CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1.1 Tổng quan về dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.1 Khái niệm về ngân hàng bán lẻ, dịch vụ ngân hàng và dịch vụ ngân hàng bán lẻ Thuật ngữ bán lẻ trong thương mại được hiểu là “cung cấp các sản phẩm đến tay người tiêu dùng cuối cùng thông qua các đại lý phân phối”, bán lẻ là hoạt động của phân phối, trong đó là triển khai các hoạt động tìm hiểu, xúc tiến, nghiên cứu, thử nghiệm, phát hiện và phát triển các kênh phân phối hiện đại mà nổi bật là kinh doanh qua mạng. Trong ngành ngân hàng thuật ngữ ngân hàng bán lẻ ( NHBL) có thể hiểu là “việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh, khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm và dịch vụ ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và công nghệ thông tin”.( Theo các chuyên gia kinh tế của Học viện Công nghệ Châu á – AIT) Dịch vụ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân thông qua việc tạo ra giá trị đóng góp cho nền kinh tế của quốc gia, bản thân ngân hàng là một dạng kinh doanh ngoại tệ, thu phí của khách hàng, được xét thuộc nhóm ngành dịch vụ hoạt động ngân hàng không trực tiếp tạo ra sản phẩm cụ thể, nhưng với việc đáp ứng các nhu cầu về tiền tệ, về vốn, về thanh toán cho khách hàng, ngân hàng đã gián tiếp tạo ra sản phẩm dịch vụ trong nền kinh tế, vì vậy khái niệm về dịch vụ ngân hàng rất phức tạp vì tính tổng hợp, đa dạng và nhạy cảm của hoạt động kinh doanh ngân hàng .Từ những đặc điểm trên có thể đưa ra khái niệm như sau : Dịch vụ ngân hàng là một bộ phận của dịch vụ tài chính, là các dịch vụ tài chính gắn liền với hoạt động kinh doanh của ngân hàng, được ngân hàng thực hiện nhằm tìm kiếm lợi nhuận, và chỉ có các ngân hàng với ưu thế của nó mới có thể cung cấp các dịch vụ này một cách tốt nhất cho khách hàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Theo tổ chức thương mại thế giới WTO thì dịch vụ NHBL là loại hình dịch vụ điển hình của ngân hàng, nơi mà các khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các chi nhánh/phòng giao dịch của các ngân hàng để thực hiện các dịch vụ như: tiền gửi tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp, vay vốn, dịch vụ thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác đi kèm… Tóm lại, có thể hiểu theo cách phổ biến nhất “ Dịch vụ NHBL là dịch vụ ngân hàng cung cấp các sản phẩm tài chính cho khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lưới chi nhánh hoặc việc khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với sản phẩm dịch vụ ngân hàng thông qua phương tiện thông tin, điện tử viễn thông” 1. Đặc điểm của dịch vụ ngân hàng bán lẻ Đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL vô cùng lớn: là các cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Số lượng sản phẩm dịch vụ NHBL cung cấp rất đa dạng nhưng giá trị của từng khoản giao dịch chưa cao nên mức độ rủi ro tương đối thấp.
Dịch vụ NHBL đòi hỏi phải xây dựng nhiều kênh phân phối và đa dạng để cung ứng được các sản phẩm dịch vụ cho khách hàng trên phạm vi rộng. Dịch vụ NHBL phần lớn dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại và một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp nhằm mở rộng, nâng cao chất lượng sản phẩm và đưa sản phẩm đến từng đối tượng khách hàng. Dịch vụ đơn giản, dễ thực hiện: Mục tiêu của dịch vụ NHBL là khách hàng cá nhân nên các dịch vụ thường tập trung vào dịch vụ tiền gửi, thanh toán, vay vốn và dịch vụ thẻ. Việc phát triển kinh doanh chủ yếu dựa vào thương hiệu, chất lượng dịch vụ tốt của ngân hàng nên chất lượng dịch vụ là yếu tố quan trọng để phát triển dịch vụ NHBL.
