Khóa luận: Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2006 - 2014

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận của các ngân hàng thương mại việt nam giai, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Phan Hữu Ngọc Hân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thùy Linh
• Trường học: Trường Đại Học Mở TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Tín Dụng Và Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam Giai Đoạn 2006 - 2014
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4. CẤU TRÚC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ĐẶT GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.2. TRÌNH TỰ THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU
• 2.3. CƠ SỞ CHỌN MẪU CÁC NHTM ĐẠI DIỆN
• 2.4. XÂY DỰNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA RỦI RO TÍN DỤNG VÀ LỢI NHUẬN CỦA CÁC NHTM TẠI VIỆT NAM
• 3.1. TỔNG QUAN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM
• 3.1.1. TÌNH HÌNH TÀI SẢN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 2011- 2014
• 3.1.2. TÌNH HÌNH NGUỒN VỐN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 2011- 2014
• 3.1.3. TÌNH HÌNH TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM
• 3.1.4. TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM
• 3.1.5. TÌNH HÌNH HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM
• 3.2. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. PHÂN TÍCH THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 3.2.2. PHÂN TÍCH MA TRẬN HỆ SỐ TƯƠNG QUAN
• 3.2.3. KIỂM ĐỊNH HIỆN TƯỢNG ĐA CỘNG TUYẾN
• 3.2.4. ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ PHÙ HỢP CỦA MÔ HÌNH
• 3.2.5. NHẬN XÉT VÀ ĐỐI CHIẾU KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO LỢI NHUẬN CỦA CÁC NHTM VIỆT NAM
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NGÀNH NGÂN HÀNG ĐẾN NĂM 2020
• 4.2. CÁC GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO VÀ NÂNG CAO LỢI NHUẬN CỦA NGÂN HÀNG TRONG THỜI GIAN TỚI
• 4.2.1. Giải pháp đối với NHNN
• 4.2.2. Giải pháp đối với NHTM
• 4.2.3. Giải pháp đối với đội ngũ cán bộ ngân hàng
• 4.2.4. Chấp hành đúng chế độ và quy trình tín dụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Tín Dụng và Lợi Nhuận Ngân Hàng

Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính ngân hàng. Giai đoạn 2006-2014, các ngân hàng thương mại Việt Nam đã trải qua nhiều biến động lớn. Việc hiểu rõ mối quan hệ này không chỉ giúp các ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận mà còn giảm thiểu rủi ro. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng trong bối cảnh rủi ro tín dụng gia tăng.

1.1. Tình Hình Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam

Trong giai đoạn 2006-2014, tình hình rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có nhiều thay đổi. Tỷ lệ nợ xấu gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng. Theo báo cáo của NHNN, nợ xấu đã tăng lên 4,11% tổng dư nợ vào năm 2014, cho thấy sự cần thiết phải quản lý rủi ro hiệu quả.

1.2. Lợi Nhuận Ngân Hàng Trong Giai Đoạn 2006 2014

Lợi nhuận của các ngân hàng thương mại trong giai đoạn này không ổn định. Mặc dù có những dấu hiệu phục hồi, nhưng lợi nhuận vẫn chưa đạt được mức kỳ vọng. Các yếu tố như rủi ro tín dụng và tình hình kinh tế đã tác động mạnh mẽ đến khả năng sinh lợi của ngân hàng.

II. Vấn Đề Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Ngân Hàng Thương Mại

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà các ngân hàng thương mại phải đối mặt. Việc quản lý rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng mà còn đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính. Nghiên cứu sẽ chỉ ra các vấn đề chính liên quan đến quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng.

2.1. Nguyên Nhân Dẫn Đến Rủi Ro Tín Dụng Tăng Cao

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng, bao gồm tình hình kinh tế vĩ mô không ổn định, chính sách cho vay lỏng lẻo và sự thiếu hụt thông tin tín dụng. Những yếu tố này đã làm gia tăng tỷ lệ nợ xấu trong hệ thống ngân hàng.

2.2. Hệ Lụy Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Lợi Nhuận

Rủi ro tín dụng không chỉ làm giảm lợi nhuận ngân hàng mà còn có thể dẫn đến khủng hoảng tài chính. Khi nợ xấu tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng, làm giảm lợi nhuận ròng. Điều này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu trước đây.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ sẽ giúp ngân hàng duy trì lợi nhuận và ổn định tài chính. Nghiên cứu sẽ đề xuất một số giải pháp cụ thể.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Tín Dụng Chặt Chẽ

Chính sách tín dụng cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí rõ ràng và chặt chẽ. Việc này sẽ giúp ngân hàng hạn chế rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng. Các ngân hàng cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh chính sách cho vay để phù hợp với tình hình thực tế.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Rủi Ro

Công nghệ thông tin có thể hỗ trợ ngân hàng trong việc phân tích và dự đoán rủi ro tín dụng. Việc áp dụng các phần mềm quản lý rủi ro sẽ giúp ngân hàng theo dõi và đánh giá tình hình tín dụng một cách hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao. Các ngân hàng thương mại có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Việc này sẽ giúp nâng cao lợi nhuận ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Ngân Hàng Thương Mại

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả sẽ có lợi nhuận cao hơn. Các ngân hàng này cũng có tỷ lệ nợ xấu thấp hơn so với các ngân hàng khác.

