Luận văn thạc sĩ: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam.

• Tác giả: Trần Thị Phước Duyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Sĩ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng Điện Tử Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ
• 1.1. Khái niệm, vai trò và điều kiện để phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Vai trò của ngân hàng điện tử trong xu thế hội nhập
• 1.1.3. Điều kiện để phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử
• 1.1.3.1. Điều kiện pháp lý
• 1.1.3.2. Điều kiện công nghệ
• 1.1.3.3. Điều kiện về con người
• 1.2. Sự phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử
• 1.2.1. Các giai đoạn phát triển của Ngân hàng điện tử
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của BIDV
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý của BIDV
• 2.1.3. Một số các chỉ tiêu tài chính của BIDV
• 2.1.4. Thực trạng tình hình phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
• 2.1.5. Các dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
• 2.1.6. Đánh giá mức độ cạnh tranh của sản phẩm IBMB của BIDV so với các đối thủ trên thị trường
• 2.1.7. Kết quả đạt được của việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
• 2.1.8. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng phát triển công nghệ thông tin ngân hàng đến năm 2020
• 3.1.1. Về mục tiêu
• 3.1.2. Về định hướng
• 3.1.3. Về nhiệm vụ trọng tâm đến năm 2020
• 3.2. Các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV
• 3.2.1. Định hướng phát triển hoạt động kinh doanh ngân hàng điện tử BIDV
• 3.2.2. Các giải pháp phát triển cụ thể
• 3.2.3. Kiến nghị đối với Chính phủ và cơ quan quản lý
• 3.2.4. Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước
• PHỤ LỤC 1: So sánh tính năng, biểu phí và hạn mức của dịch vụ BIDV Online
• PHỤ LỤC 2: So sánh tính năng, biểu phí và hạn mức của dịch vụ BIDV Mobile
• PHỤ LỤC 3: So sánh tính năng, biểu phí và hạn mức của dịch vụ BIDV Business Online
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

Dịch vụ ngân hàng điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Sự phát triển này không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng mà còn giúp BIDV nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Ngân hàng điện tử không chỉ đơn thuần là một kênh giao dịch mới mà còn là một chiến lược quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình hoạt động và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân hàng điện tử

Ngân hàng điện tử (E-banking) là hình thức cung cấp dịch vụ ngân hàng qua internet, cho phép khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi. Vai trò của ngân hàng điện tử trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng và đáp ứng nhu cầu của khách hàng là rất quan trọng.

1.2. Lịch sử phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

BIDV bắt đầu triển khai dịch vụ ngân hàng điện tử từ những năm đầu 2000. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ chỉ diễn ra trong những năm gần đây khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển và nhu cầu của khách hàng tăng cao.

II. Những thách thức trong phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng BIDV cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử. Các vấn đề như an ninh mạng, sự chấp nhận của khách hàng và cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. An ninh và bảo mật trong ngân hàng điện tử

An ninh mạng là một trong những vấn đề lớn nhất mà ngân hàng điện tử phải đối mặt. Các biện pháp bảo mật cần được nâng cao để bảo vệ thông tin của khách hàng và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng.

2.2. Sự chấp nhận của khách hàng đối với dịch vụ ngân hàng điện tử

Khách hàng có thể gặp khó khăn trong việc chấp nhận và sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử do thiếu hiểu biết hoặc thói quen sử dụng tiền mặt. Việc giáo dục và nâng cao nhận thức cho khách hàng là rất cần thiết.

III. Phương pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

Để phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, BIDV cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc cải tiến công nghệ đến việc nâng cao chất lượng dịch vụ, tất cả đều cần được thực hiện đồng bộ.

3.1. Cải tiến công nghệ và hạ tầng

BIDV cần đầu tư vào công nghệ mới và nâng cấp hạ tầng để đảm bảo dịch vụ ngân hàng điện tử hoạt động hiệu quả và an toàn. Việc áp dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến là rất quan trọng.

