Luận văn: Quản trị rủi ro tín dụng tại Công ty cho thuê tài chính BIDV

Luận văn thạc sĩ phân tích quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính thuộc ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Phong
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH
• 1.1. Hoạt động cho thuê tài tài chính
• 1.1.1. Khái niệm cho thuê tài chính
• 1.1.2. Đặc điểm của cho thuê tài chính
• 1.1.3. Phân loại cho thuê tài chính
• 1.1.3.1. Cho thuê tài chính ba bên
• 1.1.3.2. Cho thuê tài chính hai bên
• 1.1.3.3. Mua và cho thuê lại
• 1.1.3.4. Cho thuê tài chính hợp vốn và cho thuê tài chính hợp tác
• 1.1.3.5. Cho thuê tài chính giáp lưng
• 1.2. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Khái niệm rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
• 1.2.3. Ảnh hưởng của rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
• 1.2.3.1. Đối với công ty cho thuê tài chính
• 1.2.3.2. Đối với khách hàng
• 1.2.3.3. Đối với nền kinh tế
• 1.2.4. Nguyên nhân rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
• 1.2.4.1. Nguyên nhân từ phía khách hàng thuê
• 1.2.4.2. Nguyên nhân từ phía công ty cho thuê tài chính
• 1.2.4.3. Nhóm nguyên nhân khách quan
• 1.2.5. Đo lường rủi ro tín dụng trong cho thuê tài chính
• 1.2.5.1. Nợ quá hạn
• 1.2.6. Dự phòng rủi ro tín dụng
• 1.2.7. Biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính
• 1.3. Quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính
• 1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng trong cho thuê tài chính
• 1.3.1.1. Quản trị rủi ro
• 1.3.1.2. Quản trị rủi ro tín dụng trong cho thuê tài chính
• 1.3.2. Quy trình quản trị tín dụng trong công ty cho thuê tài chính
• 1.3.2.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 1.3.2.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 1.3.2.3. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 1.3.2.4. Tài trợ rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính
• 1.3.3.1. Các nhân tố từ phía môi trường
• 1.3.3.2. Các nhân tố ảnh hưởng từ phía khách hàng
• 1.3.3.3. Các nhân tố từ công ty cho thuê tài chính
• 1.3.4. Các tiêu chí đánh giá kết quả quản trị RRTD trong công ty CTTC
• 1.3.4.1. Các tiêu chí định tính
• 1.3.4.2. Các tiêu chí định lượng
• 1.3.4.3. Ảnh hưởng của RRTD đến công ty cho thuê tài chính
• 1.3.5. Các nguyên tắc Basel về quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tín dụng
• 1.3.6. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại các công ty cho thuê tài chính và bài học cho công ty cho thuê tài chính TNHH MTV Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam
• 1.3.6.1. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng tại công ty TNHH MTV cho thuê tài chính – ngân hàng TMCP Sài Gòn thương tín (SBL)
• 1.3.6.2. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tại công ty Cho thuê tài chính II – Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (ALC II)
• 1.3.6.3. Bài học cho công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV về quản trị rủi ro tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH TNHH MTV NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát công ty cho thuê tài chính TNHH MTV Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Kết quả kinh doanh của công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2.1. Khái quát về hoạt động cho thuê tài chính tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2.1.1. Những quy định về cho thuê tài chính của công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2.1.2. Các sản phẩm cho thuê tài chính tại BLC
• 2.2.2. Kết quả hoạt động CTTC tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2.2.1. Tình hình doanh số cho thuê và thu nợ
• 2.2.2.2. Tình hình dư nợ cho thuê
• 2.2.2.3. Thu nhập từ lãi cho thuê tài chính
• 2.2.3. Đánh giá rủi ro tín dụng trong hoạt động CTTC tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.2.3.1. Nợ quá hạn
• 2.2.4. Dự phòng rủi ro tín dụng
• 2.3. Thực trạng quản trị RRTD tại công ty CTTC TNHH MTV Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam
• 2.3.1. Những quy định chung về quản trị RRTD tại công ty CTTC TNHH MTV Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam
• 2.3.1.1. Những quy định về quản trị RRTD
• 2.3.2. Quy trình và nội dung quản trị RRTD tại công ty CTTC TNHH MTV BIDV
• 2.3.2.1. Quy trình quản trị RRTD tại công ty CTTC TNHH MTV BIDV
• 2.3.2.2. Nội dung quản trị RRTD tại công ty CTTC TNHH MTV BIDV
• 2.3.3. Đánh giá quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 2.3.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.3.1.1. *Về mặt định tính
• 2.3.3.1.2. *Về mặt định lượng:
• 2.3.3.2. Những mặt hạn chế
• 2.3.3.2.1. *Về mặt định tính
• 2.3.3.2.2. *Về mặt định lượng
• 2.3.4. Kết quả khảo sát đánh giá quản trị RRTD tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV theo tiêu chuẩn Basel II
• 2.3.4.1. Phương pháp khảo sát:
• 2.3.4.2. Kết quả khảo sát
• 2.3.4.2.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 2.3.4.2.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 2.3.4.2.3. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 2.3.4.2.4. Tài trợ rủi ro tín dụng
• 2.3.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.3.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.3.4.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH TNHH MTV BIDV
• 3.1. Định hướng mục tiêu phát triển của công ty của công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 3.1.1. Định hướng phát triển công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV đến năm 2020
• 3.1.2. Định hướng quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV đến năm 2020
• 3.2. Các nhóm giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV
• 3.2.1. Nhóm giải pháp đối với mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.1.1. Tiếp tục rà soát và ban hành các quy trình liên quan đến hoạt động cho thuê tài chính
• 3.2.1.2. Nâng cao chất lượng thẩm định dự án cho thuê
• 3.2.1.3. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng
• 3.2.1.4. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ
• 3.2.1.5. Xây dựng hệ thống quản lí thông tin hiện đại trong hoạt động cho thuê tài chính
• 3.2.1.6. Trích lập quỹ dự phòng để xử lí rủi ro
• 3.2.1.7. Xây dựng mô hình kiểm tra sau cho thuê
• 3.2.1.8. Phân tán rủi ro
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về chính sách tín dụng
• 3.2.2.1. Nhóm giải pháp về thị trường và khách hàng
• 3.2.2.2. Chính sách tín dụng
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về nguồn nhân lực
• 3.2.3.1. Chính sách tuyển dụng
• 3.2.3.2. Chính sách đào tạo cán bộ
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về cơ cấu tổ chức
• 3.2.5. Nhóm giải pháp bổ trợ khác
• 3.2.5.1. Nhóm giải pháp về quản lý và xử lý nợ xấu
• 3.2.5.2. Đẩy mạnh công tác quản trị rủi ro tín dụng theo các nguyên tắc của Basel
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Nhà nước và Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị đối với ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị đối với BIDV
• Hạn chế nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính

