CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE CƠ BAN VE CHAT LUONG PHAN TICH TIN DUNG CUA NGAN HANG THUONG MAI 1. Tống quan về tin dụng ngân hàng 1. Khái quát chung về tín dụng ngân hàng Đề đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh các chủ thể kinh tế cần phải sử dụng nguồn tài chính được hỗ trợ từ các tô chức tài chính thương mại. Tín dụng là một trong những hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại, đóng vai trò là nguồn cung cấp vốn cho các dự án kinh doanh của các doanh nghiệp trong nền kinh tế.
Khái niệm tín dụng ngân hàng được hiểu tổng quát nhất như sau: “Tin dung ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyên sử dụng nguồn vốn từ ngân hang sang cho khách hàng trong một thời hạn nhất định với một khoản chỉ phí nhất định ”(theo Thebank. Không giống như tín dụng thương mại là cung cấp tín dụng đưới dạng hang hoá, tín dụng ngân hang được thé hiện thông qua sự chuyển giao tạm thời quyên sử dụng một lượng tiền tệ từ ngân hàng sang các chủ thê kinh tế khác, và khi hoàn trả thì các chủ thể đi vay phải trả một khoản lợi tức nhất định theo thoả thuận với ngân hàng. Với quan điểm đó, tín dụng ngân hàng chính là hoạt động cấp tín dụng của các ngân hang thương mại. Hoạt động tin dụng ngân hang là một trong những hoạt động truyền thống và tiêu biểu nhất của ngân hàng thương mại.
Không chỉ chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản của ngân hàng thương mại mà tín dụng còn là hoạt động mang lại nguồn thu nhập chính cho các ngân hàng thương mại. Theo Luật các tổ chức tín dung năm 2010 va sửa đổi bé sung năm 2017 quy định cu thé về hoạt động cấp tín dụng và cho vay của các tô chức tín dụng như sau: “Cấp tin dung là việc thoả thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho pháp sử dụng một khoản tiên theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khẩu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác ”. Do đó, tín dụng ngân hàng có bản chất chung của quan hệ tín dụng, đó là quan hệ tin cậy lần nhau trong việc vay và cho vay giữa các ngân hàng, các tô chức tín dụng với pháp nhân và cá nhân, được thực hiện theo nguyên tắc hoàn trả và có lãi. Tín dụng ngân hàng trên thực tế vẫn là hình thức tối ưu và hiệu quả nhất trong việc huy động vốn cho phát triển đối với những nước có nền kinh tế chưa phát triển, các kênh huy động vốn vẫn còn đang hạn chế.
Phân loại tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng được chia ra làm 6 phân loại khác nhau tùy vào thời gian, cách thức và mục đích vay vốn của doanh nghiệp và cá nhân, bao gồm: Phân chia theo thời gian: tùy vào các mốc thời gian khác nhau mà việc phân chia cũng khác nhau Tín dụng ngắn hạn: là các khoản tài trợ vốn lưu động có thời hạn dưới 12 tháng. Ngân hàng có thé cho vay dưới nhiều hình thức khác nhau tuỳ vào từng trường hợp của khách hàng. Tín dụng trung hạn: Trên 1 năm đến 5 năm (hoặc 7 năm), đầu tư chủ yếu cho các TSCĐ. Tín dụng dài hạn: thường có thời hạn lớn hơn 5 năm (hoặc 7 năm), chủ yếu các máy móc thiết bị, công trình có thời gian sử dụng lâu và giá trị sử dụng lớn là đối tượng được tài trợ Tuy nhiên, việc xác định chính xác thời hạn trong nhiều trường hợp chỉ mang tính tương đối Phân loại theo cách thức cấp tín dụng: Chiết khấu: là việc mà khi khách hàng mang thương phiếu chưa đến hạn đến ngân hàng dé xin chiết khấu thì ngân hàng sẽ cho người đó ứng trước tiền dé sở hữu một giấy nợ chưa đến hạn.
Khoản tiền ứng trước đó chính bằng giá trị của giấy nợ đó trừ đi phần mà ngân hàng nhận được. Cho vay: là việc ngân hàng cấp một khoản tiền cho khách hàng với cam kết sẽ hoàn trả cả gốc và lãi sau một khoảng thời gian nhất định được quy định trong hợp đồng. Trong khoản mục tín dụng thì cho vay chính là tài sản lớn nhất và cùng đêm lại nguồn thu lớn nhất cho các ngân hàng thương mai. Tat nhiên cái gì đem lại nhiều lợi nhuận cũng tiềm tàng trong đó rất nhiều rủi ro và cho vay cũng vậy khi gần như các khoản nợ xấu được ngân hàng ghi nhận lại đều xuất phát từ hoạt động cho vay.
Cho thuê tài chính: có thé hiểu cho thuê tài chính như một hình thức cho thuê tài sản trung và dài hạn có kèm theo điều khoản là bán lại tài sản cho người thuê khi hợp đồng kết thúc, với giá cả được thỏa thuận từ trước hoặc người thuê được quyền thuê tiếp theo các điều kiện đã được hai bên thỏa thuận. Bao lãnh: Bảo lãnh ngân hàng được xem là một loại bảo đảm từ một ngân hàng về việc đảm bảo trách nhiệm của người di vay. Cụ thé hon là, nếu người đi vay không thê hoàn trả được khoản nợ của mình, ngân hàng sẽ đứng ra chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ đó trong phạm vi số tiền được ghi rõ trong giấy bảo lãnh. Theo luật tô chức tin dụng năm 2010, “bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng, trong đó các tổ chức tín dụng sẽ cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc tô chức tín dụng sẽ thực hiện thay nghĩa vụ tài chính cho khách hàng khi họ không thực hiện đầy đủ hoặc không thé thực hiện nghĩa vụ đã cam kết.
