Luận văn UEH: Phân tích nhân tố tác động nợ xấu tại NHTM TPHCM

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến nợ xấu tại ngân hàng thương mại ở TP.HCM, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Lý Thị Ngọc Quyên
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Trần Huy Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Phân tích những nhân tố tác động đến nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu luận văn
• 0.7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NỢ XẤU VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU
• 1.1. Tổng quan về nợ xấu
• 1.2. Khái niệm nợ xấu
• 1.2.1. Nợ xấu theo quan điểm thế giới
• 1.2.2. Nợ xấu theo quan điểm Việt Nam
• 1.3. Tác động tiêu cực của nợ xấu
• 1.3.1. Đối với doanh nghiệp
• 1.3.2. Đối với ngân hàng
• 1.3.3. Đối với nền kinh tế
• 1.4. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của các nước trên thế giới và bài học cho Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Hàn Quốc
• 1.4.2. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Malaysia
• 1.4.3. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Trung Quốc
• 1.4.4. Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của Hungary
• 1.4.5. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình xử lý nợ xấu
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Tổng quan về hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2007 đến Quý 1/2013
• 2.2. Phân tích thực trạng nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trên địa bàn TPHCM
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.4. Nghiên cứu định lượng
• 3.5. Kế hoạch phân tích dữ liệu
• 3.6. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.7. Xây dựng phương trình hồi quy
• 3.8. Kết quả nghiên cứu
• 3.8.1. Thông tin mẫu nghiên cứu
• 3.8.2. Đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s alpha
• 3.8.3. Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.8.4. Phân tích hồi quy bội
• 3.8.5. Phân tích đánh giá của nhân viên tín dụng về các nhân tố tác động đến nợ xấu
• 3.8.6. Phân tích tác động của biến định tính đến nợ xấu
• 3.8.7. Tóm lược và giải thích kết quả
• 3.8.8. Kết quả chính và đóng góp của nghiên cứu
• 3.8.9. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 3.9. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ VÀ XỬ LÝ NỢ XẤU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.1. Giải pháp đối với các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 4.2. Đánh giá chính xác thực trạng nợ quá hạn và nợ xấu tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 4.3. Đề xuất quy trình xử lý nợ xấu tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 4.4. Giải quyết nợ xấu phù hợp với từng nhóm nợ trên địa bàn TPHCM
• 4.5. Đổi mới tư duy về quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng
• 4.6. Thay đổi phương thức cấp tín dụng để có thể kiểm soát việc sử dụng vốn đúng mục đích trong hợp đồng tín dụng
• 4.7. Xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ để quản trị rủi ro
• 4.8. Giải quyết vấn đề con người
• 4.9. Giải pháp đối với doanh nghiệp
• 4.10. Kiến nghị đối với NHNN
• 4.10.1. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, giám sát NHNN đối với TCTD
• 4.10.2. Mua bán, hợp nhất, sáp nhập ngân hàng
• 4.10.3. Đẩy nhanh quá trình cổ phần hoá NHTMNN
• 4.10.4. Cần cơ chế và khung pháp lý thích hợp cho việc mua bán và xử lý nợ xấu thông qua Công ty mua nợ và quản lý tài sản (VAMC)
• 4.10.5. Tăng cường pháp chế trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng
• 4.11. Kiến nghị Chính phủ, các bộ ngành
• 4.12. Kết luận chương 4
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Chỉ tiêu kinh tế tổng hợp của TPHCM
• Phụ lục 2. Trích quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng theo QĐ 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 (điều 6, điều 7)
• Phụ lục 3. Trích quy định phân loại nợ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng theo QĐ 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007
• Phụ lục 4. Danh sách đại diện các ngân hàng tham gia phỏng vấn sơ bộ ở thảo luận tay đôi
• Phụ lục 5. Mã hoá các nhân tố tác động đến nợ xấu
• Phụ lục 7. Phân tích nhân tố EFA
• Phụ lục 8. Kết quả phân tích hồi quy
• Phụ lục 9. Kết quả xây dựng hàm hồi quy với biến giả (biến nhóm ngân hàng)

Tóm tắt

I. Tổng quan về nợ xấu và những nhân tố tác động đến nợ xấu

Nợ xấu là một vấn đề nghiêm trọng trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh. Việc hiểu rõ về nợ xấu và các nhân tố tác động đến nó là rất cần thiết để có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả. Nợ xấu không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng mà còn tác động đến nền kinh tế nói chung. Các nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều yếu tố khác nhau, từ khách hàng vay vốn đến chính sách của ngân hàng, đều có thể ảnh hưởng đến tình hình nợ xấu.

1.1. Khái niệm nợ xấu và phân loại nợ xấu

Nợ xấu được định nghĩa là các khoản nợ không thể thu hồi hoặc có khả năng thu hồi thấp. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nợ xấu được phân loại thành ba nhóm chính: nợ dưới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn. Việc phân loại này giúp ngân hàng có cái nhìn rõ hơn về chất lượng tín dụng và đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp.

1.2. Tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam đã có những diễn biến phức tạp trong những năm gần đây. Tại TPHCM, tỷ lệ nợ xấu đã tăng cao, gây áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng. Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm sự suy giảm kinh tế, quản lý rủi ro kém và sự thiếu minh bạch trong hoạt động cho vay.

