Luận văn HỆ THỐNG CHẤM ĐIỂM TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP – MỘT BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 MUÏC LUÏC Trang Danh muïc caùc chöõ vieát taét Danh muïc caùc baûng Danh muïc caùc hình veõ, ñoà thò Phaàn môû ñaàu CHÖÔNG 1 : VAI TROØ CUÛA TÍN DUÏNG TRONG NHTM.1 Ngaân haøng thöông maïi .2 Chöùc naêng cuûa NHTM .1 Chöùc naêng trung gian tín duïng.2 Chöùc naêng trung gian thanh toaùn .3 Caùc loaïi hình NHTM .1 Caên cöù vaøo hình thöùc sôû höõu .2 Döïa vaøo chieán löôïc kinh doanh .3 Döïa vaøo quan heä toå chöùc .4 Caùc hoaït ñoäng cuûa NHTM .1 Huy ñoäng voán .2 Hoaït ñoäng tín duïng.3 Hoaït ñoäng dòch vuï thanh toaùn vaø ngaân quyõ.4 Caùc hoaït ñoäng khaùc .2 Tín duïng ngaân haøng.1 Döïa muïc ñích cuûa TD.2 Döïa vaøo thôøi haïn TD .3 Döïa vaøo möùc ñoä tín nhieäm ñoái vôùi khaùch haøng.4 Döïa vaøo phöông thöùc hoaøn traû nôï vay .5 Döïa vaøo phöông thöùc cho vay .3 Ruûi ro cuûa hoaït ñoäng tín duïng trong ngaân haøng.2 Nguoàn goác phaùt sinh ruûi ro .1 Veà phía khaùch haøng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Veà phía ngaân haøng.3 Ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng .4 Noäi dung phaân tích tín duïng .2 Caùc thoâng tin laøm cô sôû ñeå phaân tích tín duïng .3 Noäi dung phaân tích tín duïng. Phaân tích tình hình taøi chính cuûa khaùch haøng. Phaân tích phöông aùn saûn xuaát kinh doanh, döï aùn ñaàu tö .3 Phaân tích thaùi ñoä traû nôï cuûa khaùch haøng trong vieäc traû nôï vay.5 Baûo ñaûm tín duïng .2 Caùc ñaëc tröng cuûa baûo ñaûm tín duïng .3 Caùc hình thöùc baûo ñaûm tín duïng.1 Caàm coá taøi saûn .2 Theá chaáp taøi saûn.
Baûo laõnh baèng taøi saûn. 19 CHÖÔNG 2 : THÖÏC TRAÏNG HOAÏT ÑOÄNG TÍN DUÏNG TAÏI NGAÂN HAØNG NGOAÏI THÖÔNG VIEÄT NAM.1 Giôùi thieäu veà Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vieät Nam .1 Khaùi quaùt veà Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vieät Nam. Thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng taïi NHNT Vieät Nam.2 Thöïc traïng thaåm ñònh tín duïng taïi Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vieät Nam.1 Nguoàn thoâng tin .2 Phaân tích naêng löïc phaùp luaät vaø tính caùch, uy tín cuûa khaùch haøng.3 Phaân tích naêng löïc taøi chính, tình hình saûn xuaát kinh doanh cuûa khaùch haøng .4 Tính toaùn hieäu quaû kinh teá cuûa phöông aùn/döï aùn vay voán ñeå thaáy khaû naêng traû nôï ngaân haøng .5 Phaân tích caùc ñieàu kieän ñaûm baûo nôï vay.6 Nhöõng haïn cheá cuûa quaù trình thaåm ñònh tín duïng .7 Moät soá ví duï minh hoïa nhöõng haïn