Trong trường hợp này, khách hàng sẽ phải nhận nợ và hoàn trả lại tổ chức tín dụng sau đó”. Phân loại theo TSĐB đối với khách hàng: Cho vay không có đảm bảo: là cho vay dựa vào uy tín của đối tượng vay vốn hoặc các khoản vay mà nhà nước chỉ thị không cần phải có tài sản bảo đảm. Người đi vay chỉ cần chứng minh được tình hình tài chính của mình hay một số giấy tờ đơn giản khác là đã có khả năng được ngân hàng phê duyệt cho vay. Cũng vì vậy mà đây được xem là hình thức thức vay ân chứa nhiều rủi ro cho ngân hàng do có những khách hang đã lợi dụng sự tín nhiệm của ngân hàng dành cho mình dé dùng vốn vay vào những việc sai mục đích hoặc bat chấp làm những hành vi gian dối dé có thé huy động được vốn.
Khi đối tượng đi vay không có năng lực hoàn trả thì ngân hàng cũng rất khó đề thu hồi lại số tiền đã cho khách hàng vay. Cho vay có đảm bảo: là việc cấp tín dụng đối với những đôi tượng mà họ có tài sản thé chap hay cầm cô hoặc được bên thứ ba bảo lãnh. Dựa vào chính sách của từng ngân hang mà số vốn huy động được nếu có tài sản đảm bảo có thé thay đổi một cách lịnh hoạt nhưng hiện nay hầu như các ngân hàng sẽ phê duyệt cho khách hàng vay một khoản tiền tối đa bằng 75% giá trị của tài sản đảm bảo. Điều này sẽ làm cho các ngân hàng luôn bảo đảm được lợi ích của mình khi các khoản cho vay của họ xảy ra rủi ro.
Phân loại theo chủ thể đi vay: Cho vay chính phủ: đối tượng vay là nhà nước, nghiệp vụ tiến hành bằng cách chính phủ sẽ phát hành trái phiếu chính phủ hoặc tín phiếu kho bạc và ngân hàng sẽ là người đứng ra mua lại. Cho vay các tổ chức kinh doanh: là hoạt động cho vay đối với các doanh nghiệp trong và ngoài nước dé mua máy móc, trang thiết bị và chi trả chi phí cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Cho vay cá nhân: đôi tượng đi vay ở đây là các cá nhân khi họ có nhu cầu về tiêu dùng hoặc phục vụ cho mục tiêu kinh doanh của mình. Cho vay các tổ chức tài chính khác: là hoạt động cho vay với mục đích đảm bảo tính thanh khoản và thanh toán trong hệ thống liên ngân hàng Phân loại theo phương thức cho vay: Thấu chỉ: là việc mà ngân hàng đồng ý cho người đi vay được chi quá số tiền có trong tài khoản thanh toán của khách hàng đến một ngưỡng được quy định.
Cho vay từng lan: đây là dạng cho vay mà ngân hang căn cứ vào từng kế hoạch, phương án kinh doanh, từng khâu hoặc từng loại vật tư cụ thé dé cho vay. Đối với các khách hàng không có nhu cầu vay vốn thường xuyên thì họ thường ưu tiên vay theo phương thức này. Tín dụng theo hạn mức: là hình thức cấp tín dụng mà doanh nghiệp đi vay phải luôn đảm bảo được mức dư nợ của mình không được vượt quá ngưỡng mà ngân hàng đã cấp. Với hình thức cho vay này khách hàng sẽ được ngân hàng xác định cho một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất định dé làm căn cứ cho việc vay lần sau, trong đó hạn mức cho vay và thời hạn cho vay sẽ được thể hiện trong hợp đồng tín dụng giữa hai bên.
Cho vay luân chuyển: là hoạt động cho vay dựa trên sự luân chuyên của hàng hóa. Nếu doanh nghiệp thiếu vốn khi mua hàng thì ngân hàng sẽ đứng ra cho vay và khi bán được hàng doanh nghiệp sẽ phải thanh toán khoản nợ này cho ngân hàng. Cho vay trả góp: là phương thức cho vay tiền mà ngân hàng cho phép khách hàng sẽ được vay và phải trả lãi cũng như nợ gốc theo các kỳ hạn, số tiền trả trong mỗi kỳ là như nhau theo thỏa thuận trong hợp đồng. Đối với vay tiêu dùng trả góp, thì không cần thế chấp tài sản( hay còn gọi là vay tín chấp) như các hình thức vay khác.
Hình thức này thường áp dụng cho các khoản vay trung va dài hạn. Phân loại theo mục đích sử dụng: Cho vay để kinh doanh: day là hình thức cho vay mà số tiền ghi trong hợp đồng chính là số tiền khách hang sử dụng vào việc buôn bán, kinh doanh của mình. Đây là mục đích vay vốn chủ yếu đối với các doanh nghiệp trong quá trình đây mạnh sản xuất kinh doanh và nâng cao chất lượng hàng hoá của mình. Cho vay tiêu dùng: là hình thức cho vay nhằm thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của các cá nhân.
Cho vay tiêu dùng được thê hiện dưới dạng bán chịu hàng hóa hoặc cho vay bằng tiền.