4.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Hiệu Quả Hoạt Động

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp như cải thiện quy trình cho vay, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ mới. Những giải pháp này sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Tín Dụng và Lợi Nhuận

Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận ngân hàng là một vấn đề phức tạp nhưng rất quan trọng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả sẽ giúp ngân hàng duy trì lợi nhuận ổn định. Tương lai của ngành ngân hàng Việt Nam phụ thuộc vào khả năng quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

5.1. Tương Lai Của Ngành Ngân Hàng Việt Nam

Ngành ngân hàng Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc cải thiện quản lý rủi ro tín dụng sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng ra các yếu tố khác ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng, như chính sách kinh tế vĩ mô và sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài. Điều này sẽ giúp có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã liên tục mở rộng hợp tác thương mại và tài chính thông qua việc gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), cam kết Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA), ký Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ, chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Quá trình tự do hóa dịch vụ tài chính - ngân hàng mang lại cơ hội mở rộng thị trường nhưng đồng thời gia tăng áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tổ chức tài chính phi ngân hàng và các định chế tài chính nước ngoài đến từ Mỹ, Nhật Bản, Hồng Kông.

Theo các báo cáo ngành và dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) trong giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008 phục hồi chậm và đối mặt với nhiều khó khăn. Giai đoạn 2010–2014, lợi nhuận của toàn hệ thống suy giảm liên tục và chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Nợ xấu nội bảng đến cuối năm 2014 đạt 162,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 4,11% tổng dư nợ và tăng 23,73% so với năm 2013. Do thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm hơn 70% tổng thu nhập của các NHTM Việt Nam (theo báo cáo ngành ngân hàng của Công ty Chứng khoán Vietcombank - VCBS năm 2014), rủi ro tín dụng trở thành nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm nghiêm trọng hiệu quả hoạt động và đe dọa sự an toàn của hệ thống.

Khóa luận được thực hiện nhằm phân tích thực nghiệm mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2006–2014, từ đó đề xuất các nhóm giải pháp quản trị rủi ro và nâng cao khả năng sinh lợi. Tác giả xác định ba câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Thực trạng lợi nhuận và rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam như thế nào trong giai đoạn 2006–2014?
2. Rủi ro tín dụng có tác động như thế nào đến lợi nhuận của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006–2014?
3. Các giải pháp nào cần được áp dụng để quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng?

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng và hiệu quả hoạt động kinh doanh (lợi nhuận) của các NHTM.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Mẫu khảo sát gồm 33 NHTM đại diện tại Việt Nam (bao gồm các NHTM Nhà nước, NHTM cổ phần và ngân hàng liên doanh).
  • Thời gian: Dữ liệu chuỗi thời gian kết hợp không gian (dữ liệu bảng) giai đoạn 2006–2014, tương ứng 252 quan sát.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận kế thừa nền tảng lý thuyết tài chính - ngân hàng về hiệu quả hoạt động và quản trị rủi ro tín dụng. Hiệu quả hoạt động được đo lường thông qua tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) theo nghiên cứu của Phạm Thanh Bình (2005) và Nguyễn Việt Hùng (2008).

Mô hình nghiên cứu thực nghiệm được kế thừa và phát triển từ mô hình hồi quy của Hamisu (2014), kết hợp với các biến số từ các nghiên cứu quốc tế và trong nước: Olawale (2014), Ravi (2012), Ramlall (2009), Afriyie và Akotey (2013), Abbas và cộng sự (2014), Fitch Ratings (2009), Võ Bảo Mai Trâm (2013), Gizaw và cộng sự (2015), Oke và cộng sự (2012), Norman và cộng sự (2015), Alper và Anbar (2011).

Năm giả thuyết nghiên cứu được thiết lập như sau:

• Giả thuyết H1: Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ (NPLR) có tác động ngược chiều đến lợi nhuận của NHTM.
• Giả thuyết H2: Hiệu quả hoạt động tín dụng (đo lường bằng tỷ lệ chi phí lãi trên thu nhập lãi - ETI) có tác động ngược chiều đến lợi nhuận của NHTM.
• Giả thuyết H3: Quy mô hoạt động cho vay (tỷ lệ tổng dư nợ trên tổng tài sản - LTA) có tác động ngược chiều đến lợi nhuận của NHTM.
• Giả thuyết H4: Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ (RTL) có tác động ngược chiều đến lợi nhuận của NHTM.
• Giả thuyết H5: Tỷ lệ thu nhập lãi trên tổng dư nợ (ITL) có tác động cùng chiều đến lợi nhuận của NHTM.

