CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHÁT LƯỢNG CHO VAY NGẮN HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. H O Ạ T Đ Ộ N G C H O V A Y N G Ắ N H Ạ N Đ Ó I V Ó I C Á C D O A N H N G H IỆ P XÂY LẮP CỦA NGÂN HÀNG TH Ư O NG M ẠI 1. Đ ặ c tr u n g D o a n h n g h iệp x â y lắp 1. K h á i n iệ m v ề x â y lắ p v à d o a n h n g h iệ p x â y lắ p [ 1 ] Theo Luật xây dựng 2014 của Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam thì các khái niệm này như sau: - Xây lãp được hiêu một cách cơ bản là những công việc thuộc quá trình xây dựng và lăp đặt thiết bị các công trình, hạng mục của công trình.
Doanh nghiệp xây lăp là loại hình doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thi công xây dựng công trình, bao gồm xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình mới sửa chữa, cải tạo, di dời, tu bổ, phục hồi, phá vỡ công trình, bảo hành công trình. Trách nhiệm của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp: + Đăng ký kinh doanh và hoạt động trong lĩnh vực xây dựng tại các cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật. + Chịu trách nhiệm trước pháp luật và Chủ đầu tư/Nhà thầu chính về các nội dung đã cam kêt trong hợp đồng, bao gồm cả số lượng, chất lượng, tính chính xác cua san pham, thời gian thực hiện hợp đông, thực hiện bảo hành chất lượng sản phẩm xây dựng và công trình theo quy định. + Thực hiện an toàn lao động, bảo vệ môi trường sinh thái trong quá trình xây dựng.
Thông tin rộng rãi về năng lực hoạt động của Doanh nghiệp để Chủ đầu tư/Nhà thầu chính biết và lựa chọn. Đ ặ c đ iể m c ủ a d o a n h n g h iệ p x â y lắ p [ 3 ] Trong xây dựng người ta thường phân biệt giữa một bên là Chủ đầu tư và một bên là Nhà thầu. Các doanh nghiệp thi công xây lắp là Nhà thầu ký họp đồng thi công xây lắp trực tiếp với Chủ đầu tư hoặc nhận lại một phần việc thi công xây lắp công trình từ các Nhà thầu khác (còn gọi các doanh nghiệp này là các Nhà thầu chính), chịu trách nhiệm trong vấn đề xây dựng các công trình theo thiết kế của Chủ đầu tư. Hiện nay, hầu hết các công trình, hạng mục công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách, Chủ đầu tư là các doanh nghiệp Nhà nước đều được thực hiện tổ chức đâu thâu hoặc chỉ định thâu theo quy chế đấu thầu của Chính phủ nhằm chọn được các nhà thầu có đầy đủ tư cách pháp nhân, năng lực thi công thực sự với chất lượng đảm bảo và giá cả họp lý.
• Đ ặ c đ iểm v ề sản x u ấ t k in h d oan h Doanh nghiệp xây lắp sản xuất kinh doanh đa dạng bao gồm: s C h ế tạ o c á c s ả n p h ẩ m th u ộ c c á c lo ạ i h ìn h - Các loại thiết bị phục vụ cho các ngành công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ như: Dệt may, nhiệt điện, thuỷ điện, xi măng, dầu khí. - Chế tạo kết cấu thép, khung gầm chịu lực,. - Thiết bị phi tiêu chuẩn, đường ổng công nghiệp. - Các loại bình bể, silo chứa.
S X â y d ự n g c ơ s ở h ạ tầ n g , c á c c ô n g tr ìn h n h à ở d â n d ụ n g , c ô n g n g h iệ p , c á c c ô n g tr ìn h th u ỷ lợ i, g i a o th ô n g , n ă n g lư ợ n g - Xây dựng cơ sở hạ tầng các khu đô thị, khu công nghiệp. - Xây dựng nhà công nghiệp, dân dụng, trường học, bệnh viện. - Thi công các công trình giao thông. - Xây dựng các công trình năng lượng như thủy điện, nhiệt điện,.
S T h ự c h iệ n lắ p đ ặ t - Lắp đặt thiết bị công nghệ cho các công trình, dự án xây dựng. - Lắp khung nhà công nghiệp, xưởng sản xuất. 9 - Các công tác lắp đặt khác liên quan trong ngành xây dựng,. s T h ự c h iệ n c á c d ịc h v ụ k h á c - Cung cấp thiết bị cho công trình công nghiệp, công trình nhiệt điện, thủy điện, các trạm bơm biến áp, đường dây.
- Đào tạo công nhân kỹ thuật. - Xuất nhập khẩu thiết bị, vật tư. • Đ ặ c đ iểm về c ơ cấu tổ ch ứ c, q u ản lý tro n g các d o a n h n gh iệp x â y lắp Các DNXL do đặc thù sản xuất kinh doanh trên diện rộng, sản phẩm sản xuất ra nằm trên nhiều địa bàn khác nhau đòi hỏi cơ cấu tổ chức, quản lý phù họp, đảm bảo hiệu quả kinh doanh. Hiện nay, tùy vào quy mô hoạt động kinh doanh và hình thức sở hữu mà các doanh nghiệp xây dựng có cơ cấu tổ chức, quản lý phù họp với đặc điểm của đơn vị mình.