II. Những thách thức trong việc quản lý nợ xấu tại ngân hàng thương mại

Quản lý nợ xấu là một thách thức lớn đối với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Các ngân hàng phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc xác định và xử lý nợ xấu. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài.

2.1. Nguyên nhân chủ quan dẫn đến nợ xấu

Nguyên nhân chủ quan bao gồm việc đánh giá tín dụng không chính xác, quy trình cho vay lỏng lẻo và thiếu sự giám sát trong việc sử dụng vốn vay. Những yếu tố này làm gia tăng khả năng phát sinh nợ xấu trong hệ thống ngân hàng.

2.2. Nguyên nhân khách quan ảnh hưởng đến nợ xấu

Các yếu tố khách quan như biến động kinh tế, chính sách của nhà nước và tình hình thị trường cũng có tác động lớn đến nợ xấu. Sự thay đổi trong chính sách tiền tệ và các quy định pháp lý có thể làm tăng hoặc giảm tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích nợ xấu tại ngân hàng

Để phân tích những nhân tố tác động đến nợ xấu, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định tính và định lượng. Việc áp dụng các phương pháp này giúp xác định rõ ràng mối quan hệ giữa các yếu tố và tình hình nợ xấu tại các ngân hàng thương mại.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu nợ xấu

Phương pháp định tính bao gồm việc thu thập dữ liệu từ các tài liệu nghiên cứu trước đây và phỏng vấn các chuyên gia trong ngành ngân hàng. Điều này giúp làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nợ xấu từ góc độ lý thuyết.

3.2. Phương pháp định lượng và phân tích dữ liệu

Phương pháp định lượng sử dụng bảng khảo sát để thu thập dữ liệu từ nhân viên tín dụng. Dữ liệu này được phân tích bằng phần mềm SPSS để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và nợ xấu, từ đó đưa ra các kết luận chính xác.

IV. Giải pháp giảm thiểu nợ xấu tại ngân hàng thương mại

Để giảm thiểu nợ xấu, các ngân hàng thương mại cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này không chỉ giúp cải thiện tình hình nợ xấu mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro

Cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro là rất quan trọng. Ngân hàng cần thiết lập các tiêu chí rõ ràng trong việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó giảm thiểu rủi ro phát sinh nợ xấu.

4.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra nội bộ

Tăng cường giám sát và kiểm tra nội bộ giúp ngân hàng phát hiện sớm các dấu hiệu của nợ xấu. Việc này không chỉ giúp bảo vệ tài sản của ngân hàng mà còn nâng cao uy tín trong mắt khách hàng.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các nhân tố tác động đến nợ xấu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam rất đa dạng. Những kết quả này có thể được áp dụng để xây dựng các chính sách và chiến lược quản lý nợ xấu hiệu quả hơn.

5.1. Đánh giá tác động của các nhân tố đến nợ xấu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố như tình hình kinh tế, chính sách tín dụng và quản lý rủi ro đều có tác động lớn đến nợ xấu. Việc đánh giá chính xác các nhân tố này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình nợ xấu.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình đào tạo cho nhân viên ngân hàng, nhằm nâng cao nhận thức về quản lý nợ xấu và cải thiện quy trình cho vay.

VI. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nợ xấu là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Nghiên cứu này đã chỉ ra những nhân tố tác động đến nợ xấu và đề xuất các giải pháp cụ thể. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được các nhân tố chính tác động đến nợ xấu và đưa ra các giải pháp khả thi. Những kết quả này có thể giúp các ngân hàng thương mại cải thiện tình hình nợ xấu.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố tác động đến nợ xấu trong bối cảnh thay đổi của nền kinh tế và chính sách ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007 - 2012, hệ thống ngân hàng Việt Nam trải qua giai đoạn tăng trưởng tín dụng nóng với tốc độ tăng trưởng đạt 51,39% vào năm 2007, 37,7% vào năm 2009 và 29,8% vào năm 2010. Tăng trưởng nóng vượt xa tốc độ tăng trưởng GDP đã để lại hệ lụy nghiêm trọng về chất lượng tài sản, khiến tỷ lệ nợ xấu toàn ngành gia tăng đột biến và đe dọa trực tiếp đến tính thanh khoản của hệ thống tài chính. Thành phố Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế cả nước với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,2%/năm giai đoạn 2006 - 2010 và 9,2% giai đoạn 2011 - 2012 (cao gấp 1,8 lần mức tăng trưởng 4,38% của cả nước). Địa bàn thành phố chiếm tới 49,188% tổng nguồn vốn huy động và từ 35% đến 46% tổng dư nợ tín dụng toàn quốc trong giai đoạn 2007 - 2012. Do đó, việc kiểm soát và giải quyết nợ xấu tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn mang tính quyết định đối với sự ổn định kinh tế vĩ mô.