3.2. Đào tạo nhân viên và nâng cao chất lượng dịch vụ

Đào tạo nhân viên về công nghệ thông tin và dịch vụ khách hàng là cần thiết để đảm bảo rằng họ có thể hỗ trợ khách hàng một cách tốt nhất khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ngân hàng điện tử tại BIDV

Nghiên cứu cho thấy rằng dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV đã mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng. Khách hàng có thể thực hiện giao dịch nhanh chóng và tiện lợi hơn, trong khi ngân hàng tiết kiệm được chi phí hoạt động.

4.1. Lợi ích của dịch vụ ngân hàng điện tử đối với khách hàng

Khách hàng có thể thực hiện giao dịch 24/7, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Điều này giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng và tạo sự hài lòng.

4.2. Kết quả đạt được từ việc phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử

BIDV đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể trong số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử, từ đó tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận cho ngân hàng.

V. Kết luận và tương lai của dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV

Dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để duy trì và mở rộng dịch vụ này, ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và đổi mới. Tương lai của ngân hàng điện tử tại BIDV hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội và thách thức.

5.1. Định hướng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử trong tương lai

BIDV cần xác định rõ chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, tập trung vào việc cải tiến công nghệ và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

5.2. Những cơ hội và thách thức trong tương lai

Mặc dù có nhiều cơ hội để phát triển, nhưng BIDV cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng khác và các công ty fintech. Việc nắm bắt xu hướng và đổi mới là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và xu thế hội nhập toàn cầu, dịch vụ ngân hàng điện tử (E-Banking) đã trở thành một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động ngân hàng hiện đại. Tại Việt Nam, với hơn 40% dân số sử dụng Internet và hơn 46 ngân hàng triển khai Internet Banking tính đến cuối năm 2012, dịch vụ ngân hàng điện tử đang dần phổ biến và thu hút sự quan tâm của khách hàng. Tuy nhiên, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) triển khai dịch vụ này muộn hơn so với các ngân hàng khác, dẫn đến nhiều khó khăn trong phát triển và cạnh tranh trên thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV trong giai đoạn 2012-2013, đánh giá những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng dịch vụ, góp phần tăng trưởng khách hàng, tiết kiệm chi phí và gia tăng lợi nhuận cho ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại BIDV với các sản phẩm ngân hàng điện tử hiện có như BIDV Online, BIDV Mobile, BIDV Business Online và các dịch vụ liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ BIDV nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng trong kỷ nguyên số, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng Việt Nam trong xu thế chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ngân hàng điện tử và thương mại điện tử, trong đó:

• Lý thuyết thương mại điện tử (E-Commerce): Được hiểu là kinh doanh trên môi trường điện tử, tích hợp dữ liệu, liên lạc điện tử và dịch vụ bảo mật nhằm tạo thuận lợi cho giao dịch giữa người bán và người mua. Đây là nền tảng phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử.

• Mô hình phát triển ngân hàng điện tử: Bao gồm các giai đoạn từ website quảng cáo, thương mại điện tử, quản lý điện tử đến ngân hàng điện tử hoàn chỉnh (E-Banking), cho phép khách hàng thực hiện giao dịch tài chính trực tuyến mọi lúc mọi nơi.

• Khái niệm chính: Ngân hàng điện tử (E-Banking), Internet Banking, Mobile Banking, bảo mật thông tin, chữ ký điện tử, mã hóa đường truyền, rủi ro trong ngân hàng điện tử.

• Lý thuyết quản lý rủi ro và bảo mật trong ngân hàng điện tử: Nhấn mạnh vai trò của công nghệ bảo mật như SSL, SET, chữ ký số và các biện pháp kiểm soát nhằm giảm thiểu rủi ro về pháp lý, công nghệ và hệ thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ BIDV giai đoạn 2011-2013, báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, các tài liệu pháp luật liên quan đến giao dịch điện tử và ngân hàng điện tử.

• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phân tích so sánh, tổng hợp số liệu tài chính và khách hàng, khảo sát thực trạng sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV, đánh giá mức độ cạnh tranh so với các ngân hàng khác.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu được thu thập từ toàn bộ khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử của BIDV trong giai đoạn nghiên cứu, tập trung vào các sản phẩm chính như BIDV Online, BIDV Mobile, BIDV Business Online.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu và thực trạng từ năm 2012 đến 2013, đánh giá kết quả phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại BIDV trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng khách hàng và giao dịch: Đến cuối năm 2013, BIDV có 143.302 khách hàng sử dụng dịch vụ BIDV Online, 1.352 khách hàng sử dụng BSMS, và 5.200 khách hàng sử dụng BIDV Business Online. Tổng số lượng giao dịch tài chính qua các dịch vụ này tăng mạnh, ví dụ doanh số giao dịch BIDV Online tăng 426% so với năm trước.

2. Tỷ trọng sử dụng dịch vụ: Dịch vụ BSMS chiếm gần 80% số lượng khách hàng sử dụng ngân hàng điện tử tại BIDV, trong khi BIDV Mobile và BIDV Business Online chỉ chiếm khoảng 0,3% mỗi loại. Điều này cho thấy khách hàng vẫn ưu tiên các dịch vụ đơn giản, tiện lợi và ít tốn phí.

3. Phí dịch vụ cạnh tranh: BIDV áp dụng mức phí chuyển khoản ngoài hệ thống thấp nhất (6.600 VND/giao dịch) so với các ngân hàng khác như ACB (15.000 VND), Techcombank (12.900 VND). Phí sử dụng thiết bị bảo mật cũng ở mức trung bình, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng.

4. Hạn mức giao dịch cao: BIDV Online và BIDV Mobile có hạn mức giao dịch cao hơn nhiều so với các ngân hàng khác, ví dụ BIDV Mobile có hạn mức 500 triệu đồng/giao dịch/ngày, trong khi các ngân hàng khác chỉ từ 50-100 triệu đồng/ngày.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy BIDV đã đạt được những bước tiến quan trọng trong phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, đặc biệt là tăng trưởng số lượng khách hàng và giao dịch, cùng với chính sách phí cạnh tranh và hạn mức linh hoạt. Tuy nhiên, tỷ lệ khách hàng sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử còn thấp so với tiềm năng thị trường và so với các ngân hàng khác như Vietcombank hay Techcombank.

Nguyên nhân chính là do thói quen tiêu dùng tiền mặt vẫn phổ biến, tâm lý e dè với giao dịch trực tuyến và hạn chế về tính năng của một số sản phẩm như BIDV Mobile chưa hỗ trợ đầy đủ trên các nền tảng phổ biến như Android. Ngoài ra, việc chưa có các tính năng cao cấp như tích hợp phần mềm kế toán cho doanh nghiệp cũng hạn chế sự phát triển của BIDV Business Online.

So sánh với các nghiên cứu và thực tiễn tại các nước như Trung Quốc, Malaysia, Nhật Bản cho thấy việc phát triển ngân hàng điện tử cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách pháp lý, công nghệ bảo mật và nâng cao nhận thức khách hàng. BIDV cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện dịch vụ, tăng cường bảo mật và đa dạng hóa sản phẩm nhằm thu hút khách hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng khách hàng, tỷ trọng sử dụng dịch vụ và biểu đồ so sánh phí dịch vụ giữa các ngân hàng để minh họa rõ nét hơn về hiệu quả và vị thế cạnh tranh của BIDV.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao nhận thức và đào tạo khách hàng: Tổ chức các chương trình truyền thông, hướng dẫn sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử nhằm thay đổi thói quen tiêu dùng tiền mặt, tăng cường sự hiểu biết và tin tưởng của khách hàng. Mục tiêu tăng tỷ lệ khách hàng kích hoạt và sử dụng dịch vụ lên ít nhất 50% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Marketing và Dịch vụ khách hàng BIDV.