Quy trình nghiên cứu định lượng gồm 9 bước:

1. Đặt giả thuyết nghiên cứu.
2. Xác định cơ sở chọn mẫu nghiên cứu (33 NHTM).
3. Xây dựng phương trình hồi quy.
4. Chạy mô hình và thu thập kết quả.
5. Phân tích thống kê mô tả.
6. Phân tích ma trận hệ số tương quan Pearson.
7. Thực hiện ước lượng hồi quy OLS (Ordinary Least Squares).
8. Đánh giá độ phù hợp của mô hình qua hệ số $R^2$ và $R^2$ hiệu chỉnh.
9. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến thông qua hệ số tương quan cặp và hệ số phóng đại phương sai VIF (Variance Inflation Factor).

Hai phương trình hồi quy tuyến tính được thiết lập: $$\text{ROA} = \beta_0 + \beta_1 \text{ETI} + \beta_2 \text{NPLR} + \beta_3 \text{LTA} + \beta_4 \text{RTL} + \beta_5 \text{ITL} + e \quad (1)$$ $$\text{ROE} = \beta'_0 + \beta'_1 \text{ETI} + \beta'_2 \text{NPLR} + \beta'_3 \text{LTA} + \beta'_4 \text{RTL} + \beta'_5 \text{ITL} + e \quad (2)$$

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên của 33 NHTM, báo cáo ngành của NHNN, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), VCBS, VPBS, MBS và KPMG. Quá trình tính toán, tổng hợp và phân tích định lượng được thực hiện trên phần mềm Microsoft Excel 2010 và Stata.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương 1 trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tài chính và áp lực xử lý nợ xấu giai đoạn 2006–2014. Tác giả làm rõ mục tiêu nghiên cứu, hệ thống câu hỏi nghiên cứu, phương pháp tiếp cận kết hợp giữa thống kê mô tả định tính và kinh tế lượng định lượng, giới hạn phạm vi nghiên cứu tại 33 NHTM và khái quát cấu trúc 4 chương của toàn khóa luận.

Chương 2: Cơ sở lý luận và xây dựng mô hình nghiên cứu

Chương này tổng hợp hệ thống lý luận về trung gian tài chính, mối liên hệ giữa tín dụng, nợ xấu và hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại, đồng thời phân tích bài học từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2008. Tác giả tiến hành lược khảo các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, giải thích cơ chế tác động của từng chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng lên ROA và ROE, thiết lập 5 giả thuyết từ H1 đến H5, giải trình việc loại bỏ biến thanh khoản $LA/TD$ từ mô hình gốc của Hamisu (2014) và bổ sung các biến $ETI$, $LTA$, $RTL$, $ITL$ nhằm phù hợp với đặc thù của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Chương 3: Phân tích mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và lợi nhuận của các NHTM tại Việt Nam

Chương 3 trình bày bức tranh toàn cảnh về quy mô tài sản, nguồn vốn, tăng trưởng tín dụng và nợ xấu của hệ thống NHTM Việt Nam. Đến năm 2014, Vietinbank dẫn đầu về tài sản (>597 nghìn tỷ đồng) và vốn điều lệ (>37,2 nghìn tỷ đồng); toàn hệ thống có 12 ngân hàng có vốn điều lệ dưới 4.000 tỷ đồng (trong đó 6 ngân hàng ở mức tối thiểu 3.000 tỷ đồng). Tốc độ tăng trưởng doanh thu tín dụng bình quân giai đoạn 2007–2014 đạt 19,47%; tỷ lệ tín dụng/GDP duy trì mức trên 80%. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng đạt đỉnh vào năm 2012 và giảm dần về 3,25% vào cuối năm 2014 nhờ hoạt động mua nợ của VAMC (lũy kế mua 133.555 tỷ đồng dư nợ gốc từ 39 tổ chức tín dụng).

Phần phân tích định lượng dựa trên 252 quan sát cung cấp các giá trị thống kê mô tả và kết quả kiểm định:

Biến số	Ký hiệu	Giá trị trung bình (Mean)	Độ lệch chuẩn (Std. Dev.)	Giá trị nhỏ nhất (Min)	Giá trị lớn nhất (Max)
Lợi nhuận trên tổng tài sản	ROA	1,06%	0,61%	-0,13%	3,13%
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu	ROE	12,49%	8,20%	-10,84%	44,25%
Tỷ lệ chi phí lãi / thu nhập lãi	ETI	46,42%	13,22%	24,41%	88,78%
Tỷ lệ nợ quá hạn / tổng dư nợ	NPLR	1,75%	1,57%	0,03%	9,55%
Tỷ lệ tổng dư nợ / tổng tài sản	LTA	57,31%	12,76%	24,44%	85,17%
Tỷ lệ dự phòng RRTD / tổng dư nợ	RTL	1,17%	0,80%	0,01%	3,70%
Tỷ lệ thu nhập lãi / tổng dư nợ	ITL	6,23%	1,55%	3,41%	13,13%

Ma trận tương quan cho thấy không có cặp biến độc lập nào có hệ số tương quan vượt quá ngưỡng 0,8 (hệ số tương quan lớn nhất là giữa ROA và ETI ở mức -0,64). Kiểm định hệ số nhân tử phóng đại phương sai (VIF) của tất cả các biến độc lập đều nhỏ hơn 10, xác nhận mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng.

