LỜI MỞ ĐẦU Nền kinh tế của Việt Nam tiến dần đến một nền kinh tế thị trƣờng cạnh trạnh, các Ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn do cạnh tranh từ các ngân hàng nƣớc ngoài đang dần dần thâm nhập thị trƣờng Việt Nam. Các Ngân hàng thƣơng mại phải tự cứu lấy mình để tồn tại và phát triển trƣớc khi bị chính quy luật cạnh tranh đào thải. Các NHTM cần phải thay đổi, điều chỉnh các cơ chế quản lý cũ, lạc hậu để thay dần vào đấy các cơ chế hiện đại phù hợp với xu hƣớng chung của nền kinh tế. Việc tập trung quản lý cho các NHTM cơ hội tăng khả năng sinh lời tối đa và giảm thiểu các rủi ro đến mức thấp nhất có thể chấp nhận đƣợc.
Cơ chế quản lý vốn là một trong những phƣơng pháp giúp định hình các quyết định mang tính phối hợp và tổng hợp. Cơ chế quản lý vốn hiệu quả không những giúp các NHTM chống lại những biến động của những rủi ro tiềm ẩn từ các biến động lãi suất, tỷ giá…mà còn giúp các NHTM tối ƣu hoá mức lợi nhuận kỳ vọng cũng nhƣ tối thiểu hóa những tổn thất có thể xảy ra Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long là một trong những NHTM có năng lực hoạt động và thƣơng hiệu mạnh trên thị trƣờng tài chính Việt Nam. Tuy nhiên, quy trình quản lý vốn nội bộ vẫn là cơ chế quản lý vốn chƣa tập trung, chƣa phù hợp với xu hƣớng chung của các tổ chức tài chính hiện đại, do đó tôi quyết định nghiên cứu đề tài “ Ứng dụng cơ chế quản lý vốn tập trung tại MHB” với mục đích hoàn thiện hơn cơ chế quản lý vốn nội bộ cho MHB. Mục đích nghiên cứu : Hệ thống hóa cơ sở lý luận về cơ chế quản lý vốn tập trung trong đó đi sâu vào nghiên cứu các phƣơng pháp định giá chuyển vốn nội bộ để làm cơ sở nghiên cứu quá trình triển khai và ứng dụng cơ chế quản lý vốn tập trung cũng nhƣ thực hiện xác định giá chuyển vốn nội bộ theo các phƣơng pháp cho MHB.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian : nghiên cứu ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long và hệ thống các chi nhánh của ngân hàng trên toàn quốc. Về thời gian : Dữ liệu dùng để thực hiện luận văn đƣợc thu thập trong khoảng thời gian chủ yếu từ năm 2000 đến 2013, trong đó dữ liệu có sẵn đƣợc thu thập từ các báo cáo tài chính và các văn bản nội bộ của ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long. - Về nội dung và hƣớng tiếp cận nghiên cứu của luận văn: Nghiên cứu cơ chế quản lý vốn tập trung hiện đại cho các ngân hàng thƣơng mại và các phƣơng pháp định giá điều chuyển vốn từ đơn giản đến phức tạp tăng dần đó là Phƣơng pháp định GCVNB theo tập hợp đơn (single pool method), Phƣơng pháp định GCVNB theo tập hợp đôi (double pool method), Phƣơng pháp định GCVNB đa tập hợp (multiple pool method), Phƣơng pháp định GCVNB khớp kỳ hạn (matched rate method). Đối tƣợng phân tích là cơ chế quản lý vốn áp dụng cho ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long.
Phƣơng pháp nghiên cứu: - Phƣơng pháp mô tả: Trình bày tình hình thực hiện cơ chế quản lý vốn chƣa tập trung tại MHB. - Phƣơng pháp thống kê: Sử dụng các phƣơng pháp toán học xác định cách tính giá điều chuyển vốn nội bộ theo các phƣơng pháp khác nhau. - Phƣơng pháp so sánh: So sánh ƣu và nhƣợc điểm của phƣơng pháp quản lý vốn chƣa tập trung và tập trung, so sánh các phƣơng pháp tính giá điều chuyển vốn nội bộ của các phƣơng pháp quản lý vốn tập trung. - Phƣơng pháp khảo sát: dùng phƣơng pháp nghiên cứu định tính.