2. Hoàn thiện và đa dạng hóa tính năng sản phẩm: Nâng cấp BIDV Mobile hỗ trợ đầy đủ trên các nền tảng phổ biến như Android, bổ sung các tính năng chuyển tiền liên ngân hàng, thanh toán thẻ tín dụng và tiết kiệm trực tuyến. Thời gian thực hiện dự kiến trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban Phát triển sản phẩm công nghệ BIDV.

3. Tăng cường bảo mật và quản lý rủi ro: Áp dụng các công nghệ bảo mật tiên tiến như chứng thư số, token đa dạng, mã hóa đường truyền SSL, đồng thời xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro chặt chẽ để bảo vệ thông tin khách hàng và hệ thống. Mục tiêu giảm thiểu rủi ro bảo mật xuống dưới 1% số giao dịch trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban An ninh mạng và Quản lý rủi ro BIDV.

4. Phát triển hệ sinh thái dịch vụ ngân hàng điện tử: Liên kết với các công ty bảo hiểm, chứng khoán, tài chính để cung cấp dịch vụ trọn gói, nâng cao tiện ích cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Mục tiêu tăng doanh thu từ dịch vụ liên kết lên 20% trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban Kinh doanh và Đối tác chiến lược BIDV.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý BIDV: Để có cái nhìn tổng quan về thực trạng và các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp.

2. Nhân viên phòng phát triển sản phẩm và công nghệ thông tin ngân hàng: Hỗ trợ trong việc nâng cấp, hoàn thiện các sản phẩm ngân hàng điện tử dựa trên phân tích nhu cầu và hạn chế hiện tại.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo về mô hình phát triển ngân hàng điện tử tại Việt Nam, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực trạng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Giúp hiểu rõ hơn về vai trò của chính sách pháp lý, công nghệ và thị trường trong phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, từ đó đề xuất các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân hàng điện tử là gì và có những hình thức nào phổ biến?
   Ngân hàng điện tử là dịch vụ ngân hàng được thực hiện qua các kênh điện tử như Internet Banking, Mobile Banking, Phone Banking, Home Banking và các trạm giao dịch tự phục vụ. Ví dụ, Internet Banking cho phép khách hàng thực hiện giao dịch qua mạng Internet 24/7.

2. Tại sao BIDV phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử chậm hơn các ngân hàng khác?
   Nguyên nhân chính là do BIDV triển khai dịch vụ muộn hơn, đồng thời gặp khó khăn trong việc thay đổi thói quen tiêu dùng tiền mặt của khách hàng và hạn chế về tính năng sản phẩm so với đối thủ.

3. Các rủi ro chính khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử là gì?
   Bao gồm rủi ro pháp lý, rủi ro bị xâm nhập hệ thống, rủi ro do sơ suất của khách hàng (lộ mật khẩu), rủi ro hệ thống và rủi ro công nghệ. Ví dụ, virus máy tính và tấn công từ chối dịch vụ (DDoS) có thể làm gián đoạn dịch vụ.

4. Làm thế nào để nâng cao bảo mật khi sử dụng ngân hàng điện tử?
   Sử dụng các công nghệ mã hóa đường truyền (SSL), chữ ký điện tử, token bảo mật, xác thực đa yếu tố (OTP), đồng thời khách hàng cần bảo mật thông tin đăng nhập và không chia sẻ mật khẩu.

5. Lợi ích của ngân hàng điện tử đối với khách hàng và ngân hàng là gì?
   Khách hàng tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, giao dịch nhanh chóng và tiện lợi. Ngân hàng giảm chi phí vận hành, mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Kết luận

• Ngân hàng điện tử là xu thế tất yếu trong phát triển ngân hàng hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả kinh doanh và trải nghiệm khách hàng.
• BIDV đã đạt được những kết quả tích cực trong phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế về số lượng khách hàng sử dụng và tính năng sản phẩm.
• Các rủi ro về pháp lý, công nghệ và thói quen tiêu dùng tiền mặt là những thách thức lớn cần được giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp nâng cao nhận thức khách hàng, hoàn thiện sản phẩm, tăng cường bảo mật và phát triển hệ sinh thái dịch vụ nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.
• Tiếp tục nghiên cứu và cập nhật công nghệ mới, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý để tạo môi trường pháp lý và kỹ thuật thuận lợi cho ngân hàng điện tử phát triển.