Kết quả ước lượng hai mô hình hồi quy:

Biến độc lập	Mô hình (1): Biến phụ thuộc ROA			Mô hình (2): Biến phụ thuộc ROE
	Hệ số hồi quy ($\beta$)	Mức ý nghĩa ($p$-value)	Kết luận giả thuyết	Hệ số hồi quy ($\beta'$)	Mức ý nghĩa ($p$-value)	Kết luận giả thuyết
Hằng số	-	-	-	-	-	-
ETI	-0,035	$p < 0,01$ (1%)	Chấp nhận H2	-0,293	$p < 0,01$ (1%)	Chấp nhận H2
NPLR	-0,036	$p < 0,05$ (5%)	Chấp nhận H1	-	Không có ý nghĩa	Không kết luận
LTA	+0,016	$p < 0,01$ (1%)	Ngược kỳ vọng H3	-0,016	$p < 0,05$ (5%)	Chấp nhận H3
RTL	Hệ số âm	$p < 0,01$ (1%)	Chấp nhận H4	-	Không có ý nghĩa	Không kết luận
ITL	+0,094	$p < 0,01$ (1%)	Chấp nhận H5	Hệ số âm	$p < 0,10$ (10%)	Ngược kỳ vọng H5
Thông số mô hình	$R^2 = 0,5190$; $R^2_{\text{adj}} = 0,4908$; $F = 64,49$			$R^2 = 0,3013$; $R^2_{\text{adj}} = 0,2772$; $F = 12,03$

Chương 4: Kết luận và một số giải pháp nâng cao lợi nhuận của các NHTM Việt Nam

Dựa trên mục tiêu định hướng phát triển ngành ngân hàng đến năm 2020 và kết quả nghiên cứu định lượng, tác giả xây dựng 4 nhóm khuyến nghị:

1. Giải pháp đối với Ngân hàng Nhà nước: Nâng cao năng lực điều hành chính sách tiền tệ và giám sát vĩ mô; hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu an toàn và quản trị tài sản theo chuẩn mực quốc tế; phát triển hạ tầng công nghệ và hệ thống thanh toán liên ngân hàng; tăng cường vai trò, quyền hạn của VAMC trong mua bán và xử lý nợ xấu.
2. Giải pháp đối với các NHTM: Tăng cường năng lực tài chính và vốn điều lệ (thông qua phát hành cổ phiếu, sáp nhập, hợp nhất); đa dạng hóa sản phẩm tín dụng (cho vay tín chấp, thấu chi, cho vay thiếu hụt thanh toán, đồng tài trợ); mở rộng tệp khách hàng cá nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; nâng cấp hệ thống thông tin quản lý.
3. Giải pháp đối với đội ngũ cán bộ ngân hàng: Nâng cao năng lực quản trị rủi ro cho cấp điều hành; bố trí nhân sự đúng chuyên môn; kiểm soát và ngăn ngừa rủi ro đạo đức thông qua chính sách đãi ngộ, quy chế thưởng phạt minh bạch; chuẩn hóa tiêu chuẩn tuyển dụng cán bộ tín dụng về chuyên môn, ngoại ngữ, tin học và đạo đức nghề nghiệp.
4. Chấp hành quy trình tín dụng và kiểm soát chi phí: Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cấp tín dụng và hạn mức ủy quyền; nâng cao chất lượng thẩm định dự án; khai thác triệt để thông tin từ Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC); chuẩn hóa điều khoản pháp lý trong hợp đồng tín dụng; cơ cấu kỳ hạn nợ linh hoạt theo chu kỳ kinh doanh; phân loại và chuyển nhóm nợ quá hạn kịp thời, không che giấu nợ xấu; trích lập dự phòng đầy đủ trước khi phân phối lợi nhuận; tinh gọn bộ máy và cắt giảm chi phí vận hành.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Đo lường tác động của rủi ro tín dụng lên ROA: Tỷ lệ nợ quá hạn (NPLR), tỷ lệ chi phí lãi/thu nhập lãi (ETI) và tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (RTL) tác động tiêu cực có ý nghĩa thống kê đến ROA. Cụ thể, khi NPLR tăng 1% thì ROA giảm 3,6% (mức ý nghĩa 5%); khi ETI tăng 1% thì ROA giảm 3,5% (mức ý nghĩa 1%). Ngược lại, tỷ lệ thu nhập lãi trên dư nợ (ITL) và quy mô cho vay (LTA) tác động cùng chiều đến ROA (LTA tăng 1% làm ROA tăng 1,6% với $p < 0,01$). Mô hình giải thích được 51,90% sự biến thiên của ROA ($R^2 = 0,5190$).
• Đo lường tác động của rủi ro tín dụng lên ROE: Tỷ lệ ETI tác động tiêu cực mạnh nhất đến ROE (ETI tăng 1% làm ROE giảm 29,3% với $p < 0,01$). Biến quy mô cho vay LTA tác động ngược chiều đến ROE (LTA tăng 1% làm ROE giảm 1,6% với $p < 0,05$). Biến ITL có hệ số âm ở mức ý nghĩa 10%, trong khi NPLR và RTL không có ý nghĩa thống kê. Mô hình giải thích được 30,13% biến động của ROE ($R^2 = 0,3013$).
• Đánh giá thực trạng nợ xấu và vai trò của VAMC: Nợ xấu gia tăng nhanh từ sau năm 2007 và bùng nổ trong giai đoạn 2011–2012. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng giảm về 3,25% vào cuối năm 2014 nhờ VAMC xử lý lũy kế khoảng 252 nghìn tỷ đồng (tính cả các đợt mua nợ và duyệt mua đến tháng 10/2014), tương đương 54,3% tổng nợ xấu ước tính thời điểm tháng 9/2012.

