Luận văn: Xây dựng Vietcombank thành tập đoàn tài chính sau cổ phần hóa

Luận văn thạc sĩ phân tích quá trình chuyển đổi Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam thành tập đoàn tài chính ngân hàng sau cổ phần hóa.

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Lương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Xây Dựng Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam Thành Tập Đoàn Tài Chính– Ngân Hàng Sau Cổ Phần Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
• 1.1. Khái niệm về tập đoàn tài chính - ngân hàng ( TC - NH)
• 1.2. Cơ cấu tổ chức và mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.1. Cơ cấu tổ chức tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.2. Mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.2.1. Theo mức độ chuyên môn hóa
• 1.2.2.2. Theo tính chất và phạm vi hoạt động
• 1.2.2.3. Một số cấu trúc tổ chức tập đoàn tài chính – ngân hàng trên thế giới
• 1.3. Các đặc trưng của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.3.1. Đặc trưng chung của tập đoàn
• 1.3.2. Đặc trưng riêng của các công ty trong tập đoàn
• 1.4. Các phương thức hình thành tập đoàn tài chính-ngân hàng
• 1.5. Điều kiện hình thành tập đoàn Tài chính – Ngân hàng
• 1.5.1. Điều kiện khách quan
• 1.5.2. Điều kiện chủ quan
• 1.6. Kinh nghiệm cần ghi nhận từ quá trình hình thành một số tập đoàn tài chính ngân hàng trên thế giới
• 1.6.1. Tập đoàn Tài chính-Ngân hàng Citigroup
• 1.6.2. Tập đoàn Oversea Chinese Banking Corporation (OCBC)
• 1.6.3. Tập đoàn Ngân hàng Trung Quốc (Hồng Kông)-BOCHK
• 1.6.4. Những qui định có tính thông lệ chung về Tập đoàn TC-NH một số nước
• 1.6.5. Bài học kinh nghiệm đối với NHTM Việt Nam
• 1.7. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM (VIETCOMBANK) SAU CỔ PHẦN HÓA
• 2.1. Mô hình hoạt động và cơ cấu tổ chức của NHNTVN sau cổ phần hóa
• 2.1.1. Mô hình hoạt động của NHNTVN từ sau cổ phần hóa cho đến nay
• 2.1.1.1. NHNTVN hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con sau cổ phần hóa
• 2.1.1.2. Nhận xét về thực trạng mô hình hoạt động của NHNTVN từ sau cổ phần hóa đến nay
• 2.1.2. Cấu trúc vốn của NHNTVN hiện nay
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức của NHNTVN sau cổ phần hóa
• 2.1.4. Nguồn nhân lực hiện nay của NHNTVN
• 2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của NHNTVN kể từ khi cổ phần hóa cho đến nay
• 2.2.1. Ngành nghề, phạm vi kinh doanh và hoạt động
• 2.2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.3. Cơ hội và thách thức của NHNTVN sau cổ phần hóa trở thành tập đoàn tài chính–ngân hàng
• 2.3.1. Diễn biến thuận lợi chung của nền kinh tế
• 2.3.2. Thách thức
• 2.4. Nguyên nhân và chỉ số điều kiện để xây dựng tập đoàn TC-NH
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP GÓP PHẦN XÂY DỰNG NHNTVN THÀNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH- NGÂN HÀNG SAU CỔ PHẦN HÓA
• 3.1. Chiến lược phát triển trong những năm tới của NHTMCP NTVN
• 3.2. Mô hình và các giải pháp xây dựng NHTMCP NTVN thành tập đoàn TC-NH
• 3.2.1. Mô hình tập đoàn TC-NH Ngoại thương Việt Nam
• 3.2.2. Các giải pháp xây dựng NHTMCP NTVN thành tập đoàn TC-NH
• 3.3. Lộ trình bước đi để thực hiện các giải pháp
• 3.4. Các rủi ro dự kiến
• 3.4.1. Rủi ro về lãi suất
• 3.4.2. Rủi ro về tín dụng
• 3.4.3. Rủi ro về ngoại hối
• 3.4.4. Rủi ro về thanh khoản
• 3.4.5. Rủi ro từ các hoạt động ngoại bảng
• 3.4.6. Rủi ro hoạt động
• 3.4.7. Rủi ro hệ thống thông tin
• 3.4.8. Rủi ro luật pháp
• 3.4.9. Các rủi ro khác
• 3.5. Kiến nghị về phía Nhà nước
• 3.6. Kết luận chương 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ngân hàng ngoại thương Việt Nam và tập đoàn tài chính

Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc xây dựng ngân hàng thành tập đoàn tài chính không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra những cơ hội mới cho sự phát triển bền vững. Tập đoàn tài chính ngân hàng là một mô hình kinh doanh hiện đại, giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.1. Khái niệm về tập đoàn tài chính ngân hàng

Tập đoàn tài chính ngân hàng là một thực thể kinh tế bao gồm nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Mỗi thành viên trong tập đoàn đều là những pháp nhân độc lập, nhưng có mối liên kết chặt chẽ để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của ngân hàng ngoại thương Việt Nam

Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam được thành lập vào năm 1963, với mục tiêu hỗ trợ thương mại quốc tế. Qua nhiều năm, ngân hàng đã không ngừng mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ, trở thành một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam.

II. Thách thức trong việc xây dựng ngân hàng thành tập đoàn tài chính

Việc chuyển đổi ngân hàng ngoại thương thành tập đoàn tài chính ngân hàng sau cổ phần hóa gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như cạnh tranh gay gắt, yêu cầu về vốn và công nghệ hiện đại là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Ngành ngân hàng hiện nay đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng nước ngoài và các tổ chức tài chính khác. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược phát triển rõ ràng và hiệu quả.

2.2. Yêu cầu về công nghệ và nguồn nhân lực

Để trở thành một tập đoàn tài chính ngân hàng, ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc này không chỉ giúp cải thiện dịch vụ mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh.

III. Phương pháp xây dựng ngân hàng thành tập đoàn tài chính

Để xây dựng ngân hàng ngoại thương thành tập đoàn tài chính ngân hàng, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và chiến lược phát triển bền vững. Việc tái cấu trúc mô hình tổ chức và nâng cao năng lực tài chính là rất quan trọng.

3.1. Tái cấu trúc mô hình tổ chức

Tái cấu trúc mô hình tổ chức giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn. Cần xác định rõ vai trò của từng bộ phận và tối ưu hóa quy trình làm việc.

3.2. Nâng cao năng lực tài chính

Ngân hàng cần tăng cường năng lực tài chính thông qua việc mở rộng quy mô vốn và cải thiện tỷ lệ an toàn. Điều này sẽ giúp ngân hàng có đủ nguồn lực để phát triển và cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về việc xây dựng ngân hàng ngoại thương thành tập đoàn tài chính ngân hàng đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các giải pháp đề xuất không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và xã hội.

4.1. Kết quả hoạt động kinh doanh sau cổ phần hóa

Sau cổ phần hóa, ngân hàng đã có những bước tiến đáng kể trong hoạt động kinh doanh. Doanh thu và lợi nhuận đều tăng trưởng ổn định, cho thấy hiệu quả của các chiến lược đã triển khai.

4.2. Các mô hình thành công trên thế giới

Nghiên cứu các mô hình tập đoàn tài chính ngân hàng thành công trên thế giới sẽ cung cấp những bài học quý giá cho ngân hàng ngoại thương trong quá trình chuyển đổi.

V. Kết luận và tương lai của ngân hàng ngoại thương Việt Nam

Việc xây dựng ngân hàng ngoại thương thành tập đoàn tài chính ngân hàng là một bước đi quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tương lai của ngân hàng phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới để đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.1. Tầm nhìn phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần xác định rõ tầm nhìn phát triển trong tương lai, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp để đạt được mục tiêu đã đề ra.