BIDV cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới để nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng trưởng khách hàng. Các nhà quản lý và chuyên gia tài chính nên tham khảo nghiên cứu này để hỗ trợ phát triển ngành ngân hàng điện tử tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ 1. Khái niệm,vai trò và điều kiện để phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử. Khái niệm: Khái niệm ngân hàng điện tử được xuất phát từ khái niệm Thương mại điện tử, theo tài liệu đào tạo về TMĐT của Microsoft (Fundamentals of E-business), khái niệm TMĐT được hiểu như sau: TMĐT là kinh doanh trên môi trường điện tử nhằm kết hợp người bán và người mua.

Nó tích hợp dữ liệu, liên lạc điện tử và dịch vụ bảo mật để tạo thuận lợi cho công việc kinh doanh. TMĐT là một tập hợp công nghệ, ứng dụng và quy trình kinh doanh nhằm liên kết các tổ chức, khách hàng và cộng đồng thông qua những giao dịch điện tử. Nhìn chung TMĐT là các dạng của giao dịch thương mại dựa trên quá trình xử lý và chuyển giao số liệu số hoá bao gồm cả văn bản, âm thanh và hình ảnh. Sự phát triển của TMĐT gây ảnh hưởng vô cùng lớn tới hệ thống ngân hàng.

Công nghệ thông tin đặc biệt là internet tạo ra một hệ thống thanh toán rộng khắp, tiến tới một thế giới không dùng tiền mặt, thanh toán nhanh gọn an toàn và chính xác, từ đó dịch vụ ngân hàng điện tử ra đời. “Ngân hàng điện tử (E-Banking) - còn được biết như ngân hàng trên mạng (Internet Banking), ngân hàng ảo (Virtual Banking), ngân hàng trực tuyến (Online Banking) và ngân hàng tại nhà (Home Banking), bao gồm nhiều hoạt động ngân hàng được thực hiện tại nhà, tại công ty hay trên đường thay vì tại ngân hàng” (Turban et al, 2004) (Hà Nam Khánh Giao, 2010). Theo hiệp hội phần mềm Việt Nam (VINASA) thì Ngân hàng điện tử được định nghĩa như một phương thức cung cấp các sản phẩm mới và sản phẩm truyền thống đến khách hàng thông qua các kênh phân phối điện tử tương tác. Vai trò của ngân hàng điện tử trong xu thế hội nhập: Ngân hàng điện tử khai thác thế mạnh của công nghệ thông tin và viễn thông tạo ra các phương tiện giao tiếp mới giữa ngân hàng và khách hàng, bổ sung cho phương tiện giao tiếp truyền thống dựa vào mạng lưới chi nhánh và quầy giao dịch.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Việc phát triển dịch vụ thanh toán điện tử tiên tiến giúp quá trình chu chuyển vốn nhanh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu thanh toán của nền kinh tế, làm cho luồng tiền trong xã hội chảy vào các ngân hàng và điều hoà với hệ số lợi ích cao, làm thay đổi cơ cấu tiền trong lưu thông, chuyển nền kinh tế từ tiền mặt qua nền kinh tế chuyển khoản.Thông qua hệ thống ngân hàng điện tử, các ngân hàng có thể kiểm soát hầu hết các chu chuyển tiền tệ, hạn chế rửa tiền, chuyển tiền bất hợp pháp và tham nhũng. Mạng thông tin điện tử giúp cho hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng chặt chẽ hơn, đảm bảo an toàn hệ thống. Việc quản lý in ấn tiền, điều hành văn phòng, hồ sơ nhân sự, đào tạo nghiệp vụ. đều có thể thực hiện qua những ứng dụng của mạng thông tin giúp giảm thiểu chi phí và tiết kiệm thời gian.