Quản trị rủi ro tín dụng là một phần quan trọng trong hoạt động của các công ty cho thuê tài chính. Đặc biệt, công ty cho thuê tài chính TNHH MTV Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản lý rủi ro này. Việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng không chỉ giúp công ty bảo vệ tài sản mà còn nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến khả năng khách hàng không trả nợ. Điều này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực cho thuê tài chính, nơi mà các khoản vay thường có giá trị lớn và thời gian dài. Việc quản lý hiệu quả giúp công ty duy trì ổn định tài chính và phát triển bền vững.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính, bao gồm tình hình kinh tế, chính sách tín dụng, và khả năng tài chính của khách hàng. Việc phân tích các yếu tố này giúp công ty đưa ra các quyết định chính xác hơn trong việc cho vay và quản lý rủi ro.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý rủi ro tín dụng, công ty cho thuê tài chính TNHH MTV BIDV vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Tình hình nợ xấu gia tăng và sự biến động của thị trường là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình hình nợ xấu tại công ty cho thuê tài chính

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà công ty cho thuê tài chính BIDV đang phải đối mặt. Tỷ lệ nợ xấu cao không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn làm giảm uy tín của công ty trên thị trường. Việc nhận diện và xử lý nợ xấu kịp thời là rất cần thiết.

2.2. Biến động thị trường và tác động đến rủi ro tín dụng

Thị trường tài chính luôn biến động, và điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Các yếu tố như lãi suất, chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế toàn cầu đều có thể tác động đến rủi ro tín dụng. Công ty cần có các biện pháp ứng phó linh hoạt để giảm thiểu rủi ro.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả tại BIDV

Để quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, công ty cho thuê tài chính BIDV đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

3.1. Quy trình nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng

Quy trình nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng tại BIDV bao gồm việc thu thập thông tin, phân tích hồ sơ khách hàng và đánh giá khả năng trả nợ. Việc thực hiện quy trình này một cách chặt chẽ giúp công ty giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng thu hồi nợ.