Nghiên cứu tập trung giải quyết 3 mục tiêu cốt lõi: phân tích thực trạng nợ xấu tại 21 ngân hàng thương mại (gồm 5 ngân hàng thương mại nhà nước và 16 ngân hàng thương mại cổ phần) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2007 đến quý 1/2013; định lượng mức độ tác động của các nhóm nhân tố khách hàng, ngân hàng và môi trường vĩ mô đến nợ xấu; và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 3%. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học giúp các nhà quản trị ngân hàng tối ưu hóa hệ số an toàn vốn, gia tăng hiệu quả thu hồi nợ trên 55% và hỗ trợ Công ty Quản lý tài sản Việt Nam (VAMC) triển khai cơ chế xử lý nợ xấu hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên 17 nguyên tắc quản trị rủi ro tín dụng của Ủy ban Giám sát Ngân hàng Basel (BCBS) và mô hình tổn thất ước tính Basel II: tổn thất ước tính bằng xác suất vỡ nợ nhân với dư nợ tại thời điểm vỡ nợ và tỷ trọng tổn thất ước tính. Đồng thời, đề tài tích hợp 4 giả thuyết kinh điển của Berger và DeYoung (1997) về mối quan hệ giữa chất lượng tín dụng và hiệu quả hoạt động: giả thuyết vận rủi, giả thuyết quản lý yếu kém, giả thuyết cắt giảm chi phí và giả thuyết rủi ro đạo đức. Khung pháp lý phân loại nợ được căn cứ theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, xác định nợ xấu gồm các nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nợ nghi ngờ) và nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) có thời gian quá hạn từ 91 ngày trở lên. Nghiên cứu vận hành 5 khái niệm chuyên ngành cốt lõi gồm: nợ xấu, xác suất vỡ nợ, tỷ trọng tổn thất ước tính, dư nợ chịu rủi ro và trích lập dự phòng rủi ro tín dụng để xây dựng mô hình các nhân tố tác động.

                  +-----------------------------------+
                  |   Nhân tố từ khách hàng vay vốn   |
                  |  - Sử dụng sai mục đích           |
                  |  - Năng lực quản lý kém           |
                  |  - Thiếu minh bạch BCTC           |
                  +-----------------+-----------------+
                                    |
                                    v
+-------------------------------+   |   +-------------------------------+
|    Nhân tố nội tại ngân hàng  |   |   |   Nhân tố vĩ mô & pháp lý     |
| - Chất lượng thẩm định        +---+-->+ - Chu kỳ kinh tế, lạm phát    |
| - Kiểm tra sau cho vay        |   |   | - Hành lang xử lý TSĐB        |
| - Đạo đức & trách nhiệm CBTD  |   |   | - Cơ sở dữ liệu CIC           |
+-------------------------------+   |   +-------------------------------+
                                    v
                  +-----------------------------------+
                  |   TỶ LỆ NỢ XẤU TẠI CÁC NHTM       |
                  |     (Nhóm 3, Nhóm 4, Nhóm 5)      |
                  +-----------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng trên nguồn dữ liệu đa tầng thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo tài chính giai đoạn 2007 - 2012 của 21 ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, cùng số liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước và Tổng cục Thống kê. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi với cỡ mẫu 250 cán bộ tín dụng và cấp quản lý tại các chi nhánh ngân hàng bằng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, thu về 218 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi đạt 87,2%). Phương pháp phân tích được lựa chọn bao gồm: kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha (loại bỏ các biến có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,3), phân tích nhân tố khám phá EFA (với hệ số KMO lớn hơn 0,5 và giá trị Eigenvalue lớn hơn 1,0) nhằm rút gọn các biến quan sát thành các nhóm nhân tố đại diện, và mô hình hồi quy tuyến tính bội kết hợp biến giả quy mô sở hữu nhằm xác định chính xác trọng số tác động của từng nhân tố đến rủi ro nợ xấu trong toàn bộ timeline nghiên cứu 2007 - quý 1/2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình hồi quy bội cho thấy 3 nhóm nhân tố chính tác động cùng chiều đến tỷ lệ nợ xấu tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh:

• Thứ nhất, nhóm nhân tố nội tại ngân hàng có mức độ tác động mạnh nhất với hệ số hồi quy chuẩn hóa đạt 0,385 (mức ý nghĩa 1%). Trong đó, công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay bị buông lỏng khi có tới 42% cán bộ tín dụng thừa nhận khoảng cách kiểm tra thực tế bị kéo giãn đến 12 tháng/lần thay vì định kỳ tối thiểu 3 tháng/lần, làm mất khả năng cảnh báo sớm rủi ro.
• Thứ hai, nhóm nhân tố từ khách hàng vay vốn giữ mức tác động thứ hai với hệ số hồi quy 0,312. Thực trạng hơn 90% doanh nghiệp vay vốn là doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu báo cáo tài chính kiểm toán độc lập dẫn đến tình trạng gian lận hồ sơ vay vốn, đồng thời ước tính khoảng 70% nợ xấu phát sinh từ khối doanh nghiệp nhà nước hoạt động ngoài ngành và đầu tư dàn trải.
• Thứ ba, nhóm nhân tố môi trường kinh doanh và pháp lý tác động với hệ số hồi quy 0,245. Thị trường bất động sản đóng băng giai đoạn 2008 - 2012 làm suy giảm từ 30% đến 50% giá trị tài sản bảo đảm, trong khi cơ sở dữ liệu tín dụng CIC chỉ mới đáp ứng khoảng 60% nhu cầu tra cứu thông tin phi tài chính của các tổ chức tín dụng.
• Thứ tư, kết quả phân tích biến giả phản ánh sự phân hóa rõ rệt: khối ngân hàng thương mại nhà nước với quy mô tổng tài sản đạt 2.193.000 tỷ đồng năm 2012 có khả năng chống chịu rủi ro cao hơn nhờ vốn tự có lớn, trong khi khối ngân hàng thương mại cổ phần có tổng tài sản sụt giảm 7,06% trong năm 2012 phải đối mặt với áp lực nợ xấu tăng cao do hậu quả của việc mở rộng mạng lưới ồ ạt lên tới 248 chi nhánh vào năm 2010.

