønh phaàn hoaù hoïc cuûa sô mi sau khi toâi 52 7 Baûng 5.2: Keát quaû ñoä cöùng cuûa maãu sô mi sau khi toâi ( Maãu I) 53 8 Baûng 5.3: Keát quaû ñoä cöùng cuûa maãu sô mi sau khi toâi ( Maãu II) 54 9 Baûng 5.4: So saùnh ñoä cöù ng cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi vaø sau 55 khi toâi ( Maãu I) 10 Baûng 5.5: So saùnh ñoä cöùng cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi vaø sau 55 khi toâi ( Maãu II) 11 Baûng 5.6: Trò soá khoái löôïng vaø thôøi gian thöû ñoä maøi moøn töông 59 ñoái 9 Luan van DANH MUÏC CAÙC HÌNH – AÛNH STT Hình - Aûnh Trang 1 Hình 1.1: Hình daïng sô mi 17 2 Hình 1.2: Ñoä nhaùm beà maët, sai soá vò trí, sai leäch hình daùng 18 hình hoïc cuûa sô mi.1: Ño ñoä cöùng Vicker 24 4 Hình 2.2: Toå chöùc Graphit cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi(maãu I) 26 5 Hình 2.3: Toå chöùc Graphit cuûa maãu sô mi tröôùc khi toâi(maãu 28 II) 7 Hình 2.4: Toå chöùc Graphit cuûa maãu sô mi (maãu III) 28 8 Hình 4.1: Sô ñoà nung noùng baèng doøng ñieän taàn soá cao 34 9 Hình 4.2: Söï phaân boá doøng ñieän trong tieát dieän chi tieát 35 10 Hình 4.3: Aûnh höôûng nhieät ñoä nung ñeán ñoä cöùng 35 11 Hình 4.4: Aûnh höôûng toác ñoä nung ñeán ñoä cöùng 36 12 Hình 4.5: Cheá ñoä nung cho pheùp khi toâi taàn soá 38 13 Hình 4.6: Hình daïng voøng caûm öùng 45 14 Hình 4.7: Vò trí giöõa voøng caûm öùng, chi tieát vaø voøng nöôùc 46 laøm nguoäi 15 Hình 4.8: Hình daïng ñoà gaù 48 16 Hình 5.1: Aûnh Graphít cuûa maãu sô mi sau khi toâi 54 17 Hình 5.