3.2. Các biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng

Công ty đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng như thiết lập giới hạn tín dụng, theo dõi tình hình tài chính của khách hàng và thực hiện các biện pháp bảo đảm. Những biện pháp này giúp công ty bảo vệ tài sản và giảm thiểu thiệt hại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại BIDV

Nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính BIDV đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro đã giúp công ty cải thiện tình hình tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kết quả đạt được từ quản trị rủi ro tín dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả đã giúp BIDV giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng thu hồi nợ. Điều này không chỉ cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao uy tín của công ty trên thị trường.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ những kết quả đạt được, công ty có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý giá trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Việc liên tục cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ mới sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong tương lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng tại công ty cho thuê tài chính BIDV đã có những bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, công ty cần tiếp tục cải thiện quy trình quản lý và ứng dụng công nghệ mới.

5.1. Tương lai của quản trị rủi ro tín dụng tại BIDV

Trong tương lai, công ty cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao khả năng quản lý rủi ro tín dụng. Việc áp dụng các công nghệ mới sẽ giúp công ty cải thiện quy trình và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.2. Đề xuất giải pháp cho quản trị rủi ro tín dụng

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, công ty cần xem xét các giải pháp như cải tiến quy trình thẩm định, tăng cường công tác kiểm tra và kiểm soát nội bộ. Những giải pháp này sẽ giúp công ty giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường cho thuê tài chính tại Việt Nam đóng vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, song cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn vốn. Theo báo cáo của ngành, trong số 8 công ty đăng ký thành viên Hiệp hội Cho thuê tài chính, chỉ có 5 đơn vị duy trì hoạt động kinh doanh ổn định với tổng quy mô dư nợ đạt hơn 7.000 tỷ đồng. Ba công ty còn lại rơi vào tình trạng đóng băng hoạt động với tỷ lệ nợ xấu chiếm từ 75% đến 99% tổng dư nợ, điển hình như sự đổ vỡ của ALC I và ALC II.

Công ty Cho thuê tài chính TNHH MTV Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BLC) được thành lập trên cơ sở sáp nhập Leasing 1 và Leasing 2 theo các Quyết định 1659/QĐ-NHNN và 1660/QĐ-NHNN với số vốn điều lệ ban đầu đạt 447,8 tỷ đồng. Sau giai đoạn sáp nhập, BLC đã đối mặt với những khó khăn tài chính nghiêm trọng khi lợi nhuận ròng năm 2012 âm 38 tỷ đồng trước khi dần phục hồi lên mức 36 tỷ đồng vào năm 2014.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho thuê tài chính, phân tích toàn diện thực trạng danh mục cho thuê và quy trình kiểm soát rủi ro tại BLC trong giai đoạn 2010 - 2014. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới hoạt động của BLC gồm Hội sở chính tại Thành phố Hồ Chí Minh cùng hai chi nhánh tại Hà Nội và Đà Nẵng. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống giải pháp định lượng và định tính nhằm kiểm soát nợ quá hạn, nâng cao hệ số an toàn vốn và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh cho các tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Hoạt động cho thuê tài chính được định nghĩa chuẩn hóa theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IASC và Tiêu chuẩn FAS 13 của Mỹ, xác định giao dịch thuê tài sản có thời hạn chiếm từ 75% trở lên thời gian hữu dụng hoặc hiện giá các khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu đạt từ 90% giá trị hợp lý của tài sản. Rủi ro tín dụng trong lĩnh vực này phản ánh khả năng phát sinh tổn thất tài chính khi bên thuê không thực hiện hoặc suy giảm khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo cam kết hợp đồng.

Nghiên cứu ứng dụng mô hình đánh giá 6C toàn diện bao gồm: Tư cách khách hàng (Character), Năng lực pháp lý và điều hành (Capacity), Dòng tiền trả nợ (Cash), Tài sản bảo đảm bổ sung (Collateral), Điều kiện kinh tế vĩ mô (Conditions) và Khả năng kiểm soát pháp lý (Control). Bên cạnh đó, luận văn tích hợp 17 nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel II nhằm chuẩn hóa quy trình quản trị 4 giai đoạn khép kín: Nhận diện rủi ro, Đo lường mức độ tổn thất, Kiểm soát phòng ngừa và Tài trợ rủi ro thông qua các công cụ trích lập dự phòng, hoán đổi rủi ro tín dụng và thanh lý tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên và số liệu thống kê nội bộ của BLC trong chuỗi thời gian 5 năm liên tục từ năm 2010 đến năm 2014.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai phương pháp khảo sát chuyên gia với cỡ mẫu gồm 45 cán bộ quản lý và nhân viên tác nghiệp tại Hội sở chính, Chi nhánh Hà Nội và Chi nhánh Đà Nẵng. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng nhằm bao quát đầy đủ các vị trí từ cán bộ quan hệ khách hàng, chuyên viên thẩm định tín dụng đến cán bộ quản lý rủi ro và xử lý nợ. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đánh giá khách quan mức độ tương thích giữa thực tế vận hành tại BLC với các chuẩn mực quốc tế Basel II, khắc phục độ trễ của các chỉ số kế toán truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2010 - 2014 tại BLC chỉ ra bốn phát hiện cơ bản:

Thứ nhất, quy mô tài sản và vốn chủ sở hữu có sự biến động phức tạp. Tổng tài sản của BLC giảm mạnh từ mức 3.286 tỷ đồng năm 2010 xuống 2.566 tỷ đồng năm 2013, sau đó tăng nhẹ 1,4% lên 2.602 tỷ đồng vào năm 2014. Vốn chủ sở hữu sụt giảm từ 303 tỷ đồng năm 2011 xuống 252 tỷ đồng năm 2013 do phải bù đắp các khoản lỗ kinh doanh, trước khi phục hồi về mức 278 tỷ đồng năm 2014.

Thứ hai, kết quả sinh lời ghi nhận sự đảo chiều rõ rệt sau thời kỳ suy thoái. Lợi nhuận ròng rơi xuống mức đáy âm 38 tỷ đồng vào năm 2012, nhưng đã phục hồi tích cực lên 26 tỷ đồng năm 2013 và đạt 36 tỷ đồng năm 2014. Điều này kéo theo tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) tăng từ âm 1,42% năm 2012 lên dương 1,38% năm 2014, trong khi tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) tăng từ âm 13,10% lên mức 12,95%.

Thứ ba, danh mục cho thuê tài chính bộc lộ sự tập trung rủi ro cao vào các nhóm tài sản có độ rủi ro lớn. Dư nợ cho thuê phương tiện vận tải đường thủy (tàu biển, sà lan) và máy móc thiết bị thi công xây dựng chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục nhưng lại đóng góp tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu cao nhất toàn hệ thống.

Thứ tư, công tác trích lập dự phòng và xử lý nợ tồn đọng gặp nhiều áp lực. Lãi treo lũy kế cùng các khoản nợ nhóm 3 đến nhóm 5 tạo gánh nặng chi phí dự phòng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn khả dụng của công ty. Diễn biến này có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cột thể hiện tương quan giữa quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu, kết hợp bảng ma trận phân loại nợ theo nhóm tài sản để theo dõi sự dịch chuyển chất lượng tín dụng qua từng năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm chất lượng tín dụng của BLC trong giai đoạn 2011 - 2012 xuất phát từ tác động kép của môi trường kinh tế. Khủng hoảng vận tải biển toàn cầu cùng chính sách cắt giảm đầu tư công trong nước đã làm suy kiệt dòng tiền của các doanh nghiệp xây dựng và vận tải, khiến khách hàng mất khả năng thanh toán nợ thuê định kỳ. Về mặt chủ quan, quy trình thẩm định giá trị tài sản thuê của BLC còn thiếu thông tin thị trường độc lập, việc phân loại kỳ hạn nợ chưa sát với chu kỳ kinh doanh của bên thuê.

So sánh với các doanh nghiệp cùng ngành, mô hình của BLC có sự khác biệt rõ rệt. Trong khi Công ty Cho thuê tài chính SBL duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức rất thấp là 1,09% vào năm 2011 nhờ áp dụng mô hình quản trị tập trung tách bạch ba chức năng kinh doanh, quản lý rủi ro và tác nghiệp, thì ALC II gánh chịu khoản thua lỗ hàng nghìn tỷ đồng do nợ các tổ chức tín dụng lên tới 6.956 tỷ đồng và vi phạm nghiêm trọng các hạn mức an toàn vốn của ngân hàng mẹ Agribank. Kết quả khảo sát tại BLC cho thấy công ty đã tiếp thu các bài học này để tái cấu trúc mô hình, song mức độ tự động hóa trong nhận diện rủi ro và hệ thống đo lường nợ có vấn đề vẫn cần được hoàn thiện theo chuẩn mực Basel II.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng và đảm bảo an toàn hoạt động đến năm 2020, BLC cần triển khai đồng bộ bốn nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tái cấu trúc mô hình tổ chức và chuẩn hóa quy trình quản trị rủi ro độc lập. Ban Điều hành BLC cần thiết lập sự phân tách tuyệt đối giữa bộ phận phát triển kinh doanh, bộ phận thẩm định rủi ro và bộ phận kiểm soát tác nghiệp theo định hướng Basel II. Mục tiêu hoàn thiện tái cơ cấu trong giai đoạn 2015 - 2017 nhằm giảm thiểu 50% các sai sót tác nghiệp và loại bỏ hoàn toàn xung đột lợi ích nội bộ.

Thứ hai, nâng cấp hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và siết chặt công tác thẩm định dự án. Khối Quản lý rủi ro cần xây dựng bộ tiêu chí chấm điểm tự động dựa trên mô hình 6C, thẩm định dòng tiền thực tế thay vì chỉ phụ thuộc vào tài sản bảo đảm. Mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu toàn công ty duy trì dưới ngưỡng 3% tổng dư nợ trước năm 2018.

Thứ ba, cơ cấu lại danh mục tài sản cho thuê theo hướng đa dạng hóa. Phòng Khách hàng doanh nghiệp cần giảm tỷ trọng cho thuê tàu biển và máy công trình nặng, đẩy mạnh tài trợ các dòng máy móc công nghệ cao, thiết bị y tế và dây chuyền sản xuất tự động phục vụ xuất khẩu. Lộ trình đặt ra là nâng mức tăng trưởng dư nợ an toàn từ 10% đến 15% mỗi năm.

Thứ tư, tăng cường trích lập quỹ dự phòng và đẩy nhanh tiến độ thu hồi, thanh lý tài sản. Phòng Xử lý nợ chủ động phối hợp với BIDV và Công ty Quản lý tài sản VAMC để xử lý dứt điểm các khoản nợ tồn đọng từ giai đoạn sáp nhập, đặt mục tiêu thu hồi và phát mại tối thiểu 40 tỷ đồng giá trị tài sản thu hồi mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên sâu và hữu ích cho bốn nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và cán bộ thẩm định tại các công ty cho thuê tài chính. Luận văn cung cấp khung phân tích thực tế về quản trị rủi ro tài sản thuê, kinh nghiệm xử lý tài sản đặc thù như tàu biển, máy móc cơ giới và phương pháp cân đối kỳ hạn nợ.

Thứ hai, Chuyên viên quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng thương mại mẹ. Tài liệu đem lại cái nhìn toàn diện về cơ chế giám sát công ty con phi ngân hàng, ngăn chặn tình trạng cấp tín dụng vượt trần bảo đảm an toàn vốn như bài học tại hệ thống ALC II và BIDV.

Thứ ba, Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra giám sát ngân hàng. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện khung pháp lý về cho thuê tài chính, quy chế trích lập dự phòng và tiêu chuẩn thanh lý tài sản thu hồi của các tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Công trình là case study điển hình về quá trình tái cơ cấu sau sáp nhập, phân tích hiệu quả tài chính qua chuỗi số liệu 5 năm và đối chiếu thực nghiệm với 17 nguyên tắc của Ủy ban Basel.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân chính khiến BLC ghi nhận kết quả kinh doanh thua lỗ trong giai đoạn 2011 - 2012 là gì? Khoản lỗ ròng 13 tỷ đồng năm 2011 và 38 tỷ đồng năm 2012 của BLC bắt nguồn từ việc gánh chịu nợ xấu tồn đọng sau khi sáp nhập hai pháp nhân Leasing 1 và Leasing 2, kết hợp với sự suy thoái kinh tế khiến khách hàng thuê tàu biển và thiết bị thi công xây dựng mất khả năng trả nợ, buộc công ty phải tăng mạnh trích lập dự phòng.

Mô hình 6C được áp dụng như thế nào trong quy trình cho thuê tài chính tại BLC? BLC sử dụng mô hình 6C để đánh giá toàn diện tư cách pháp lý, năng lực quản trị, dòng tiền trả nợ từ dự án, tài sản bổ sung, môi trường kinh tế ngành và khả năng kiểm soát pháp lý của hợp đồng thuê, từ đó phân loại mức độ rủi ro trước khi ra quyết định cấp hạn mức tài trợ.

Bài học cốt lõi từ sự đổ vỡ của Công ty Cho thuê tài chính ALC II là gì? Sự sụp đổ của ALC II với dư nợ nợ xấu nghìn tỷ đồng để lại bài học đắt giá về việc thiếu kiểm soát nội bộ, vi phạm giới hạn cấp tín dụng khi Agribank cho vay vượt quá 10% vốn tự có và sự buông lỏng thẩm định dẫn đến rủi ro đạo đức nghiêm trọng.