cheá trong quaù trình thaåm ñònh taïi NHNT Vieät Nam. 42 CHÖÔNG 3 : HEÄ THOÁNG CHAÁM ÑIEÅM TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP – MOÄT BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO CHAÁT LÖÔÏNG QUAÛN LYÙ RUÛI RO TÍN DUÏNG TAÏI LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 NHNT VIEÄT NAM .1 Muïc ñích vaø cô sôû xaây döïng heä thoáng chaám ñieåm tín duïng .2 Caùc yeáu toá cuûa heä thoáng .1 Yeáu toá taøi chính .2 Yeáu toá phi taøi chính .3 Yeáu toá ñieåm soá vaø tyû troïng.3 Caùc böôùc chaám ñieåm .1 Xaùc ñònh lónh vöïc hoaït ñoäng.2 Xaùc ñònh qui moâ doanh nghieäp.3 Chaám ñieåm taøi chính .4 Chaám ñieåm phi taøi chính .1 Chaám ñieåm yeáu toá doøng tieàn .2 Chaám ñieåm yeáu toá quaûn lyù.3 Chaám ñieåm yeáu toá uy tín trong giao dòch.4 Chaám ñieåm yeáu toá caùc yeáu toá beân ngoaøi .5 Chaám ñieåm yeáu toá khaùc .5 Toång hôïp ñieåm cuoái cuøng vaø xeáp haïng.4 Taùc duïng cuûa heä thoáng chaám ñieåm tín duïng trong vieäc naâng cao chaát löôïng quaûn lyù ruûi ro tín duïng taïi NHNT Vieät Nam.
Taùc duïng cuûa heä thoáng chaám ñieåm tín duïng .2 Moät soá bieän phaùp hoaøn thieän vieäc aùp duïng heä thoáng chaám ñieåm tín duïng ôû NHNT Vieät Nam. 67 Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 PHAÀN MÔÛ ÑAÀU I Lyù do choïn ñeà taøi Quaûn trò ruûi ro tín duïng luoân laø moái quan taâm haøng ñaàu cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo NH treân theá giôùi. Tín duïng laø moät trong hai hoaït ñoäng cô baûn cuûa caùc NHTM vaø laø hoaït ñoäng ñem laïi lôïi nhuaän nhieàu nhaát cho NH. Vì nguoàn voán maø caùc NHTM duøng ñeå caáp tín duïng cho caùc nhu caàu trong neàn kinh teá chuû yeáu ñöôïc huy ñoäng töø caùc nguoàn tieàn nhaøn roãi trong xaõ hoäi neân NH coù traùch nhieäm phaûi hoaøn traû.
Neáu caùc khoaûn caáp tín duïng khoâng theå thu hoài ñöôïc seõ laøm aûnh höôûng ñeán khaû naêng thanh toaùn cuûa NH, chi phí taêng do phaûi trích döï phoøng daãn ñeán thu nhaäp bò giaûm, uy tín NH cuõng giaûm theo. Vì vaäy, hoaït ñoäng tín duïng coù theå ñöôïc xem nhö “con dao hai löôõi”, moät maët noù taïo ra thu nhaäp cao maët khaùc noù laïi taïo ra ruûi ro cho NH. Chính vì vaäy, noù thöôøng xuyeân nhaän ñöôïc söï chuù yù ñaëc bieät trong quaûn trò NH cuõng nhö trong coâng taùc giaùm saùt, quaûn lyù cuûa NHNN, bôûi vì vieäc quaûn trò tín duïng coù hieäu quaû hay khoâng coù aûnh höôûng raát lôùn ñeán söï thaønh coâng hay thaát baïi cuûa moät NH. Söï suïp ñoå cuûa moät NH thöôøng gaây aûnh höôûng khoâng toát ñeán heä thoáng taøi chính tieàn teä quoác gia.