Nhóm nhân tố tác động	Hệ số Beta chuẩn hóa ($\beta$)	Mức ý nghĩa ($p$-value)	Mức độ tác động
Nhân tố nội tại ngân hàng	0,385	< 0,001	Mạnh nhất
Nhân tố từ khách hàng vay	0,312	< 0,001	Thứ hai
Môi trường vĩ mô & pháp lý	0,245	< 0,01	Thứ ba
Đặc điểm sở hữu ngân hàng	0,182	< 0,05	Thứ tư

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm phản ánh đúng thực trạng vận hành của hệ thống ngân hàng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Việc nhóm nhân tố nội tại ngân hàng chiếm tỷ trọng chi phối khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết "quản lý yếu kém" và "cắt giảm chi phí" theo mô hình của Berger và DeYoung (1997). Khi các ngân hàng thương mại chạy theo mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn, hạ thấp tiêu chuẩn cấp tín dụng và phụ thuộc tuyệt đối vào tài sản thế chấp thay vì thẩm định dòng tiền, rủi ro nợ xấu sẽ bùng phát khi thị trường đảo chiều. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các kết luận của Gabriel Jimenez và Jesus Saurina (2005) tại hệ thống ngân hàng Tây Ban Nha, khi tăng trưởng tín dụng quá mức luôn là biến số dự báo sớm cho sự bùng nổ nợ xấu sau 2 đến 3 năm.

       MỐI QUAN HỆ GIỮA TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG VÀ NỢ XẤU (2007 - 2012)

   (%)
    60 |   [51.39%]
       |      /\
    50 |     /  \
       |    /    \
    40 |   /      \     [37.70%]
       |  /        \       /\
    30 | /          \     /  \     [29.80%]
       |/            \   /    \       /\        Tăng trưởng tín dụng
    20 |              \_/      \_____/  \____   (Đỉnh năm 2007)
       |                                     \
    10 |                  ___...---''''''---..\_ Tỷ lệ nợ xấu
       |        _...---'''                       (Tăng mạnh 2011-2012)
     0 +---------------------------------------------> Năm
             2007      2008     2009     2010     2011     2012

Sự tích tụ nợ xấu tại địa bàn thành phố giai đoạn 2011 - 2012 là hệ quả của chu kỳ tín dụng nới lỏng giai đoạn 2007 - 2009. Thực tế này được minh chứng qua các biểu đồ tương quan giữa tốc độ tăng trưởng huy động, tăng trưởng tín dụng và diễn biến nợ xấu trong luận văn, chỉ ra rằng việc thiếu hụt cơ chế chia sẻ thông tin liên ngân hàng và hiện tượng sở hữu chéo đã tạo ra các rủi ro hệ thống nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               LỘ TRÌNH 4 NHÓM GIẢI PHÁP XỬ LÝ & HẠN CHẾ NỢ XẤU              |
+-----------------------------------------------------------------------------+
| [NĂM 1: GIAI ĐOẠN CẤP BÁCH]                                                 |
| 1. Chuẩn hóa quy trình thẩm định & Kiểm soát sau giải ngân                  |
|    - Thiết lập chu kỳ kiểm tra: 30 ngày (chứng từ), 90 ngày (hiện trường)  |
|    - Mục tiêu: Giảm nợ xấu chi nhánh xuống dưới 2,5%                        |
|                                                                             |
| 2. Phân loại nợ & Chuyển giao nợ xấu cho VAMC                               |
|    - Bán 50% - 60% nợ nhóm 4, nhóm 5 qua trái phiếu đặc biệt                |
|    - Trích lập dự phòng đạt 100% theo QĐ 493 & QĐ 18                        |
+--------------------------------------+--------------------------------------+
                                       |
                                       v
+--------------------------------------+--------------------------------------+
| [NĂM 2 - 3: GIAI ĐOẠN NỀN TẢNG & ĐỒNG BỘ HÓA]                               |
| 3. Hiện đại hóa hệ thống xếp hạng nội bộ & Tích hợp CIC                     |
|    - Áp dụng chuẩn Basel II (PD, LGD, EAD) & tự động hóa Early Warning      |
|    - Tra cứu 100% hồ sơ qua CIC; giảm nợ quá hạn phát sinh dưới 1,5%        |
|                                                                             |
| 4. Xóa bỏ sở hữu chéo & Hoàn thiện pháp lý xử lý TSĐB                       |
|    - Tái cấu trúc M&A ngân hàng yếu kém; rút ngắn phát mãi dưới 12 tháng    |
|    - Nâng tỷ lệ thu hồi vốn tài sản bảo đảm lên trên 55%                    |
+-----------------------------------------------------------------------------+