Chỉ số tài chính nào chứng minh sự phục hồi rõ nét nhất của BLC trong giai đoạn 2013 - 2014? Sự phục hồi thể hiện qua lợi nhuận ròng đạt 36 tỷ đồng năm 2014, đưa hệ số sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) từ mức âm 13,10% năm 2012 tăng vọt lên dương 12,95% năm 2014, đồng thời tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) đạt mức 1,38%.

Hoạt động cho thuê tài chính nội ngành mang lại lợi thế gì cho BLC? Nghiệp vụ cho thuê nội ngành phục vụ việc mua sắm tài sản cố định trong hệ thống BIDV mang lại nguồn thu nợ ổn định tuyệt đối, rủi ro tín dụng gần như bằng 0, giúp BLC tiết giảm tối đa chi phí thẩm định và tạo dòng tiền bù đắp cho mảng cho thuê ngoài ngành.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu học thuật và thực tiễn thông qua năm đóng góp trọng tâm:

• Khái quát hóa và chuẩn hóa hệ thống lý luận về rủi ro tín dụng và quy trình quản trị 4 bước trong hoạt động cho thuê tài chính phi ngân hàng.
• Đánh giá chi tiết bức tranh tài chính của BLC giai đoạn 2010 - 2014 với quy mô vốn điều lệ 447,8 tỷ đồng, ghi nhận sự phục hồi lợi nhuận ròng đạt mức 36 tỷ đồng năm 2014.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong danh mục cho thuê, đặc biệt là nợ xấu tập trung tại nhóm phương tiện vận tải đường thủy và thiết bị xây dựng.
• Phân tích đối sánh bài học quản trị rủi ro thực tế từ mô hình thành công của SBL và sự sụp đổ của ALC II.
• Đề xuất hệ thống giải pháp tái cấu trúc đồng bộ theo chuẩn mực Basel II với lộ trình thực hiện chi tiết hướng tới giai đoạn 2015 - 2020.

Để tiếp tục phát huy kết quả nghiên cứu, các nhà quản trị tài chính và nhà nghiên cứu nên tiếp tục đào sâu các mô hình định lượng tiên tiến trong việc dự báo xác suất vỡ nợ của khách hàng thuê tài chính trong kỷ nguyên số hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH 1.1 Hoạt động cho thuê tài tài chính 1.1 Khái niệm cho thuê tài chính Theo Ủy ban tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IASC - International Accounting Council), bất cứ một giao dịch thuê tài sản nào thoả mãn ít nhất một trong bốn tiêu chuẩn dưới đây đều được gọi là cho thuê tài chính: Quyền sở hữu tài sản được chuyển giao khi chấm dứt thời hạn hợp đồng. Hợp đồng có quy định quyền chọn mua tài sản tại thời điểm chấm dứt hợp đồng. Thời hạn hợp đồng bằng phần lớn thời gian hoạt động của tài sản. Hiện giá của các khoản tiền thuê lớn hơn hoặc gần bằng giá trị của tài sản thuê.

Trên cơ sở phân loại của IASC, mỗi quốc gia đưa ra những khái niệm cụ thể về cho thuê tài chính dựa trên điều kiện kinh tế xã hội của quốc gia đó, có thể nhấn mạnh tiêu chuẩn này hay giảm bớt tiêu chuẩn khác nhưng về cơ bản không có điều gì mâu thuẫn với các tiêu chuẩn chung. Theo tiêu chuẩn kế toán Mỹ (Statement of Financial Accounting Standards No.13 –FAS 13), cho thuê tài chính là một giao dịch thuê tài sản thỏa mãn một trong các yếu tố sau: Thời hạn thuê lớn hơn 75% thời gian hữu dụng của tài sản. Hợp đồng thuê chứa điều khoản thỏa thuận cho phép bên thuê được quyền mua tài sản với giá thấp hơn so với giá trị thực của tài sản. Quyền sở hữu tài sản được chuyển giao cho bên thuê vào cuối kỳ hạn thuê.

Giá trị của hợp đồng thuê lớn hơn 90% tổng giá trị của tài sản thuê. Đây là bộ tiêu chuẩn căn bản đầu tiên của Mỹ quy định về hoạt động cho thuê, bắt đầu có hiệu lực từ 01/01/1977 và hiện đang được thảo luận để sửa đổi. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Theo tiêu chuẩn kế toán của Australia (AASB 117 –complied standard), một giao dịch được xem là giao dịch cho thuê tài chính khi: Bên đi thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên đi thuê khi kết thúc thời hạn thuê. Bên đi thuê được quyền chọn mua tài sản với giá tượng trưng (thường thấp hơn giá thị trường của tài sản).

