Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chất lượng cho vay nhà dự án trong ngân hàng thương mại. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng chất lượng cho vay nhà dự án trong NHTMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà Nội Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng cho vay nhà dự án tại ngân hàng thuong mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà Nội 4 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY NHÀ DỰ ÁN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Vấn đề về chất lượng cho vay đã được khá nhiều các nhà nghiên cứu, các nhà kinh tế, nhà quản lý trong và ngoài nước quan tâm dưới nhiều góc độ chuyên sâu nhất định trong các công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn, cụ thể như sau: 1.
Tài liệu nghiên cứu nước ngoài Trong kho tài liệu nghiên cứu ở nước ngoài thì hầu hết các công trình nghiên cứu đã được công bố trước đây đều nhấn mạnh vai trò của ngân hàng thương mại trong việc vấn đề hạn chế sự rủi ro trong hoạt động tín dụng. Cụ thể, Apawuza (2019) đã đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ dự trữ bắt buộc đến khả năng sinh lời và hoạt động cho vay của các ngân hàng ở Ghana. Nghiên cứu đã phát hiện ra ảnh hưởng thuận chiều của nhu cầu vốn đối với khả năng sinh lời của các ngân hàng ở Ghana. Ngoài ra, nghiên cứu đã phát hiện ra tác động ngược chiều của tỷ lệ dự trữ bắt buộc với hoạt động cho vay của các ngân hàng ở Ghana.
Nghiên cứu khuyến nghị rằng các nhà quản lý ngân hàng nên tăng cường nỗ lực nâng cao lợi nhuận của các ngân hàng bằng cách đảm bảo rằng có đủ vốn đồng thời họ nên đưa ra một số chính sách và hệ thống để quản lý các hoạt động cho vay của họ. Filip (2015) tác giả đã có những đánh giá về chất lượng khoản vay của ngân hàng thương mại trong xu hướng toàn cầu hóa diễn ra tại Romania, EU trong khoảng thời gian năm 2000 – 2012. Đồng thời tác giả cũng đã đưa ra những đánh giá, phân tích các khái niệm chất lượng cho vay và tỷ lệ nợ xấu; phân tích mối tương quan ngược chiều giữa chất lượng các khoản vay ngân 5 hàng với vấn đề nợ xấu. Tác giả đã chỉ ra rằng: vấn đề nợ xấu trong ngân hàng tại Romania ngày càng gia tăng, cụ thể tỷ lệ nợ xấu từ 3.33% vào năm 2011 và tại Eu tỷ lệ này là 3,8% năm 2000 lên tới 6% vào năm 2011.
Đồng thời qua việc phân tích mô hình chất lượng cho vay, tác giả cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa nợ xấu với sự tăng trưởng GDP, giữa tỷ lệ lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp với tầm quan trọng trong vấn đề quản lý các khoản tín dụng của các ngân hàng thương mại hiện nay. Arsyad và Djoko (2019) đã xem xét mức độ ảnh hưởng của nợ xấu (NPL), hệ số an toàn vốn (CAR), tỷ lệ lãi cận biên (NIM), tỉ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) và tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu (DER) đến chất lượng tín dụng ngân hàng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng NPL có ảnh hưởng ngược chiều có ý nghĩa thống kê đến lợi nhuận của ngân hàng, CAR và NIM có ảnh hưởng thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lời của ngân hàng, LDR không có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến lợi nhuận của ngân hàng và DER không có tác động thuận chiều có ý nghĩa thống kê đến lợi nhuận của ngân hàng. Tài liệu nghiên cứu trong nước Liên quan đến vấn đề chất lượng cho vay của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, đã có không ít tác giả tiếp cận ở các khía cạnh hoạt động, góc độ nghiên cứu khác nhau, cụ thể: Tác giả Nguyễn Văn Tiến (2013) và Phạm Thị Bích Ngọc (2013) đều có những nhận định rằng các ngân hàng thương mại đã tự tạo ra lợi nhuận cho mình bằng cách đi vay hay nói cách khác là các ngân hàng đã bán đi các khoản nợ dựa trên các tiêu chí đánh giá khác nhau như sự thanh khoản, mức độ rủi ro, mệnh giá đồng tiền, kỳ hạn cho vay, lãi suất cho vay.
rồi ngân hàng lại đem cho vay lại hay nói cách khác là mua các tài sản đó theo các tiêu chí đánh giá khác nhau. Như vậy, quá trình “cho vay - đi vay” người ta gọi là 6 quá trình chuyển hóa của tài sản. Quá trình chuyển hóa này cùng với quá trình cung cấp dịch vụ như thanh toán séc, duy trì sổ sách, phân tích tín dụng. nó cũng giống như bất cứ một quy trình sản xuất kinh doanh nào của doanh nghiệp.
Nếu như bên ngân hàng thương mại có khả năng cung cấp được các dịch vụ như mong muốn cho khách hàng với giá thấp mà vẫn có được thu nhập cao từ tài sản có đó thì ngân hàng sẽ có lãi và ngược lại. Cách tiếp cận vấn đề như vậy chưa chỉ ra những thành tố tạo nên chất lượng tín dụng của NHTM. Tương tự, nhóm các tác giả Nguyễn Văn Tiến (2015), Nguyễn Đăng Dờn (2010), Nguyễn Minh Kiều (2012) cũng đã đưa ra những quan điểm về chất lượng hoạt động cho vay trong các NHTM và hệ thống các chỉ tiêu đo lường chất lượng tín dụng, bao gồm hệ thống các chỉ tiêu đánh giá định tính và các chỉ tiêu đánh giá định lượng. Nhóm các chỉ tiêu đánh giá định tính phản ánh các nội dung có liên quan đến khách hàng cũng như các biểu hiện trong quản lý hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại.
