TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò Trong ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña mét quèc gia, tÝn dông nhµ níc nãi chung vµ tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn (§TPT) nãi riªng ®ãng vai trß rÊt quan träng. Tèc ®é t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc phô thuéc trùc tiÕp vµo kh¶ n¨ng thu hót vµ sö dông vèn ®Çu t toµn x· héi, trong ®ã cã nguån vèn tÝn dông §TPT cña Nhµ níc. Bëi vËy, viÖc huy ®éng, khai th¸c vµ sö dông tèi ®a c¸c nguån lùc trong vµ ngoµi níc cho §TPT (®Æc biÖt lµ ë nh÷ng níc ®ang ph¸t triÓn) lµ ®iÒu cÇn thiÕt. ChÝnh s¸ch tÝn dông §TPT cña Nhµ níc nh»m hç trî cho c¸c dù ¸n §TPT cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ thuéc c¸c ngµnh, lÜnh vùc quan träng, ch¬ng tr×nh kinh tÕ lín cña Nhµ níc cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ c¸c vïng khã kh¨n cÇn khuyÕn khÝch ®Çu t, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ t¨ng trëng bÒn v÷ng.
Quü Hç trî ph¸t triÓn (HTPT) lµ mét tæ chøc tµi chÝnh nhµ níc ®îc ChÝnh phñ thµnh lËp theo NghÞ ®Þnh sè 50/1999/N§-CP ngµy 8-7-1999 ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô huy ®éng, tiÕp nhËn vµ qu¶n lý c¸c nguån vèn cña Nhµ níc dµnh cho tÝn dông §TPT, tÝn dông hç trî xuÊt khÈu (HTXK). KÓ tõ khi thµnh lËp ®Õn nay, vèn tÝn dông §TPT cña Nhµ níc th«ng qua ho¹t ®éng cña Quü HTPT ®· cã nh÷ng ®ãng gãp nhÊt ®Þnh trong viÖc t¨ng cêng c¬ së vËt chÊt kü thuËt, thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, thóc ®Èy xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng chiÕn lîc vµ cã lîi thÕ, ®ång thêi gãp phÇn ®a d¹ng hãa c¸c h×nh thøc huy ®éng vèn cho §TPT còng nh ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña ®Êt níc. 2 Thêi gian qua, bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®· ®¹t ®îc, ho¹t ®éng tÝn dông §TPT cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü HTPT còng ®· béc lé mét sè h¹n chÕ. V× vËy, viÖc nghiªn cøu t×m ra gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao h¬n n÷a hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông §TPT cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü HTPT lµ ®iÒu cÇn thiÕt, gãp phÇn vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc, t«i lùa chän ®Ò tµi: "Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü Hç trî ph¸t triÓn" ®Ó lµm luËn v¨n th¹c sÜ kinh tÕ, chuyªn ngµnh: Kinh tÕ c¸c ngµnh s¶n xuÊt vµ dÞch vô.
Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n + TËp hîp mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ tÝn dông cña Quü HTPT vµ hiÖu qu¶ cña nã. + Ph©n tÝch thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña Quü HTPT, ®¸nh gi¸ nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®îc, c¸c h¹n chÕ trong ho¹t ®éng tÝn dông §TPT cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü HTPT. + XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm kinh tÕ x· héi cña ViÖt Nam, ®Þnh híng, môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ ChÝnh phñ ®Ó ®Ò ra nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông §TPT cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü HTPT ë níc ta hiÖn nay. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu lµ ho¹t ®éng tÝn dông §TPT cña Nhµ níc qua Quü HTPT tõ khi thµnh lËp ®Õn 31-3-2004.
C¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu XuÊt ph¸t tõ nh÷ng nguyªn lý chung, luËn v¨n sö dông tæng hîp c¸c ph¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö lµm ph¬ng 3 ph¸p luËn cho viÖc nghiªn cøu, c¸c ph¬ng ph¸p thèng kª, ph©n tÝch, hÖ thèng, so s¸nh ®îc sö dông ®Ó nghiªn cøu. Trong nghiªn cøu cã sù kÕt hîp gi÷a lý luËn víi thùc tiÔn vµ víi kinh nghiÖm cña mét sè níc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi nh Trung Quèc, Hµn Quèc. nh»m rót ra nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm ®èi víi níc ta. KÕt cÊu cña luËn v¨n Ngoµi c¸c phÇn më ®Çu, kÕt luËn vµ danh môc tµi liÖu tham kh¶o, néi dung luËn v¨n gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1: TÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc vµ hiÖu qu¶ cña nã.
Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc qua Quü Hç trî ph¸t triÓn tõ n¨m 2001 ®Õn nay. Ch¬ng 3: Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña Nhµ níc qua hÖ thèng Quü Hç trî ph¸t triÓn. 4 Ch¬ng 1 tÝn dông ®Çu t ph¸t triÓn cña nhµ níc vµ hiÖu qu¶ cña nã 1. Chøc n¨ng vµ vai trß cña tÝn dông 1.
Kh¸i niÖm vÒ tÝn dông TÝn dông lµ quan hÖ vay mîn lÉn nhau gi÷a ngêi cho vay vµ ngêi vay cã hoµn tr¶ c¶ vèn vµ l·i sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh, hay nãi mét c¸ch kh¸c tÝn dông lµ mét ph¹m trï kinh tÕ ph¶n ¸nh quan hÖ kinh tÕ trong ®ã mçi tæ chøc, c¸ nh©n nhêng quyÒn sö dông mét khèi lîng gi¸ trÞ hay hiÖn vËt cho mét tæ chøc hay c¸ nh©n víi nh÷ng ®iÒu kiÖn rµng buéc nhÊt ®Þnh: vÒ thêi h¹n hoµn tr¶ (gèc vµ l·i); l·i suÊt; c¸ch thøc vay mîn vµ thu håi. Quan hÖ tÝn dông cã mét qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn rÊt l©u dµi. Trong chÕ ®é c«ng x· nguyªn thñy, lùc lîng s¶n xuÊt ë mét tr×nh ®é rÊt thÊp kÐm, c«ng cô lao ®éng hÕt søc th« s¬, cuéc sèng ph¶i dùa vµo tù nhiªn, ph©n c«ng lao ®éng cha ph¸t triÓn. do lùc lîng s¶n xuÊt thÊp kÐm nh vËy nªn cha thÓ cã s¶n phÈm d thõa ®Ó dù tr÷ vµ do vËy cha cã c¬ së ®Ó n¶y sinh mÇm mèng cña ®Çu ãc t h÷u vµ trong x· héi nguyªn thñy cha thÓ cã quan hÖ trao ®æi, mua b¸n vµ vay mîn.
Lùc lîng s¶n xuÊt ph¸t triÓn, cïng víi sù ph¸t triÓn cña ph©n c«ng lao ®éng x· héi, lóc nµy con ngêi s¶n xuÊt s¶n phÈm kh«ng chØ ®ñ cho tiªu dïng mµ cßn mét phÇn ®Ó tÝch lòy dù tr÷, do ®ã, xuÊt hiÖn mÇm mèng cña chÕ ®é t h÷u (c¶ vÒ t liÖu s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm lµm ra, x· héi lóc nµy ®· cã sù ph©n chia kÎ giµu, ngêi nghÌo vµ c¸c giai cÊp ®îc h×nh thµnh. ChÕ ®é t h÷u vÒ t liÖu s¶n xuÊt cïng víi sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi lµ c¬ së cho s¶n xuÊt hµnh hãa ra ®êi, do ®ã c¸c quan hÖ mua, b¸n trao ®æi vµ vay mîn còng ra ®êi vµ nh÷ng h×nh thøc 5 vay mîn ®Çu tiªn chÝnh lµ nguån gèc s©u xa cña quan hÖ tÝn dông. Nh vËy cã thÓ kh¼ng ®Þnh, tÝn dông lµ mét ph¹m trï kinh tÕ cña nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng hãa, ra ®êi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn cïng víi nÒn s¶n xuÊt hµng hãa, trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng hãa vµ quan hÖ hµng hãa, tiÒn tÖ th× tån t¹i tÝn dông lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, bëi v× nÒn s¶n xuÊt hµng hãa vµ mèi quan hÖ hµng hãa h×nh thµnh quan hÖ hµng hãa tiÒn tÖ trong x· héi, sù tuÇn hoµn trong quy tr×nh ®ã cña vèn tiÒn tÖ lµ tiÒn ®Ò kh¸ch quan ph¸t sinh c¸c quan hÖ tÝn dông, tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña tÝn dông n¶y sinh. Do ®Æc ®iÓm cña tÝnh lu©n chuyÓn cña vèn trong s¶n xuÊt kinh doanh, sù vËn ®éng cña tiÒn tÖ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh tÊt yÕu lµm n¶y sinh hiÖn tîng phæ biÕn lµ trong cïng mét thêi gian cã rÊt nhiÒu doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ, c¸ nh©n ph¸t sinh nhu cÇu vèn cÇn ®îc bæ sung víi khèi lîng vµ thêi gian cÇn thiÕt, ®ång thêi, trong thêi gian ®ã cã nhiÒu doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ vµ d©n c cã nh÷ng lîng tiÒn tÖ t¹m thêi nhµn rçi trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh, m©u thuÉn ®ã x¶y ra thêng xuyªn vµ xen kÏ lÉn nhau trong qu¸ tr×nh tuÇn hoµn cña vèn tiÒn tÖ, m©u thuÉn ®i ®Õn ph¶i ®îc gi¶i quyÕt b»ng c¸c ph¬ng ph¸p nhÊt ®Þnh sao cho phï hîp víi qu¸ tr×nh tuÇn hoµn ®ã, cã nghÜa lµ ph¶i tiÕn hµnh tËp trung vµ ph©n phèi l¹i vèn tiÒn tÖ trªn nguyªn t¾c cã hoµn tr¶ nh»m ®iÒu hßa kÞp thêi gi÷a cung vµ cÇu vèn tiÒn tÖ trong ph¹m vi toµn x· héi ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt liªn tôc vµ tiÕt kiÖm vèn.