Đóng góp của đề tài

• Khóa luận đã mở rộng phạm vi nghiên cứu định lượng trên mẫu 33 NHTM đại diện cho toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam trong chuỗi thời gian 9 năm (2006–2014), vượt qua các giới hạn của những nghiên cứu trước đây vốn chỉ tập trung vào phân tích định tính hoặc giới hạn ở nhóm ngân hàng niêm yết/ngân hàng quốc doanh.
• Kiểm định thực nghiệm và chỉ rõ sự khác biệt về chiều hướng tác động của quy mô tín dụng ($LTA$) giữa hiệu quả sử dụng tài sản ($ROA$) và hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu ($ROE$), cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được tác giả chỉ ra các hạn chế cụ thể:

• Về cỡ mẫu và phạm vi dữ liệu: Nghiên cứu mới khảo sát dữ liệu của 33 NHTM, chưa bao quát toàn bộ 37 NHTM hoạt động tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu; một số mốc thời gian bị thiếu số liệu do hạn chế trong việc tiếp cận báo cáo tài chính công khai.
• Về số lượng biến giải thích trong mô hình: Mô hình tập trung vào 5 biến độc lập đại diện cho rủi ro tín dụng nội tại, giải thích được 51,9% biến động của ROA và 30,13% biến động của ROE. Mô hình chưa kiểm soát được các yếu tố kinh tế vĩ mô (lạm phát, tăng trưởng GDP) và các chỉ tiêu quản trị rủi ro khác (tỷ lệ an toàn vốn CAR, rủi ro thanh khoản).
• Về tính cụ thể của giải pháp: Các giải pháp quản trị rủi ro và nâng cao lợi nhuận chủ yếu dừng lại ở mức độ định hướng vĩ mô và nguyên tắc chung, chưa xây dựng thành các quy trình nghiệp vụ chi tiết cho từng nhóm ngân hàng thương mại cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng cần tài liệu tham khảo về phương pháp xây dựng mô hình kinh tế lượng hồi quy dữ liệu bảng (panel data) đánh giá rủi ro tín dụng.
  • Cán bộ quản lý rủi ro, phân tích tín dụng tại các ngân hàng thương mại và các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước.
• Nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Quy trình xử lý và kiểm định kinh tế lượng (thống kê mô tả, ma trận tương quan, kiểm định đa cộng tuyến VIF, hồi quy OLS trên Stata).
  • Hệ thống dữ liệu tổng hợp về chỉ số tài chính, cơ cấu tài sản, vốn điều lệ và diễn biến nợ xấu của 33 NHTM Việt Nam giai đoạn 2006–2014.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình hồi quy OLS trong khóa luận sử dụng những biến phụ thuộc và biến độc lập nào?
Mô hình sử dụng 2 biến phụ thuộc đại diện cho lợi nhuận ngân hàng là tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Năm biến độc lập đại diện cho rủi ro tín dụng bao gồm: tỷ lệ chi phí lãi trên thu nhập lãi (ETI), tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ (NPLR), tỷ lệ tổng dư nợ trên tổng tài sản (LTA), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ (RTL) và tỷ lệ thu nhập lãi trên tổng dư nợ (ITL).

2. Tác động của tỷ lệ nợ quá hạn (NPLR) và tỷ lệ chi phí lãi trên thu nhập lãi (ETI) đến ROA được lượng hóa như thế nào?
Theo kết quả hồi quy mô hình (1), khi tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ tăng 1% thì ROA giảm 3,6% (với hệ số $\beta = -0,036$, mức ý nghĩa 5%). Khi tỷ lệ chi phí lãi trên thu nhập lãi tăng 1% thì ROA giảm 3,5% (với hệ số $\beta = -0,035$, mức ý nghĩa 1%). Cả hai chỉ tiêu đều tác động tiêu cực rõ rệt đến khả năng sinh lời của tài sản.