Thời gian thuê thường chiếm phần lớn đời sống kinh tế của tài sản. Tại thời điểm bắt đầu thuê, tổng giá trị của tất cả các khoản tiền thuê nhỏ nhất mà bên thuê trả hàng kỳ phải bằng giá thị trường của tài sản. Bên đi thuê không được cải tạo tài sản thuê khi không có sự đồng ý của bên cho thuê. Như vậy, tùy theo từng quốc gia cũng như tùy thuộc vào quản lý của Nhà nước trong từng thời kỳ, các quy định về việc hình thành nên một giao dịch CTTC có thể khác nhau.

Tuy nhiên, nhìn chung đặc điểm của giao dịch CTTC sẽ luôn bao gồm những nội dung sau: Quyền sở hữu tài sản vẫn thuộc về bên cho thuê trong suốt thời gian hiệu lực của hợp đồng CTTC. Bên thuê có quyền sử dụng tài sản thuê và khai thác các giá trị sử dụng của tài sản thuê này. Bên thuê được quyền yêu cầu mua lại tài sản thuê với giá danh nghĩa và yêu cầu bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho mình khi hết hạn của hợp đồng CTTC 1.2 Đặc điểm của cho thuê tài chính Hoạt động CTTC cũng có những đặc điểm riêng, từ đó làm cơ sở để so sánh CTTC với các hoạt động khác của công ty CTTC và hoạt động cho vay vốn của các tổ chức tín dụng. Cụ thể như sau: Thứ nhất, đối tượng cho thuê là những tài sản (thường có giá trị lớn) phục vụ cho sản xuất kinh doanh.

Thứ hai, CTTC là hình thức cho thuê trong đó hầu hết các quyền của bên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 cho thuê được chuyển giao cho bên thuê. Bên thuê có quyền được lựa chọn tài sản từ nhà cung cấp để đề nghị bên cho thuê mua tài sản đó về cho mình thuê. Bên thuê sử dụng phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản. Bên cho thuê giữ quyền sở hữu tài sản trong suốt thời gian cho thuê.

Thứ ba, thời gian cho thuê một sản phẩm ít nhất phải bằng 60% thời gian cần thiết đề khấu hao tài sản đó. Thứ tư, khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê có thể được chuyển giao quyền sở hữu tài sản từ bên cho thuê. Tuy nhiên, quan niệm về CTTC hiện nay được nới rộng hơn bằng việc giảm bớt một hay một vài đặc điểm nêu trên, nhờ đó mà hoạt động CTTC có thể phát triển mạnh, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu của hoạt động kinh doanh. Hoạt động cho thuê tài chính có những điểm ưu việt hơn so với các hình thức cấp tín dụng khác như sau: Thứ nhất, đối với người đi thuê: không cần vốn lớn một lúc; chi phí thuê được tính vào chi phí hợp lý của doanh nghiệp; tiết giảm được công sức cho công tác hành chính; đối phó được với việc máy móc trở nên lỗi thời, cũ kỹ (thời gian thuê tài chính ngắn hơn thời gian sử dụng thông thường); dễ tính toán, lên kế hoạch chi phí (do được chọn lựa trả phí thuê cố định hoặc giảm dần trong suốt thời gian thuê); thủ tục đơn giản.

Thứ hai, đối với nhà sản xuất: đa dạng hóa được phương pháp bán sản phẩm; có thể thu hồi tiền bán một cách thuận lợi từ việc kết hợp với các công ty CTTC; dễ dàng triển khai kế hoạch bán sản phẩm.3 Phân loại cho thuê tài chính Cho thuê tài chính a ên Đây là hình thức ngoài sự tham gia của bên cho thuê, bên đi thuê còn có sự tham gia của các nhà cung ứng tài sản. Đây là hình thức cho thuê thông thường nhất, là hình thức CTTC thuần (net lease). Loại hình cho thuê này có các ưu điểm sau: Thứ nhất, bên cho thuê không phải mua tài sản trước và như vậy sẽ làm cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 vòng quay của vốn nhanh hơn vì không phải dự trữ tồn kho. Thứ hai, việc chuyển giao tài sản được thực hiện trực tiếp giữa bên cung ứng và bên thuê và giữa họ cũng chịu trách nhiệm trực tiếp về tình trạng hoạt động của tài sản, cũng như thực hiện việc bảo hành và bảo dưỡng tài sản.