5.2. Định hướng chiến lược dài hạn

Định hướng chiến lược dài hạn sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong ngành tài chính ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của các tập đoàn tài chính-ngân hàng trên thế giới, việc xây dựng Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (NHNTVN) thành tập đoàn tài chính-ngân hàng sau cổ phần hóa là một nhu cầu cấp thiết. Từ khi hình thành hệ thống ngân hàng hai cấp, các tổ chức tín dụng tại Việt Nam đã phát triển nhanh chóng, đặc biệt là các ngân hàng thương mại nhà nước và cổ phần. Tuy nhiên, so với các ngân hàng nước ngoài, hệ thống ngân hàng Việt Nam còn nhiều hạn chế về nguồn vốn, công nghệ, quản trị và khả năng chống đỡ rủi ro. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng NHNTVN sau cổ phần hóa, phân tích các cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất các giải pháp xây dựng NHNTVN thành tập đoàn tài chính-ngân hàng đa năng, có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn sau cổ phần hóa NHNTVN, từ năm 2005 đến năm 2008, với trọng tâm là mô hình tổ chức, cơ cấu vốn, hoạt động kinh doanh và nguồn nhân lực. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển NHNTVN trở thành tập đoàn tài chính-ngân hàng đa ngành, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống ngân hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các chỉ số tài chính như vốn điều lệ 15.000 tỷ đồng, mạng lưới 58 chi nhánh và 87 phòng giao dịch, cùng hơn 1.300 ngân hàng đại lý tại 90 quốc gia, cho thấy quy mô và tiềm năng phát triển của NHNTVN trong giai đoạn này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về tập đoàn tài chính-ngân hàng, bao gồm:

• Khái niệm tập đoàn tài chính-ngân hàng: Là một thực thể kinh tế gồm nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính-ngân hàng, có mối liên kết chặt chẽ nhằm tối đa hóa hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

• Mô hình tổ chức tập đoàn tài chính-ngân hàng: Bao gồm mô hình công ty mẹ - công ty con, mô hình ngân hàng đa năng (universal banking), mô hình công ty mẹ vừa nắm vốn vừa kinh doanh, và mô hình công ty mẹ nắm vốn thuần túy (holding company).

• Các đặc trưng của tập đoàn tài chính-ngân hàng: Tính pháp nhân độc lập của các công ty con, cơ chế quản trị dựa trên lợi ích kinh tế minh bạch, sự phối hợp chiến lược và quản lý rủi ro tập trung.

• Điều kiện hình thành tập đoàn: Bao gồm điều kiện khách quan như môi trường pháp lý, trình độ phát triển thị trường tài chính, công nghệ thông tin; và điều kiện chủ quan như tiềm lực tài chính, chất lượng nguồn nhân lực.

• Kinh nghiệm quốc tế: Tham khảo mô hình và kinh nghiệm của các tập đoàn tài chính-ngân hàng lớn như Citigroup (Mỹ), OCBC (Singapore), BOCHK (Trung Quốc-Hồng Kông).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hệ thống so sánh, phân tích định tính và định lượng dựa trên số liệu thực tế của NHNTVN sau cổ phần hóa. Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo tài chính, tài liệu nội bộ NHNTVN, các văn bản pháp luật liên quan, và các nghiên cứu quốc tế về tập đoàn tài chính-ngân hàng.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các công ty con, công ty liên doanh và chi nhánh của NHNTVN, với hơn 8.000 cán bộ công nhân viên tham gia. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn diện, nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ thông tin. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp so sánh, tổng hợp số liệu tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động và phân tích SWOT.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2005 đến năm 2008, tập trung vào giai đoạn cổ phần hóa và tái cấu trúc NHNTVN, nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển tập đoàn tài chính-ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mô hình tổ chức và hoạt động: NHNTVN áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con với công ty mẹ là ngân hàng mẹ và nhiều công ty con hoạt động đa ngành như cho thuê tài chính, chứng khoán, tài chính quốc tế, bất động sản. Mạng lưới gồm 58 chi nhánh, 87 phòng giao dịch, 3 công ty con trong nước và 1 công ty con nước ngoài, cùng 4 công ty liên doanh. Mô hình này giúp NHNTVN đa dạng hóa hoạt động, tăng hiệu quả kinh doanh.

2. Cơ cấu vốn: Vốn điều lệ được phê duyệt là 15.000 tỷ đồng (~1 tỷ USD), đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) 8% theo chuẩn quốc tế. Cơ cấu vốn sau cổ phần hóa giữ nguyên phần vốn nhà nước chi phối trên 51%, phát hành cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, với tỷ lệ phát hành lần đầu là 30% vốn điều lệ. Việc này nâng cao năng lực tài chính, tạo điều kiện mở rộng hoạt động.

3. Hiệu quả hoạt động kinh doanh: NHNTVN giữ vai trò chủ lực trong hệ thống ngân hàng Việt Nam với các hoạt động huy động vốn, tín dụng, thanh toán quốc tế và dịch vụ tài chính đa dạng. Năm 2007, lợi nhuận trước thuế và tổng tài sản của NHNTVN tăng trưởng ổn định, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế quốc gia.