Chi phí hoạt động trung bình cao: Số lượng khách hàng tuy đông nhưng phân tán rộng khắp nên việc giao dịch không được thuận tiện. Ngân hàng thường mở rộng mạng lưới, đầu tư giao dịch online rất tốn kém. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Phương thức quản lý và các hình thức tiếp thị đa dạng, phức tạp hơn do mạng lưới khách hàng trải rộng.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1.1 Các nhân tố khách quan Thứ nhất,sự cạnh tranh giữa các NHTM trong và ngoài nước trong môi trường hội nhập kinh tế quốc tế buộc các NH phải nỗ lực nhiều hơn cho việc phát triển các SP, dịch vụ, mở rộng hệ thống KPP, đưa ra các chính sách và các chương trình chăm sóc KH hấp dẫn nhằm gia tăng vị thế cạnh tranh và chiếm lĩnh thị phần Thứ hai, sự phát triển của nền kinh tế và sự ổn định về mặt chính trị có ảnh hưởng lớn đến chất lượng dịch vụ của NH bởi vì khi chất lượng cuộc sống của người dân ngày càng tăng thì nhu cầu của họ về các dịch vụ NH sẽ gia tăng, khi đó NH nào đáp ứng kịp thời nhu cầu của KH sẽ có ưu thế phát triển vì vậy các NH cũng phải cải cách, đổi mới để đáp ứng kịp thời nhu cầu của KH, duy trì và thu hút KH đến với NH Thứ ba, các chính sách của chính phủ và cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng là một ngành kinh doanh đặc biệt quan trọng của nền kinh tế, một sự thay đổi về chính sách sẽ có những tác động nhất định đến hoạt động của NH và danh mục các SP dịch vụ mà NH đang cung cấp, vì vậy muốn phát triển bất kỳ một dịch vụ nào cũng cần có điều kiện pháp lý và sự hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước 1.2 Các nhân tố chủ quan Thứ nhất, hệ thống KPP và các sản phẩm dịch vụ mà NH cung cấp, NH có hệ thống các CN, PGD rộng khắp tạo nên sự thuận tiện cho KH khi giao dịch, với sự đa dạng các SP, dịch vụ sẽ làm hài lòng KH khi họ được cung cấp các SP dịch vụ trọn gói, đáp ứng kịp thời nhu cầu Thứ hai, sự phát triển của hạ tầng công nghệ thông tin cho phép các NH tạo ra khả năng phát triển SP mới có tính chất riêng biệt, giúp KH tiết kiệm thời gian khi giao dịch,có thể dễ dàng sử dụng các sản phẩm dịch vụ mà không cần đến NH thông qua các tiện ích của dịch vụ NH điện tử… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Thứ ba, chất lượng của đội ngũ nhân viên và năng lực quản trị điều hành của NH, sự phát triển của hệ thống dịch vụ phải gắn liền với năng lực quản trị điều hành của mỗi NH để đảm bảo hoạt động NH phát triển ổn định, an toàn , bền vững và có khả năng kiểm soát các rủi ro xảy ra, điều này đòi hỏi NH phải có một đội ngũ cán bộ quản lý có trình độ, có khả năng phân tích đánh giá rủi ro…ngoài ra NH phải có một đội ngũ nhân viên có chuyên môn và thao tác nghiệp vụ tốt, có khả năng xử lý công việc nhanh chóng, chính xác để tạo sự tin tưởng cho KH khi giao dịch Thứ tư, chính sách chăm sóc và phát triển KH của mỗi NH, kết hợp với các chính sách Marketing để thu hút và giữ chân KH 1. Các dịch vụ của ngân hàng bán lẻ 1.
Dịch vụ huy động vốn Xét về bản chất Ngân hàng thương mại ( NHTM) chỉ là một doanh nghiệp đặc biệt trên thị trường, bởi nó cũng hoạt động kinh doanh như một doanh nghiệp bình thường, song hàng hoá nó kinh doanh là tiền tệ, vàng bạc, giấy tờ có giá, chứng khoán…và huy động vốn chính là nghiệp vụ quan trọng và cơ bản để tạo ra hàng hoá cho ngân hàng kinh doanh. Thông qua các biện pháp và công cụ được sử dụng, các NHTM huy động nguồn vốn từ khách hàng cá nhân và DNVVN dưới các hình thức chủ yếu như: tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, phát hành giấy tờ có giá (kỳ phiếu, trái phiếu ngân hàng…) và các hình thức tiền gửi khác. Các khách hàng cá nhân và DNVVN có nguồn vốn nhàn rỗi tuy không lớn nhưng với số lượng khách hàng đông sẽ tạo nên một nguồn huy động vốn tiềm năng và dồi dào cho các NHTM. Hiện nay, ngoài các sản phẩm tiền gửi truyền thống, các NHTM đã đa dạng hóa nhiều sản phẩm tiết kiệm linh hoạt về kỳ hạn và lãi suất nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng.
Dịch vụ tín dụng Dịch vụ tín dụng bán lẻ bao gồm các dịch vụ cung cấp cho khách hàng cá nhân và DNVVN : cho vay có tài sản đảm bảo và cho vay không có tài sản đảm bảo (còn gọi là cho vay tín chấp) trong đó: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Cho vay có tài sản đảm bảo bao gồm các hình thức cho vay như :cho vay bổ sung vốn lưu động, vay đầu tư tài sản cố định, cho vay mua nhà – đất, cho vay xây dựng sửa chữa nhà,cho vay mua xe, cho vay du học, cho vay đầu tư kinh doanh chứng khoán, vay cầm cố thẻ tiết kiệm. Cho vay không có tài sản đảm bảo (còn gọi là cho vay tín chấp) : Hỗ trợ tiêu dùng dành cho nhân viên công ty , thấu chi tài khoản. Dịch vụ cho vay của ngân hàng bán lẻ diễn ra phong phú và đa dạng với các nhu cầu khác nhau của khách hàng, khi chất lượng cuộc sống và trình độ dân trí được nâng cao thì người dân có nhu cầu vay ngân hàng để cải thiện và nâng cao mức sống, quy mô của từng món vay nhỏ nhưng số lượng các món vay nhiều, vì vậy chi phí bình quân trên một đồng vốn cho vay mà ngân hàng phải chịu cao hơn các loại cho vay khác 1.