ÔÛ Vieät Nam, hoaït ñoäng cuûa caùc NHTM trong ñoù coù hoaït doäng tín duïng cuõng nhaän ñöôïc söï quan taâm raát lôùn töø caùc nhaø quaûn trò NH cho ñeán caùc cô quan quaûn lyù coù lieân quan. Bôûi vì hoaït ñoäng tín duïng cuûa caùc NH Vieät Nam coù tính ruûi ro raát cao. Lòch söû NH Vieät Nam ñaõ chöùng kieán raát nhieàu toån thaát tín duïng keå töø khi chuyeån ñoåi cô cheá kinh teá töø keá hoaïch hoaù taäp trung sang kinh teá thò tröôøng. Nhöõng cuoäc ñoå vôõ tín duïng trong nhöõng naêm ñaàu thaäp nieân 90 ñaõ laøm maát nieàm tin cuûa coâng chuùng vaøo NH trong khi nhu caàu voán tín duïng cung caáp cho neàn kinh teá raát lôùn.
Nguyeân nhaân cuûa nhöõng vuï ñoå vôõ naøy vöøa xuaát phaùt töø heä thoáng phaùp lyù nöôùc ta luùc ñoù chöa ñaày ñuû vöøa töø phía caùc toå chöùc tín duïng coøn xem nheï veà maët quaûn lyù chaát löôïng tín duïng. Ñeå khaéc phuïc haäu quaû, Chính phuû ñaõ phaûi toán raát nhieàu tieàn ñeå hoã trôï caùc NH trong vaø ngoaøi quoác doanh xoùa moät löôïng khoång loà nôï toàn ñoïng khoâng coù khaû naêng thu hoài. Naêm 2001, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 ngaân saùch öôùc tính ban ñaàu ñeå taùi cô caáu, laøm laønh maïnh heä thoáng NH Vieät Nam laø 17. Vaøi naêm trôû laïi ñaây, cuøng vôùi toác ñoä taêng tröôûng kinh teá cuûa ñaát nöôùc luoân ôû möùc cao so vôùi theá giôùi, hoaït ñoäng tín duïng cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam ñaõ taêng tröôûng raát noùng, vaø tính ñeán nay, nôï xaáu cuûa heä thoáng NHTM Vieät Nam ñaõ coù daáu hieäu quay trôû laïi.
Moät keát quaû phaân tích taøi chính ñoái vôùi caùc NHTM quoác doanh theo tieâu chuaån quoác teá, coâng cuoäc taùi caáp voán cho caùc NHTM naøy coù theå phaûi caàn ñeán khoaûng 7% GDP cuûa ñaát nöôùc. Töø tröôùc ñeán nay ñaõ coù khaù nhieàu nghieân cöùu ñöôïc thöïc hieän veà caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû quaûn trò ruûi ro tín duïng ôû caùc NHTM Vieät Nam nhöng chuû yeáu laø ñi tìm nguyeân nhaân vaø ñöa ra caùc giaûi phaùp lieân quan ñeán cô cheá, chính saùch vó moâ cuûa nhaø nöôùc, phaùp luaät maø queân ñi moät ñieàu caên baûn raèng NH cuõng laø moät DN. Baûn thaân noù tröôùc nhaát phaûi töï trang bò cho mình caùc bieän phaùp, caùch thöùc ñeå sinh toàn trong moâi tröôøng kinh teá caïnh tranh gay gaét, laøm sao vöøa taêng tröôûng vöøa ñaûm baûo an toaøn. Ruûi ro tín duïng xaûy ra, nguyeân nhaân tröôùc tieân thuoäc veà baûn thaân caùc NH, veà chính saùch quaûn trò, giaùm saùt tín duïng cuûa NH vaø yeáu toá coát loõi nhaát laø naêng löïc cuûa nhaân vieân ñeå thöïc thi hieäu quaû heä thoáng quaûn trò ñoù.