4. Nguồn nhân lực: Tổng số lao động khoảng 8.000 người, tuy nhiên chất lượng nhân sự còn chưa đồng đều, tỷ lệ nhân viên trẻ và có trình độ cao chưa đạt yêu cầu. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để NHNTVN phát triển thành tập đoàn tài chính-ngân hàng đa năng.

Thảo luận kết quả

Mô hình công ty mẹ - công ty con giúp NHNTVN tận dụng được lợi thế đa ngành, tăng cường quản lý vốn và rủi ro, phù hợp với xu hướng quốc tế. Tuy nhiên, việc giữ tỷ lệ vốn nhà nước chi phối trên 51% có thể hạn chế tính linh hoạt và khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh.

So với các tập đoàn tài chính-ngân hàng quốc tế như Citigroup hay OCBC, NHNTVN còn hạn chế về quy mô vốn, công nghệ và quản trị rủi ro. Việc áp dụng mô hình ngân hàng đa năng đòi hỏi NHNTVN phải nâng cao tiềm lực tài chính, hiện đại hóa công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ về cơ cấu vốn, tăng trưởng lợi nhuận, mạng lưới chi nhánh và phân bổ nhân sự để minh họa rõ hơn hiệu quả và thách thức hiện tại. Việc tái cấu trúc tổ chức theo mô hình khối chuyên môn hóa cũng là bước đi phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý và kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cơ cấu mô hình tổ chức và quản lý: Áp dụng mô hình khối chuyên môn hóa theo đối tượng khách hàng (bán buôn, bán lẻ, quản lý vốn) để nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí và tăng tính chuyên nghiệp. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Ban lãnh đạo NHNTVN.

2. Tăng cường năng lực tài chính: Phát hành thêm cổ phần cho nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước, nâng cao vốn tự có và tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trên 8%. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Hội đồng quản trị, Ban tài chính NHNTVN.

3. Phát triển và đào tạo nguồn nhân lực: Tập trung tuyển dụng cán bộ có trình độ đại học trở lên, chuyên ngành tài chính-ngân hàng, ngoại ngữ tốt; tổ chức đào tạo nâng cao kỹ năng quản lý, công nghệ thông tin. Thời gian: liên tục, ưu tiên 3 năm đầu. Chủ thể: Phòng nhân sự, Ban đào tạo NHNTVN.

4. Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng: Đầu tư hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, áp dụng các giải pháp ngân hàng điện tử, quản lý rủi ro tự động, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: Ban công nghệ thông tin NHNTVN.

5. Tăng cường quảng bá thương hiệu và mở rộng thị trường quốc tế: Xây dựng chiến lược marketing toàn cầu, mở rộng mạng lưới chi nhánh và văn phòng đại diện tại các thị trường trọng điểm. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Ban marketing, Ban phát triển kinh doanh NHNTVN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý NHNTVN: Để có cơ sở xây dựng chiến lược phát triển tập đoàn tài chính-ngân hàng, tái cấu trúc tổ chức và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Các nhà đầu tư và cổ đông chiến lược: Hiểu rõ về mô hình hoạt động, cơ cấu vốn và tiềm năng phát triển của NHNTVN sau cổ phần hóa, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ, khung pháp lý phù hợp cho việc phát triển các tập đoàn tài chính-ngân hàng tại Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính-ngân hàng: Nắm bắt kiến thức về mô hình tập đoàn tài chính-ngân hàng, thực trạng và giải pháp phát triển ngân hàng đa năng tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao NHNTVN cần chuyển đổi thành tập đoàn tài chính-ngân hàng?
   Việc chuyển đổi giúp NHNTVN đa dạng hóa hoạt động, tăng quy mô vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và thị trường tài chính ngày càng phức tạp.

2. Mô hình công ty mẹ - công ty con có ưu điểm gì?
   Mô hình này giúp tập trung quản lý vốn, phân bổ nguồn lực hiệu quả, đồng thời các công ty con hoạt động độc lập, giảm thiểu rủi ro và tăng tính chuyên môn hóa.