• Chuẩn hóa quy trình thẩm định và kiểm soát sau giải ngân: Các ngân hàng thương mại cần chuyển đổi tư duy cấp tín dụng dựa trên dòng tiền thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp. Ban điều hành các ngân hàng phải ban hành quy chế giám sát bắt buộc: kiểm tra hồ sơ chứng từ trong vòng 30 ngày và kiểm tra thực địa hoạt động kinh doanh tối thiểu 90 ngày/lần sau giải ngân. Giải pháp hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sai lệch mục đích vay xuống dưới 5% và kiểm soát tỷ lệ nợ xấu từng chi nhánh dưới 2,5%, thực hiện trong lộ trình 6 đến 12 tháng.
• Tái phân loại nợ và đẩy nhanh xử lý nợ xấu qua VAMC: Hội đồng quản trị các ngân hàng thương mại phối hợp chặt chẽ với Công ty Quản lý tài sản Việt Nam (VAMC) để rà soát, làm sạch bảng cân đối kế toán. Mục tiêu là xử lý dứt điểm từ 50% đến 60% dư nợ xấu nhóm 4 và nhóm 5 thông qua công cụ trái phiếu đặc biệt trong giai đoạn 2013 - 2015, đồng thời duy trì tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro đạt 100% theo đúng quy định tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN.
• Hiện đại hóa hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và liên kết dữ liệu CIC: Khối quản trị rủi ro và khối công nghệ thông tin cần hoàn thiện hệ thống đo lường rủi ro theo chuẩn Basel II, tính toán chính xác xác suất vỡ nợ (PD) và tỷ trọng tổn thất ước tính (LGD). Bắt buộc 100% hồ sơ tín dụng phải được tra cứu đối chiếu trên hệ thống CIC trước khi phê duyệt. Lộ trình thực hiện trong 18 tháng nhằm giảm thời gian thẩm định 25% và hạn chế nợ quá hạn phát sinh mới dưới mức 1,5%.
• Chấm dứt sở hữu chéo và hoàn thiện khung pháp lý xử lý tài sản bảo đảm: Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan cần tăng cường thanh tra, giám sát nhằm triệt tiêu mạng lưới sở hữu chéo, thúc đẩy quá trình sáp nhập, mua lại (M&A) đối với các ngân hàng yếu kém. Đồng thời, kiến nghị Quốc hội và Chính phủ ban hành cơ chế đặc thù cho phép VAMC và các ngân hàng chủ động xử lý, phát mãi tài sản bảo đảm là bất động sản mà không cần qua thủ tục tố tụng kéo dài, rút ngắn thời gian xử lý từ 24 - 36 tháng xuống dưới 12 tháng và nâng tỷ lệ thu hồi vốn đạt trên 55%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Luận văn cung cấp mô hình thực nghiệm định lượng rõ nét về trọng số tác động của các nhân tố nội tại ($\beta = 0,385$), giúp các nhà quản trị thiết lập lại chính sách tín dụng, xây dựng hạn mức an toàn cho từng ngành nghề và chuẩn hóa chu kỳ kiểm tra sau vay 90 ngày/lần.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Cơ quan Thanh tra Giám sát): Cung cấp bằng chứng thực chứng về rủi ro tăng trưởng tín dụng nóng trên 50%/năm và hệ lụy của sở hữu chéo, phục vụ trực tiếp cho việc hoạch định chính sách tiền tệ, thanh tra các tổ chức tín dụng và xây dựng quy chế vận hành cho VAMC.
• Giám đốc tài chính (CFO) và nhà quản trị doanh nghiệp vay vốn: Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm rõ tiêu chuẩn thẩm định tín dụng khắt khe của hệ thống ngân hàng, từ đó chủ động minh bạch hóa báo cáo tài chính, tái cấu trúc kỳ hạn nợ và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn vay đúng mục đích đăng ký.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu tài chính - ngân hàng: Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị về mặt phương pháp luận, kết hợp phân tích nhân tố khám phá EFA và hồi quy đa biến trên mẫu khảo sát 218 nhân sự tín dụng, mở ra hướng nghiên cứu mở rộng sang mô hình dữ liệu bảng cho toàn hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Định nghĩa nợ xấu theo quy định pháp luật Việt Nam có điểm gì khác biệt so với chuẩn mực quốc tế Basel?
Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, Việt Nam chủ yếu phân loại nợ xấu định lượng dựa trên số ngày quá hạn từ 91 ngày trở lên (nhóm 3, 4, 5). Trong khi đó, chuẩn mực Basel II và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) kết hợp chặt chẽ giữa định lượng và định tính thông qua mô hình tổn thất ước tính $EL = PD \times EAD \times LGD$, ghi nhận nợ xấu ngay khi phát hiện khả năng trả nợ suy giảm mà không phụ thuộc hoàn toàn vào số ngày quá hạn.

Nhân tố nào giữ vai trò quyết định nhất làm gia tăng nợ xấu tại các NHTM trên địa bàn TPHCM?
Kết quả phân tích hồi quy thực nghiệm khẳng định nhóm nhân tố nội tại ngân hàng có tác động mạnh nhất ($\beta = 0,385, p < 0,001$). Cụ thể, việc thẩm định thiếu chuẩn xác, chính sách nới lỏng tín dụng trong giai đoạn tăng trưởng nóng 51,39% và tình trạng buông lỏng kiểm tra sau giải ngân (có nơi 12 tháng mới kiểm tra 1 lần) là nguyên nhân trực tiếp làm suy thoái chất lượng danh mục cho vay.

Tình trạng sở hữu chéo ảnh hưởng như thế nào đến rủi ro nợ xấu của hệ thống ngân hàng?
Sở hữu chéo giữa các tập đoàn kinh tế và ngân hàng thương mại tạo điều kiện cho các khoản vay nội bộ, cấp vốn dễ dãi cho các dự án sân sau kém hiệu quả và đầu tư ngoài ngành. Khi thị trường bất động sản đóng băng giai đoạn 2008 - 2012, các khoản vay này mất thanh khoản, đóng góp vào tỷ trọng ước tính khoảng 70% nợ xấu thuộc khối doanh nghiệp có liên quan đến các tập đoàn, gây rủi ro đổ vỡ mang tính dây chuyền.

Kinh nghiệm xử lý nợ xấu của KAMCO (Hàn Quốc) và Danaharta (Malaysia) mang lại bài học gì cho Việt Nam?
KAMCO mua 110,2 nghìn tỷ won nợ xấu, giúp hạ tỷ lệ nợ xấu Hàn Quốc từ 17,7% năm 1998 xuống 3,9% năm 2002; Danaharta mua nợ chiết khấu 30% - 50% mệnh giá và đạt tỷ lệ thu hồi 57%. Bài học then chốt là công ty mua bán nợ quốc gia (như VAMC) phải được trao quyền hạn pháp lý đặc biệt để phát mãi tài sản bảo đảm, kết hợp tái cấu trúc triệt để doanh nghiệp thay vì chỉ lưu trữ nợ xấu trên sổ sách.

Giải pháp nào cần được ngân hàng thương mại ưu tiên thực hiện ngay trong ngắn hạn?
Trong ngắn hạn 6 đến 12 tháng, các ngân hàng cần thiết lập ngay cơ chế giám sát thực địa định kỳ tối đa 90 ngày/lần đối với 100% khách hàng vay vốn, đồng thời bắt buộc đối chiếu dữ liệu xếp hạng tín dụng CIC trước khi giải ngân. Song song đó, ngân hàng phải thực hiện trích lập đầy đủ 100% dự phòng rủi ro và chủ động bán các khoản nợ nhóm 4, nhóm 5 đủ điều kiện cho VAMC.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nợ xấu, chuẩn hóa các khái niệm theo chuẩn Basel II ($EL = PD \times EAD \times LGD$) và đối chiếu với hệ thống pháp lý Việt Nam theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tín dụng tại 21 ngân hàng thương mại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2007 - quý 1/2013, nơi chiếm tới 49,188% vốn huy động và gần 35% dư nợ cả nước.
• Kiểm định thành công mô hình định lượng với 218 phiếu khảo sát hợp lệ, chỉ ra 3 nhóm nhân tố tác động trọng yếu gồm: nội tại ngân hàng ($\beta = 0,385$), khách hàng vay vốn ($\beta = 0,312$) và môi trường kinh tế - pháp lý ($\beta = 0,245$).
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm xử lý nợ xấu thực chứng từ các tổ chức quốc tế như KAMCO (Hàn Quốc) và Danaharta (Malaysia) để ứng dụng vào cơ chế vận hành của VAMC tại Việt Nam.
• Thiết lập hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình phân kỳ từ 12 đến 36 tháng nhằm lành mạnh hóa chất lượng tín dụng và đưa tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống về dưới ngưỡng an toàn 3%.

Hệ thống ngân hàng thương mại và các cơ quan quản lý tiền tệ cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp thực chứng nêu trên, đẩy mạnh tái cơ cấu tài chính nhằm bảo đảm an toàn hệ thống và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Nền kinh tế Việt Nam nói chung và kinh tế TPHCM nói riêng thời gian gần đây đối diện với nhiều biến động: sự tụt dốc của thị trƣờng chứng khoán, diễn biến phức tạp của thị trƣờng bất động sản, giá vàng lên xuống thất thƣờng, sự đổ vỡ của nhiều chủ nợ tín dụng “đen” đã ảnh hƣởng không nhỏ đến chất lƣợng tín dụng và đƣa đến hậu quả không tránh khỏi là nợ xấu của hệ thống ngân hàng tăng mạnh. Chƣa bao giờ công tác quản lý rủi ro tại các ngân hàng lại trở nên cấp thiết và thu hút nhiều sự quan tâm của Chính phủ, các chuyên gia kinh tế và nhà quản trị ngân hàng nhƣ hiện nay. Chính phủ cũng nhƣ NHNN liên tục ban hành hàng loạt các văn bản pháp quy chi phối hoạt động của hệ thống ngân hàng trƣớc thực trạng kinh tế còn quá nhiều bất ổn.

Tất cả những sự kiện này đã có tác động tiêu cực đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đến uy tín của hệ thống ngân hàng, nhận thức về năng lực quản lý của Chính phủ, của Ngân hàng và lòng tin của công chúng. Do đó, việc xem xét, phân tích các nhân tố tác động đến nợ xấu của ngân hàng đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết, bởi lẽ nợ xấu đang là vấn đề nổi cộm và đƣợc quan tâm nhất trong lĩnh vực ngân hàng. Rất nhiều câu hỏi đƣợc đặt ra về thực trạng nợ xấu của các TCTD, nhƣng thực sự tỷ lệ nợ xấu cao nhƣ hiện nay là do đâu và có những giải pháp nào để giải quyết? Để trả lời cho câu hỏi nêu trên, tác giả chọn đề tài: “Phân tích những nhân tố tác động đến nợ xấu tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”. Mục tiêu của đề tài: Phân tích và đánh giá tác động của những nhân tố đến nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM.

Xác định mức độ tác động của những nhân tố đến nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM. Đƣa ra một số đề xuất gợi ý nhằm góp phần hạn chế và xử lý nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng nghiên cứu: Tình hình nợ xấu của các NHTM trên địa bàn TPHCM Những nhân tố tác động đến nợ xấu tại các ngân hàng 4.

Phạm vi nghiên cứu: Tác giả tiến hành nghiên cứu và phân tích những nhân tố tác động đến nợ xấu của ngân hàng chủ yếu ở nhân viên tín dụng của các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM. Dữ liệu phân tích đƣợc lấy từ các nguồn BCTN, BCTC theo quý và năm của các NHTM Việt Nam tại TPHCM, BCTN của NHNN, website của các NHTM, Tổng cục thống kê …công bố trong giai đoạn từ năm 2007 đến quý 1/2013. Đồ thị dƣới mô tả 05 NHTMNN và 16 NHTMCP đƣợc chọn trong nghiên cứu này phân theo quy mô tài sản tính đến ngày 31/12/2012. Phƣơng pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng phƣơng pháp định tính và định lƣợng: - Phƣơng pháp định tính: bằng bảng số liệu, đồ thị tác giả phân tích tình hình nợ xấu ngân hàng và những nhân tố tác động đƣợc đúc kết từ các tài liệu nghiên cứu trƣớc đây.

- Phƣơng pháp định lƣợng: + Lập bảng câu hỏi khảo sát các nhân tố tác động đến nợ xấu đƣợc thực hiện thông qua phỏng vấn cấp quản lý và nhân viên đang công tác trong lĩnh vực cho vay tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM. + Sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả và chạy phần mềm SPSS để phân tích kết quả khảo sát. + Sử dụng phƣơng pháp Cronbach’s alpha để đánh giá độ tin cậy của thang đo. + Phƣơng pháp phân tích nhân tố khám phá EFA để đánh giá giá trị của thang đo.

+ Xây dựng phƣơng trình hồi quy tuyến tính thể hiện mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến nợ xấu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết cấu luận văn: Luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về nợ xấu và những nhân tố tác động đến nợ xấu Chƣơng 2: Thực trạng nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM Chƣơng 3: Nghiên cứu thực nghiệm những nhân tố tác động đến nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM Chƣơng 4: Giải pháp nhằm hạn chế và xử lý nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM 7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài: - Đề tài cho thấy mối quan hệ giữa nợ xấu với những nhân tố tác động lên nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM, từ đó nhận thức đƣợc tầm quan trọng của các nhóm nhân tố này.

- Cung cấp thông tin và luận cứ khoa học để các nhà quản trị doanh nghiệp, quản trị ngân hàng đề ra các chính sách, phƣơng hƣớng, kế hoạch và biện pháp cụ thể, thích hợp nhằm hạn chế tỷ lệ nợ xấu xuống mức thấp nhất. - Đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích trong việc xây dựng những công cụ đo lƣờng những nhân tố tác động đến nợ xấu tại các NHTM Việt Nam trên địa bàn TPHCM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ NỢ XẤU VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NỢ XẤU 1. Tổng quan về nợ xấu: 1.

Khái niệm nợ xấu: 1. Nợ xấu theo quan điểm thế giới: Theo Ngân hàng Trung ƣơng Liên minh Châu Âu: Nợ xấu của NHTM gồm: + Khoản nợ không thể thu hồi được: khoản nợ đã hết hiệu lực hoặc không có căn cứ để đòi bồi thƣờng; ngƣời mắc nợ bỏ trốn hoặc bị mất tích, không còn tài sản để thanh toán nợ; khoản nợ mà ngân hàng không thể liên lạc đƣợc với ngƣời mắc nợ hoặc không thể tìm đƣợc ngƣời mắc nợ; khoản nợ mà khách nợ đã chấm dứt hoạt động kinh doanh, thanh lý tài sản, hoặc kinh doanh bị thua lỗ và tài sản còn lại không đủ để trả nợ. + Nợ có thể thu không thanh toán đầy đủ cho ngân hàng: là những khoản nợ không có tài sản thế chấp hoặc tài sản thế chấp không đủ trả nợ. Những khoản nợ mà lãi hoặc gốc có thời hạn thanh toán nhƣng ngƣời mắc nợ không liên lạc với ngân hàng để trả, hoặc hoàn cảnh chỉ ra rằng khoản nợ sẽ không thể thu hồi đƣợc đầy đủ.