3. Tại sao biến quy mô hoạt động cho vay (LTA) lại có chiều hướng tác động trái ngược nhau giữa mô hình ROA và ROE?
Trong mô hình ROA, LTA có hệ số dương (+0,016, $p < 0,01$), nghĩa là tăng tỷ trọng cho vay giúp gia tăng nguồn thu nhập lãi và nâng cao ROA khi ngân hàng kiểm soát được chi phí. Ngược lại, trong mô hình ROE, LTA có hệ số âm (-0,016, $p < 0,05$), cho thấy khi quy mô cho vay mở rộng quá lớn trên tổng tài sản, áp lực rủi ro tiềm ẩn và chi phí dự phòng phát sinh đối với vốn chủ sở hữu sẽ làm suy giảm tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

4. Dữ liệu thực nghiệm của 33 NHTM giai đoạn 2006–2014 ghi nhận các giá trị trung bình tài chính nào?
Dựa trên 252 quan sát, các giá trị trung bình của mẫu nghiên cứu bao gồm: ROA đạt 1,06% (dao động từ -0,13% đến 3,13%); ROE đạt 12,49% (dao động từ -10,84% đến 44,25%); tỷ lệ chi phí lãi/thu nhập lãi ETI đạt 46,42%; tỷ lệ nợ quá hạn NPLR đạt 1,75%; tỷ lệ dư nợ/tổng tài sản LTA đạt 57,31%; tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng RTL đạt 1,17%; và tỷ lệ thu nhập lãi/tổng dư nợ ITL đạt 6,23%.

5. Tác giả đề xuất các giải pháp kỹ thuật nào nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng tại các NHTM?
Tác giả đề xuất: tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cấp tín dụng và hạn mức phân cấp ủy quyền; nâng cao năng lực thẩm định khả năng tài chính của dự án; khai thác tối đa dữ liệu lịch sử tín dụng từ CIC; hoàn thiện tính pháp lý của hợp đồng tín dụng và tài sản bảo đảm; thiết lập kỳ hạn trả nợ phù hợp với chu kỳ dòng tiền của khách hàng; kiên quyết chuyển nhóm nợ quá hạn minh bạch và trích lập đủ dự phòng rủi ro trước khi chia cổ tức.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Hữu Ngọc Hân đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm định thành công tác động tiêu cực của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời (ROA và ROE) của 33 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2006–2014 thông qua mô hình hồi quy OLS. Các phát hiện thực nghiệm chứng minh sự gia tăng của tỷ lệ nợ quá hạn, chi phí lãi trên thu nhập lãi và tỷ lệ trích lập dự phòng đều làm suy giảm trực tiếp hiệu quả tài chính của ngân hàng. Trên cơ sở đó, công trình đã đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước, nâng cao vai trò xử lý nợ xấu của VAMC, đến tái cơ cấu quy trình quản trị rủi ro và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ tín dụng tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, sau khi thu thập và xử lý số liệu, xây dựng mô hình nghiên cứu, việc phân tích chặt chẽ các kết quả của mô hình là vô cùng quan trọng.1 TỔNG QUAN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006- 2014.1 TÌNH HÌNH TÀI SẢN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Tài sản tại các NHTM trong thời gian qua có sự tăng trưởng rõ rệt, được thể hiện theo nhóm ngân hàng trong biểu đồ 3.1 như sau Biểu đồ 3. Tình hình tài sản các NHTM Việt Nam giai đoạn 2011-2014 Đơn vị tính: tỷ đồng. 3000000 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 NHNN NHTMCP NNNg 2011 2012 2013 2014 Ghi chú: NHTMNN: NHTM nhà nước NHTMCP: NHTM cổ phần NHNNg: NHTM nước ngoài Qua biểu đồ 3.1 ta thấy rằng NHNN và NHTMCP là 2 nhóm ngân hàng có tổng tài sản cao nhất, chiếm hơn 2/3 giá trị tổng tài sản của ngành ngân hàng qua các năm. Giai đoạn từ năm 13 2012 các NHTM cổ phần rõ ràng tăng trưởng nhanh hơn các NHTM nhà nước.

Ngoài ra, tuy chỉ có 5 NHNN nhưng giá trị tổng tài sản của nhóm ngân hàng chiếm tỷ trọng rất cao và ngày càng tăng trưởng. Theo báo cáo tài chính của các ngân hàng, tại thời điểm năm 2014, tổng tài sản của Vietinbank đang dẫn đầu hệ thống với hơn 597 nghìn tỷ đồng, theo sau là BIDV với 579 nghìn tỷ và Vietcombank hơn 504 nghìn tỷ đồng. Các ngân hàng này cũng bỏ khá xa tài sản của các ngân hàng cổ phần nhóm sau với quy mô gấp hơn 2 lần. Tổng tài sản của MDBank hiện đang nhỏ nhất hệ thống khi đạt chưa đầy 7 nghìn tỷ đồng.

Cùng với SaiGonBank thì đây là 2 ngân hàng duy nhất có tổng tài sản dưới 20 nghìn tỷ đồng. Tình hình cơ cấu tài sản của hệ thống NHTM Việt Nam được thể hiện qua hình 2.1sau đây: Hình 3.1 Cơ cấu tài sản của các ngân hàng Việt Nam năm 2013- 2014 Đơn vị tính: % Nguồn: Báo cáo ngành ngân hàng của KPMG Hình 3.1 cho ta thấy được cơ cấu tài sản của các NHTM qua hai năm gần đây. Nhìn chung, dư nợ cho vay khách hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tài sản của các ngân hàng. Đây là nguồn tạo ra thu nhập chủ yếu cho các ngân hàng nhưng cũng là thành phần chứa đựng rủi ro lớn nhất mà ngân hàng cần phải đặc biệt quan tâm và quản lý chặt chẽ.