3. Cơ cấu vốn hiện tại của NHNTVN có phù hợp với chuẩn quốc tế không?
   Vốn điều lệ 15.000 tỷ đồng đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%, tuy nhiên tỷ lệ vốn nhà nước chi phối trên 51% có thể hạn chế tính linh hoạt và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

4. Những thách thức lớn nhất của NHNTVN sau cổ phần hóa là gì?
   Bao gồm hạn chế về nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ ngân hàng chưa hiện đại, cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài và cơ chế quản lý còn phức tạp.

5. Giải pháp nào quan trọng nhất để NHNTVN phát triển thành tập đoàn tài chính-ngân hàng đa năng?
   Tăng cường năng lực tài chính, hiện đại hóa công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tái cấu trúc tổ chức theo mô hình chuyên môn hóa là các giải pháp then chốt.

Kết luận

• NHNTVN sau cổ phần hóa đã xây dựng được mô hình công ty mẹ - công ty con với mạng lưới rộng khắp và đa dạng hoạt động tài chính-ngân hàng.
• Cơ cấu vốn được nâng cao với vốn điều lệ 15.000 tỷ đồng, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn quốc tế.
• Hiệu quả kinh doanh tăng trưởng ổn định, tuy nhiên còn nhiều thách thức về nguồn nhân lực và công nghệ.
• Đề xuất các giải pháp tái cấu trúc tổ chức, tăng cường tài chính, phát triển nhân lực và hiện đại hóa công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các bước phát triển trong 3-5 năm tới nhằm xây dựng NHNTVN thành tập đoàn tài chính-ngân hàng đa năng, có tầm vóc quốc tế.

Ban lãnh đạo NHNTVN và các nhà hoạch định chính sách cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao vị thế của NHNTVN trên thị trường tài chính toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG 1.1/ Khái niệm về tập đoàn tài chính - ngân hàng ( TC - NH) Tập đoàn tài chính - ngân hàng là một thực thể kinh tế gồm một số doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan đến hoạt động tài chính - ngân hàng; mỗi thành viên tập đoàn là những pháp nhân độc lập, trong đó có một doanh nghiệp làm nồng cốt. Giữa các doanh nghiệp đó có mối liên kết nhất định để cùng nhau thực hiện một liên kết kinh tế có quy mô lớn nhằm đạt được hiệu quả hoạt động tối đa. Như thế, tập đoàn tài chính - ngân hàng, về mặt pháp lý, là một liên hợp pháp nhân; Tổ chức tập đoàn gồm nhiều tầng lớp, với nguyên tắc tự nguyện và cùng có lợi. Điều này có nghĩa là không cưỡng ép và không thể cứ “gom” các doanh nghiệp lại là có thể thành lập tập đoàn kinh tế.

Các thành viên trong tập đoàn tài chính - ngân hàng phải tạo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau, cạnh tranh lành mạnh, cùng nhau chia sẻ nguồn lực nhằm giảm các chi phí trong hoạt động, tăng cường sức mạnh và tận dụng tổng lực của tập đoàn để ngăn ngừa và hạn chế rủi ro trong lĩnh vực hoạt động tài chính-tiền tệ đầy bất trắc. Mục tiêu của việc hình thành tập đoàn TC - NH là mở rộng quy mô hoạt động và đổi mới công nghệ, giảm chi phí để có thể tồn tại trong cạnh tranh, từ đó đem lại lợi nhuận tối đa cho tập đoàn.2/ Cơ cấu tổ chức và mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng 1.1/ Cơ cấu tổ chức tập đoàn tài chính - ngân hàng Cơ cấu tổ chức của tập đoàn tài chính - ngân hàng sẽ bao gồm: Công ty mẹ đóng vai trò hạt nhân và các công ty con. Công ty mẹ có thực lực kinh tế mạnh, khống chế và điều chỉnh vốn, tài sản, cơ cấu tổ chức, quản lý, nhân sự… ở công ty con. Mỗi công ty con được phép thành lập công ty khác hoặc tham gia góp vốn, tài sản của mình vào công ty mới sau khi được phép của công ty mẹ.