Vaø cuõng chöa coù nghieân cöùu naøo ñeà caäp ñeán vieäc ño löôøng möùc ñoä ruûi ro tín duïng cuûa moät khaùch haøng nhaèm hoã trôï vieäc ra quyeát ñònh cho vay phuø hôïp. Xuaát phaùp töø yeâu caàu thöïc tieãn neâu treân, toâi ñaõ choïn ñeà taøi “HEÄ THOÁNG CHAÁM ÑIEÅM TÍN DUÏNG DOANH NGHIEÄP – MOÄT BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO CHAÁT LÖÔÏNG QUAÛN LYÙ RUÛI RO TÍN DUÏNG TAÏI NGAÂN HAØNG NGOAÏI THÖÔNG VIEÄT NAM” cho luaän vaên cuûa mình. II Muïc ñích nghieân cöùu Muïc ñích cuoái cuøng cuûa hoaït ñoäng tín duïng laø phaûi thu hoài ñöôïc soá tieàn ñaõ cho vay. Ñieàu naøy tuøy thuoäc vaøo keát quaû thaåm ñònh khaû naêng traû nôï khaùch haøng cuûa nhaân vieân tín duïng.
Vaán ñeà ñöôïc ñaët ra laø hieän nay noäi dung thaåm ñònh hoà sô vay voán cuûa khaùch haøng ôû caùc NHTM ñang ñöôïc thöïc hieän nhö theá naøo ? Coù theå noùi haàu heát caùc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 NH ñeàu döïa vaøo giaù trò cuûa taøi saûn baûo ñaûm laø nhieàu nhaát sau ñoù môùi xeùt nguoàn traû nôï cuûa khaùch haøng. Hoï ñaõ queân ñi ñieåm coát yeáu trong vieäc ra quyeát ñònh cho vay hay khoâng laø tuøy thuoäc vaøo doøng tieàn ñöôïc taïo ra trong töông lai cuûa khaùch haøng. Nhö vaäy, coù phaûi do khaû naêng thaåm ñònh cuûa hoï yeáu keùm hay do moät nguyeân nhaân naøo khaùc nöõa. Hieän nay, coâng taùc ñaøo taïo cuûa nöôùc ta coøn nhieàu baát caäp khoâng phuïc vuï nhieàu cho coâng vieäc ñi laøm sau naøy cuûa sinh vieân.
Tuy nhieân, vaán ñeà naøy vaãn coù theå caûi thieän ñöôïc vì caùc NH thöôøng toå chöùc caùc lôùp ñaøo taïo nghieäp vuï cho nhaân vieân môùi cuûa mình. Nhö vaäy, vaán ñeà coøn laïi laø hoï ñaõ thieáu moät coâng cuï hoã trôï quaù trình thaåm ñònh. Trong thöïc teá, ñoâi khi giöõa ban giaùm ñoác vaø nhaân vieân tín duïng coù nhöõng maâu thuaãn, khoâng thoáng nhaát trong vieäc ñeà xuaát caáp tín duïng cho khaùch haøng vì hoï thieáu moät coâng cuï giuùp ño löôøng ñöôïc möùc ñoä ruûi ro tín duïng cuûa khaùch haøng vaø vôùi möùc ñoä ruûi ro tín duïng nhö vaäy thì khaû naêng NH seõ caáp tín duïng toái ña cho doanh nghieäp laø bao nhieâu maø vaãn ñaûm baûo khaû naêng thu hoài nôï? Noùi toùm laïi, vaán ñeà nghieân cöùu ñöôïc xaùc ñònh laø giôùi thieäu heä thoáng chaám ñieåm tín duïng doanh nghieäp ôû NHNT Vieät Nam vöøa ñöôïc trieån khai aùp duïng. Töø ñoù, heä thoáng chaám ñieåm naøy ñaõ coù nhöõng taùc duïng gì trong vieäc naâng cao chaát löôïng quaûn lyù ruûi ro tín duïng vaø moät soá bieän phaùp ñeå hoaøn thieän vieäc aùp duïng heä thoáng naøy taïi Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vieät Nam.
III Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu ÔÛ goùc ñoä khaùch haøng, ñoái töôïng nghieân cöùu chuû yeáu laø caùc DN vì chuùng coù tyû troïng voán vay trong toaøn boä danh muïc cho vay cuûa NHNT Vieät Nam laø khaù lôùn vaø tính phöùc taïp trong hoaït ñoäng cuûa noù.