Chương 1: Một số van để chung vẻ mign trách nhiệm hình sự Chương2: Quy định cia Bộ luật hình sư năm 2015 về miễn trách nhiệm hình sự Chương 3: Thực tiễn áp đụng pháp luật và một số để xuất nâng cao "hiệu quả áp dụng pháp luật vé miễn trách nhiệm hình sự CHƯƠNG1 MOT SỐ VẤN DE CHUNG VE MIEN TRÁCH NHIEM HÌNH SỰ 111. Lý luận về miễn trách nhiệm hình sự 1.Rhái niệm miễn trách nhiệm hình sự Miễn TNHS là một chế định đc lập được quy định trong luật hình sự 'Việt Nam Để có thể hiểu rõ nội dung của miễn TNHS, ta can phải hiểu rõ được về TNHS. Từ trước đến nay, xung quanh khái niệm TNHS, vẫn còn tôn tại các quan điểm khác nhau, chẳng hạn như: + Theo TSKH Lê Cam thi “ZNHS là ân quả pháp J cũa việc thực hiện Tôi pham và được thé hiện bằng việc áp chung đối với người pham tôi một hoặc nhiễu biện pháp cưỡng chế của Nhà nước do Luật hình sự qnp aah.TSKH Đảo Trí Uc quan điểm rằng. “ZNHS là hâm quả pháp ý của việc phạm tội, thé hiện ở chỗ người đã gay ra tội phải chịu hành vi của mình rus ic Nhà mesic.TS Nguyễn Ngọc Hỏa va TS.
Lê Thi Son lại cho rằng “ TNHS ia một dang của trách nhiệm pháp lý bao gém nghĩa vu phải chin sự tác động của Hoạt động truy cửu TNHS chịu bt tôi, chiu bị biên pháp cưỡng chế cha a INES và chịu mang án tính (Qua quá trình phân tích, đánh giá, nhận định các quan điểm trên, tac giả ‘hoan toản đồng tinh với quan điểm của Luật sư Nguyễn Thi Xuân rằng: “7NHS là hậu quã pháp if của việc thực hiên tội pham mà cá nhân, pháp nhân phảt gánh chin trước nhà nước về hành vi phạm tội của minh và được thực hiện bằng các hinh phat và các biên pháp cưỡng chỗ hình sưtiieo guy ãmh của pháp Tuật. hay nói cách khác, đập là hêm qua pháp If bắt lơi của việc. phạm tôi và được thé hiền bằng việc áp dung đối với người phạm tội một hoặc nhiều biện 1ê Clim, Cức nghiền cứu chug háo vd Phe lung Ld lò sự tập TH, NA Công e nhận dân, HÀ Dio Ti Úc (Chibi), Mở hồ ý luật Sổ đt lồn aự PN (Phen cung), NOEB Kho họ Số bội, ANG, 1083, 2 Tả Thị Sơn, Deni hồ sự wma ndeni,Ty h Lothạc sổ 5, 1997 6 "pháp cưỡng ché cũa nhà nước do luật hình swequy định. Chỉ nhà nước mới có quyễn tray cain trách nhiệm hình sự đối với người pham tôi và người pham tôi chin trách nhiễm hình sự đối với nhà nước, với xã hội mà không phải chị trách nhiệm với cơ quan, tổ chức hay cá nhân nào *”.
Tuy nhiên thực tế, có những trường hợp không nhất thiết phải ap dụng. TNHS§ ma vẫn có thể dam bảo được yêu cầu vẻ đầu tranh, phòng chống tôi. pham, cũng như công tác đâu tranh, cải tao người phạm tôi, phủ hợp với tính nhân đạo của bộ luật hình sự Trong những trường hợp nay, ho được miễn TNHS. Hiện nay, khái niệm miễn TNHS van chưa được các nha làm luật đưa.
‘vao trong pháp luật hình sự thực định. Tham khảo quan điểm về miễn TNHS trong khoa học luật hình sự ở nước ta va trên thể giới, có rat nhiều quan điểm. khác nhau liên quan tới vấn để nay, điển hình là một số quan điểm sau: + Tác giả Kelina X.G cho rằng miễn TNHS la “việc iniy bỏ sự đánh giá Tiêu cực đối với người đó đưới hình thức bản ân" Š + Tác giả Michael Jordan quan niệm mién TNHS la “một nguyên tắc của: Ludt hình sự dựa trên cơ số xung đội vi lợi ich, đìng để chỉ ra rằng không có Tôi pham được thực hiện mặc ait trên thực #8 hành vi của một người nào đó để théa mãn cả yéu tổ chủ quan và yẫutổ khách quan đối với một loại tội phạm. Neu ên tắc nay được nhắc đẫn nine là mẫn TNHŠ và Không phat là miễn hin Phatbi vi bị cáo không chỉ tránh khối hình phat mà hơn thé nfea hành vi đó *hông được coi là tôi pham trong những điều kiện miễn trie’ § + PGS.
Lê Cam quan điểm miễn TNHS là “một chế định: nhân đạo, được thé hiện bằng việc xóa bỗ hâm quả pháp If cũa việc thực “init sự Naya Thị tn, Thể nào mech dad Tô các độc iim co bông mich dab Todi, ‘ese Miu Ha, 2023 "Tata 3.0, Những vấn 8 tcc vie tha miễn ch ned Hh, NHB Kho hoe,Moca, © Michael Begiet (tos), Seedi Lav h othe New Mileroaion, Norte 1xtd Praed Rmdenbyy Blows Goub, Seca, nnguy hiểm cho xã hội bị Luật hình sự cẩm đối với người bi coi là có lỗi trong Việc thuec hiện hành vi đó" ” +PGS. Nguyễn Ngoc Chí lại quan niệm, miễn TNHS la “miễn kết tôi cũng như áp dụng hùnh phat đối với người tec hiên tội phạm và đo vay họ hông bi coi là có tôi"® Trên cơ sử phân tích va tổng hợp các khái niệm nêu trên, tác giả xin đưa ra quan điểm về định nghĩa khoa học của miễn TNHS trong khoa học luật hình. sự Việt Nam như sau: “Miễn INHS ia chỗ dink nhân đạo của pháp luật hinh sue Việt Nam, được thé hiện bằng văn bản nhằm ly bỏ hậu quả pháp Ip của ành vi gậy nguy hiễm cho xã hôi mà luật hình swe cắm đối với người bi coi là cô lỗi trong việc thực hiện hàmh vi đó, do các cơ quan ti pháp có thẩm quyền tùy vào từng gia đoạn tô tung hình sự tương ứng, tì vào căn cứ pháp If và kit có những điền kiện nhất định áp dung” 1. Đặc điễm của miễn trách nhiệm hình sie Qua việc đánh giá, nghiên cứu, tìm hiểu bản chất của miễn TNHS, có thé thấy mién TNHS có những đặc điểm cơ bản sau: "Thử nhất, bên canh hàng loạt chế đính khác như.
các trường hợp loại trừ TNH, các tinh tiết giảm nhẹ TNHS, miễn hình phat, thời hiệu truy cửu TNHS, thời hiệu thi hảnh bản án, miễn chấp hành hình phạt, giảm thời hạn chấp hành "hình phat, án treo. thi miễn TNHS cũng là một trong những chế định phan ánh 16 nét nhất nguyên tắc nhân đạo của chính sách hình sự nói chung và PLHS Viet Nam nói riếng ‘Thi hai, miễn TNHS chỉ áp dung đối với người ma trong hảnh vi của hho théa mãn các dấu hiệu của một cầu thành tội pham cụ thé trong Phin các tôi phạm BLHS, nhưng đối với ho lại có những điều kiện nhất định để được miễn. TNHS trong từng trường hợp ma PLHS hiện hành quy định, cũng như tùy thuộc vào từng trường hop miễn TNHS đó là tủy nghỉ (lựa chon) hay bắt buộc. Song, Tả Cian, 4 ede dng maura lò sự được ey Ảnh ta Badu 25 BLES 1999, up chi Toa án shin din s61,2001 Ngyễn Ngoc Chi, Chế doin min nde wn hin sự eng Le he Việt Năm, Tap thí Kos học (EIDE, s4, 1097 điều quan trong như đã phân tích a phải zét thấy không cẩn thiết phải truy cửu TNHS người phạm tội mả vẫn bảo đảm yêu câu đầu tranh phòng và chống tội pham, cũng như yêu cầu giáo dục, cải tạo người phạm tội.
‘Thi ba, miễn TNHS do cơ quan tién hành tổ tụng có thẩm quyền quyết định phải được thể hiện bằng văn bản. ‘Thi tư, người được miễn TNHS đương nhiên không phải chịu các hậu. quả pháp lý hình sự bất lợi của việc phạm tôi do mình thực hiện như. họ (có thổ) không bi truy cứu TNHS, không bị kế tội, không phai chiu hình phat hoặc biện pháp cưỡng chế về hình sự khác va không bi coi là có án tích.
‘Thi năm, việc quy định chế định miễn TNHS trong pháp luật hình sự Việt Nam còn thể hiện ý nghĩa quan trong không những đông viên, khuyến khích người phạm tôi lâp công chuộc tội, chứng tö khả năng giao duc, cải tao nhanh chóng hòa nhập với công đồng, ma còn tao cơ sở pháp lý cho sự kết hop các biên pháp cưỡng chế hình sự của Nha nước với các biên pháp tác động sấ hội trong việc giáo dục, cãi tạo người pham tội, giúp ho trở thành người có ích trong sã hôi” 1. Ý nghia của miễn trách nhiệm hình sự. Miễn trách nhiệm hình sự 1a một trong những nội dung thể hiện chính. sách nhân đạo, khoan hồng cia Nha nước.
Biện pháp nay được quy định và áp dụng trong một số trường hợp pham tội nêu xét thấy không cần phai truy cửu trách nhiém hình sự, không cân buéc ho phải chịu bién pháp cưỡng chế nghiêm. khắc nhất của Nhà nước là hình phạt mà vẫn đảm bão được yêu cầu phỏng vả chống tội pham, vẫn đảm bao được yêu câu giáo duc người phạm tôi dé họ trở thành người có ích cho zã hội. Không chi vậy, miễn TNHS còn có ý nghĩa vô củng quan trong, thể hiện trên các phương diện như: Dưới góc độ chính trị xã hội, các nhà làm luật đã ác định đúng đắn và chính xác trường hợp nao người phạm tội va hành vi phạm tôi không còn nguy "ac đ1š Đàn Ngôi, Đàn tổ các mường Pop mid ni nhiều lò sự qp đụ tạ Did 29 BLES ie 2015, Tap chí độn tờ rất sự Vie Nam. hiểm cho zã hội, không cẩn thiết phải áp dụng TNHS ma van dim bảo được yên cầu về phòng chống tối phạm Dưới góc đô pháp lý, miễn TNHS chỉ có thể được đặt ra đối với người tảo thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội ma bi coi là tội phạm.
Hay nói một cách khác, miễn TNHS chỉ có thể được áp dụng đổi với những người ma hành. vi của ho thỏa mãn những dâu hiệu của cầu thành tôi phạm, nhưng người đó lại có căn cứ pháp lý và những điều kiện nhất định để được miễn TNHS trong từng trường hợp nhất định 19 Dưới góc độ lập pháp, chế định miễn TNHS là cơ sở quan trọng để xây. đựng và hoàn thiên các chế định khác liên quan. Không chỉ vây, nó còn thể hiên sự tiến bộ về kỹ thuật lập pháp hình sự trong việc xây dựng từng chế định cụ.
thể của luật hình sự Việt Nam nhằm nâng cao công tác đầu tranh và phòng chống tội phạm. Phân biệt miễn trách nhiệm hình sự với các chế đị liên quan khác. Phân biệt miễn trách nhiệm hình sự trường hợp không cẫu thành: phạm Cân phải phân biệt trường hợp mén TNHS với trưởng hợp người thực. hiện hanh vi gây nguy hiểm cho zã hội nhưng không cầu thánh tội phạm.