Với nguồn dữ liệu điện tử được truy nhập kịp thời, chính xác qua hệ thống mạng, NHTW có thể phân tích, lựa chọn các công cụ kiểm soát, điều tiết chính sách tiền tệ nhằm điều hoà luồng tiền đối nội, đối ngoại, đánh giá tình hình cán cân thanh toán, cán cân thương mại và tốc độ phát triển của nền kinh tế. Đầu tư tín dụng cũng có những thay đổi tích cực nhờ vào ngân hàng điện tử. Các thông tin dự án được chào mời thông qua mạng thông tin, sự tính toán của máy tính cho phép nhà đầu tư lựa chọn các dự án tối ưu. Bên cạnh đó thông tin về thị trường tiền tệ, thị trường hối đoái, thị trường chứng khoán cũng được cung cấp trên mạng giúp nhà đầu tư có thể hoạch định chính sách và hoạt động kinh doanh phù hợp.

Ngân hàng điện tử đóng vai trò to lớn trong hệ thống ngân hàng, tác động đến việc sáp nhập, hợp nhất, hình thành các ngân hàng lớn, trang bị công nghệ thông tin hiện đại, nâng cao vốn tự có, tạo khả năng cạnh tranh cho các ngân hàng trong điều kiện hội nhập. Nó cũng thúc đẩy quá trình hợp tác, liên kết các ngân hàng trong và ngoài nước, tạo mạng lưới rộng khắp, phát triển các nghiệp vụ kinh doanh mới như: Tư vấn tài chính, rủi ro, tư vấn pháp luật, kiểm toán, liên kết đào tạo, các hoạt động tài trợ cho các sự kiện văn hoá, xã hội. Điều kiện để phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử: 1.1 Điều kiện pháp lý: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Dịch vụ Ngân hàng điện tử với việc sử dụng công nghệ mới đòi hỏi khuôn khổ pháp lý mới. Các dịch vụ Ngân hàng điện tử chỉ có thể triển khai được hiệu quả và an toàn khi các dịch vụ này được công nhận về mặt pháp lý.

Ngày 29/11/2005, Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật giao dịch điện tử số 51/2005/QH11. Luật này đã chính thức được áp dụng vào ngày 1/3/2006, tiếp đó, Chính Phủ cũng đã ban hành một số Nghị định nhằm hướng dẫn chi tiết việc thi hành Luật giao dịch điện tử: - Ngày 09/06/2006: ban hành Nghị định số 57/2006/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật giao dịch điện tử. - Ngày 15/02/2007: ban hành Nghị định số 26/2007/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số. - Ngày 23/02/2007: ban hành Nghị định số 27/2007/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính.

- Ngày 08/03/2007: ban hành Nghị định số 35/2007/NĐ-CP quy định về giao dịch điện tử trong Ngân hàng. - Ngày 23/11/2011: ban hành Nghị định số 106/2011/NĐ-CP về sửa đổi,bổ sung Nghị định số 26/2007/NĐ-CP ngày 15/2/2007 quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số. - Ngày 18/11/2013: ban hành Nghị định số 170/2013/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung Nghị định số 106/2011/NĐ-CP ngày 23/11/2011, Nghị định số 26/2007/NĐ-CP ngày 15/2/2007 quy định chi tiết thi hành luật giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số.2 Điều kiện công nghệ: An ninh bảo mật đã trở thành vấn đề sống còn của ngành Ngân hàng trong thời điện tử hóa. An ninh bảo mật cũng là mối quan tâm hàng đầu của khách hàng khi quyết định lựa chọn hình thức thanh toán phi tiền mặt.

Vì vậy nếu thiếu những biện pháp an toàn bảo mật thì việc phát triển dịch vụ Ngân hàng điện tử không thể thực hiện được. - Mã hóa đường truyền: Để giữ bí mật khi truyền tải thông tin giữa hai thực thể nào đó người ta tiến hành mã hóa chúng. Mã hóa thông tin là chuyển thông tin sang một dạng mới khác dạng ban LUAN VANđầu, dạng mới này được gọi chung là văn bản mã hóa. Có hai thuật toán mã hóa: CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Thuật toán quy ước, còn gọi là thuật toán mã hóa đối xứng.