Như vậy, bên cho thuê trút bỏ được gánh nặng về tình trạng hoạt động của tài sản. Thứ ba, bên cho thuê không trực tiếp nhận tài sản rồi sau đó chuyển giao cho bên thuê và như vậy sẽ hạn chế được rủi ro liên quan đến việc từ chối nhận tài sản của bên thuê nếu như có sự sai sót về mặt kỹ thuật. Chính vì những ưu điểm trên đây mà các công ty cho thuê tài chính đã áp dụng hình thức này là chủ yếu để tài trợ cho các doanh nghiệp, đặc biệt là đối với cho thuê thiết bị. Trên thế giới, 80% hợp đồng thuê tài chính áp dụng theo hình thức này.1: Cho thuê tài chính a ên Ký hợp đồng thuê tài chính (1) BÊN CHO THUÊ Thanh toán tiền thuê (4) BÊN ĐI THUÊ Ký hợp đồng mua bán (2) Bàn giao tài sản (3) BÊN CUNG ỨNG (Nguồn: Học viện ngân hàng (2002)) (1) Bên cho thuê và bên thuê ký hợp đồng thuê tài sản.

(2) Bên cho thuê và bên cung ứng thực hiện việc mua bán tài sản thuê theo các điều kiện mà bên thuê đã thoả thuận với bên cung ứng. (3) Bên cung ứng bàn giao tài sản thuê cho bên cho thuê và bên thuê. (4) Theo định kỳ bên thuê thanh toán tiền thuê cho bên cho thuê. Cho thuê tài chính hai ên Bên cho thuê sử dụng tài sản sẵn có của mình để thực hiện nghiệp vụ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các định chế tài chính rất ít sử dụng phương thức tài trợ này, trừ trường hợp đối với tài sản đã cho thuê thu hồi về không đem phát mại, mà thường do các công ty kinh doanh bất động sản và các công ty sản xuất máy móc thiết bị thực hiện để đẩy mạnh việc tiêu thụ sản phẩm của họ.2: Cho thuê tài chính hai ên (2) BÊN CHO THUÊ (1) BÊN THUÊ (3) (Nguồn: Học viện ngân hàng (2002)) (1) Bên cho thuê và bên thuê ký hợp đồng CTTC. (2) Bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê sử dụng. (3) Theo định kỳ bên thuê thanh toán tiền thuê cho bên cho thuê. Mua và cho thuê lại Mua và cho thuê lại là việc công ty CTTC mua tài sản thuộc sở hữu của bên thuê và cho thuê lại chính tài sản đó theo hình thức CTTC để bên thuê tiếp tục sử dụng phục vụ cho hoạt động của mình.

Giá mua tài sản cho thuê được xác định phù hợp với quy định của pháp luật về mua bán tài sản. Cho thuê tài chính hợp vốn và cho thuê tài chính hợp tác Cho thuê tài chính hợp vốn CTTC hợp vốn là phương thức CTTC trong đó có từ hai bên cho thuê trở lên cùng tham gia trong một giao dịch CTTC. Trong số các bên cho thuê sẽ có một bên cho thuê đứng ra làm đầu mối trong mọi giao dịch. Quyền lợi và rủi ro của từng bên cho thuê tham gia trong giao dịch CTTC hợp vốn được phân chia tương ứng với tỷ lệ vốn tham gia.

Cho thuê tài chính hợp tác Đây cũng là một hình thức CTTC khá phổ biến, đặc biệt ở các thị trường phát triển. Trong hình thức này có sự tham gia của 3 bên: bên đi thuê, công ty CTTC và bên cho vay (ngân hàng, các định chế tài chính). Ở đây, nghĩa vụ của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 doanh nghiệp đi thuê không có gì thay đổi, chỉ khác là công ty CTTC sử dụng hợp đồng cho thuê để thế chấp cho bên cho vay nhằm đảm bảo cho một khoản vay nào đó. Cả hai phương thức CTTC hợp vốn và CTTC hợp tác thường được áp dụng trong trường hợp tài sản cho thuê có giá trị lớn mà một công ty cho thuê tài chính không đủ khả năng về vốn để cho thuê, hoặc không được cho thuê vượt hạn mức.

Cho thuê tài chính giáp lưng Đây là phương thức cho thuê mà trong đó với sự thỏa thuận của bên cho thuê, bên thuê thứ nhất cho bên thuê thứ hai thuê lại tài sản mà bên cho thuê thứ nhất đã thuê từ bên cho thuê. Kể từ thời điểm hợp đồng thuê lại được ký kết, mọi quyền lợi và nghĩa vụ cùng tài sản thuê được chuyển giao từ bên thuê thứ nhất sang bên thuê thứ hai.