Nh vËy, ®Æc ®iÓm cña tuÇn hoµn vèn tiÒn tÖ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc ®· n¶y sinh m©u thuÉn, ®ßi hái ph¶i ®îc gi¶i quyÕt b»ng c¸c quan hÖ kinh tÕ ®Ó tËp trung vµ ph©n phèi l¹i c¸c nguån tiÒn tÖ t¹m thêi 6 nhµn rçi trªn nguyªn t¾c cã hoµn tr¶, quan hÖ nµy trë thµnh mét yÕu tè quan träng gãp phÇn thóc ®Èy x· héi loµi ngêi ®i tíi v¨n minh, thÞnh vîng trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng dùa trªn nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i ®ã lµ quan hÖ tÝn dông. B¶n chÊt tÝn dông TÝn dông lµ hÖ thèng quan hÖ kinh tÕ ph¸t sinh gi÷a ngêi ®i vay vµ ngêi cho vay, nhê quan hÖ Êy mµ vèn tiÒn tÖ ®îc vËn ®éng tõ chñ thÓ nµy sang chñ thÓ kh¸c ®Ó sö dông cho c¸c nhu cÇu kh¸c nhau trong nÒn kinh tÕ - x· héi, tÝn dông bao giê còng cã thêi h¹n vµ ph¶i ®îc "hoµn tr¶". Gi¸ trÞ cña tÝn dông kh«ng nh÷ng ®îc b¶o tån mµ cßn ®îc n©ng cao nhê lîi tøc tÝn dông. Chøc n¨ng cña tÝn dông TÝn dông ®îc sö dông nh lµ c«ng cô khai th¸c vµ ®éng viªn cã hiÖu qu¶ nhÊt nh÷ng lîng tiÒn tÖ t¹m thêi nhµn rçi phï hîp víi qu¸ tr×nh vËn ®éng cña vèn tiÒn tÖ trong x· héi, tÝn dông cã ba chøc n¨ng chÝnh nh sau: + Chøc n¨ng tËp trung vµ ph©n phèi l¹i vèn tiÒn tÖ §©y lµ chøc n¨ng c¬ b¶n nhÊt cña tÝn dông, nhê chøc n¨ng nµy cña tÝn dông mµ c¸c nguån vèn tiÒn tÖ trong x· héi ®îc ®iÒu hßa tõ n¬i thõa sang n¬i thiÕu ®Ó sö dông nh»m ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ.
TËp trung vµ ph©n phèi l¹i vèn tiÒn tÖ lµ hai mÆt hîp thµnh chøc n¨ng cèt lâi cña tÝn dông. C¶ hai mÆt tËp trung vµ ph©n phèi l¹i vèn ®Òu ®îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c hoµn tr¶ v× vËy tÝn dông cã u thÕ râ rÖt, nã kÝch thÝch mÆt tËp trung vèn ®ång thêi thóc ®Èy viÖc sö dông vèn cã hiÖu qu¶. + Chøc n¨ng tiÕt kiÖm tiÒn mÆt vµ chi phÝ lu th«ng cho x· héi 7 Ho¹t ®éng cña tÝn dông, tríc hÕt t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ra ®êi cña c¸c c«ng cô lu th«ng tÝn dông nh th¬ng phiÕu, kú phiÕu ng©n hµng, c¸c lo¹i sÐc, c¸c ph¬ng tiÖn thanh to¸n hiÖn ®¹i nh thÎ tÝn dông, thÎ thanh to¸n, chuyÓn kho¶n hoÆc bï trõ.