- Đối với các doanh nghiệp là các tập đoàn, các Tổng công ty: Cơ cấu tổ chức được xây dựng theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con, công ty liên doanh, liên kết. hoạt động kinh doanh theo định hướng, kế hoạch của Công ty mẹ. - Đối với các Công ty cổ phần, các công ty cổ phần có quy mô vốn, tài sản tương đối lớn: Thực hiện cơ cấu tổ chức theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con kết họp với việc thành lập các Chi nhánh, văn phòng đại diện, các xí nghiệp hạch toán phụ thuộc, các nhà máy, trung tâm. số lượng, quy mô và loại hình tổ chức được hình thành, sắp xếp phù họp với quy mô hoạt động, sản xuất kinh doanh của từng doanh nghiệp.
- Đối với các DNXL có quy mô vừa và nhỏ: Mô hình tổ chức quản lý sẽ được bổ trí xắp xếp gọn nhẹ, đảm bảo hiệu quả sản xuất kinh doanh. • Đ ặc đ iểm củ a sản p h ẩm xây lắp [3] Thứ nhất, sản phẩm xây lắp có tính đơn chiếc, riêng lẻ. Mỗi một sản phẩm xây lắp đều được thiết kế riêng theo mục đích sử dụng riêng. Mỗi công trình đều có yêu cầu riêng về kỹ thuật, về quy phạm, về tiện nghi, 10 về mỹ quan, về an to àn.
Từ đặc điểm này cho thấy sản phẩm xây lắp có thể giống nhau về hình thức, song về kết cấu, chất lượng thì không giống nhau hoàn toàn nếu xây dựng ở những địa điểm khác nhau. Mỗi công trình, dự án đầu tư đều bị chi phối bởi các điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, hoàn cảnh khách quan. nên chi phí xây dựng cũng khác nhau. Do đó, trong xây dựng luôn đòi hỏi phải có dự toán cụ thể cho từng công trình, từng hạng mục công trình và dự toán chi tiết theo thiết kế tổ chức thi công.
Quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo, đồng thời đê giảm bớt rủi ro phải mua bảo hiểm cho công trình xây lắp. Thứ hai, sản phẩm xây lắp có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liền với nơi tiêu thụ sản phẩm, phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện khí hậu, địa chất, thủy văn. Đặc điểm này cho thấy: - Nơi tiêu thụ sản phẩm xây lắp gắn liền với nơi sản xuất và có tính chất cố định lâu dài. - Nơi sản xuất biến động nên lực lượng sản xuất thi công (lao động, thiết bị thi công, vật tư kỹ thuật.) luôn luôn di động.
- Chất lượng và giá cả (chi phí xây dựng) sản phẩm chịu ảnh hưởng trực tiếp của các điều kiện tự nhiên. Do vậy, để giảm thiểu lãng phí, thất thoát do nguyên nhân khách quan bởi các tác động trên đòi hỏi trước khi khởi công xây dựng công trình phải làm thật tốt công tác chuẩn bị đầu tư và chuẩn bị xây dựng. Điều này đòi hỏi cần có giải pháp tài chính để kiểm tra việc sử dụng và quản lý vổn đầu tư ngay từ khâu đầu tiên là xác định chủ trương đầu tư, lựa chọn địa điểm, điều tra khảo sát, thăm dò. để dự án đầu tư bảo đảm tính khả thi cao.
Đặc điểm này cũng cho thấy trình độ tổ chức quản lý có ý nghĩa quyết định đối với kết quả hoạt động sản xuất của đơn vị xây lắp. Thứ ba, sản phẩm xây lắp có quy mô lớn, kết cấu phức tạp Sản phẩm xây dựng với tư cách là công trình xây dựng khi đã hoàn thành đưa vào sử dụng, đưa vào trao đổi mua bán trên thị trường là tài sản cố định nên không 11 thể là những sản phẩm bé nhỏ như sản xuất hàng loạt trong sản xuất công nghiệp. Do vậy, trong quản lý đòi hỏi Chủ đầu tư cũng như Nhà thầu xây dựng cần có kế hoạch, bố trí vốn phù hợp để sản phẩm được sản xuất, đưa vào sử dụng đáp ứng các yêu cầu về tiến độ, chất lượng, kỹ thuật đảm bảo các tiêu chuẩn đề ra. Thứ tư, sản phẩm xây lắp có thời gian sử dụng lâu dài, chất lượng của sản phẩm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác.
Do đặc điểm thời gian sử dụng dài, tuổi thọ cao, nên sai lầm trong xây dựng sẽ gây tổn thất lớn cả về giá trị và chất lượng công trình, từ đó gây ra những hậu quả trong ngắn hạn và dài hạn. Do đó, trong quá trình thực hiện phải giám sát chặt chẽ mọi hoạt động và các chi phí phát sinh ở từng giai đoạn xây dựng và giám sát chất lượng công trình. Thứ năm, đối tượng hạch toán chi phí cụ thể của DNXL là các hạng mục công trình. Điều này khiến cho việc lập dự toán chi phí và tính giá thành phải tiến hành thường xuyên và chia theo từng hạng mục công trình hay theo giai đoạn của từng hạng mục công trình.
Sản phẩm xây lấp từ khi khởi công đến khi hoàn thành công trình bàn giao đưa vào sử dụng thường kéo dài. Nó phụ thuộc vào quy mô, tính phức tạp về kỹ thuật của từng công trình. Quá trình thi công chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại chia thành nhiều công việc khác nhau.