Nguyên tắc cơ bản mỗi thành viên tập LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 đoàn vẫn là những pháp nhân độc lập với mục đích tạo ra lợi nhuận, mối quan hệ lẫn nhau mang nặng nội dung là quan hệ tài chính.2/ Mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng 1.Theo mức độ chuyên môn hóa Các tập đoàn TC - NH trên thế giới được phân thành 2 nhóm chính: Nhóm tập đoàn chuyên ngành hẹp và nhóm tập đoàn đa ngành, kinh doanh tổng hợp. Các tập đoàn TC - NH chuyên ngành hẹp có mức độ chuyên môn hóa sâu, gồm các công ty con hoạt động trong cùng lĩnh vực dịch vụ tài chính và liên kết chặt chẽ với nhau nhằm khai thác thế mạnh trong kinh doanh dịch vụ Tài chính – Ngân hàng. Đặc điểm của tập đoàn TC - NH là lấy ngân hàng cỡ lớn làm hạt nhân của tập đoàn để liên kết và khống chế các doanh nghiệp xung quanh bằng mối quan hệ nắm giữ cổ phần, cho vay vốn và sắp xếp nhân sự. Mô hình phổ biến nhất của tập đoàn TC - NH là tổ chức theo kiểu công ty mẹ– công ty con.

Trong đó, công ty mẹ và công ty con đều có tư cách pháp nhân độc lập, có tài sản và bộ máy quản lý riêng. Giao dịch giữa ngân hàng mẹ và các công ty con hay giữa các công ty con trong cùng một tập đoàn là giao dịch bên ngoài, giao dịch thị trường. Đặc điểm của mô hình này là ngân hàng mẹ (holding company) sở hữu toàn bộ hoặc một tỷ lệ nhất định vốn cổ phần trong các công ty con, đề ra chiến lược và định hướng phát triển tổng thể của tập đoàn, đồng thời phân bổ nguồn lực của tập đoàn thông qua các hoạt động tài chính như phát hành, mua bán chứng khoán, cơ cấu lại tài sản của các công ty con. Ngoài ra, ngân hàng mẹ còn sử dụng vốn của mình để đầu tư, góp vốn cổ phần, liên doanh, liên kết để hình thành các công ty con hoặc công ty liên kết.

Các công ty con là những pháp nhân độc lập, hoạt động tự chủ và tự chịu trách nhiệm. Hình thức pháp lý của công ty con khá đa dạng, có thể là công ty cổ phần do ngân hàng mẹ nắm giữ cổ phần chi phối; công ty TNHH 2 thành viên trở lên, trong đó ngân hàng mẹ giữ tỷ lệ vốn góp chi phối; công ty liên doanh với nước ngoài do ngân hàng mẹ nắm giữ tỷ lệ vốn góp chi phối; công ty TNHH một thành viên do ngân hàng mẹ là chủ sở hữu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tính chất và phạm vi hoạt động Tập đoàn tài chính - ngân hàng kinh doanh theo mô hình công ty mẹ – công ty con có hai loại: Mô hình công ty mẹ nắm vốn thuần túy và mô hình công ty mẹ vừa nắm vốn vừa trực tiếp kinh doanh. Trên thực tế, không có sự tách bạch rõ ràng, nhiều tập đoàn kinh doanh theo mô hình công ty mẹ – công ty con là hỗn hợp của hai loại hình trên.

Tập đoàn TC - NH theo mô hình công ty mẹ – công ty con cũng hoạt động theo mô hình hỗn hợp, trong đó ngân hàng mẹ vừa nắm vốn vừa trực tiếp kinh doanh một số công ty con, đồng thời chỉ nắm vốn thuần túy một số công ty con khác. Ngoài hoạt động kinh doanh ngân hàng, tập đoàn TC - NH còn cung cấp dịch vụ tài chính phi ngân hàng (do các công ty con thực hiện), những dịch vụ này liên quan chặt chẽ với hoạt động ngân hàng và mang lại lợi ích chung cho tập đoàn.Một số cấu trúc tổ chức tập đoàn tài chính – ngân hàng trên thế giới Hiện nay trên thế giới, tập đoàn tài chính – ngân hàng được xây dựng theo ba cấu trúc tổ chức chủ yếu sau đây: • Mô hình ngân hàng đa năng (universal banking) Đây là mô hình tập đoàn phổ biến nhất ở Châu Âu. Các cổ đông của ngân hàng trực tiếp quản lý mọi hoạt động kinh doanh ngân hàng, kinh doanh chứng khoán, kinh doanh bảo hiểm, không có sự phân biệt về quản lý vốn giữa các lĩnh vực. Điều này gây ra khó khăn trong việc xác định rủi ro của mỗi lĩnh vực, bên cạnh đó rủi ro của lĩnh vực này có thể kéo theo rủi ro của cả những lĩnh vực khác.