Đƣợc thực hiện bằng kỹ thuật phỏng vấn sâu, dùng bảng câu hỏi mở có nhiều câu hỏi với mục đích LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 chính là nghiên cứu về cơ chế quản lý vốn chƣa tập trung tại ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long. Kết cấu đề tài nghiên cứu: kết cấu đề tài gồm có 3 chƣơng - Chƣơng 1: Cơ chế quản lý vốn tập trung của các ngân hàng thƣơng mại. - Chƣơng 2 : Thực trạng thực hiện cơ chế quản lý vốn nội bộ tại ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long. - Chƣơng 3: Giải pháp ứng dụng cơ chế quản lý vốn tại ngân hàng TMCP phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1 CƠ CHẾ QUẢN LÝ VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Cơ chế quản lý vốn tập trung tại ngân hàng thƣơng mại.1 Khái niệm : Cơ chế quản lý vốn tập trung có thể đƣợc hiểu nhƣ là một hệ thống các cơ chế kế toán- quản lý nội bộ nhằm phân bổ chi phí huy động vốn cho các sản phẩm hoặc lĩnh vực sử dụng nguồn vốn đó (Mihaela Mioara Găman,2009). Chi phí huy động vốn của ngân hàng có thể coi tƣơng tự nhƣ chi phí của hàng đã bán trong một doanh nghiệp sản xuất. Trong cơ chế quản lý vốn tập trung, tất cả các mục trong bảng cân đối kế toán đều phải đƣợc định giá vốn điều chuyển nội bộ. Có nghĩa là toàn bộ tài sản có sẽ phải trả chi phí điều chuyển vốn và toàn bộ tài sản nợ và vốn tự có sẽ nhận đƣợc thu nhập điều chuyển vốn.2 Yêu cầu : Một cơ chế quản lý vốn tập trung cần phải đạt đƣợc: - Tính toán hợp lý giá chuyển vốn nội bộ cho các tài sản nợ và các tài sản có.
- Xác định khả năng sinh lời của các bộ phận/đơn vị khác nhau (chi nhánh, sản phẩm, khách hàng, tài khoản) qua đó thay đổi cấu trúc tài sản nợ và tài sản có để tăng tổng lợi nhuận. Giá chuyển vốn chính là một mức lợi nhuận tối thiểu mà các sản phẩm phải đạt đƣợc, cũng nhƣ qua đó cho thấy sản phẩm nào mang lại nhiều lợi nhuận hơn cho ngân hàng. - Đánh giá các quyết định kinh doanh trong ngân hàng dựa trên sự đóng góp của các chi nhánh và các bộ phận kinh doanh cho tổng lợi nhuận. Để đạt đƣợc điều này, các lãnh đạo chi nhánh và bộ phận kinh doanh phải chịu trách nhiệm cho kết quả công việc của mình.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 - Chuyển rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản về cho HSC quản lý. Sự tập trung đó sẽ làm cho việc quản lý rủi ro thị trƣờng nói chung hiệu quả hơn.3 Ƣu điểm và nhƣợc điểm của cơ chế quản lý vốn tập trung tại ngân hàng thƣơng mại: 1.1 Ƣu điểm: - Phân tích đƣợc các thành phần trong lợi nhuận cho vay của ngân hàng:Trên bảng cân đối tài khoản, ta chỉ có thể thấy rằng lợi nhuận ròng của hoạt động cho vay đƣợc hình thành nên từ chênh lệch giữa lãi cho vay và chi phí của lãi vay. Phân tích sâu hơn nữa đƣa đến kết quả là tất cả các khoản vay và tài sản sản sinh ra lãi cho vay trong khi tiền gửi và các khoản nợ sinh ra chi phí của lãi vay. Khi đánh giá hiệu quả của sản phẩm dựa trên cách đo lƣờng này dẫn đến đánh giá rằng các khoản cho vay sinh ra lợi nhuận còn các khoản tiền gửi gây ra chi phí vì phải trả lãi tiền gửi.