Nhóm các chỉ tiêu định lượng như: tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, khả năng sinh lợi từ hoạt động cho vay, hiệu suất sử dụng vốn vay, mức độ trích lập dự phòng cũng như khả năng bù đắp rủi ro về tín dụng, sự phân tán rủi ro, mức độ an toàn vốn. Trần Thị Thanh Thúy (2022) đã đưa ra các tiêu chí của ngân hàng nhà nước Việt Nam như cơ cấu dư nợ, cơ cấu tăng trưởng, tình hình nợ xấu, nợ quá hạn, trích lập dự phòng rủi ro, vòng quay vốn tín dụng…. của các ngân hàng thương mại Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ tại các ngân hàng thương mại đến năm 2025 làm cơ sở đề xuất các giải pháp cụ thể góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ cho vay của ngân hàng. Ngoài ra tác giả cũng có kiến nghị đề xuất đối với chính phủ, đối với ngân hàng nhà nước Việt Nam để trong vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ tại các NHTM Việt Nam.
7 Lê Thị Thu Trang (2021) đã hệ thống hóa những cơ sở lý luận, khung lý thuyết cơ bản của năng lực QTRRTD và nội dung năng lực QTRRTD và những quan điểm mới nhất, cập nhật những quy định mới nhất trong QTRRTD thực trạng năng lực quản trị rủi ro tín dụng của NHNo&PTNTVN; Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành đến năng lực NHNo&PTNTVN; Yếu tố nào được đánh giá có mức độ ảnh hưởng quan trọng nhất cũng như thứ tự mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến năng lực QTRRTD của NHNo&PTNTVN; Thực hiện những giải pháp gì để nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng trong điều kiện vận dụng QTRR theo thông lệ quốc tế, đồng thời đưa ra những yêu cầu cấp bách trong QTRRTD và nâng cao sức cạnh tranh của NHTM trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.Khoảng trống nghiên cứu Qua nghiên cứu tổng quan trong nước và ngoài nước có liên quan thiết thực đến chất lượng cho vay tại các NHTM có thể thấy rằng có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chủ đề chất lượng hoạt động cho vay tại NHTM. Nhưng mỗi công trình nghiên cứu phản ánh những góc nhìn khác nhau về chất lượng cho vay tại các ngân hàng. Mỗi ngân hàng khác nhau sẽ có những giải pháp, chiến lược khác nhau để phát triển, nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động cho vay vốn trên cơ sở các ngân hàng sẽ có những giải pháp mang tính đặc thù của ngân hàng mình để phát triển hoạt động cho vay đáp ứng nhiều hơn nữa nhu cầu kinh doanh của khách hàng. Trên cơ sở tiếp cận và kế thừa những nghiên cứu trước, tác giả đi sâu tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực tế về chất lượng cho vay tại ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Tây Hà Nội gắn liền với đặc điểm hoạt động cho vay nhà dự án tại ngân hàng Vietcombank - Chi nhánh Tây Hà Nội và đời sống kinh tế xã hội của địa phương.
Do đó, đề tài “Chất lượng cho vay nhà dự án tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Tây Hà Nội” phù hợp với lý thuyết và có ý nghĩa thực tiễn. Cơ sở lý luận chất lƣợng cho vay nhà dự án của ngân hàng thƣơng mại 1. Cho vay của ngân hàng thương mại 1.Khái niệm Cho vay là một quan hệ kinh tế mà ở đó các ngân hàng chuyển cho các khách hàng vay vốn được quyền sử dụng một khoản tiền tương ứng với những điều kiện nhất định đã được thỏa thuận trong hợp đồng nhằm phục vụ mục đích vay vốn của khách hàng (Nguyễn Văn Tiến, 2013). Cho vay nhà dự án: Nhà dự án là tên gọi chung của các sản phẩm dự án đầu tư xây dựng nhà ở như căn hộ chung cư, nhà liền kề, biệt thự, … Với nhiều ưu điểm về tính năng sử dụng cũng như giá cả, nhà dự án đang chiếm được nhiều sự quan tâm của cộng đồng.
Theo đó, mảng cho vay mua nhà dự án ở các ngân hàng cũng sôi động và đa dạng hơn để đáp ứng nhu cầu của người dân. Cho vay nhà dự án là quan hệ cho vay giữa ngân hàng và khách hàng (pháp nhân và thể nhân) liên quan đến lĩnh vực nhà dự án. Như vậy, hoạt động cho vay nhà dự án chính là việc ngân hàng thương mại cung cấp vốn cho khách hàng vay vốn căn cứ vào mục đích vay vốn của khách hàng cho vay mua nhà dự án. Đặc điểm cho vay nhà dự án Một là, hoạt động cho vay nhà dự án phụ thuộc vào chu kỳ vận động của thị trường bất động sản.