Khoản mục lớn thứ hai đó là tiền gửi và cho vay với các tổ chức tín dụng khác, hay nói cách khác là các khoản giao dịch trên thị trường liên ngân hàng. Như vậy, các ngân hàng có mối liên hệ với nhau rất lớn, nên nếu một ngân hàng hoạt động thất bại thua lỗ thì cũng sẽ có khả năng làm lây lan ảnh hưởng tiêu cực các ngân hàng khác, cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2008 là một 14 minh chứng. Chứng khoán đầu tư chiếm tỷ trọng lớn thứ ba và cuối cùng là các một số khoản mục tài sản khác.2 TÌNH HÌNH NGUỒN VỐN CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 2011- 2014 Biểu đồ 3. Tăng trưởng vốn điều lệ theo nhóm của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2011 – 2014 Đơn vị tính: tỷ đồng.

200 180 160 140 120 2011 100 2012 2013 80 2014 60 40 20 0 NHTMNN NHTMCP NHNNG Nguồn: Tổng hợp BCTC của các NHTM Ghi chú: NHTMNN: NHTM nhà nước NHTMCP: NHTM cổ phần NHNNg: NHTM nước ngoài Nhìn chung, các ngân hàng thương mại quốc doanh có lượng vốn điều lệ khá cao so với các NHTMCP khác. Năm 2012, dựa vào biểu đồ 3.2, ta thấy nhóm các NHTM nhà nước bao gồm 5 ngân hàng nhưng có vốn điều lệ gần 120 tỷ đồng, chiếm 36% vốn của toàn hệ thống, trong khi nhóm NHTM cổ phần là gần 180 tỷ đồng, tổng cộng chiếm 40% vốn của toàn hệ thống. Đến năm 2014, tổng vốn điều lệ của các tổ chức tín dụng đạt hơn 428,7 nghìn tỷ đồng, tăng 2,21% so với cuối 2013. Trong đó nhóm các ngân hàng thương mại Nhà nước có vốn điều lệ 130.634 tỷ đồng, ngân hàng TMCP là 190.314 tỷ đồng, tổng cộng chiếm 75% vốn của toàn hệ thống.

Phụ lục 1 cho thấy Vietinbank hiện là ngân hàng dẫn đầu hệ thống về vốn điều lệ với hơn 37,200 tỷ đồng, cao hơn trên dưới chục nghìn tỷ so với 3 ngân hàng ở vị trí tiếp theo là Agribank, BIDV và Vietcombank. Trong hệ thống, vẫn có 12 ngân hàng vốn 15 điều lệ dưới 4,000 tỷ, trong đó có 6 ngân hàng vốn tròn 3,000 tỷ - tối thiểu theo quy định của NHNN – đó là BaoVietBank, KienLongBank, NamABank, PGBank, VietcapitalBank và VietBank. Về cơ cấu nợ phải trả được thể hiện trong hình 2.2 như sau Hình 3.2 Cơ cấu nợ phải trả của các ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2013- 2014 Đơn vị tính: % Nguồn: Báo cáo ngành ngân hàng của KPMG.2 cho ta thấy được cơ cấu nợ phải trả của các NHTM giai đoạn 2013- 2014. Tiền gửi của khách hàng là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hệ thống NHTM.

Đây là nguồn đầu vào chủ yếu của các NHTM cho hoạt động tín dụng, ngân hàng sử dụng các nguồn vốn nhàn rỗi huy động được là những khoản tiền gửi này và sau đó cung cấp cho các chủ thể cần vốn. Khoản mục này là lớn nhất vì vậy tạo nên áp lực phải trả chủ yếu của các NHTM. Quan trọng hơn khi sử dụng chúng để hoạt động tín dụng, ngân hàng cần phải hết sức thận trọng trong việc phê duyệt cho vay bởi nếu rủi ro tín dụng xảy ra cho lượng lớn các khoản vay thì ngân hàng không những chỉ bị mất thu nhập lãi mà còn mất thanh khoản, không đủ vốn để trả cho các khoản tiền gửi đến hạn dễ dẫn đến sụp đổ, phá sản như những cuộc khủng hoảng đã xảy ra trước đây. Khoản mục tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác chiếm tỷ trọng lớn thứ hai trong tổng nợ phải trả của các ngân hàng.