Điều này là hoàn toàn sai khi mà các khoản tiền cho khách hàng vay đƣợc lấy từ các khoản tiền gửi của khách hàng khác. Mỗi khoản tiền gửi của khách hàng là nguồn vốn cho hoạt động cho vay và mỗi khoản cho khách hàng vay gánh chịu chi phí sử dụng từ nguồn vốn đó. FTP định ra một giá bán cho các khoản tiền gửi và giá mua (hay đƣợc khấu trừ nhƣ là chi phí) cho các khoản tiền cho vay. - Đo lƣờng mức đóng góp lợi nhuận của các bộ phận, đơn vị khác nhau ( chi nhánh, sản phẩm, khách hàng, tài khoản): GCVNB không chỉ cho chúng ta tính toán lợi nhuận của các khoản cho khách hàng vay, các khoản tiền gửi của khách hàng và các sản phẩm khác mà còn cho phép đo lƣờng mức đóng góp lợi nhuận ở cấp độ các chi nhánh, các lĩnh vực kinh doanh hay cao hơn là của mỗi khách hàng.
Nắm bắt đƣợc tổng lợi nhuận đƣợc tạo ra các nguồn nào là một trong những yếu tố cần thiết để quản lý một ngân hàng. Giúp đƣa ra các quyết định hợp lý trong việc phân bổ các nguồn lực, kiểm soát chi phí cũng nhƣ định ra mức lợi nhuận. Thông tin về lợi nhuận của sản phẩm và khách hàng tạo nền tảng cho việc định giá, và chỉ ra loại sản phẩm và khách hàng nào mang lại hiệu quả kinh tế lớn nhất cho ngân hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 - Quản lý tập trung rủi ro lãi suất: Rủi ro lãi suất là “loại rủi ro xuất hiện khi có sự thay đổi của lãi suất thị trƣờng hoặc của những yếu tố có liên quan đến lãi suất dẫn đến nguy cơ biến động thu nhập và giá trị ròng của ngân hàng” (Trần Huy Hoàng, 2007).
Với cơ chế quản lý vốn tập trung, tất cả các tài sản nợ và có của chi nhánh đều đƣợc “mua” và “bán” căn cứ vào kỳ hạn, loại tiền với các lãi suất điều chuyển tại ngày phát sinh giao dịch. Từ ngày phát sinh giao dịch cho đến ngày định giá lại của tài sản nợ hay tài sản có, chi nhánh luôn đƣợc đảm bảo một mức chênh lệch lãi suất giữa lãi suất áp dụng cho khách hàng và lãi suất chuyển vốn nội bộ. Chi nhánh chỉ quyết định lãi suất cho vay/huy động sao cho có chênh lệch so với lãi suất điều chuyển vốn nội bộ và không phải quan tâm đến rủi ro lãi suất. Điều này dẫn đến rủi ro lãi suất đƣợc quản lý tập trung tại HSC.
- Quản lý tập trung rủi ro thanh khoản:Rủi ro thanh khoản là loại rủi ro xuất hiện trong trƣờng hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả, không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền hoặc không có khả năng vay mƣợn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán (Trần Huy Hoàng, 2007). Hiện tƣợng thiếu hụt thanh khoản thƣờng là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy ngân hàng trong tình trạng khó khăn tài chính nghiêm trọng. Áp lực rút tiền ngày càng gia tăng, trong khi ngân hàng không thể huy động vốn đƣợc nữa do niềm tin của khách hàng đã giảm đi dẫn đến nguy cơ phá sản cao.