Luận văn thạc sĩ UEH: Rủi ro tín dụng phi chính thức đối với doanh nghiệp niêm yết

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức đối với doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp.

• Tác giả: Trần Đăng Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Quế Giang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng Phi Chính Thức Đối Với Doanh Nghiệp Niêm Yết Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nguồn dữ liệu
• 1.7. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm và thực trạng tín dụng phi chính thức tại Việt Nam
• 2.2. Vấn đề rủi ro tín dụng phi chính thức
• 2.3. Chính sách về tín dụng phi chính thức với doanh nghiệp phi tài chính
• 2.4. Khung phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức
• 3. CHƯƠNG 3: THỐNG KÊ QUY MÔ TÍN DỤNG PHI CHÍNH THỨC
• 3.1. Tổng quan về đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Quy mô tín dụng phi chính thức
• 3.3. Số lượng doanh nghiệp tiếp cận tín dụng phi chính thức
• 3.4. Đánh giá xác suất khốn khó tài chính của DNNY vay phi chính thức
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC TÌNH HUỐNG
• 4.1. Sử dụng tín dụng phi chính thức để giãn thuế: Tình huống BHT
• 4.2. Liên minh tín dụng doanh nghiệp – doanh nghiệp và nông dân: Tình huống BHS và tập đoàn Thành Thành Công
• 4.3. Rủi ro đạo đức và sự bòn rút: Tình huống GGG
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Nhóm khuyến nghị với tín dụng chính thức
• 5.2. Nhóm khuyến nghị với tín dụng phi chính thức
• 5.3. Khuyến nghị khác
• 5.4. Giới hạn nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro tín dụng phi chính thức tại Việt Nam

Rủi ro tín dụng phi chính thức đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại đối với các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Tín dụng phi chính thức, được cung cấp bởi các tổ chức không được cấp phép, thường mang lại nhiều rủi ro cho cả người cho vay và người đi vay. Theo nghiên cứu, quy mô tín dụng phi chính thức đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt là trong bối cảnh các tổ chức tín dụng chính thức gặp khó khăn. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp phải tìm đến các nguồn vốn không chính thức để duy trì hoạt động kinh doanh.

1.1. Khái niệm tín dụng phi chính thức và rủi ro liên quan

Tín dụng phi chính thức là hình thức cho vay không được quản lý bởi các cơ quan nhà nước. Điều này tạo ra nhiều rủi ro cho doanh nghiệp, bao gồm rủi ro mất vốn và rủi ro pháp lý. Các doanh nghiệp thường phải đối mặt với tình trạng thiếu minh bạch trong các giao dịch này, dẫn đến việc khó khăn trong việc quản lý tài chính.

1.2. Tình hình tín dụng phi chính thức ở Việt Nam

Theo thống kê, khoảng 43% doanh nghiệp niêm yết đã sử dụng tín dụng phi chính thức. Điều này cho thấy mức độ phổ biến của hình thức tín dụng này trong bối cảnh kinh tế hiện tại. Nhiều doanh nghiệp đã phải tìm đến tín dụng phi chính thức do áp lực từ các quy định và hạn chế của tín dụng chính thức.

II. Vấn đề và thách thức của tín dụng phi chính thức

Tín dụng phi chính thức mang lại nhiều thách thức cho các doanh nghiệp niêm yết. Các vấn đề như rủi ro tài chính, thiếu minh bạch và sự không ổn định trong nguồn vốn là những yếu tố cần được xem xét. Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động nếu không có sự quản lý chặt chẽ đối với các khoản vay này.

2.1. Rủi ro tài chính từ tín dụng phi chính thức

Rủi ro tài chính là một trong những vấn đề lớn nhất mà doanh nghiệp phải đối mặt khi vay tín dụng phi chính thức. Các khoản vay này thường có lãi suất cao và điều kiện khắt khe, dẫn đến việc doanh nghiệp dễ dàng rơi vào tình trạng khốn khó tài chính.

2.2. Thiếu minh bạch trong giao dịch tín dụng

Thiếu minh bạch trong các giao dịch tín dụng phi chính thức có thể dẫn đến việc doanh nghiệp không thể kiểm soát được các khoản nợ của mình. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp mà còn gây ra những hệ lụy cho các bên liên quan khác.

III. Phương pháp phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức

Để phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Việc sử dụng các mô hình phân tích tài chính sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về mức độ rủi ro mà doanh nghiệp phải đối mặt khi vay vốn từ các nguồn không chính thức.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định tính

Phương pháp nghiên cứu định tính giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng phi chính thức. Các cuộc phỏng vấn và khảo sát sẽ cung cấp thông tin quý giá về thực trạng và xu hướng của tín dụng phi chính thức tại Việt Nam.

3.2. Phân tích định lượng rủi ro tín dụng

Phân tích định lượng sẽ sử dụng các chỉ số tài chính để đánh giá mức độ rủi ro của doanh nghiệp. Các mô hình như Altman Z-score có thể được áp dụng để xác định khả năng phá sản của doanh nghiệp khi sử dụng tín dụng phi chính thức.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tín dụng phi chính thức có thể tạo ra rủi ro lớn cho các doanh nghiệp niêm yết. Việc sử dụng tín dụng phi chính thức không chỉ ảnh hưởng đến tình hình tài chính của doanh nghiệp mà còn tác động đến các bên liên quan như cổ đông và nhà cung cấp.

4.1. Tác động đến doanh nghiệp niêm yết

Doanh nghiệp niêm yết sử dụng tín dụng phi chính thức có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động kinh doanh. Các rủi ro tài chính có thể dẫn đến việc doanh nghiệp không thể trả nợ đúng hạn, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng huy động vốn trong tương lai.

4.2. Tác động đến các bên liên quan

Các bên liên quan như cổ đông và nhà cung cấp cũng bị ảnh hưởng bởi rủi ro tín dụng phi chính thức. Việc doanh nghiệp không thể trả nợ có thể dẫn đến thiệt hại cho các cổ đông và làm giảm lòng tin của nhà cung cấp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tín dụng phi chính thức

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng tín dụng phi chính thức là một vấn đề cần được quản lý chặt chẽ hơn. Các chính sách cần được điều chỉnh để giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp và các bên liên quan. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và cải thiện quy định về tín dụng phi chính thức.

5.1. Đề xuất chính sách quản lý tín dụng phi chính thức

Cần có các chính sách rõ ràng và cụ thể để quản lý tín dụng phi chính thức. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

5.2. Tương lai của tín dụng phi chính thức tại Việt Nam

Tín dụng phi chính thức có thể tiếp tục phát triển trong tương lai, nhưng cần có sự giám sát và quản lý chặt chẽ từ các cơ quan chức năng. Việc nâng cao nhận thức về rủi ro tín dụng phi chính thức cũng là điều cần thiết để bảo vệ doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---------------------------- TRẦN ĐĂNG PHÚC PHÂN TÍCH RỦI RO TÍN DỤNG PHI CHÍNH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG TP. HỒ CHÍ MINH – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT ---------------------------- TRẦN ĐĂNG PHÚC PHÂN TÍCH RỦI RO TÍN DỤNG PHI CHÍNH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC TS. TRẦN THỊ QUẾ GIANG TP. Hồ Chí Minh – Năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình giảng dạy kinh tế Fulbright. Tác giả luận văn Trần Đăng Phúc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Xin kính gửi lời cảm ơn trân trọng tới Tiến sĩ Trần Thị Quế Giang, ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài này. Những phản biện, góp ý của cô đã giúp tôi nhận ra rất nhiều vấn đề hữu ích. Tôi vô cùng biết ơn thầy Nguyễn Xuân Thành, thầy Đỗ Thiên Anh Tuấn và thầy Huỳnh Thế Du đã góp ý, định hƣớng, đánh giá nhiều vấn đề liên quan tới luận văn. Tôi cũng xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tất cả quý thầy cô của Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright với lòng nhiệt huyết vô tận với các học viên. Tôi đã rất may mắn đƣợc tiếp nhận khối lƣợng kiến thức khổng lồ, đƣợc rèn luyện kỹ năng nghiên cứu, đánh giá, phân tích vấn đề dƣới nhiều góc độ khác nhau. Tôi còn đƣợc nâng cao các kỹ năng mềm khác nhƣ phản biện, thuyết trình và giao tiếp. Các bạn đồng môn lớp MPP6 cũng đã cùng tôi trải nghiệm một cảm giác đắm chìm trong cuộc thám hiểm chinh phục tri thức mang tên Fulbright. Xin cám ơn tất cả mọi ngƣời đã giúp tôi biết đƣợc nhiều hơn, hiểu đƣợc sâu sắc hơn và luôn luôn cảm thấy hạnh phúc hơn bao giờ hết. Xin gửi lời cảm ơn riêng tới bạn Lê Phan Ái Nhân, Chu Thị Hoàng Oanh, Đặng Văn Tuyển và chị Ngô Thanh Tuyền đã có nhiều góp ý và tƣ vấn, góp phần không nhỏ vào quá trình hoàn thành luận văn của tôi. Trần Đăng Phúc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iii- TÓM TẮT Khi doanh nghiệp vay nợ phi chính thức từ các đối tƣợng không đƣợc cấp giấy phép hoạt động tín dụng, một số vấn đề rủi ro cho ngƣời cho vay và nhiều đối tƣợng khác có thể xảy ra. Ngƣời cho vay đối mặt với rủi ro mất vốn cao, khi doanh nghiệp đi vay có xác suất lâm vào khó khăn tài chính hay bị phá sản cao hơn so với các doanh nghiệp chỉ vay từ các tổ chức tín dụng. Theo thống kê của luận văn, quy mô tín dụng phi chính thức, tính trên tổng số dƣ nợ vay ngắn hạn và vay dài hạn, nhìn chung gia tăng trong giai đoạn 2007-2012 và suy giảm từ 2012-2013. Nhiều khả năng do áp lực thuế giá trị gia tăng 10% trên lãi vay, nhiều doanh nghiệp đã giảm cho vay, nhƣng cũng có thể họ tìm cách cấp tín dụng trá hình qua các hoạt động thông thƣờng khác của doanh nghiệp. Tín dụng phi chính thức có mức độ phổ biến cao, khoảng 43% doanh nghiệp trong khảo sát có sử dụng tín dụng phi chính thức, vào thời điểm ngày 31/12/2013. Thông qua kết quả phân tích các tình huống, luận văn cho thấy tín dụng phi chính thức có thể tạo rủi ro lớn cho các bên liên quan khác. Với cơ quan thuế, đây là công cụ để doanh nghiệp né tránh nghĩa vụ thuế phải nộp. Ngoài ra, tín dụng phi chính thức còn làm số liệu thống kê và nhận định tình hình kinh tế, xã hội giảm mức độ chuẩn xác và vô hiệu hóa phần nào các chƣơng trình hỗ trợ tín dụng ƣu đãi của chính phủ. Ngoài ra, luận văn còn nhận diện dấu hiệu sử dụng tín dụng phi chính thức thông thƣờng và trá hình để cổ đông có quyền kiểm soát cao với doanh nghiệp bòn rút lợi ích từ doanh nghiệp. Điều này gây thiệt hại cho các cổ đông không có quyền kiểm soát cao và các chủ nợ khác, đặc biệt là ngân hàng thƣơng mại, cho các doanh nghiệp bị bòn rút vay vốn và đang khó rút vốn ra. Những thiệt hại này diễn ra trong im lặng và khó bị phát hiện, nhận diện nhƣng khả năng xảy ra thƣờng xuyên trong thực tế là rất lớn. Từ các phát hiện trên, trên mạch phân tích là nhận diện – đánh giá – phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức, luận văn đề xuất các kiến nghị chính sách theo hƣớng giảm rủi ro cho các hình thái gặp trục trặc cao và điều chỉnh các chính sách hỗ trợ tín dụng ƣu đãi của chính phủ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC . iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC CÁC ĐỊNH NGHĨA/KHÁI NIỆM . vii DANH MỤC BẢNG .viii DANH MỤC HÌNH . ix DANH MỤC HỘP . x CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 Bối cảnh nghiên cứu .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tƣợng và câu hỏi nghiên cứu .4 Phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .6 Nguồn dữ liệu .7 Bố cục luận văn . 4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Khái niệm và thực trạng tín dụng phi chính thức tại Việt Nam .2 Vấn đề rủi ro tín dụng phi chính thức .3 Chính sách về tín dụng phi chính thức với doanh nghiệp phi tài chính .4 Khung phân tích rủi ro tín dụng phi chính thức . 8 CHƢƠNG 3: THỐNG KÊ QUY MÔ TÍN DỤNG PHI CHÍNH THỨC .1 Tổng quan về đối tƣợng nghiên cứu .2 Quy mô tín dụng phi chính thức .3 Số lƣợng doanh nghiệp tiếp cận tín dụng phi chính thức.4 Đánh giá xác suất khốn khó tài chính của DNNY vay phi chính thức . 16 CHƢƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC TÌNH HUỐNG . 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Sử dụng tín dụng phi chính thức để giãn thuế: Tình huống BHT .2 Liên minh tín dụng doanh nghiệp – doanh nghiệp và nông dân: Tình huống BHS và tập đoàn Thành Thành Công .3 Rủi ro đạo đức và sự bòn rút: Tình huống GGG . 32 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH .2 Kiến nghị chính sách .1 Nhóm khuyến nghị với tín dụng chính thức .2 Nhóm khuyến nghị với tín dụng phi chính thức .3 Khuyến nghị khác .3 Giới hạn nghiên cứu . 42 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 49 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vi- DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Việt Agribank Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam BHS Công ty Cổ phần Đƣờng Biên Hòa BHT Công ty Cổ phần Đầu tƣ Xây dựng Bạch Đằng TMC BVMT (Quỹ) Bảo vệ môi trƣờng CPĐT (Công ty) Cổ phần đầu tƣ CPĐT TTC (Công ty) Cổ phần Đầu tƣ Thành Thành Công TC (Công ty) Tài chính CTTC (Công ty) Cho thuê tài chính DNNY Doanh nghiệp niêm yết ĐTPT (Quỹ) Đầu tƣ phát triển EBIT Lợi nhuận trƣớc thuế và lãi vay GGG Công ty Cổ phần Ô tô Giải Phóng GTGT (thuế) Giá trị gia tăng HĐQT Hội đồng quản trị Long Giang Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tƣ Long Giang SBT Công ty Cổ phần Mía đƣờng Thành Thành Công Tây Ninh TNDN (Thuế) Thu nhập doanh nghiệp TTC Thành Thành Công TTC Trading Công ty cổ phần thƣơng mại Thành Thành Công UBND Ủy ban nhân dân LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -vii- DANH MỤC CÁC ĐỊNH NGHĨA/KHÁI NIỆM Khái niệm Ý nghĩa Tổ chức tín dụng Tổ chức tín dụng là các tổ chức đƣợc cấp giấp phép hoạt động tín dụng, bao gồm ngân hàng, các công ty tài chính, các công ty cho thuê tài chính, quỹ hỗ trợ phát triển và quỹ bảo vệ môi trƣờng. Tín dụng phi ngân Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là loại hình tổ chức đƣợc hàng1 thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhƣng không đƣợc nhận tiền gửi không kỳ hạn, không làm dịch vụ thanh toán. Tín dụng phi ngân hàng đƣợc cấp bởi công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính (không tính các công ty con của ngân hàng), quỹ đầu tƣ phát triển và quỹ bảo vệ môi trƣờng. Tín dụng ngân hàng Tín dụng cấp bởi các tổ chức là ngân hàng và các công ty tài chính, công ty tài chính là công ty con của ngân hàng. Liên minh tín dụng Khái niệm luận văn sử dụng, để chỉ một nhóm các doanh nghiệp có mối quan hệ cấp tín dụng phi chính thức lẫn nhau. 1 Các khái niệm liên quan đến các tổ chức tín dụng đƣợc tham khảo và tổng hợp từ Luật các tổ chức tín dụng (2010), Thông tƣ 36/2014/TT-NHNN(2010), Huỳnh Thế Du và đồng sự (2013). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -viii- DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1: Tình huống BHT, thông tin phát hành cổ phần 2010 - 2014 .2: Tình huống BHT, khảo sát một số doanh nghiệp tƣơng đƣơng . 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -ix- DANH MỤC HÌNH Hình 3.1: Số doanh nghiệp niêm yết hằng năm .2: Quy mô tín dụng phi chính thức nhóm 1 (2012-2013) .3: Cấu trúc tài trợ nợ vay doanh nghiệp nhóm 1 (2012-2013) .4: Quy mô tín dụng phi chính thức nhóm 2 (2007-2013) .5: Cấu trúc tài trợ nợ vay doanh nghiệp nhóm 2 (2007-2013) .6: Số lƣợng doanh nghiệp tiếp cận tín dụng trên 614 DNNY của nhóm 1 .7: Số lƣợng doanh nghiệp tiếp cận tín dụng trên 271 DNNY của nhóm 2 .8: Thống kê mô tả hệ số Z’’ của hai nhóm DNNY (2013) .1: Tình huống BHS, so sánh chênh lệch lãi suất đi vay và cho vay .2: Tình huống BHS, dƣ nợ cho vay vào cuối năm từ 2009-2014 .3: Tình huống BHS, cơ cấu thu nhập từ lãi tín dụng trong EBT .4: Tình huống BHS, phân tích cơ cấu doanh thu 2009-2014.5: Sơ đồ mạng lƣới tín dụng BHS và các tổ chức khác (năm 2013).6: Sơ đồ mô tả tình huống GGG theo tổ chức .7: Sơ đồ mô tả tình huống GGG theo thời gian .8: EBIT và EAT của GGG từ 2006-2014 .9: Tình huống GGG, Phân tích tăng trƣởng nợ vay.