Theo Phòng thống kê của Liên hợp quốc (AEG) thống nhất định nghĩa “về cơ bản, một khoản nợ được coi là nợ xấu khi quá hạn trả lãi và/hoặc gốc trên 90 ngày; hoặc các khoản lãi chưa trả từ 90 ngày trở lên đã được nhập gốc, tái cấp vốn hoặc chậm trả theo thỏa thuận; hoặc các khoản phải thanh toán đã quá hạn dưới 90 ngày nhưng có lý do chắc chắn để nghi ngờ về khả năng khoản vay sẽ được thanh toán đầy đủ”. Nói cách khác, nợ xấu đƣợc xác định dựa trên hai yếu tố: (i) quá hạn trên 90 ngày; và (ii) khả năng trả nợ nghi ngờ. Theo Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS): không đƣa ra định nghĩa cụ thể về nợ xấu. Tuy nhiên, trong các hƣớng dẫn về các thông lệ chung tại nhiều quốc gia về quản lý rủi ro tín dụng, BCBS xác định, việc khoản nợ bị coi là không có khả năng hoàn trả khi một trong hai hoặc cả hai điều kiện sau xảy ra: (i) ngân hàng thấy người vay không có khả năng trả nợ đầy đủ khi ngân hàng chưa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 thực hiện hành động gì để gắng thu hồi ví dụ như giải chấp chứng khoán (nếu đang nắm giữ); (ii) người vay đã quá hạn trả nợ quá 90 ngày.

Theo Basel II, các ngân hàng sẽ sử dụng các mô hình dựa trên hệ thống dữ liệu nội bộ để xác định khả năng tổn thất tín dụng. Với mỗi kỳ hạn xác định, tổn thất có thể ƣớc tính đƣợc tính toán dựa trên công thức nhƣ sau: EL = PD x EAD x LGD (Trong đó PD – Probability of Default: xác suất khách hàng không trả đƣợc nợ; LGD: Loss Given Default – tỷ trọng tổn thất ƣớc tính; EAD: Exposure at Default – tổng dƣ nợ của khách hàng tại thời điểm khách hàng không trả đƣợc nợ; EI: Expected Loss – tổn thất có thể ƣớc tính) Trong Hƣớng dẫn để tính toán các chỉ số lành mạnh tài chính tại các quốc gia (FSIs), Quỹ tiền tệ thế giới (IMF) đƣa ra định nghĩa về nợ xấu “một khoản vay được coi là nợ xấu khi quá hạn thanh toán gốc hoặc lãi 90 ngày hoặc hơn; khi các khoản lãi suất đã quá hạn 90 ngày hoặc hơn đã được vốn hóa, cơ cấu lại, hoặc trì hoãn theo thỏa thuận; khi các khoản thanh toán đến hạn dưới 90 ngày nhưng có thể nhận thấy các dấu hiệu rõ ràng cho thấy người vay sẽ không thể hoàn trả nợ đầy đủ (ví dụ khi người vay phá sản). Sau khi khoản vay được xếp vào danh mục nợ xấu, nó hoặc bất cứ khoản vay thay thế nào cũng nên được xếp vào danh mục nợ xấu cho tới thời điểm phải xóa nợ hoặc thu hồi được lãi và gốc của khoản vay thay thế” (IMF’s Compilation Guide on Financial Soundness Indicators, 2004). Theo các sách giáo khoa tài chính, các tác giả thƣờng đƣa ra những thuật ngữ về nợ xấu nhƣ “bad debt”, “non-performing loan”, “doubtful debt” hoặc là các khoản cho vay bắt đầu đƣợc đƣa vào nợ xấu khi đã quá hạn trả nợ gốc và lãi 90 ngày trở lên.

Nợ xấu theo quan điểm Việt Nam: Nợ xấu là những khoản nợ quá hạn, nhƣng ở cấp độ nghiêm trọng hơn, do đó đƣợc gọi là nợ xấu. Nợ xấu có thể gây ảnh hƣởng nặng nề đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, do đó cần đƣợc theo dõi quản lý chặt chẽ (Nguyễn Đăng Dờn, 2012). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Theo quyết định của Thống đốc NHNN số 493/2005/QĐ-NHNN Ban hành Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của TCTD cho rằng: - “Nợ” bao gồm các khoản cho vay, ứng trƣớc, thấu chi và cho thuê tài chính; các khoản chiết khấu, tái chiết khấu thƣơng phiếu và giấy tờ có giá khác; các khoản bao thanh toán; các hình thức tín dụng khác. - “Nợ quá hạn” là khoản nợ mà một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi đã quá hạn.

- “Nợ xấu” là các khoản nợ thuộc các nhóm 3, 4, 5 bao gồm nợ dƣới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ, nợ có khả năng mất vốn.