Ở Châu Âu, ngân hàng có thể chiếm lĩnh cả kinh doanh chứng khoán, nhưng không một nước công nghiệp chính nào cho phép một công ty đơn lẻ thực hiện cả 3 hoạt động kinh doanh: ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 Mô hình 1: Ngân hàng đa năng Các cổ đông Ngân hàng Kinh doanh Kinh doanh Kinh doanh ngân hàng bảo hiểm chứng khoán • Mô hình công ty mẹ vừa nắm vốn vừa kinh doanh ngân hàng (parent – subsidiary relationship). Trong mô hình này, các công ty tài chính khác là công ty con của ngân hàng. Các cổ đông của ngân hàng quản lý trực tiếp ngân hàng nhưng không quản lý trực tiếp các công ty bảo hiểm hay công ty chứng khoán.

Còn các lãnh đạo các ngân hàng quản lý trực tiếp hoạt động của công ty chứng khoán và công ty bảo hiểm. Đối với mô hình này, vốn của ngân hàng, công ty chứng khoán và công ty bảo hiểm được quản lý một cách độc lập nhưng rủi ro của các lĩnh vực vẫn có thể gây ra rủi ro dây chuyền. Mô hình 2: Mô hình công ty mẹ vừa nắm vốn vừa trực tiếp kinh doanh ngân hàng Các cổ đông Ngân hàng Công ty Công ty bảo chứng khoán hiểm • Mô hình công ty mẹ nắm vốn thuần túy (holding company) Trong mô hình này một công ty mẹ đứng trên chịu trách nhiệm quản lý các công ty con trên từng lĩnh vực. Các cổ đông của công ty mẹ không trực tiếp quản lý những hoạt động của các công ty con.

Với ưu thế rủi ro của lĩnh vực này không ảnh hưởng đến lĩnh vực khác, mô hình này đặc biệt phổ biến ở những tập đoàn tài chính quốc tế, ở Mỹ và cũng đã được cho phép ở Nhật Bản. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 17 Mô hình 3: Mô hình công ty mẹ nắm vốn thuần tuý Các cổ đông Công ty mẹ Công ty Công ty Ngân hàng chứng khoán bảo hiểm 1.3/ Các đặc trưng của tập đoàn tài chính - ngân hàng Ngoài ra, để nhận dạng một tập đoàn, cần thông qua những đặc trưng chung của tập đoàn và đặc trưng riêng của các công ty con hay công ty thành viên trong tập đoàn.1/ Đặc trưng chung của tập đoàn Tập đoàn là một cấu trúc có tính lỏng về tổ chức nhưng có quan hệ rất chặt chẽ về chiến lược thị trường và chiến lược luân chuyển vốn. Đa số các tập đoàn không có tư cách pháp nhân, không có “trụ sở chính”, không có “cơ quan hành chính” thường trực chung của tập đoàn, tuy nhiên cũng có các tập đoàn có tư cách pháp nhân là do được hình thành theo quyết định của chính phủ. Nhưng đã là tập đoàn thì nhất thiết phải có một số thiết chế quản trị chung của tập đoàn như hội đồng chiến lược, ủy ban kiểm toán, ủy ban bầu cử, hội đồng quản trị.

Các thành viên trong những hội đồng hay ủy ban nêu trên hoạt động theo tôn chỉ và mục đích chung đã được các bên thống nhất từ trước và đa số theo cơ chế kiêm nhiệm. Trong đó, chủ tịch tập đoàn thường là người có ảnh hưởng và uy tín lớn nhất thuộc công ty xuất phát hay công ty chính của tập đoàn. Thông thường, chủ tịch và các thành viên trong hội đồng và ủy ban hưởng lương chính từ các công ty con hay công ty thành viên và được hưởng một khoản phụ cấp trách nhiệm do các công ty con hay công ty thành viên đóng góp lên tập đoàn theo quy định chung. Do vậy, khái niệm tập đoàn thường kèm theo “công ty xuất phát” hay “công ty gốc”, “công ty đứng đầu”, “công ty sáng lập”,v.Vị thế của công ty này trước hết biểu hiện ở biểu tượng (logo) của tập đoàn và ở khả năng chi phối hướng phát triển của các công ty con hay công ty thành viên trong tập đoàn.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.