Theo đó, người gửi và người nhận sẽ dùng chung một chìa khóa. Đó là một mã số bí mật dùng để mã hóa và giải mã một thông tin mà chỉ có người nhận và người gửi biết được. Tuy nhiên, với thuật toán này còn nhiều vấn đề đặt ra, ví dụ: số lượng các khóa sẽ tăng rất nhiều khi lượng khách hàng tăng kéo theo việc quản lý sẽ được tổ chức như thế nào… Thuật toán mã khóa công khai, còn được gọi là thuật toán mã hóa bất đối xứng, giải quyết được vấn đề trao đổi khóa ở thuật toán quy ước. Theo đó, thuật toán mã hóa bất đối xứng sẽ quy ước việc sử dụng 2 khóa, một khóa dùng để mã hóa và khóa còn lại dùng để giải mã.

Việc nhận một thông tin được thực hiện an toàn và bảo mật khi thông báo một khóa (khóa chung) và giữ bí mật khóa còn lại (khóa bí mật). Bất kỳ khách hàng nào cũng có thể mã hóa thông tin đề nghị của mình bằng cách sử dụng khóa chung nhưng chỉ duy nhất người sở hữu khóa bí mật mới có thể giải mã và đọc được thông tin đó. Đây là công nghệ an toàn bảo mật thông tin trên các ứng dụng và đặc biệt sử dụng trong giao dịch Ngân hàng điện tử. Thuật toán mã hóa công khai được sử dụng trong công nghệ mã hóa đường truyền và chữ ký điện tử.

Chữ ký điện tử dùng để giữ sự riêng tư của thông tin. Việc mã hóa đường truyền sẽ bao bên ngoài để đảm bảo thông tin được an toàn. - Chữ ký điện tử: Chứng chỉ số (CA) là một tập tin có chứa đựng dữ liệu về người chủ sở hữu. Các dữ liệu này được nhà cung cấp chứng chỉ số xác nhận và chứng thực.

Người sử dụng sẽ dùng chứng chỉ số mà mình được cấp để ký vào thông điệp điện tử. Việc ký chữ ký điện tử này đồng nghĩa với việc mã hóa thông điệp trước khi gửi đi qua đường truyền Internet. Lúc này chứng chỉ số cấp cho khách hàng được xem như là chữ ký điện tử. Chữ ký điện tử là dữ liệu đã được ký và mã hóa bởi và chỉ duy nhất bởi người chủ sở hữu.

Đây là công nghệ cấp mã bất đối xứng mã hóa dữ liệu trên đường truyền và xác định rằng: về phía khách hàng được xác nhận là đang giao dịch, về phía Ngân hàng được xác nhận là đang thực hiện giao dịch với khách hàng. Chứng chỉ số do một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực phần mềm được Ngân hàng chủ quản lựa chọn làm nhà cung cấp, cấp cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ này. - Công nghệ bảo mật: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 - SET (Secure Electronic Transaction): là một giao thức bảo mật do Microsoft phát triển, SET có tính riêng tư, được chứng thực và rất khó xâm nhập nên tạo được độ an toàn cao, tuy nhiên, SET ít được sử dụng do tính phức tạp và sự đòi hỏi phải có các bộ đọc card đặc biệt cho người sử dụng. - SSL (Secure Socket Layer): là công nghệ bảo mật do hãng Nestcape phát triển, tích hợp sẵn trong bộ trình duyệt của khách hàng, đó là một cơ chế mã hóa (encryption) và thiết lập một đường truyền bảo mật từ máy của Ngân hàng đến khách hàng (https), SSL đơn giản và được ứng dụng rộng rãi.3 Điều kiện về con người: - Mức sống của người dân: Mức sống là một nhân tố quan trọng để phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử.