NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ph. NGUYỄN THỊ LAN 1 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt NỘI DUNG CƠ BẢN I. Một số vấn đề chung của NSNN; II. Thu NSNN III.Chi NSNN IV.
Thâm hụt NSNN V. Tổ chức hệ thống NSNN VI. Chu trình quản lý NSNN.com https://fb.MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NSNN 1. Khái niệm NSNN 2.
Vai trò của NSNN 3 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt NSNN lµ g×? .Mét sè quan ®iÓm: (i) NSNN là một văn kiện tài chính, mô tả các khoản thu, chi của Chính phủ, được thiết lập hàng năm (c¸c nhµ kinh tÕ cæ ®iÓn). (iii) NSNN là những quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình Nhà nước huy động và sử dụng các nguồn tài chính khác nhau.com https://fb.com/tailieudientucntt Phạm trù NSNN Xét về hình thức: NSNN là một bản dự toán (kế hoạch) thu và chi do Chính phủ lập ra, đệ trình Quốc hội phê chuẩn. Xét về thực thể vật chất: NSNN bao gồm những nguồn thu cụ thể, những khoản chi cụ thể và được định lượng NSNN là một quỹ tiền tệ lớn của Nhà nước. Xét trong hệ thống tài chính: NSNN là một khâu trong hệ thống tài chính quốc gia.
Xét về nội dung kinh tế: NSNN phản ánh các quan hệ tài chính giữa Nhà nước với các chủ thể phân phối khác.com https://fb.com/tailieudientucntt Khái niệm NSNN: NSNN là một khâu của hệ thống tài chính quốc gia, nó phản ánh quan hệ TC phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước, trên cơ sở luật định.com https://fb.com/tailieudientucntt ĐẶC ĐiỂM CỦA NSNN Việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn với quyền lực của Nhà nước và được tiến hành trên cơ sở luật định. NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước, luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng. Hoạt động thu, chi NSNN thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu.com https://fb.com/tailieudientucntt VAI TRÒ CỦA NSNN 1) NSNN là công cụ tài chính quan trọng nhất đảm bảo nguồn tài chính cho hoạt động của bộ máy nhà nước. 2) NSNN là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết nền kinh tế : - thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiệu quả.
- đảm bảo cho nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững. 3) NSNN là công cụ hữu hiệu của Nhà nước để thực hiện công bằng xã hội 8 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt Lưu ý: Sử dụng NSNN trong điều tiết kinh tế: NSNN không phải là công cụ vạn năng để điều tiết kinh tế hiệu quả, bởi vì những hạn chế sau: Về thời gian: từ khi có khủng hoảng theo chu kỳ đến khi QH thông qua giải pháp là quá lâu. Về chính trị: giảm thuế dễ nhưng tăng thuế khó; tăng chi tiêu dễ, cắt giảm chi tiêu khó. Về kinh tế: những thay đổi tạm thời về thuế ảnh hưởng ít đến TN thường xuyên của người TD.com https://fb.com/tailieudientucntt Lưu ý: sử dụng NSNN để điều chỉnh TN đảm bảo công bằng XH (1) Việc sử dụng công cụ thuế để điều chỉnh TN đảm bảo công bằng XH là không đơn giảncần phải nghiên cứu 2 thái cực: kích thích và hạn chế.
(2) Nước ta hiện nay, nhu cầu chi tiêu dùng xã hội rất lớn, nhưng nguồn thu NSNN còn hạn hẹp cần thực hiện “Xã hội hóa việc cung cấp hàng hóa công cộng” (3) Đảm bảo công bằng XH không chỉ hiểu đơn giản là điều tiết phần TN quá cao, mà còn bao hàm cả việc điều chỉnh mức TN quá thấp đến mức TN trung bình.com https://fb.com/tailieudientucntt II. THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC Nội dung: 1.Một số vấn đề chung về thu NSNN 2. Một số khoản thu chủ yếu của NSNN 3. Giải pháp nhằm bồi dưỡng nguồn thu NSNN 11 CuuDuongThanCong.com https://fb.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THU NSNN Thu NSNN là gì? Thu NSNN là việc Nhà nước dùng quyền lực để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.com https://fb.com/tailieudientucntt PHÂN LOẠI THU NSNN Căn cứ vào phạm vi phát sinh, có: - thu trong nước - thu ngoài nước. Căn cứ vào tính chất phát sinh và nội dung kinh tế, có: - thu thường xuyên - thu không thường xuyên Căn cứ theo yêu cầu động viên vốn vào NSNN: - thu trong cân đối NS - thu bù đắp thiếu hụt NS 13 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN THU NSNN Thu nhập GDP bình quân đầu người Tỷ suất lợi nhuận bình quân trong nền kinh tê' Tiềm năng đất nước về tài nguyên thiên nhiên Nhu cầu chi tiêu của Nhà nước Hiệu quả của bộ máy thu nộp 14 CuuDuongThanCong.com https://fb. CÁC KHOẢN THU CHỦ YẾU CỦA NSNN - Thuế - Khoản thu chủ yếu của NSNN - Khoản thu từ phí và lệ phí - Khoản thu từ vay nợ của Chính phủ - Viện trợ quốc tế 15 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt THUẾ- NGUỒN THU CHỦ YẾU CỦA NSNN * MỘT SỐ QUAN ĐiỂM: Thuế là sự đóng góp của những người dân để duy trì quyền lực của Nhà nước (các nhà kinh tế cổ điển) Thuế có thể coi là một loại “giá” mà chúng ta phải trả cho việc sử dụng hàng hóa công cộng (Paul. Thuế là khoản thu bắt buộc do nhà nước quy định mà không có tính hoàn trả trực tiếp (Simon james & Christopher Nobes- Kinh tế học đánh thuế) 16 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt Khái niệm thuế: Thuế là sự đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân cho nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định, không mang tính hoàn trả trực tiếp, nhằm tài trợ cho các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.com https://fb.com/tailieudientucntt ĐẶC ĐiỂM CỦA THUẾ Thuế mang tính bắt buộc: tính cưỡng chế Thuế là công cụ để phân phối lại thu nhập.
Thuế mang tính không hoàn trả trực tiếp 18 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt ĐƯỜNG CONG LAFFER ss Sè thu vÒ thuÕ A* Y* A1 Y1 A2 Y2 0 t1 t* t2 ThuÕ suÊt 19 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt VAI TRÒ CỦA THUẾ Thuế là khoản thu chủ yếu của NSNN Thuế là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Thuế là công cụ hữu hiệu để thực hiện công bằng xã hội Thuế là công cụ để nhà nước kiểm soát các hoạt động kinh tế.com https://fb.com/tailieudientucntt ThuÕ lµ c«ng cô chñ yÕu tËp trung nguån thu cho NSNN 19% 7% 74% Thu tõ dÇu th« Thu kh¸C Thu thuÕ & PhÝ néi ®Þa 21 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt HỆ THỐNG THUẾ VÀ CÁCH PHÂN LOẠI THUẾ Hệ thống thuế là tổng hợp các hình thức thuế khác nhau nhưng có mối liên hệ mật thiết và tác động lẫn nhau nhằm thực hiện các chức năng của thuế. Tại sao? 22 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt THUẾ TRONG SỰ LUÂN CHUYỂN THU NHẬP Các hộ gia đình Thu nhập Tiết kiệm Tiêu 1 3 dùng Thị trƣờng các Đầu tƣ nhân tố SX 2 5 Thị trƣờng Thị trƣờng hàng hóa tài chính tiêu dùng Thu nhập 4 6 Doanh nghiệp 8 23 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt HỆ THỐNG THUẾ HỆ THỐNG CHÍNH HỆ THỐNG TỔ SÁCH THUẾ CHỨC QL THUẾ - Các luật thuế - Bộ máy thu thuế - Chính sách thu khác - cơ chế vận hành 24 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt PHÂN LOẠI THUẾ Theo tính chất chuyển giao gánh nặng thuế, có: - Thuế trực thu - thuế gián thu Theo cơ sở đánh thuế, có: - Thuế thu nhập - Thuế tài sản - Thuế tiêu dùng 25 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt thuÕ gi¸ trÞ gia thuÕ thu nhËp doanh t iÒ n cÊp quyÒn sö t¨ng nghiÖp dông ®Êt thuÕ thu nhËp ®èi thuÕ Tiªu thô ®Æc víi ng-êi cã thu t iÒ n b ¸ n n h µ t h u é c biÖt së h ÷u n h µ n-í c nhËp cao ThuÕsö dông®Êt ThuÕ NhËp khÈu t iÒ n t h u ª ® Ê t n«ng nghiÖp thuÕnhµ ®Êt ThuÕtµI nguyªn thuÕ m«n bµI phÝ vµ lÖ phÝ 26 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt CÁC TIÊU CHÍ XÂY DỰNG MỘT HỆ THỐNG THUẾ TỐT Tính công bằng: - Theo chiều ngang - Theo chiều dọc Tính hiệu quả: - Hiệu quả đối với nền kinh tế - Hiệu quả đối với công tác thu thuế Tính rõ ràng, minh bạchm (tính chính xác). Tính thuận tiện. Tính ổn định.com https://fb.com/tailieudientucntt CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CẤU THÀNH MỘT SẮC THUẾ 1- Tên gọi 2- Đối tượng nộp thuế 3- Đối tượng chịu thuế 4- Đối tượng bị đánh thuế 5- Căn cứ tính thuế - Cơ sở tính thuế (số lượng đối tượng bị đánh thuế) - Thuế suất 6- Chế độ miễn giảm thuế 7- Thủ tục thu- nộp thuế 8- Trách nhiệm đối với người nộp thuế 9- Trách nhiệm của cơ quan thuế 10- Xử lý vi phạm.com https://fb.2 NGUỒN THU TƢ PHÍ VÀ LỆ PHÍ Phí là khoản tiền mà một người phải trả khi người đó được hưởng một dịch vụ công cộng.
Lệ phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức được uỷ quyền phục vụ công việc quản lý Nhà nước được quy định. Sự khác nhau giữa phí, lệ phí và thuế? 29 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt Phân biệt phí, lệ phí với thuế Thuế Phí, lệ phí thuộc NSNN - Tính bắt Mang tính bắt buộc Không mang tính bắt buộc buộc Mang tính hoàn trả trực - Tính hoàn Không mang tính hoàn tiếp trả trả trực tiếp Chỉ đảm bảo công bằng - Vai trò xã Nhà nước sử dụng trong việc sử dụng dịch vụ hội thuế để điều tiết thu nhập đảm bảo công bằng xã hội 30 CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt Phân biệt phí và lệ phí thuộc NSNN Phí Lệ phí - Ai thu Đơn vị sự nghiệp hoặc Cơ quan hành chính, tư pháp -Tính chất Là giá của dịch vụ Không phải là giá của dịch vụ Một số loại lệ phí là bắt buộc -Tính bắt Tất cả các loại phí đều như lệ phí trước bạ nhà đất, buộc là tự nguyện xe cộ… 31 CuuDuongThanCong.com https://fb.3 KHOẢN THU TỪ VAY NỢ CỦA CHÍNH PHỦ a) Vay nợ trong nước - Tín phiếu Kho bạc - Trái phiếu Kho bạc: - Trái phiếu đầu tư b) Vay nợ nước ngoài - Hiệp định vay mượn (viện trợ có hoàn lại) giữa hai chính phủ - Hiệp định vay mượn giữa chính phủ với các tổ chức tài chính tiền tệ thế giới. - Phát hành trái phiếu chính phủ ra nước ngoài.com https://fb.4 THU TỪ VIỆN TRỢ QUỐC TẾ (VTQT) VTQT là nguồn vốn phát triển của các chính phủ, các tổ chức liên chính phủ, các TCQT cấp cho chính phủ một nước (thường là những nước đang phát triển và những nước nghèo) nhằm thực hiện các chương trình hỗ trợ phát triển KT- XH.