Như đã nói ở phần tài sản thì hiện nay các NHTM Việt Nam đều đang có mối liên hệ với nhau trên thị trường liên ngân hàng rất sôi nổi.3 TÌNH HÌNH TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM Hệ thống ngân hàng Việt Nam được thành lập 1990 và có tốc độ phát triển rất mạnh mẽ. 16 Kể năm 2007 đến nay tốc độ tăng trưởng doanh thu toàn ngành là 19.47% và đây là mức tăng trưởng cao hơn 3 lần so với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình giai đoạn 2007- 2014 của nền kinh tế Việt Nam (theo báo cáo ngành ngân hàng của MBS). Doanh thu cụ thể của ngành tín dụng giai đoạn 2007- 2014 được thống kê trong bảng dưới đây.1 Doanh thu và tốc độ tăng trưởng doanh thu ngành ngân hàng 2007- 2014.25 Tăng trưởng doanh thu 38.09 Nguồn: Tác giả tổng hợp. Tín dụng là hình thức kinh doanh chủ chốt của tất cả các NHTM.

Cùng với sự tác động của nền kinh tế thế giới, nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành ngân hàng nói riêng đều chịu nhiều ảnh hưởng và có những biến động trong những năm qua, đặc biệt là giai đoạn từ sau năm 2007. Quy mô và tầm quan trọng của ngành ngân hàng so với nền kinh tế cũng tăng theo thời gian, và cũng từ năm 2007, quy mô tín dụng trên tổng GDP nền kinh tế luôn ở mức cao hơn 80%, cụ thể qua đồ thị trong hình dưới đây Hình 3.3 Tốc độ tăng trưởng tín dụng và quy mô tín dụng/GDP Đơn vị tính: % Nguồn: Báo cáo ngành ngân hàng Việt Nam của MBS Hình 3.3 cho thấy được các ngân hàng Việt Nam đã thể hiện sự tăng trưởng ấn tượng trong tín dụng từ năm 2001, đạt điểm cao nhất vào năm 2007 với tốc độ tăng trưởng tín dụng là 53,9%. Trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2014, tăng trưởng tín dụng của ngành giảm mạnh và chỉ còn 13% vào năm 2014. Tuy nhiên, từ sau năm 2007, đóng góp của ngành ngân 17 hàng vào GDP chiếm tỉ lệ càng cao, càng thể hiện tầm quan trọng của ngành ngân hàng trong nền kinh tế hiện nay.4 TÌNH HÌNH RỦI RO TÍN DỤNG CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM Giai đoạn những năm gần đây, các NHTM Việt Nam đang phải đối phó với tình trạng nợ xấu tăng liên tục như hình 3.4 như sau Hình 3.4 Tỷ lệ nợ xấu của hệ thống NHTM Việt Nam giai đoạn 2004 – 2015.

Đơn vị tính: % Nguồn: Báo cáo ngành ngân hàng của VCBS. Thông qua hình 3.4, nợ xấu của các ngân hàng Việt Nam nhìn chung có xu hướng tăng đều qua các năm theo báo cáo của các ngân hàng. Dựa vào số liệu tổng hợp, thì nợ xấu có xu hướng gia tăng từ năm 2007, đến năm 2010, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống NHTM theo báo cáo của NHNN chưa tính nợ của Vinashin thì chỉ 2,52%, tương đương khoảng 58. Con số khá nhỏ và trong tầm kiểm soát, mặc dù gia tăng khá nhiều so với năm 2009 là 2,05%.

Trong thời gian này, nợ xấu vẫn chưa được đánh giá là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng gây ra bất ổn tài chính quốc gia. Do đó, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng năm 2010 tiếp tục duy trì ở mức tăng 27,65% (hình 3.Và các NHTM phải tự xử lý nợ xấu thông qua trích lập dự phòng rủi ro tín dụng theo quy định hoặc phát mãi tài sản bảo đảm hoặc tái cơ cấu lại nợ vay. Năm 2011, nợ xấu bắt đầu gia tăng về giá trị lên 85,000 tỷ đồng, chiếm 3. Đồng thời, các NHTM bắt đầu gặp khá nhiều trục trặc về thanh khoản và kết quả hoạt động kinh doanh chững lại.

Đây là hậu quả tất yếu của: chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng và có phần thắt chặt, nợ xấu tích tụ từ nhiều năm trước được bùng phát và tình trạng doanh nghiệp làm ăn thua lỗ ngày càng nhiều. Điều này ảnh hưởng rất lớn tới hệ thống ngân hàng thương mại, làm gia tăng quỹ dự phòng rủi ro tín dụng; giảm tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu; 18 rủi ro thanh khoản, kỳ hạn, rủi ro đổ vỡ hệ thống ngân hàng. Và các giải pháp được sử dụng để xử lý nợ xấu năm 2011 phân tán ở từng ngân hàng thông qua siết chặt thẩm định khách hàng vay vốn; hay đảo nợ, giãn/ hoãn/ giảm nợ; và tuân thủ quy định, điều kiện cho vay với doanh nghiệp nhà nước Năm 2012, kết quả tất yếu là bùng nổ tỷ lệ nợ xấu, đồng thời xuất hiện sự thiếu chính xác trong báo cáo số liệu nợ xấu của các ngân hàng. Trong giai đoạn 2008 – 2011, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân là 26,56% (hình 3.3), nhưng tốc độ tăng trưởng nợ xấu lại ở mức 51%.